معرفی خودروهای ساخت شوروی: گاز 69

در این قسمت از سری مطالب معرفی خودروهای ساخت شوروی به خودرویی بنام گاز 69 می‌پردازیم که پاسخ شوروی به جیپ آمریکایی‌ها بود. گاز 69 یک خودرو چهارچرخ محرک خشن و سبک بود که در انواع نظامی و غیرنظامی ساخته شد.

GAZ69_8

گاز 69 جایگزینی برای گاز 67 محسوب می‌شد که جهت مصرف سوخت کمتر و بهبود قابلیت‌های آفرود طراحی شد. توسعهٔ این ماشین در سال 1946 آغاز شده و اولین پروتوتایپ آن یک سال بعد آماده شد. پس از ساخت چندین پروتوتایپ درنهایت تولید گاز 69 در تاریخ 25 آگوست سال 1953 توسط شرکت گاز در شهرستان گورکی آغاز شد. این خودرو در اتحاد جماهیر شوروی بسیار محبوب بود و حتی تعدادی از شرکت‌های خارجی محصولاتی را با کپی‌برداری از گاز 69 تولید کردند. این خودرو در دو نمونهٔ دودر و چهاردر ساخته می‌شد که نمونه‌های چهاردر 69A نامیده می‌شدند.

تولید گاز 69 تا سال 1972 ادامه داشت و در طول دوران تولیدش بیش از 600 هزار دستگاه از آن ساخته شد. البته گاز 69 تا سال 1955 توسط شرکت گاز تولید شد و سپس تولید آن از سال 1955 تا 1972 توسط شرکت یوآز انجام گرفت هرچند که تمامی آن‌ها (چه تولید گاز و چه تولید یوآز) با همان نام گاز 69 شناخته می‌شدند. همچنین بااینکه تولید گاز 69 در سال 1972 در شوروی متوقف شد اما شرکتی بنام ARO در رومانی خودرویی مشابه را بر اساس گاز 69 تولید می‌کرد که تولید آن تا سال 1975 ادامه داشت. این خودرو در ابتدا با نام IMS 57 بعداً IMS 59 و بعدها با نام ARO M461 در رومانی عرضه می‌شد.

گاز 69 یک وسیلهٔ نقلیهٔ خارج جاده‌ای بود که از یک موتور 2.1 بنزینی چهار سیلندر تنفس طبیعی استفاده می‌کرد. این پیشرانه متعلق به سدان گاز M20 بود اما در اصل بر اساس یک موتور کلاسیک ساخت دوج متعلق به سال 1935 ساخته شده بود که نقشه‌ها و حق استفادهٔ آن به مبلغ 20 هزار دلار از دوج خریداری شده بود. این موتور 55 اسب بخار قدرت تولید می‌کرد که این نیرو توسط یک گیربکس 3 سرعتهٔ دستی به هر چهارچرخ انتقال میافت و خودرو را قادر می‌ساخت به حداکثر سرعتی برابر با 90 کیلومتر در ساعت دست پیدا کند. گاز 67 هم از همین موتور استفاده می‌کرد.

نسخه‌های غیرنظامی گاز 69 در محوطۀ کارخانه
نسخه‌های غیرنظامی گاز 69 صفرکیلومتر در محوطۀ کارخانۀ یوآز

اما یک نسخهٔ قوی‌تر از گاز 69 هم تولید شد. این مدل که در نمونه‌های دودر با نام 69M و در نمونه‌های چهاردر با نام 69AM شناخته می‌شد، مجهز به موتوری 2.4 لیتری بود. این موتور برگرفته از همان موتور پایهٔ 2.1 لیتری نسخهٔ استاندارد بود که با افزایش حجم و ایجاد تغییراتی، قدرتش به 65 اسب بخار رسیده بود. نیروی این موتور هم توسط همان گیربکس 3 سرعته منتقل می‌شد اما گاز 69M می‌توانست به سرعت بیشتری معادل 100 کیلومتر در ساعت دست پیدا کند. این خودرو با شاسی قوی و زاویه‌های مناسب، قابلیت‌های آفرود فوق‌العاده‌ای داشت. ویژگی جالب گاز 69 وجود دو مخزن سوخت در آن بود که یکی با حجم 47 لیتر در کف خودرو و دیگری با حجم 28 لیتر زیر صندلی سرنشین نصب شده بود.

گاز 69A
گاز 69A

گاز 69 اساساً یک خودروی نظامی بود و در اصل جیپ نظامی استاندارد بلوک شرق محسوب می‌شد اما نسخه‌های غیرنظامی آن‌هم تولید شد که امکان خرید آن‌ها توسط افراد عادی وجود داشت. البته تمامی نسخه‌های غیرنظامی با توجه به نیازهای ارتش ساخته شده بودند تا در صورت نیاز در زمان جنگ جهت مقاصد نظامی مورداستفاده قرار گیرند. به همین دلیل تمامی انواع گاز 69 به‌صورت بدون سقف ساخته می‌شدند. نسخهٔ پایهٔ گاز 69 دارای دودر و معمولاً مجهز به سقف پارچه‌ای استاندارد بود. دو صندلی در جلو داشت و دو نیمکت تاشو نیز در عقب تعبیه شده بود که در هر طرف ظرفیت نشستن سه نفر را داشتند. نسخهٔ چهاردر یا 69A نیز دارای چهاردر، سقف پارچه‌ای تاشو و دو ردیف صندلی بود.

Gaz-69-1953-01

همچنین گاز 69 به‌نوعی خودرویی غیرقابل خراب شدن بود! این‌یک شوخی نیست چراکه در حال حاضر که بیش از 50 سال از تولید این خودرو می‌گذرد، گاز 69 هنوز هم در برخی کشورهای شرق اروپا به‌عنوان خودرویی روزانه در مناطق و جاده‌های ناهموار مورداستفاده قرار می‌گیرد. همچنین نسخه‌های تولیدی سال‌های پایانی این خودرو در بین کلکسیونرهای خودرو بسیار محبوب است و قیمت آن از حدود 10 هزار دلار برای نمونه‌های بازسازی نشده آغاز می‌شود.

Gaz 69 1

در سال 1955 یک نمونهٔ ون دیفرانسیل عقب با نام گاز 19 بر اساس گاز 69 ساخته شد؛ اما این نمونه هرگز از مرحلهٔ ساخت چند پروتوتایپ فراتر نرفت. به‌علاوه گاز 69 به‌عنوان پایه و اساس بسیاری از پروژه‌های مختلف خودروسازی در شوروی و روسیه مورداستفاده قرار گرفت به‌گونه‌ای که ون آفرود یوآز 450 بر اساس این خودرو ساخته شد و همچنین پایه‌ای برای خودروی جنگی 2P26 و همین‌طور خودروی آبی-خاکی گاز 46 MAV قرار گرفت.

گاز 19
گاز 19

علاوه بر این، ریشه و اساس خودروی نظامی سبک‌تر و جدیدتر یوآز 469 که به‌عنوان جایگزین گاز 69 در سال 1971 معرفی شد نیز به گاز 69 بازمی‌گردد. خودرویی که تولید آن همچنان ادامه داشته و در قسمت‌های بعدی مطلب معرفی خودروهای ساخت شوروی به آن خواهیم پرداخت. در حال حاضر چند نمونه از گاز 69 در موزه‌های سراسر جهان نگهداری شده و استراحت لذت بخشی را تجربه می‌کنند. ازجملهٔ این موزه‌ها می‌توان به موزهٔ حمل‌ونقل در غرب سنت لوئیس در ایالت میسوری آمریکا و موزهٔ دفاع «Fort aan den Hoek van Holland» در هلند اشاره کرد.

درباره نویسنده

تصویر پروفایل امیر دهقان

نویسنده و مترجم سایت پدال، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته حقوق خصوصی

28 دیدگاه

  1. (ali (CHEVY NOVA
    سوابق: (1313 دیدگاه) ,

    این ماشین خیلی عالیه
    تو ارتش ایران هم در گذشته بوده و خوب درسشو پس داده
    پدر من در دوران سربازی یدونه از اینها داشته و همیشه هم از تواناییهای افرودش تعریف کرده

    پاسخ
    1. Sj
      سوابق: (190 دیدگاه) ,

      تو شهرستان رودسر استان گیلان از اینا زیاده و به جیپ روسی و برخی موارد خرس روسی مشهور تو مناطق ییلاقی کاربرد زیادی داره و من شنیده بودم که موتورش رو جایگزین میکنن و موتور اصلیش نیست ولی واقعا نمیدونم هست یانه

      پاسخ
  2. uss zumwalt DDG-1000
    سوابق: (4441 دیدگاه) ,

    روسیه فقط ساخت نظامی خوبی داره و بس

    پاسخ
    1. ferrari
      سوابق: (241 دیدگاه) ,

      شوروی کشور پرقدرتی بود. اما روسیه مثل شوروی پرقدرت نیست. بودجه ی دفاعی کمی داره نسبت به امریکا و چین. به زودی چین جای روسیه رو در رتبه بندی نظامی میگیره. ولی این ماشین سمت ما هنوزم.کار میکنه و بار میبره. واقعا جون سخته

      پاسخ
      1. uss zumwalt DDG-1000
        سوابق: (4441 دیدگاه) ,

        امریکا که غول بودجه نظامی داره
        بیش از 500 میلیارد دلار هزینه ارتش و تجهیزات نظامی میده

        پاسخ
        1. تصویر پروفایل سعید
          سعید
          سوابق: (477 دیدگاه) ,

          uss zumwalt DDG-1000 جان داداش
          500 میلیارد دلار برای هزینه های نظامی امریکا پول خورد محسوب میشه
          شما رو ارجاع میدم به ماهنامه نواور نمیدونم شماره چندش
          براوردی که از هزینه های پروژه جنگنده اف35شده هزینه این پروژه مبلغ سرسام اور 1500 میلیارد دلار بوده
          و این فقط برای یک پروژه است حالا ببین بودجه نظامی کامل چقدره
          حالا که گفتم بزار بقیه اش هم بگم
          1500 میلیارد به نظر شما فقط یه عدده اوایل برای منم همین بود اما یه روز که داشتم روزنامه دنیای اقتصاد رو میخوندم تو یه بخشی درباره تحلیل فروش نفت ایران نوشته بود و اونجا بود کف نوشته بود:”کل فروش نفت ایران از بعد از انقلاب تا الان حدود1500میلیارد دلار بوده است”
          اینجوری شد که فهمیدم اون1500 فقط یه عدد نیست!

        2. REVENTоN 👍
          سوابق: (136 دیدگاه) ,

          جونم برات بگه که آمریکا فروش خوبیم داره که هیچ کشوری به گردش نمیرسه
          آمریکا همون عربارو تیغ بزنه بارشو بسته
          روسیه و چچچینم ما رو، حله دیگه

        3. اکبر66
          سوابق: (28 دیدگاه) ,

          سالانه 7000 میلیارد دلار

    2. کامیاب
      سوابق: (459 دیدگاه) ,

      به هیچ وجه اینطور نیست،روسیه علاوه بر اینکه ساخت نظامی خوبی داره،در تکنولوژی هم سرآمد هست،فقط اینگونه طراحی ها که ظاهری قدیمی دارند،به فلسفه ابزار و ماشین سازی روسی بر میگرده.
      همونطور که میدونید،صنایع به هم وابسته اند،امکان ناپذیره در زمینه جنگ افزار پیشرفت کرد،ولی از اون در خودروسازی که صنعتی به مراتب کم خرج ترهس(و البته پیچیدگی نظامی رو نداره)استفاده نکرد.
      فلسفه ابزار سازی روس ها اینطوریه:به اسب بخار و گشتاور نجومی و ظاهری فانتزی برای ساخت یک وسیله کاربردی نیاز نداریم،تنها کاری که انجام میدیم،استفاده منطقی از امکانات هست.

      پاسخ
  3. حمیدرضا
    سوابق: (333 دیدگاه) ,

    بیشتر ماشین های شوروی از لحاظ کارایی و استقامت خودروهای خوبی بودن عمده دلیلش هم جاده های نامناسب این کشور و علاقه عجیب مردم این کشور به استفاه نامتعارف از خودرو هست مثلا مردم روسیه با ایکس 60 لیفان افرود میرن درحالی که تو کشور ما از جاده خارجش نمی کنن

    پاسخ
  4. تصویر پروفایل one:1
    one:1
    سوابق: (129 دیدگاه) ,

    عمری داره
    برام جالبه ماشینای خارق العاده مثل اشغالا عمر ندارن

    پاسخ
  5. حميد
    سوابق: (871 دیدگاه) ,

    چقدر زشته
    من نمیدونم روسیه اینقدر دختر خوشگل داره طراحاشون اینقدر زشت طراحی میکنند

    پاسخ
    1. REVENTоN 👍
      سوابق: (136 دیدگاه) ,

      دقیقا، من در مورد این خیلی از استاتید بزرگ نظامی تو دانشگاه سوال کردم، اونا میگن روسیه اولا هدف محوره، ثانیا دنبال کسب هدف با کمترین هزینه،
      هدف محور یعنی دنبال آینه یه جنگنده بسازه با این مشخصات، خیلی کاری به ظاهر نداره
      و تو آمریکا چون علم در همه جهات به یک میزان جلو میره و استفاده میشه زیبایی یه اثر هم خود به خود به روز میشه
      ولی تو روسیه فقط علم نظامی و جنگ و قلدری در حال رشده ولا غیر

      پاسخ
  6. TTRS
    سوابق: (36 دیدگاه) ,

    خب اصلاً چیزی برای خراب شدن نداره ، این که هنر نیست . گیربکس 3 سرعته که خرابی نداره و با حد اکثر سرعت که بیشتر اوقات از 70 کیلومتر تجاوز نمیکنه استهلاکی برای این غول فولادی متصور نمیشه . یه ماشین کاملاً کمونیستی و صرفاً کار راه بنداز

    پاسخ
    1. كوروش
      سوابق: (341 دیدگاه) ,

      پس نظر شما درباره ژیان هم جالب توجه بنظر شما یه مشت پیچ و مهره که خیلی سخت راه میره چرا همش توی تعمییر گاه بود

      پاسخ
  7. Genius
    سوابق: (158 دیدگاه) ,

    این موتور بر اساس یک موتور کلاسیک ساخت دوج متعلق به سال …
    شوروی که انقدر گارد ضدامریکایی میگرفت در پشت پرده انگار گدایی تکنولوژی میکرده از امریکا!!
    انگار این داستان همیشگی دشمنان ظاهری جهان غرب و امریکاست…

    پاسخ
    1. كوروش
      سوابق: (341 دیدگاه) ,

      عجب !!!!!!!
      روسیه که ۶٠ سال پیش موتور kv2 قوی ترین موتور دیزل زمان خودشو ساخت که همون موتور رو امریکا روی تانک پرشرینگ نصب کرد رو نکنه دوج ساخته بود این موتورش کاملا روسی هست لطفا یه سرچ کنید
      روسیه بنظر نمی رسه نیازی به تکنولوژی دیگران داشته باشه ٢ مین کشور دارای فناوری های سطح بالا ی جهانه

      پاسخ
      1. هادی
        سوابق: (3 دیدگاه) ,

        عزیزم روسیه در صنعت خودرو خیلی حرفی برای گفتن نداشته پس از جنگ جهانی دوم کل دستگاههای کارخانه فیات ایتالیا که آن زمان متحد آلمان هیتلری بود را به شوروی منتقل کردند و با استفاده از آن دستگاهها شروع به تولید خودروی سواری با اسم لادا کردند اگه سرچ کنید متوجه تشابه سواریهای لادای روسیه با فیات ۱۲۵ ایتالیا می شوید

        پاسخ
    2. اکبر66
      سوابق: (28 دیدگاه) ,

      موتورش مال فورد امریکاست .لادا مال فیات ایتالیا … اخیرا رنو فرانسه …. روسها از بنیاد نمتوانند موتور تولید کنند مثل کشور ما …

      پاسخ
  8. آرش
    سوابق: (131 دیدگاه) ,

    اون موقع که هنوز ساخته های چینی دنیا رو نگرفته بود، ابزار و ماشین آلات ساخت شوروی تو مملکتمون پرطرفدار بود. از کامیونت گاز و سواری لادا بگیر تا دوربین زنیت (زنیط هم می نوشتنش) و چوب نراد روسی و تراکتورهای روسی. همشون هم به این شناخته می شدن که با وجود ارزونی یه عمر کارشون رو به دقت انجام میدن هر چند هیچوقت پرزرق و برق نبودن. فکر کنم این ویژگی ها دقیقا نقطه مقابل ویژگی ابزار چینه، نه؟

    پاسخ
    1. حميد
      سوابق: (871 دیدگاه) ,

      حالا اینجا یک چیزی نوشته چرا باور میکنی
      البته چون روسی هست معمولا اصلا راه نمیره که خراب بشه

      پاسخ
      1. اکبر66
        سوابق: (28 دیدگاه) ,

        قدیم ارتشی ها میگفتند اشغاله خیلی خراب میشه…

        پاسخ
    2. كوروش
      سوابق: (341 دیدگاه) ,

      کیفیتش بسیار بالاست برای من عجیب نیست که خراب نشه
      مثال ما روی هواپیما قطعه ای به نام eucs روی موتور داریم (engin unit control and electronic ) امریکا گفته باز نشه خراب نمی شه ۵٠ ساله داره کار می کنه حتی اخ نگفته
      یا موتور های روسی با اینکه کاملا توی اب و هوای ما بشدت بهشون فشار می امد اصلا انگار نه انگار انقدر متالوژی بالایی داشت که حتی ترک نخورده بود

      همه چی به کیفیت ساخت بر می گرده

      پاسخ
  9. کیوان
    سوابق: (4 دیدگاه) ,

    کمونیستها آزار دهنده اند ماشیناشون هم همینطور

    پاسخ

دیدگاه شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.