شینوک: از تولد تا حضور غول آمریکایی در ایران

امسال (سال 2015 میلادی) مصادف است با پنجاه و چهارمین سالگرد پرواز اولین هلیکوپتر شینوک (Chinoock)، هلیکوپتری که با گذشت بیش از نیم قرن همچنان هم در آسمان یکه‌تازی می‌کند. به همین مناسبت ما هم به سراغ این هلیکوپتر غول‌پیکر و خارق‌العاده رفتیم تا ماجرای آن را از بدو تولد برای شما بازگو کنیم البته داستان کامل شینوک در یک کتاب چند جلدی هم نمی‌گنجد و ما هم از خیلی از جزئیات می‌گذریم تا خلاصه و اصل مطلب را برای شما بگوییم.

Boeing CH-47 Chinook
Boeing CH-47 Chinook

ماجرا از کجا شروع شد؟
در سال 1943 فِرانک پیازِکی (Frank Piasecki) از پیشاهنگان صنعت هلیکوپتر آمریکا، اقدام به تأسیس یک شرکت هواپیمایی نمود. شرکتی که در سال 1946 رسماً شرکت هواپیماسازی پیازِکی (Vertol Aircraft Corporation) نام‌گذاری گردید و ده سال بعدازآن هم (در سال 1956) نام شرکت به هواپیماسازی وِرتُول تغییر داده شد اما سرانجام در سال 1960 شرکت بوئینگ این شرکت را خرید و نام آن را به بوئینگ وِرتُول (Boeing Vertol) تغییر داد.

Boeing CH-47 Chinook
Boeing CH-47 Chinook

اما در حقیقت آغاز داستان شینوک مربوط به سال‌های میانی دهه شصت قرن بیستم میلادی برمی‌گردد. در سال 1955 بود که نیروی زمین ایالات‌متحده آمریکا تصمیمی مبنی بر استفاده از هلیکوپتر بجای هواپیماهای پرواز و فرود کوتاه (Stol) که قدرت مانور کمتری نسبت به بالگرد داشتند، گرفت. فرماندهان ارتش ایلات متحده بر این عقیده بودند که می‌توانند به‌وسیله بالگرد و توسط یگان‌های هوانیروز این کشور، به خوبی از پس پشتیبانی از واحدهای ارتشی بر آیند. در همین راستا و بعد از بررسی‌هایی که کارشناسان خبره نظامی انجام دادند، تنها یک سال بعد از احساس نیاز اولیه و در سال 1936 نیروی زمینی آمریکا تمام نیازها و خواسته‌های خود از یک هلیکوپتر تمام عیار و کامل را تعیین کرد. درست در همین زمان شرکت هواپیماسازی پیازِکی مطالعه و تحقیقات وسیعی را در مورد طراحی نوعی از هلیکوپتر که قابلیت و توانایی پاسخگویی به نیازهای ترابری و نظامی را داشته باشد آغاز کرده بود. فرانک پیازِکی (بنیان‌گذار این شرکت) که همواره به طرح ملخ‌های پشت سر هم علاقه خاصی نشان می‌داد و همیشه دوست داشت تا هلیکوپترهایی با این ویژگی را طراحی و تولید نماید، در مِی 1957 طرح مدل اولیه خود را بر مبنای به‌کارگیری از موتور توربینی و استفاده از ملخ و سیستم انتقال نیروی هلیکوپتر H-21 آماده نمود و آن را با نام Model 107 ارائه کرد.

Frank-Piasecki-
تقریباً یک سال بعد و در تاریخ در 22 آوریل 1958 (دوم اردیبهشت 1337) طرح‌های اولیه شکل و رنگ واقعیت به خود گرفتند و فرانک پیازِکی شاهد پرواز اولین نمونه تولیدی مدل 107 بود؛ پروازی که هیچ‌گاه از صفحات تاریخ صنعت هوایی محو نخواهد شد، چراکه در حقیقت نوید یک انقلاب بزرگ در زمینه تولید هلیکوپترهای ترابری را می‌داد، انقلابی که تنها به فاصله چند سال بعد از این پرواز، چشم‌ها را به خود خیره کرد و منافع استراتژیک زیادی را برای ایالات‌متحده به ارمغان آورد.

ZA684-Royal-Air-Force-Boeing-CH-47-Chinook_PlanespottersNet_306454
تا زمان اولین پرواز مدل 107 که حالا دیگر کمپانی سازنده نام آن را به Vertol 107 تغییر داده بود تا این هلیکوپتر اسم کمپانی را به دوش بکشد، نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا جزئیات بیشتری از مشخصات مورد نظر خود را برای یک هلیکوپتر ایده آل در کلاس ترابری- تهاجمی متوسط (Medium Assault Transport) منتشر کرده بود و از شرکت‌های مختلف دعوت به عمل آورد تا طرح‌های پیشنهادی خود را هرچه زودتر و به‌صورت کامل به ارتش این کشور ارائه نمایند. با این دعوت و طرح‌هایی که بعدازآن از سوی کمپانی‌های مختلف ارائه گردید، در سال 1958 دو نیروی زمینی و دریایی ایالت متحده آمریکا به این جمع‌بندی رسیدند که نیازهای هردوی آنها قابل پاسخگویی در قالب یک طرح مشترک با مشخصات زیر است:

  • وزن ناخالص 14240 کیلوگرم
  • استفاده از سه دستگاه موتور توربوشفت T-55

نیروی زمینی ایلات متحده آمریکا در ژوئن 1958 (تیر 1337) ساخت پیش نمونه‌هایی از مدل 107 را با عنوان «YHC-1 A» به‌عنوان هلیکوپتر ترابری سبک احتمالی سفارش داد تا ضمن تست شدن این نمونه‌ها توسط خلبانان و کارشناسان ارتش، تجربه کار با موتورهای توربینی نیز کسب گردد.

سرانجام در سپتامبر 1958 (شهریور 1337) طرح پیشنهادی شرکت وِرتُول، از سوی کارشناسان ارتش آمریکا به‌عنوان بهترین و مناسب‌ترین طرح پیشنهادی انتخاب شد اما ازآنجایی‌که هزینه تمام شده برای اجرای این طرح خیلی به‌صرفه نبود، موجب گردید تا به منظوره کاستن از هزینه‌ها، تغییراتی در طرح پیشنهادی به وجود بیاید و بر استفاده از دو موتور در ضمن رعایت مقدورات عملیاتی تأکید گردید. با تغییراتی که به وجود آمد مدل 107، نام جدید هلیکوپتر وِرتُول 114 را به خود گرفت و در ژوئن 1959 (خرداد 1338) نیروی زمینی ایالات‌متحده قراردادی را برای ساخت پنج فروند نمونه آزمایشی از این هلیکوپتر را با کمپانی وِرتُول به امضا رساند. وقتی‌که مدل 114 سفارش داده شد، «YHC-1 B» نام‌گذاری گردید.

Boeing CH-47 Chinook
احتمالاً این تصور برای شما پیش بیاید که هردوی این هلیکوپترها نمونه‌هایی از یک طرح واحد هستند. ولی این تصور بسیار دور از واقعیت خواهد بود، چراکه در واقع این دو نمونه به‌جز طرح ملخ‌های پشت سر هم، شباهت سازه‌ای اندکی با یکدیگر داشتند و زمانی که وزارت دفاع ایلات متحده در ژوئن 1962 برنامه شماره‌گذاری مشترک را آغاز کرد، هلیکوپتر بزرگ‌تر، H-47 نام‌گذاری شد و این در حالی بود که نمونه کوچک‌تر که درواقع همان نمونه آزمایشی نیروی زمینی به شمار می‌رفت و نه چیزی بیشتر، توسط نیروی دریایی انتخاب شده و نام H-46 برای آن انتخاب شد.

ویژگی‌هایی که ارتش ایالات‌متحده برای نمونه هلیکوپتر ترابری جدید مدنظر داشت و تعیین نمود، شامل موارد زیر می‌شد:

  • توانایی حمل 2720 کیلوگرم بار به فاصله 185 کیلومتری از مبدأ و بازگشت با نیمی از همین مقدار بار، بدون نیاز به هرگونه سوخت‌گیری؛
  • توانایی حمل 7070 کیلوگرم بار به فاصله 37 کیلومتری از مبدأ با بازگشت بدون بار.
  • دارا بودن بُرد عبوری 1865 کیلومتر بود.

در خواسته‌های ارتش سرعت زیاد مطرح نشده و مورد نیاز نبود ولی قابلیت پرواز درجا، خارج از تأثیر Ground Effect (تشکیل هوای فشرده در زیر هلیکوپتر) در ارتفاع 1830 متر و در دمای 35 درجه سانتی‌گراد، از سخت‌ترین و مهم‌ترین ملزومات عملیاتی مدنظر ارتش به شمار می‌آمدند. دیگر نیازهای اجباری برای این هلیکوپتر عبارت بودند از:

  • توانایی حمل تمامی محموله‌های استاندارد قابل ترابری هوایی.
  • بارگیری از طریق در بزرگ عقب.
  • داشتن فضای کافی برای حمل 32 سرباز و یا 24 برانکارد.

مهم‌ترین مسئله برای تعیین ابعاد داخل کابین مدل 114، مشخصاتی بود که از جانب نیروی زمینی آمریکا برای محموله‌های موردنظر تعیین شده بود؛ که سرانجام این ابعاد را برای مدل 114 به همراه داشت:

  • طول: 9.15 متر.
  • پهنا: 2.28 متر.
  • ارتفاع: 1.98 متر.

ساخت موتورهای T-55 شینوک را شرکت لایکامینگ (Lycoming) بر عهده داشت و توانست موتوری طراحی کند که هرکدام از آنها در نمونه‌های آزمایشی 1940 اسب بخار قدرت داشته باشند. اما این پایان کار لایکامینگ نبود و این شرکت توانست قدرت موتورهای تولیدی خود را برای نمونه‌های عملیاتی در مدل A به 2200 اسب بخار افزایش دهد و در نمونه‌های بعدی نیز به افزایش توان موتورهای تولیدی خود ادامه داد.

در بیست و هشتم آوریل 1961 (هشتم اردیبهشت 1340) نخستین نمونه از پنج فروند «YHC-1 B» که توسط نیروی زمینی ایلات متحده سفارش داده شده بود و بعداً «YCH-47A» نام‌گذاری گردید، مراحل تولید خود را پشت سر گذاشت و برای آزمایشات زمینی مورد استفاده قرار گرفت که در تاریخ 21 سپتامبر (سی‌ام شهریور) همان سال و در پی این آزمایشات دومین نمونه شینوک هم اولین پرواز خود را با موفقیت انجام داد.

پس از مدت‌ها انتظار بالاخره در روز 16 اوت 1962 (۲۵ مرداد 1341) اولین نمونه تولیدی این هلیکوپتر به نیروی زمینی ایالات متحده تحویل گردید. اما اتفاقی که موجب شد تا ناگهان تولید این هلیکوپتر به دو برابر افزایش یابد، دخالت نظامی روز افزون آمریکا در ویتنام و به دنبال آن افزایش فعالیت‌های هوانیروز ایالات متحده در این کشور بود.

Boeing CH-47 Chinook
ویژگی‌های خاص در طراحی:
در این هلیکوپتر ملخ‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که با استقرار پره‌های ملخ در ارتفاع زیاد، سوار و پیاده کردن سربازان و یا بارگیری و تخلیه بار و تجهیزات با سهولت و ایمنی کاملی حتی در زمان کار کردن ملخ‌ها همراه خواهد بود. اما مهم‌ترین نکته‌ای که در مورد طراحی شینوک وجود دارد این است که این هلیکوپتر دارای بزرگ‌ترین فضای داخلی در بین تمام هلیکوپترهای آمریکایی بوده و درعین‌حال دارای کوچک‌ترین بدنه موجود نسبت به فضای داخلی نیز می‌باشد. در حقیقت شینوک با طول 15.54 متر فقط 6.5 میلی‌متر طویل‌تر از هلیکوپتر بسیار سبک‌تر یو-اچاچ 60 به لک هاوک (UH-60 Black Hawk) است. دلیلی که این ویژگی خاص را پدید آورده، طراحی فوق‌العاده زیرکانه و جذاب آن با دو ملخ می‌باشد که با حذف ملخ و میله دُم، تقریباً امکان استفاده از تمامی طول بدنه را برای حمل بار به وجود آورده و نیز امکان نصب در بارگیری عقب را به مانند هواپیمای ترابری، برای این هلیکوپتر فراهم کرده است. ضمن آنکه با پایین آوردن در بارگیری عقب، می‌توان از خود در هم به عنوان بخشی از کف کابین هلیکوپتر، در صورت نیاز برای حمل بار استفاده کرد و به این ترتیب، فرایند بارگیری و تخلیه بار از طریق در عقب بسیار ساده شده است.

Boeing CH-47 Chinook
اولین شینوکهایی که عملیاتی شدند:
از اوایل سال 1960 میلادی (اواخر سال 1338) تولید مدل A آغاز شده و این هلیکوپتر در شانزدهم اوت (۲۵ مرداد 1341) وارد خدمت گردید. نخستین استفاده عملیاتی از این مدل هم کمک به سیل‌زدگان ایالت کالیفرنیای آمریکا بود که در این عملیات یک فروند شینوک به همراه ۱۸ فروند از دیگر هلیکوپترها به منطقه اعزام شدند و در طی این عملیات نیز شینوک CH-47A توانست با حمل 125346 کیلوگرم محموله، رکورد حمل 43.4 درصد از کله بار حمل شده توسط کل هلیکوپترها را به خود اختصاص دهد. وزارت دفاع ایالات متحده آمریکا از اول اکتبر 1962 (۹ مهرماه 1341) نظام جدیدی را برای شماره‌گذاری هلیکوپترها آغاز کرد و اولین مدل تولیدی شینوک و نخستین هلیکوپتری که بر مبنای این نظام جدید شماره‌گذاری گردید CH-47A بود.

در فوریه 1965 (بهمن 1343) این هلیکوپتر توانست در یک پرواز بدون توقف مسافت 1856 کیلومتری را در مدت‌زمان هشت ساعت و پنجاه و نه دقیقه، در پهنه ایالات‌متحده آمریکا انجام دهد که در پایان این پرواز هنوز 575 لیتر از سوخت این هلیکوپتر باقی مانده بود و این‌گونه شینوک CH-47A ثابت کرد که توان و قابلیت پرواز از عرض اقیانوس اطلس را با دوبار توقف برای سوختگیری در «ایسلند» و «گرین لند» دارد، اتفاقی که رکورد دیگری را به نام CH-47A ثبت کرد.

همان‌طور که گفتیم نیروهای نظامی آمریکا دخالت روز در ویتنام داشت و همین امر سبب شده بود تا از سال 1966 شینوک‌ها بیش‌ازپیش در ویتنام مورد استفاده قرار بگیرند. و به دلایلی ازجمله قابل‌اعتماد بودن برای استفاده در شرایط نامساعد جوی، قابلیت حمل محموله‌های سنگین زیر آتش دشمن به رزمگاه، احترام زیادی را برای خود کسب کردند. اما طبیعی بود که حتی این عملکرد خوب هم باعث درجا زدن شینوک در مدل‌های اولیه نشود و خیلی زود این نمونه‌ها جای خود را به نمونه‌های پیشرفته‌تر و قوی‌تر شینوک دادند. تا قبل از تولید نمونه‌ای جدیدتر، در مجموع 250 فروند از مدل A این هلیکوپتر ساخته شد که علاوه بر ایالات‌متحده آمریکا، 29 فروند توسط ویتنام جنوبی و 4 فروند نیز توسط تایلند به خدمت گرفته شدند.

Boeing CH-47 Chinook
تنها مدل مسلح شینوک:
عملکرد CH-47A به‌اندازه‌ای مطلوب و عالی بود که فرماندهان و کارشناسان نظامی نیروی زمینی ایلات متحده را مجاب کرد تا در فوریه 1964 (بهمن 1342) نیازهای خود را برای یک هلیکوپتر توپدار به‌منظور استفاده در عملیات رزمی، تبیین کنند و به دلیل محبوبیت CH-47A قرار نبود تا مدل جدیدی ساخته شود پس به همین دلیل در ژوئن 1965 (خرداد 1344)، دستور ایجاد تغییرات و مسلح کردن چهار فروند از این هلیکوپتر را صادر نمود. و دست‌آخر هم در اکتبر (مهرماه) همان سال، دستورالعمل عملیاتی برای انواع هلیکوپتر توپدار منتشر شد.

تغییراتی که در این مدل به جهت مسلح شدن به وجود آمد شامل موارد زیر بود:

  • حذف کلیه امکانات حمل بار و نفرات (به‌جز برای پنج خدمه سلاح‌ها).
  • برداشتن عایق صدا از داخل کابین بار.
  • افزودن 907 کیلوگرم صفحات زرهی و مقرهای حمل صلاح در طرفین بدنه.

همچنین تسلیحات این نمونه عبارت بودند از:

  • دو توپ ثابت 20 میلی‌متری که به سمت جلو شلیک می‌کردند و بر روی مقرهای بیرونی طرفین بدنه مستقر بودند.
  • پنج تیربار کالیبر 50 هریک با چهار هزار تیر فشنگ، که از طریق چهار در جانبی جلو و عقب کابین و نیز در بارگیری عقب، تیراندازی می‌کردند.
  • دو راکت انداز 70 میلی‌متری، هر یک با 19 راکت.
  • یک نارنجک‌انداز خودکار 40 میلی‌متری در دماغه با 500 تیر که برای دو دقیقه شلیک مداوم کافی بود.

مجموعه وزن تمام این مهمات به حدود 1630 کیلوگرم می‌رسید.

در آن زمان ACH-47A تنها مدل مسلح شینوک به شمار می‌رفت و با توجه به اوج‌گیری جنگ ویتنام و تقاضای نیروی زمینی، شرکت بوئینگ چهار فروند CH-47A را به هلیکوپتر توپدار ACH-47A تبدیل کرد و در تاریخ ششم نوامبر 1965 (۱۵ آبان ماه 1344) نخستین نمونه از این هلیکوپتر اولین پرواز خود را انجام داد و بعد از آن هم در ژوئن 1966 (خرداد 1345) سه فروند از چهار فروند نمونه ساخته شده این هلیکوپتر به ویتنام اعزام شدند و مأموریت‌های متعددی را در زمینه پشتیبانی مستقیم آتش از سربازان آمریکایی و استرالیایی در ویتنام انجام دادند.

فرماندهان جبهه‌ای خواستار تولید 24 فروند دیگر از این هلیکوپتر بودند اما به دلیل ساخت هلیکوپتر بسیار کوچک‌تر و سبک‌تر و درنتیجه ارزان‌تر و کم‌هزینه‌تر AH-1 Cobra به‌عنوان هلیکوپتر توپدار نیروی زمینی و ازآنجایی‌که در آن زمان برنامه هلیکوپتر تهاجمی بسیار پیشرفته و قدرتمند ای اچ-56 شایِن نیز در دست اجرا بود، هلیکوپترهای مسلح شینوک غیرضروری تشخیص داده شده و برای همیشه بازنشسته شدند.

Chinook Cockpit
مدل‌های مختلف و کاربردی خیلی زیادی از این هلیکوپتر تولید شده و هنوز هم تولید می‌شوند که رسیدگی به تک‌تک آنها از حوصله این مقاله خارج است و احتمالاَ مدل‌های به‌روزتر از این هلیکوپتر را در آینده باهم در سایت پدال بررسی می‌کنیم.

خریداران شینوک چه کشورهایی هستند؟
فهرست خریداران شینوک در طی پنجاه سال گذشته، فهرستی بلندبالا و طولانی است بطوریکه درمجموع بیست کشور در زمره استفاده‌کنندگان از مدل‌های مختلف نظامی این هلیکوپتر قرار می‌گیرند؛ بعلاوه آنکه هفت کشور (شامل جمهوری خلق چین) نیز از انواع غیرنظامی آن سفارش دادند.

از مهم‌ترین این کشورها می‌توان به ایران، اسپانیا، کانادا، آرژانتین، ایتالیا، هلند، بریتانیا و کره جنوبی اشاره کرد.

Boeing CH-47 Chinook
شینوک در ایران:
داستان ورود این هلیکوپتر به کشورمان از ابتدای دهه 70 میلادی (50 شمسی) آغاز شد و در همین دهه نیز پایان یافت. با توجه به ارتباطات بسیار نزدیک میان دولت پیش از انقلاب ایران و دولت ایالات‌متحده، نیروی هوایی کشورمان بیست فروند هلیکوپتر CH-47 C ساخت شرکت ایتالیایی اِلیکوتِری مِریدیونالی (Elicotteri Meridionali) را که تحت امتیاز بوئینگ ساخته می‌شد، خریداری کرد. در پی آن، هوانیروز کشورمان هم در فاصله سال‌های 1972-76 (1351-55) اقدام به خرید 70 فروند شینوک نمود که همگی آنها پیش از انقلاب تحویل شدند. در اواخر سال 1987 (اواسط 1357) ایران پنجاه فروند دیگر از هلیکوپتر را به تولید کننده ایتالیایی سفارش داد ولی این قرارداد بعد از انقلاب لغو گردید.

Boeing CH-47 Chinook
در سال 1978 (1357) چهار فروند هلیکوپتر شینوک ایران حدوداً پانزده-بیست کیلومتر به درون حریم هوایی شوروی در جمهوری ترکمنستان نفوذ کردند و به دنبال آن، یک فروند میگ 23 آنها را ردگیری کرد که منجر به سقوط یکی از شینوک‌ها و کشته شدن تمامی هشت سرنشین آن و نیز فرود اجباری یک فروند دیگر در خاک این کشور شد. در طی هشت سال جنگ تحمیلی نیز ایران دست‌کم هشت فروند شینوک را در طی عملیات‌های مختلف از دست داد که در مهم‌ترین این موارد، یک فروند میراژ اف-1 عراقی در ۲۴ تیر 1362 سه فروند شینوک حامل سربازان به خط مقدم را مورد اصابت قرار داد.

درباره نویسنده

تصویر پروفایل بیژن دولت سرایی

دانشجوی رشته های حقوق و خلبانی. علاقه‌مند به دنیای خودرو و موتورسیکلت. در حال حاضر این افتخار رو دارم که به عنوان نویسنده و مترجم با تیم پدال همکاری کنم.

27 دیدگاه

  1. حامد
    سوابق: (29 دیدگاه) ,

    متاسفانه یکیشون تو سال 69 در منطقه رودبار(برای کمک به زلزله زده ها) پس از بلند شدن از زمین ملخ هاش به صخره های اطراف برخورد کرد و به در سقوط کرد البته خیلی با پایین پردن خودشونو نجات دادن ولی خلبانش کشته شد.

    پاسخ
    1. مصطفی
      سوابق: (213 دیدگاه) ,

      با تشکر از متن مفید.
      ابعاد هلیکوپتر اشتباه درج شده است.
      غلط املایی وجود دارد.

      پاسخ
  2. تصویر پروفایل سامان اذری
    سامان اذری
    سوابق: (1458 دیدگاه) ,

    من وقتی خیلی بچه بودم این نوع هلیکوپتر رو تو فیلم ها دیده بودم یه سوالی ذهنم رو مشغول کرده بود این بود که چرا پره های ملخ به هم برخورد نمیکنند 🙂

    پاسخ
    1. تصویر پروفایل بابک
      بابک
      سوابق: (139 دیدگاه) ,

      دلیلش اینه که این پره ها با سرعت برابر و هماهنگ میچرخن و از بین هم دیگه رد میشن و به هم برخورد نمیکنن

      پاسخ
  3. حسین
    سوابق: (1155 دیدگاه) ,

    داشتم تاریخچه بزرگترین هلیکوپترها رو می‌دیدم دیدم شوروی از این طرح زودتر استفاده کرده و احتمالا آمریکا کپی کرده!

    پاسخ
    1. P.G
      سوابق: (485 دیدگاه) ,

      امان از دست شما،دوست شوروی دوست و شوروی پرست من!
      فکر کنم تنها کسی که تو دنیا جرات کنه همچین حرف مزحکی رو بزنه و به جرم از دست دادن مشاعر از تیمارستان نیان جلبش کنن شما باشی:)
      حسین آقا گل پسر من تا کی باید سر این کامنتای عجیب غریب شما بیام حالتو بگیرم؟خودت بگو!
      پس که آمریکایی ها احتمالا شینوک رو از روس ها کپی کردن،عجب!!!استاد جان میشه نظرات و دلایل کارشناسیتون هم برای این نظریه تون که احتمالا از نظریه نسبیت انیشتین هم سنگین تره تراوش کنید تاذهن تاریک ما درباره این ادعای شما روشن بشه و این علامت تعجبی که از سنگینی حرف شما روی سرمون سبز شده محو بشه؟!
      البته دوست من با توجه به سوابق کامنتای شما و اینکه خودتون قبلا هم فرموده بودید که یکی از نان خوران اصلی پروژه های خیانت بار مونتاژ هواپیماهای روسی در ایران هستید میشه تا حدی درک کرد که چرا حتی بیشتر از خود روس ها روی لگن های پرنده شون تعصب دارید(بالاخره هیچ کس نمیگه آخوری که من دارم ازش میخورم بو میده!)،اما در هر صورت گفتن همچین حرفای مزحکی بدون هیچ دلیل و مدرکی نشان دهنده کوته فکری نویسنده ش هست!!!
      راستی همین جا چند نمونه از کپی کاری روس ها از هواپیماهای غربی رو برات بشمرم با سند و مدرک؟؟؟:)

      پاسخ
      1. reza
        سوابق: (38 دیدگاه) ,

        دوست عزیز ، مطمئنم که طرح نهایی و عملیاتی هلیکوپتر دو ملخه شینوک امریکاییه و البته اینم بگم بر اساس مطالعاتم که روس ها برای رقابت با امریکا وارد عرصه ی هلیکوپتری شدن و بلکه در بعضی از قسمت ها در دوران شوروی از حریف امریکایی خودشون سر تر بودن . به دلایل موقعیت جغرافیایی و استراتژیک هلیکوپتر برای روس ها اهمیت ویژه ای داشت ، اولین طرح هلیکوپتر دو ملخه ماله روس ها بود که اصلا شبیه شینوک نبود و عملیاتی نشد ! اون زمان که امریکا کبرا ah داشت شوروی ka-52 رو عملیاتی کرد که از همه لحاظ از حریف امریکاییش سرتر بود ، در مقابل شینوک هم روس ها mil-24 رو داشتن که مطمئنن اگه سرتر نباشه چیزی هم کمتر از شینوک نداره !و حتی کم استحلاک تر و کم خرجتر هم هست ، به طوری که خوده امریکا هم از مشتریان سری هلیکوپتر های میل هستش ! وضعیت الان روسیه رو نگاه نکن ! یه زمانی واسه خودش غولی بود ، یه چیزی هم که باید به اون توجه داشت اینه که نیاز هستش که پیشرفت رو به وجود میاره و ابزار هم بدست انسان توانایی پیدا میکنه ، زمان جنگ خلبان ایرانی با کبرا جنگنده شکار میکرد

        پاسخ
      2. تصویر پروفایل shahab
        shahab
        سوابق: (646 دیدگاه) ,

        توپلف روسی بود دیگه کلی از هموطنان مارو فرستاد اون دنیا

        پاسخ
      3. حسین
        سوابق: (2 دیدگاه) ,

        آقای P.G غرب پرست من!
        اولا شما هیچ وقت نتونستی حال منو بگیری!
        دوما به جای توهین و نشان دادن سطح فرهنگت(کسی نمی‌گه آخور من بوده میده) یه سرچ تو گوگل می‌کردی بزرگترین هلیکوپتر های دنیا و خودت می‌دیدی!!
        بیا ببین:

        پاسخ
  4. تصویر پروفایل سعید
    سعید
    سوابق: (477 دیدگاه) ,

    با تشکر از اقای دولت سرایی از شما و بقیه هم خواهشمندم اگه اطلاعاتی در مورد تجهیزات ارتش خودمون هم دارین بزارین خیلی کنجکاوم

    پاسخ
    1. ارمان
      سوابق: (992 دیدگاه) ,

      تجهیزات ؟ روحش شاد یادش گرامی
      الان یکی میاد میگه f-14 های ایران یک تنه 200 تا f-22 رو زمین گیر میکنه , f-14 اگه تونست از رو زمین بلند بشها . . .

      پاسخ
  5. تصویر پروفایل -Ali-
    -Ali-
    سوابق: (82 دیدگاه) ,

    Bad Request 400
    سلام بازم موقع ورود به سایت با این مشکل مواجه میشم . یه مدت اینطوری بود درست شد خود به خود. دوباره داستان شد بدون کریو نمیتونم بیام تو سایت. ادمین سایت لطفا کمک کن.

    پاسخ
    1. تصویر پروفایل -Ali-
      -Ali-
      سوابق: (82 دیدگاه) ,

      درست شد یکبار گوگل کروم یا چروم ریموو و دوباره نصب کردم

      پاسخ
  6. P.G
    سوابق: (485 دیدگاه) ,

    یه نکته هم که هست اینه که اون شینوک ها از سمت ترکمنستان به خاک شوروی وارد شده بودن و مورد رهگیری میگ شوروی قرار گرفتن و یک فروندشون ساقط شد نه آذربایجان

    پاسخ
  7. تصویر پروفایل shahab
    shahab
    سوابق: (646 دیدگاه) ,

    کبرا هم خیلی جالبه ایرانم زیاد داشته
    لطفا از کبراهم مطالبی بذارید تا اطلاعاتمون بره بالا

    پاسخ
  8. پریا
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    بابای من خلبان شنوک بود.
    من چندین بار سوار شنوک شدم و توی کابین خلبان نشستم
    هلیکوپتر فوق العاده بزرگ و جالبیه.
    خیلی خاطره برام زنده شد.

    پاسخ
  9. تصویر پروفایل sky watcher
    sky watcher
    سوابق: (88 دیدگاه) ,

    من عاشق این غول آمریکاییم …
    البته نمونه روسی این هم ساخته شده ولی نه با دوپره …
    روسیه دیگه ی چیزی ساخته که حرفی برا گفتن نمیذاره …

    پاسخ

دیدگاه شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.