آشنایی با موتور M30 کمپانی BMW

حیات 25 سالهٔ این موتور در 1968 آغاز شد. زمانی که ب‌ام‌و از موفقیت مدل‌های جدیدش رضایت داشت، در آن زمان اقتصاد آلمان بشدت در حال پیشرفت بود و در کمپانی ب‌ام‌و این نیاز احساس شد که وقت آن رسیده تا به رده‌های بالاتر بازار نیز راه پیدا کنند؛ اما طراحی یک موتور جدید هزینهٔ زیادی را روی دست کمپانی می‌گذاشت، سرانجام تصمیم بر این شد که از موتور فوق‌العادهٔ M10 به عنوان سکوی پرتاب استفاده شود، بنابراین تیم طراحی موتور از طراحی و تکنولوژی M10 تا جای ممکن بهره بردند. در حقیقت از بسیاری از منظرها M30 یک M10 است که دو سیلندر به آن افزوده شده است. در همان سال نسخه‌های 2.5 و 2.8 لیتری این موتور در اتاق E3 و برای کوپهٔ E9 نسخهٔ 2.8 لیتری عرضه شد. مدل‌های اولیه کاربراتوری بودند و البته در خلال بحران نفتی 1974 اتاق E9 هم با موتور 2.5 لیتری قابل سفارش بود.

BMW E24 635 CSi Engine
BMW E24 635 CSi Engine

در سال 1971 حجم M30 به 3 لیتر رسید و کد 3.0CS آن با سیستم انژکتوری جترونیک شرکت بوش تجهیز شد. اتاق E12 که نخستین نسل سری پنج است هم در سال 1974 معرفی شد و M30 با هر دو حجم 2.5 و 2.8 لیتر روی این اتاق قابل سفارش بود. در کد 528i سوخت‌رسانی انژکتوری هم موجود بود. دو سال بعد و در سال 1976 که نخستین نسل سری 6 با کد E24 عرضه شد موتور M30 تنها موتور قابل سفارش روی آن بود که در دو نوع کاربراتوری 3 لیتری و انژکتوری 3.3 لیتری وجود داشت. تمامی مدل‌های M30 روی ب‌ام‌و سری هفت با کد اتاق E23 در مدت تولید ده‌سالهٔ این اتاق قابل سفارش بودند. لازم به ذکر است که ب‌ام‌و 732i با بدنهٔ E23 نخستین محصول ب‌ام‌و بود که از یک میکرو پردازنده یا به قول امروزی‌ها ECU برای مدیریت زمان جرقه‌زنی استفاده می‌کرد.

BMW M30 Engine
محبوب‌ترین نسخهٔ M30 نسخهٔ 3.4 لیتری آن بود که در سال 1979 روی اتاق‌های E12 535i, 635i و 735i عرضه شد و از سیستم سوخت‌رسانی انژکتوری جترونیک استفاده می‌کرد. این موتور پایه و اساسی شد برای طراحی موتور 24 سوپاپ M88. سرانجام در سال 1993 موتور M30 با موتور M60 جایگزین شد.
نسخه‌ای کمتر شناخته شده از موتور M30 نیز وجود داشت که تنها در برخی بازارهای محدودی عرضه شده بود. این موتور که با کد M102 توربو شناخته می‌شود ابتدا 3.3 لیتر حجم داشت که در نسخه‌های نهایی به 3.4 لیتر افزایش پیدا کرد. این موتور در اتاق E23 کد 745i استفاده شد و همان‌طور که از نامش مشخص است قدرتی را که از یک موتور 4.5 لیتری انتظار می‌رود را تولید می‌کند.

BMW M30 Engine
طراحی
موتور M30 موتور M10 اشتراکات بسیاری دارد. تایپیت های آن به صورتی دستی تنظیم می‌شوند. از زنجیر تایم استفاده می‌کند و دارای دو سوپاپ در هر سیلندر و یک میل‌سوپاپ در بالا است. بلوک این موتور آهنی است و در ساخت سرسیلندر آن از آلومینیوم استفاده شده است. میل‌لنگ تنومند آن با روش فورج‌کاری (آهنگری) تولید شده است و توسط هفت عدد به رینگ پشتیبانی می‌شود که تضمین‌کنندهٔ عملکرد نرم موتور خواهد بود؛ مانند بسیاری از موتورهای ب‌ام‌و این موتور نیز دارای زاویه‌ای 30 درجه‌ای به سمت مجرای اگزوز است که دلیل این طراحی کاهش ارتفاع موتور است.

BMW M30 Engine
نسخه‌های اولیهٔ M30 دارای کاربراتور Solex Zenith بودند اما بعدها به انژکتور مجهز شدند. در کدهای 30.Si و 3.0CSi از سیستم انژکتوری دی جترونیک بوش با ریل مشترک استفاده شده بود که در زمان خود سیستم پیشرفته‌ای به‌حساب می‌آمد. در دههٔ نود فولکس‌واگن، پورشه و آئودی از سیستم‌های انژکتوری جترونیک نوع K استفاده می‌کردند اما ب‌ام‌و از نوع L استفاده می‌کرد که بسیار پیشرفته‌تر بود. معمولاً درزمینهٔ استفاده از تکنولوژی انژکتوری ب‌ام‌و یک نسل از دیگران جلوتر بوده و در این زمینه پیشتاز محسوب می‌شده است. [توضیح مترجم: بابت اینکه در خصوص انژکتورهای جترونیک توضیح اضافه نمی‌دهم پوزش می‌خواهم. این سیستم‌ها به حدی جای برای توضیح و بحث دارند که خود مقالاتی جداگانه می‌طلبد. برای اینکه از بحث اصلی این سلسله مقالات یعنی آشنایی با موتورها دور نشویم در خصوص تکنولوژی‌های سوخت‌رسانی خیلی وارد جزئیات نمی‌شوم. انشاالله در آینده به این سیستم‌های سوخت‌رسانی نیز خواهیم پرداخت.]

BMW M30 Engine
موتور M30 به انژکتور استارت سرد نیز مجهز است و اگر موتور به‌راحتی روشن نشود این سیستم اولین قسمتی است که باید چک شود. مدل توربوی M102 با ضریب تراکم 7 به یک و فشار بوست توربوی 9psi است که توانایی تولید 252 اسب بخار را داشت. این موتور همان‌طور که اشاره شد یک افزایش حجم 100 سی‌سی را تجربه کرد و هم‌زمان با افزایش حجم بوست توربوی آن نیز کاهش یافت اما به دلیل اصلاحاتی که در آن انجام شد راندمان بهتری داشت. این مدل به اینترکولر نیز مجهز است که دمای هوای ورودی را در حدود 40 درجهٔ سانتی‌گراد حفظ می‌کند. کمپانی آلپینا نیز در سال 1989 مدل توربوی M30 را برای خودروی E34 B10 تولید کرد که این خودرو حداکثر سرعتی برابر با 188 مایل بر ساعت داشت.

BMW M30 Engine
مشکلات و سرویس‌ها
سوپاپ‌های موتور M30 باید در هر 25 هزار مایل تنظیم شوند. این موتور در صورت تعویض دیرهنگام روغن و یا بروز اشکال در مجراهای روغن‌کاری به سرعت میل‌سوپاپ خود را از بین خواهد برد. همچنین پیشنهاد می‌شود هر ده سال یک‌بار لوله‌های فشار بالای انتقال سوخت را تعویض کنید. این لوله‌ها که فشار داخلی آن‌ها 3 بار است در طی عمر خود تحت لرزش و دمای بالا قرار دارند بنابراین ممکن است ترک‌هایی در داخل آن‌ها ایجاد شود. در مدل‌های قبل از سال 1988 هم در صورت استنشاق بوی بنزین باد مسیر انتقال سوخت به انژکتورهای استارت سرد را بازدید کنید؛ انجام این مهم می‌تواند در پیشگیری از آتش‌سوزی موتور مؤثر باشد. در مدل‌های قبل از 1980 مجراهای آب بزرگ‌تر هستند که همین طراحی احتمال ترک خوردن بلوکه را افزایش می‌دهد پس باید مراقب بود تا موتور بیش‌ازاندازه داغ نشود.

BMW M30 Engine
در صورت رعایت نکات نگه‌داری و استفادهٔ صحیح موتور M30 عمری حدود 300 هزار مایل خواهد داشت و تا این مسافت شاید به تعمیرات اساسی نیاز پیدا نکند، حتی خودروهایی دیده شده‌اند که موتور M30 آن‌ها تا دو برابر این مسافت دوام آورده‌اند. بد نیست به این نکته هم اشاره کنیم که موتور M30 در لیست برترین موتورهای قرن بیستم قرار دارد.

جدول مشخصات مدل‌های موتور M30
جدول مشخصات مدل‌های موتور M30

درباره نویسنده

تصویر پروفایل حسین ریاحی

دانشجوی مهندسی مکانیک خودرو دانشگاه آزاد زنجان

13 دیدگاه

    1. تصویر پروفایل حمید
      حمید
      سوابق: (78 دیدگاه) ,

      در مورد انژکتور باید بگم که اولین ابداع انژکتور توسط شرکت بوش آلمان انجام گرفت و اولین مدل k-jetronic نام داشت که از 1973 تا 1995 مورد استفاده قرار گرفت. سپس بهینه سازیهایی انجام گرفت و مدلهای ke / L / LE / LU / LH / L3 / MONO به ترتیب از چپ به راست ساخته شدند. ولی اکنون مدل های جدیدتری به نام Motronic در خودروهای امروزی استفاده میشود که خود بر سه دسته هستند M / ME / MED که MED همان سیستم انژکتور سوخت مستقیم است که پیشرفته ترین میباشد تا به امروز
      امیدوارم مفید بوده باشه.

      پاسخ
  1. تصویر پروفایل ali ayat
    ali ayat
    سوابق: (719 دیدگاه) ,

    تعمیراتش یکمی سخته چون کلا از قدیم تا حالا خیلی پیچیده تر از اون زمانه تا حالا دو بار دستمو برای باز کردن سر سیلندر این ماشین ها بریدم

    پاسخ
  2. MohammadreZa
    سوابق: (45 دیدگاه) ,

    BMWاز همون اول پیشگام بوده ???
    ایول

    پاسخ
  3. sina
    سوابق: (309 دیدگاه) ,

    عاشق این معرفی موتور های بی ام و شدم من

    پاسخ
  4. حسین
    سوابق: (1163 دیدگاه) ,

    خیلی ممنون آقای ریاحی، مخصوصا بخش مشکلات و نحوه تعمیراتش جالبه!
    منتظر مقاله موتور ام۵۰ تون هستم!

    پاسخ
  5. حسین
    سوابق: (1163 دیدگاه) ,

    موتور M30 توربو که اشاره شده بش مشخصاتش چیه؟

    پاسخ
  6. mohsen
    سوابق: (901 دیدگاه) ,

    ماشین آلمانی یعنی 10 سال جلوتر از زمان
    ولی انصافا مدل های قدیمی بی ام وه از بنز سرحال ترن و به ادم احساس کسلی نمیدن

    پاسخ
  7. sina
    سوابق: (309 دیدگاه) ,

    اقای ریاحی منظور از E3 و E9 چیه؟؟

    پاسخ
    1. ریاحی
      سوابق: (13 دیدگاه) ,

      دوست گرامی این ها کد اتاق های مختلف ب ام و هستند. با سرچ کردن این کد در گوگل می تونید تصویر بدنه ی خودروی را پیدا کنید. حتما در مقاله ی بعدی تصویر اتاق ها رو هم قرار می دم تا کاملا خوانندگان محترم با بدنه های ب ام و آشنا شوند.

      پاسخ
  8. علیرضا.م
    سوابق: (40 دیدگاه) ,

    موتور های آلمانی از تمام قدرت یه موتور استفاده می کنند اما اصطحلاک بالایی دارند .
    برعکس ژاپنی ها تمام سعی خودشون رو صرف کیفیت و طول عمر موتور می کنند .
    آمریکایی ها ( یعنی ارقام عجیبی تولید می کنند فقط گشتاور تولید می کنند همین فقط میخوان ماشین یک ساعت دریفت کنه ) مصداق بارزش : دوج وایپر آمریکا با هشت لیتر موتور و در مقابلش پورشه 911 توربو اس .
    دوج اصلاً چیزی از سیستم لانچ نمیفهمه ( البته آمریکایی ها اینطوری دوست دارند )
    ماشین های بزرگ با تعداد سیلندر بالا و محکم از خصوصیات آمریکایی هاست .
    فرانسوی ها: ماشین های کوچک و سایز متوسط ( معمولاً هاچ بک ) با موتور های کم حجم و کم مصرف 1600 و 1400 و 1100
    انگلیسی ها : کلاً متمایز هستند . کلاسیک کار می کنند و با قدرت
    ایتالیایی ها : ماشین هایی با طراحی عجیب و اسپرت و دوست داشتنی و سبک خاص
    سوئد : تآخر ایمنی
    چینی ها : فعلاً آشغال
    ایران : صحبتش رو نکنم بهتره .

    پاسخ

دیدگاه شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.