تسمه تایم را به‌موقع تعویض کنید

نگهداری خودرو مهم‌ترین نقش را در طول عمر این وسیله و هزینه‌های آن برای مالک دارد. در مقاله قبل در خصوص روغن‌موتور و اهمیت تعویض به‌موقع آن و لزوم استفاده از انواع مرغوب نوشتیم و تجربه یک دستگاه آزرا را که بر اثر بی‌توجهی به این موارد آسیب دیده بود را بنوشته تحریر در آوردیم. این بار می‌خواهیم به بررسی تسمه تایم و تعویض آن و اشتراک یک تجربه عملیاتی از این بخش مهم از خودرو بپردازیم.

Timing Belt Replacement
Timing Belt Replacement

تسمه تایمینگ چیست؟

تسمه تایمینگ تسمه ای است که وظیفه هماهنگ کردن حرکت میل‌لنگ با میل‌سوپاپ را دارد وظیفه میل‌سوپاپ نیز باز و بسته کردن سوپاپ‌ها در زمان مناسب است. جایگیری میل‌سوپاپ نیز در خودروهای مختلف متفاوت است. ولی معمولاً این قطعه در سرسیلندر قرار دارد. تسمه تایم نیرو را از دنده تایمینگ سر میل‌لنگ گرفته و به دنده تایمینگ میل‌سوپاپ انتقال می‌دهد. جایگیری صحیح تسمه تایم نیز از اهمیت زیادی برخوردار است و اگر تسمه تایم یک یا چند دندانه جابجا شود زمان باز بودن سوپاپ‌ها به هم ریخته و در کار موتور اختلال پیش می‌آید.

Timing Belt Replacement
Timing Belt Replacement

مسئله بعدی میزان سفتی تسمه تایم است که معمولاً با استفاده از هرزگرد تنظیم می‌شود و سفت کردن بیش از اندازه آن سبب تولید صدای زوزه در موتور و کاهش راندمان می‌شود.

Timing Belt Replacement
ابعاد تسمه تایم بسته به نوع خودرو متفاوت است ولی در ساده‌ترین حالت یعنی SOHC تسمه تنها به فولی سر میل‌لنگ و فولی میل‌سوپاپ وصل است و در حالت ِ DOHC تعداد میل‌سوپاپ به دو عدد افزایش یافته است. در برخی خودروها و اکثرا شش سیلندرها نیز زنجیر تایم جایگزین تسمه تایم شده که خود مبحث جداگانه است. البته استثنائاتی نیز وجود دارد برای مثال میتسوبیشی پاجرو با وجود داشتن موتور شش سیلندر وی شکل زنجیر تایم ندارد و از تسمه تایم استفاده می‌کند که البته سبب کارکرد نرم‌تر موتور شده است. لازم به ذکر است که در خودروهای سنگین بجای تسمه یا زنجیر از دنده تایمینگ استفاده می‌شود البته دنده تایمینگ در بعضی خودروهای سواری و موتورسیکلت‌های دهه 70 نیز به چشم می‌خورد.

Timing Belt Replacement

عواقب تعلل در تعویض تسمه تایم

تسمه تایم معمولاً پس از فرسوده شدن دچار پارگی می‌شود. در بهترین حالت پاره شدن تسمه تایم می‌تواند تنها سبب خاموش شدن خودرو شود و با مراجعه به تعمیرگاه می‌توان به‌راحتی نسبت به تعویض آن اقدام کرد اما میزان خسارت بسته به نوع طراحی موتور متفاوت است و در برخی خودروها در صورت پارگی تسمه تایم سبب کج شدن سوپاپ‌ها می‌شود که برای رفع آن نیاز به باز کردن کامل سرسیلندر است. دلیل این امر نیز این است که با پاره شدن تسمه، زمان باز بودن سوپاپ‌ها به هم خورده و چند تایی از سوپاپ‌ها در زمان رسیدن پیستون به نقطه مرگ بالایی باز می‌مانند که در این حالت پیستون با برخورد با سوپاپ سبب کج شدن آن می‌شود و یا حتی در برخی از موارد دیده شده که در اثر ضربه پیستون به سوپاپ خود پیستون دچار شکستگی می‌شود.

Timing Belt Replacement
چندی قبل یک دستگاه پژو 206 صندوقدار با موتور 1.6 لیتری به تعمیرگاه مراجعه کرد که به دلیل پارگی تسمه تایم موتور از کار افتاده بود. با باز کردن سرسیلندر مشاهده شد که 8 عدد از 16 سوپاپ خودرو با پیستون برخورد کرده و کج شده‌اند. پیستون نیز در محل برخورد آسیب جزئی دیده بود. از این رو ما جهت برطرف کردن مشکل پروسه باز کردن سر سیلندر را پیش گرفتیم بعد باز کردن و خارج کردن مجموعه ی سرسیلندر از روی بلوکه سیلندر جهت تعمیرات لازم روی سرسیلندر اقدام کردیم. اقدامات انجام شده شامل موارد زیر بود:

  • بازدید تایپیت های هیدرولیکی
  • بازدید گیت و سیت سوپاپ‌ها
  • بازدید سوپاپ‌ها از لحاظ نشتی و آب‌بندی بودن با سیت و تعویض سوپاپ‌های کج شده
  • بازدید کف سرسیلندر از لحاظ تاب‌دیدگی

و اقداماتی که روی بلوک سیلندر انجام شد نیز به شرح زیر می‌باشد:

  • بازدید پیستون‌ها و حصول اطمینان ازلحاظ وجود شکستگی
  • چک کردن میزان خلاصی پیستون در داخل سیلندر

پس از برطرف کردن معایب فوق و در مرحله آخر نیز با جایگزینی تسمه تایم و هرزگرد و تسمه سفت کن جدید کار تعمیرات خودرو به اتمام رسید.

محل قرارگیری تسمه تایمینگ
محل قرارگیری تسمه تایمینگ
سرسیلندر قبل و بعد از برداشتن میل‌سوپاپ‌ها
سرسیلندر قبل و بعد از برداشتن میل‌سوپاپ‌ها
نحوه ی خارج کردن استکان تایپیت هیدرولیکی با استفاده از آهن‌ربا
نحوه ی خارج کردن استکان تایپیت هیدرولیکی با استفاده از آهن‌ربا
بررسی استکان تایپیت های هیدرولیک
بررسی استکان تایپیت های هیدرولیک
بازماندن سوپاپ‌ها بر اثر کج شدن
بازماندن سوپاپ‌ها بر اثر کج شدن
محل برخورد پیستون با سوپاپ
محل برخورد پیستون با سوپاپ
تسمه تایم پاره شده
تسمه تایم پاره شده
سوپاپ‌های کج شده در کنار سوپاپ‌های سالم
سوپاپ‌های کج شده در کنار سوپاپ‌های سالم

سوپاپ کج شده بر اثر ضربه
سوپاپ کج شده بر اثر ضربه

هزینه این تعمیرات روی 206 TU5 حدود یک میلیون و دویست هزار تومان برای مالک خودرو تمام شد حال آنکه اگر مالک نسبت به تعویض به‌موقع تسمه تایم اقدام می‌کرد هزینه پرداختی حداکثر 250 هزار تومان می‌شد. که این تفاوت هزینه اهمیت لزوم توجه به سرویس‌های دوره ای را نشان می‌دهد. برای 206 TU5 معمولاً تسمه تایم باید در کیلومتر 65000 کیلومتر و یا هر 5 سال یک‌بار تعویض شود که در خودروی مورد بحث راننده تا 120000 کیلومتر تسمه را استفاده کرده بود که ریسک بزرگی است. اما این کیلومتر تعویض در خودروهای مختلف متفاوت است و ما برحسب تجربه کار کیلومتر تعویض تسمه تایم چند خودروی مختلف بازار کشور را در جدول زیر برای شما می‌آوریم البته این کیلومترها ممکن است متفاوت با کاتالوگ خودرو باشد اما با شرایط آب و هوایی و ترافیکی شهر تهران این کیلومترها کیلومتر مناسبی برای تعویض تسمه تایم است:

نوع خودرو کیلومتر تعویض تسمه تایم
میتسوبیشی پاجرو 1992_2008 100000
میتسوبیشی گالانت 1992_1993 85000
میتسوبیشی لنسر 1990_1993 90000
هیوندای آوانته 100000
هیوندای ورنا 65000
کیا ریو 65000
مزدا 323 70000
تویوتا کرولا 2005_2012 90000
فولکس‌واگن کدی 85000
فولکس‌واگن گل 85000
پژو 206 TU3 1.4 لیتری 70000
پژو 405 60000
پراید 100000
رنو مگان 2000 60000
رنو لوگان (تندر) 40000
سیتروئن زانتیا 65000

در پایان از آقای سعید صادقی مدیریت تعمیرگاه نیوسنترال تهران بابت همکاری در نگارش این مقاله و ارائه اطلاعات فنی تشکر می‌کنیم.

نوشته و عکس: حسین ریاحی

درباره نویسنده

تصویر پروفایل حسین ریاحی

دانشجوی مهندسی مکانیک خودرو دانشگاه آزاد زنجان

182 دیدگاه

  1. حسین
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام تسمه تایم MVM X33 کی باید عوض بشه؟

    پاسخ
    1. میلاد
      سوابق: (1 دیدگاه) ,

      اه به این ماشین داشتم با ۱۹ تومن ضرر بزور فروش رفت

      پاسخ
  2. حسین شریفی
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام پژوپارس ELXباموتورXUMدارم که 48هزارکارکرده.یک ماه پیش ماشین اسارت نمیخورد باتریش روعوض کردم الان اگه کلرروشن کنم برق ماشین ضعیف میشه وبعضی موقعها خاموش میشه دینام هم چک کردم گفتند مشکلی نداره صفحه کیلومترهیچ چراغی روشن نمیشه احتمال تسمه تایم هست. باتشکر

    پاسخ
    1. Sajjad-R
      سوابق: (1 دیدگاه) ,

      سلام.من همین مشکلو رو 405 داشتم.مشکل ماشین من که از سیم باطری بود.سیم از داخل سولفات زده بود و برق به درستی در جریان نبود.شما هم چک کنید سیم های باطری تون رو.تکرار میکنم سیمها از داخل سولفات زده بود.یعنی یه خورده از روکش سیم رو ببرین مشخص میشه.

      پاسخ
    2. ممد
      سوابق: (6 دیدگاه) ,

      مورد تسمه تایم فقط ماشین روشن نمیشه یا ماشین بد کار میکنه که اینایی که گفتید برقیه باید پیش یه تنظیم موتوری دیاگ بزنید.

      پاسخ
  3. دانیال
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    تعمیر کار داریم تاتعمیر کار تعمیر کار من اولین تمیر کار هیوند ا با دو مدرک از کشور زاپن میباشد صداقتش رو دست نداره فقط دوستای ناباب که بهش حسودی کردند بد جوری معتادش کردند حیف اگه یکی پیدا میشد اونو از این بیماری نجاتش میداد و میتونه حتیدر ایران خود رو یبکی از بالا ترین مکانیک های اونجا باشه این فرد با این همه اعتیادی که داره حتی اگه تیکه تیکه اش کنند دستش کج نرفته ونمیره این مرد اخر همه صداقت هاست الان همه چیزش رو از دست داده و در وضع هلاکت باری زندگی میکنه کاش داشتم مغازه و ابزار در اختیارش میگذاتشتم و تو در امد با هم شریک بودیم بیست وپنچ ساله که میشناسمش حتی یک ریال کسی رو این ور اور نکرد و نمیکنه اون اگه بیماریش بهبود پیدا کنه یه تیکه جواهری که الان در حال حاضر افتاده تو لجن اگه کسی خواست در موردش تحقیقات کنه شماره تماس من 09128611223 بیگ محمدی هستم با تشکر …

    پاسخ
  4. حاجی قادری
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام , بسیار عالی و مفید بود از مطالب ارزشمندتان سپاسگزارم

    پاسخ
  5. navit
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    با سلام و تشکر از مطلبتون
    من دقیقن همین مشکل به همین میزان خسارت برام پیش اومد و دادم تعمیرکار درستش کرد. ولی متاسفانه بعد از 10 دقیقه کار کردن موتور ، چراغ موتور روشن میشه و دور موتور ماشین به شدت افت میکنه و موتور به تپ تپ میوفته. بردم دوباره پیش طرف گفت از شمعات هست که هر چهار تارو عوض کرد ولی مشکل حل نشد دیاگ هم هیچی نشون نمیده. حالا میگه از کویلته..میخواستم بپرسم آیا درسته حدسش؟؟ یا دوباره 250 هزار تومن بدم کویل رو هم عوض کنم مشکل حل نمیشه؟ ممنون از راهنماییتون

    پاسخ
    1. آشنا
      سوابق: (1 دیدگاه) ,

      سلام.اگه ماشین شما206 هست.کویل عوض کن درست میشه.من تازه عوض کردم و مشکل شمارو داشتم

      پاسخ
    2. مجید
      سوابق: (1 دیدگاه) ,

      دوست عزیز ایراد از روغن ماشین هست حتما توتال 10به 40 بریز خوب میشه

      پاسخ
    1. ممد
      سوابق: (6 دیدگاه) ,

      بدیدیه جا دوباره تایم بگیره.

      پاسخ
  6. بهزادانتطاری
    سوابق: (2 دیدگاه) ,

    خیلی خیلی ممنون از اطلاعات ناب ومفیدتان.پایداروپیروزباشید.

    پاسخ
  7. بهزادانتطاری
    سوابق: (2 دیدگاه) ,

    ماشین من ریوهست.1خرداد93سرشش سال با 49000 کارکرد تسمه پاره کردم وسرسیلندر عوض کردم.سه ونیم میلیون هزینه کردم.حالابا اطلاعات مفیدشما متوجه شدم باید یکسال قبلش تسمه را عوض می کردم.خدا توفیقتان بدهد.ممنون

    پاسخ
    1. مجید عباسی انبوهی
      سوابق: (17 دیدگاه) ,

      خودم توو کار پخش تسمه هستم. پارگی تسمه صرفا بخاطر جنسش نیست. رانندگی با دور موتور بالا، تیک آف، روشن کردن موتور با هُل دادن، دنده مرده راندن، نشتی روغن از کاسه نمد میل لنگ و … به شدت روی عمر تسمه تایمینگ تأثیر داره.

      پاسخ
  8. نخجیری
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    با سلام من تندر 90 سال 87 دارم معمولا با حد اکثر دور مو تور 3000 رانندگی می کنم تا حال 90000 km رانندگی کرده ام تسمه تا یمینگ ر ا عوض گنم؟یک نفر پس از تعویض در 40000 دوباره تسمه برید

    پاسخ
  9. ابوذر
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام دوستان
    یه خودروی صفر 405 slx دارم با موتور tu5
    از روزی که ماشینو تحویل گرفتم اول صبح که موتور رو روشن میکنم یه صدای خرت خرت از سمت چپ موتور میاد و بعد از گرم شدن موتور صدا قطع میشه از چند نفر سوال کردم گفته اند از تسمه تایم هستش
    و احتمالا از سفتی اون هست که بعد از گرم شدن جا باز میکنه و صدا قطع میشه
    اینو هم گفتند که بعد از یه مدت که باهاش بری صدا کلا قطع خواهد شد
    خواستم ببینم نظر شما چیه؟
    و اگه از تسمه تایم باشه ببرم دست تعمیر کار یا چیز مهمی نیست و خودش درست میشه؟
    سپاس از پاسخ شما دوستان

    پاسخ
  10. محسن
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام دوستان.من ریو دارم امروز خاموش شد و روشن نشد تسمشو نگاه کردم دیدم رد کرده و پاره نشده. تسمه سالمه فقط رد کرده.کسی میدونه هزینه تعمیرش چقد میشه؟(ضروریه دوستان)

    پاسخ
  11. رضا
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام دوست. بهترین تسمه تایمینگ برای پژو405 از چه نوعی باید تهیه بشه؟

    پاسخ
    1. مجید عباسی انبوهی
      سوابق: (17 دیدگاه) ,

      تسمه 114 دنده Hutchinson یا Goodyear
      تسمه های گودیر بازرگانی تایمیران
      Continental و Power Grip Gats هم خوبه. فقط مراقب باش که اصلیش رو بخری

      پاسخ
  12. امید
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    تسمه تایم پراید یورو 4عوض کردم ولی. صدای بوربیلینگ خراب میده مشگل از چیه

    پاسخ
  13. سامان
    سوابق: (2 دیدگاه) ,

    سلام ممنون از اطلاعات مفیدتون من دو روز پیش تو حرکت تسمه تایم پاره کردم با یدک کش بردم تعمیرگاه گفته 1 تا 1/5 خرجش هست ( 206 اتومات ) . شاید باورتون نشه ولی همون موقع داشتم میرفتم تسمه تایم تعویض کنم . از این بدشانسی حالم به هم میخوره . الان ماشین تعمیرگاه هست .دارم این ور اون ور پول جور میکنم برم بیارمش . حالا با این اطلاعاتی که گذاشتین دیگه زود به زود تعویض میکنم هر چند که این دفعه هم 50000 تا بیشتر کار نکرده بود شاید جنس خوبی نداشته.مرسی از همتون

    پاسخ
  14. تیمور
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    باسلام.من پراید یورو ۴ دارم.میخاستم بدونم پرایدهای یورو ۴هم وقتی تسمه تایم پاره کرد باعث کج شدن سوپاپ میشن یا مثل پرایدهای قدیمی مشکل خاصی پیش نمیاد.لطفا راهنمایی کنید.باتشکر

    پاسخ
    1. حسین
      سوابق: (1 دیدگاه) ,

      پراید های جدید یورو 4 هم بعد از پاره شدن یارد کردن تسمه تایم سوپاپ کج میکنن

      پاسخ
  15. علی
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام دوستان من یک سیتروئن C فایو مدل 2005 خریدم ولی نمیدونم تسمه تایمش عوض شده یا نه ولی الان 126000 کیلومتر راه رفته. به نظر شما دوستان. چطور میشود فهمید که تسمه تایمش عوض شده یا نه

    پاسخ
  16. رزا
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    بابت تصویر ها خیلی ممنونم در درسام خیلی کمکم کردن با تشکر

    پاسخ
  17. هومن
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    عرض سلام و ادب
    و تشکر بابت اموزش مفید و کاربردی تون

    من هم مشکل یکی از دوستان بالا رو دارم، کارکرد و عمر تسمه تایم رو چطور باید تشخیص داد ؟
    ماشین 206 هست با موتور tu5 برای مشکل کوئل و شمع مراجعه کردم که تعمیرکار گفت چند وقت دیگه باید تسمه تایم تعویض بشه. راهی برای تشخیص توسط شخص هست یا نیاز به مهارت و ابزار داره ؟ و مورد دیگه به تاریخ روز ( آبان سال نود و پنج) چقدر هزینه تعویض تسمه تایم هست؟
    لطفا راهنمایی بفرمایید

    پاسخ
  18. saeid
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام دوستان عزیز. من 405 2000 دارم تازه تعمیر کامل کردم.دیسک صحفه هم نو کردم..کاربرات هم تنظیم..موتور در حالت در جا مثه ساعت اما بیشتر از 140 تا راه نمیره میشه کمکم کنین تشکر

    پاسخ

دیدگاه شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.