رسانه، خودرو و رویش‌های “خود رو”

یادداشتی در باب نسبت ما روزنامه‌نگاران خودرویی و جامعه ایران

محمدحسین شاوردی: دوستی که تاکنون به علت فقر و شغلی کم‌درآمد، امکان رانندگی با خودروهای به‌روزتر تولید داخل همچون ویتارا یا ساندرو را نیافته بود، پس از سوارشدن بر این دو خودرو به نکته‌ای اشاره کرد که برایم بسیار جالب بود. اینکه در قیاس با پراید و پژو 405، اگر خودرویی ارزان‌قیمت و درجه چند از کمپانی سوزوکی یا رنو این اندازه راحت و خوش‌فرم است، خودروهایی روز این برندها حتماً رؤیایی و دلبخواه هستند و ما در ایران به‌راحتی هرچه تمام‌تر از حق مسلم خرید محصولات ایمن و به‌روز محروم مانده‌ایم.

mobile_pedal
فارغ از اینکه چه اندازه این تحلیل درست یا غلط باشد، باید به نحوه مواجهه ایرانیان با صنعت و توسعه آن‌چنان که در غرب ظهور و بروز یافته تأمل و توجه کرد. دوگانه تولیدکننده و مصرف‌کننده در ایران و ارتباط این دو که بر سر کالا و خدمات می-باشد دایره وسیعی از سؤالات را در اذهان پرسشگر پدید می‌آورد. بااین‌همه تعجب‌آور است که چگونه در عصر اتاق شیشه‌ای و جامعه شبکه‌ای، دانش خرید و استفاده از خودرو در ایران تا این اندازه پایین و سطحی است.

1967 Shelby Mustang GT500CR 03
اگر آزمایش‌های مختلف مجلات خودرویی در اروپا و آمریکای شمالی را دیده باشید قطعاً به درک متفاوت آن‌ها از مقوله خرید خودرو و نگاهشان به نحوه استفاده از خودرو با توجه به کلاس و رده‌های مختلف، پی می‌برید. مجلات معتبر با دسته‌بندی و آزمایش‌های متعدد از یک سو توجه جامعه به میزان مصرف سوخت در یک سال، استهلاک خودرو، ارزش برند، سواری و کیفیت، قدرت و هندلینگ و البته نحوه رانندگی ایمن را جلب می‌کنند و از دیگر سو زمینه‌ای مناسب از تحقیق و سنجش از محصولات خودروسازان را جهت رفع مشکلات و مسائل هر مدل به وجود می‌آوردند اما در ایران این اتفاق نمی‌افتد و سیکلی معیوب شکل می‌گیرد که از هر دو سو فعال‌کننده شرایط نامناسب کنونی است و عامل تقویت یکدیگرند و زاینده فرهنگی هستند که جز کژکاری نصیب دیگری به جامعه نخواهد داد.

millennials-cars
مصداق بارز این مدعا از یک سو آمار وحشتناک کشتار 16,000 نفر در سال در جاده‌های ایران گویای فرهنگ غلط استفاده از اتومبیل است و از دیگر سو عرضه یک مدل خودروی بی‌کیفیت، زشت و ناایمن در طول یک بازه زمانی 40 ساله چون پیکان (یا در نمونه‌ای دیگر همچون پراید که در 25 سال اخیر مونتاژ و پرفروش بوده است) و استقبال گسترده مردم از آن است. این دو مورد و چارچوب کلی فرهنگ خودرویی در ایران نشان از عمق اندک اطلاعات و درک غیرقابل قبول جامعه ایران از خودرو و تولیدات و دستاوردهای به‌روز این حوزه دارد. به تعدد از مردم اطرافم در خصوص اطلاع از ابداع سیستمهای پیش و پا افتاده‌ای همچون پیشرانه‌های هیبریدی، حرکت/توقف (start-stop) یا سیستم بدیهی روشن شدن خودکار چراغ‌ها در شب پرسیده‌ام و آن‌ها با تعجب از این سیستمها، آرزو کرده‌اند کاش در ایران چنین محصولاتی تولید می‌شد و سوار بر خودروهایی با ویژگی‌های مذکور بودند!! جدای از این باید به فقر دانش تیونینگ و تقویت خودرو در کشور اشاره کرد که از جمله صنایع همراه با صنعت خودروسازی است و سالانه می‌تواند حجم عظیمی از اشتغال و ثروت را به کشور ارزانی دارد؛ اما چنان که رفت، دانش اندک و عدم احاطه بر این گستره اقتصادی باعث شده تا مردم ایران از دستیابی به فرصت‌های اشتغال و اقتصادی پویاتر بازبمانند. در این راستا و جدای از تئوری‌های اقتصادی که به گسترش رقابت در بازار خودرو و همکاری‌های جهانی تأکید دارد ذکر یک نکته ضروری است و آن عدم توجه روزنامه‌نگاران اقتصادی کشور به مسئله روزنامه‌نگاری خودرو است.

protect-car
خودرو به واسطه ذات پرکاربردش، سویه‌های مختلفی برای توجه و تأمل دارد و امروزه روز، طراحی و تولید، ساخت، فروش، ارتقا، استفاده، نگهداری و تعمیر آن یک دامنه گسترده از مشاغل را به وجود آورده و در کلیت امر فرهنگی ساخته که نقطه کانونی آن یعنی خبررسانی و روزنامه‌نگاری “خودرو” در اقصی نقاط جهان به شدت موردتوجه است. مثال عینی این قضیه همین چند وقت پیش بر سر برنامه تخته گاز تلویزیون بی‌بی‌سی رخ داد و موجی از اخبار و اطلاعات را در جهان در خصوص جدایی 3 مجری مشهور برنامه در پی داشت. اهمیت این برنامه و تعدد مخاطبان آن به حدی است که کمتر برنامه دیگری را یارای رقابت با آن است و این مهم جز به مدد علاقه و شوق مردم به شناخت و دقت و ذکاوت روزنامه‌نگاری همچون جرمی کلارکسون و دوستانش به دست نیامده است.

Top Gear
سرعت، زیبایی و هنرمندی، دستاوردهای مهندسی و چرخه اقتصادی گسترده در کنار رسانه همه در کارند تا خودرو را برای جهانیان به کالایی جذاب بدل کنند. روزنامه‌نگاری خودرو نیز یکی از اقسام پرطرفدار و جذاب روزنامه‌نگاری است که از اختلاط دو یا چند حوزه مختلف مطبوعاتی مانند سرگرمی، فنّاوری، ورزش، اقتصادی و فرهنگی شکل می‌گیرد و به جرئت می‌توان گفت تمام اقشار جامعه از کودکان و نوجوانان مشتاق به این وسیله نقلیه تا زنان و مردان و پیران سالخورده را در برمی‌گیرد. این دربرگیری که یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های لازم برای کار در حوزه رسانه است، خود به‌عنوان یکی از 9 اصل خبری به ما در خصوص اهمیت کار یادآوری می‌کند.

bloggers-car
در ایران نیز علیرغم تلاش حدوداً 40 ساله اهالی رسانه در نشریات و مجلات خودرویی کاغذی و برخط، جامعه هنوز هم از فقر شدید اطلاعات، آمار و ارقام حوزه خودرو در رنج است و غول مهیب انحصارگرایی در صنعت خودرو به مدد همین فقر شدید بر شانه‌های ما برنشسته است و متأسفانه ماندگاری آن به مسئله‌ای ملی تبدیل شده که هم به لحاظ روحی آزاردهنده است و هم خسارت‌های جبران‌ناپذیر اقتصادی را سبب شده است.

2013 Cadillac CTS Coupe
این کژکاری سیستماتیک در صنعت خودرو اما بنا به دو دلیل عمده شکل گرفته است: نخست ضعف علمی جامعه از مزایای رقابت اقتصادی در صنایع و عدم آگاهی عمومی از وضعیت صنعت خودروسازی روز دنیا. این دو مورد علت‌العلل ضعف‌های بنیادین ما ایرانیان در عدم بهره‌برداری از مزایای صنعت خودروسازی روز دنیا است و در این بین نقش روزنامه‌نگاران حوزه خودرو در بازنمایی ارزش‌های مهم این حوزه بسیار تأثیرگذار است. روزنامه‌نگاران خودرویی هرگز نمی‌توانند تغییردهندگان شرایط انحصاری صنعت خودروسازی ایران باشند اما نقشی حیاتی در تنویر افکار عمومی و انتقال بی‌واسطه، سریع و صحیح اطلاعات و اخبار خودرویی به جامعه ایران دارند و همین تأکید بر تغییر اذهان می‌تواند در کوتاه مدت به بهبود فرهنگ مصرف و در درازمدت به تغییر قوانین بازار و صنعت خودرو بیانجامد.

Man driving his modern car at night in a city
در این راستا به نظر می‌رسد استراتژی ما باید معطوف به سه مورد کلی باشد تا بتواند در عین تأثیرگذاری، افکار عمومی را با خود برای نیل به اهداف عالیه هر سیستم روبه رشد همراه سازد که نخستین آن‌ها شناساندن خودرو به‌عنوان یک ماهیت چندبعدی به جامعه با نگاه به تحقیقات و تجربیات جهانی، دوم سمت‌دهی به جامعه جهت خرید آگاهانه و استفاده صحیح از خودرو به‌عنوانی یک ابزار، و سوم شناساندن سویه‌های ناشناخته و کاربردی این حوزه اعم از تکنولوژی‌ها، ارقام، آمار، ابداعات و اختراعات به اقشار مختلف است تا آحاد جامعه با عمق اجحافی که از ناحیه انحصار به آن‌ها تحمیل می‌شود آشنا و برای تغییر آن مطالبه‌گری را آغاز نمایند.
فکرش را بکنید اگر بجای انبوه 405 و پراید، محصولات هم‌ردیف و متفاوت جهانی در بازار ایران تولید و به فروش می‌رسید چه اندازه محیط ما متنوع‌تر و بهتر بود. فکرش را بکنید اگر تاکسی پیرمرد خسته‌ای که یک پیکان نارنجی مدل 70 است و در حال مسافرکشی در معابر مملو از خودروی پایتخت و در هر صد کیلومتر بیش از بیست لیتر بنزین مصرف می‌کند، را با یک دستگاه کرولا هیبرید معاوضه می‌کردند یا لااقل سیستمی به‌روزتر را روی محصولات وطنی مونتاژ می‌کردند و هم درآمد بیشتر، هم مصرف سوخت، هم آسایش سرنشینان را عایدی خانواده‌ها، یک شهر و یک جامعه می‌کردند چه اندازه زندگی در ایران ساده‌تر بود. چقدر بنزین کمتری مصرف می‌شد، چه اندازه از راه کاهش واردات بنزین صرفه‌جویی می‌شد و چقدر می‌شد با این منابع دلاری صرفه‌جویی شده تکنولوژی وارد کرد و اشتغال‌زایی نمود و اقتصاد ایجاد کرد، یا آموزش داد و به جامعه جهت داد و به سمت توسعه گام برداشت. با این رویه چقدر ذهن مردم ایران می‌توانست آسوده‌تر باشد و چه اندازه می‌شد در نحوه رانندگی نظم برقرار نمود. چقدر انحصار و ناآگاهی مخرب است و چقدر ما روزنامه-نگاران به آن بی‌توجهیم.

2016-BMW-i3
نیک می‌دانم اینها که گفتم فعلاً سراب‌اند، فعلاً درب بر همان پاشنه می‌چرخد که بانیان انحصار و ناآگاهی می‌خواهند. حالا که بیشتر فکر می‌کنم می‌بینم دوستم حق دارد درباره ویتارا و ساندرو و مقایسه‌شان با پراید طوری فکر کند که گویی زمان نگذشته است و ما همچنان در دهه 70 سیر می‌کنیم. 30 سال از تولید پراید و پژو 405 گذشته است و در این مدت چند انقلاب مختلف در صنعت خودروسازی به وقوع پیوسته است اما ما به ذهن جامعه چه تزریق کرده‌ایم؟ چه میزان از انبوه ابداعات را برای مردمی که در این جامعه با ما هم مسیر هستند روایت کرده‌ایم.

18
در این عصر مجازی، روزنامه‌نگار باید زمان فشرده را از هم بگسلد و از نو آن را بازسازی کند و از آنچه رخ می‌دهد تصویری واضح و شفاف به مردم بدهد. ما اما دراین‌باره غفلت ورزیده‌ایم؛ و ناخواسته عاملان انحصار بوده‌ایم و سربازان جهل، ورق را برگردانیم و دانه آگاهی بپراکنیم تا رویش خود-روی جوانه‌های دانایی دمار از روزگار انحصار درآورد.

CarSelling

درباره نویسنده

تصویر پروفایل محمدحسین شاوردی

دانش آموخته و خبرنگار حوزه اقتصاد و علاقه مند به صنعت خودرو

16 دیدگاه

    1. احسان(احسان سابق)
      سوابق: (2207 دیدگاه) ,

      ممنون دوست عزیز و اگاه من محمد حسین شارودی. لطف کنید این مقاله رو برای صدا و سیما هم بفرستید تا در مورد این معضل لعنتی رک و بی پرده صحبت کنن. ما هم باید اعتراضمون رو به گوش مسئولین برسونیم و اگر پاسخ ندادن *** شدید مسئولین ثابت میشه(گرچه همین الان ثابت کردن توانایی خاصی ندارن)

      پاسخ
    2. Hitler
      سوابق: (458 دیدگاه) ,

      مشکل اینجاس که یه نفر که همه امور دستشه میاد میگه ماشین آمریکایی سنگین و پر مصرفه و کسی تو خود آمریکا هم اونارو نمیخونه.
      حتما جیپ و شورلت و جی ام درشونو تخته کردن.
      ای……………

      پاسخ
  1. محسن
    سوابق: (10 دیدگاه) ,

    حق گرفتنی است ولی اولش باید بدونیم چه حقوقی داریم ک حق داشتن یه خودروی ایمن و به روز و باقیمت مناسب یکی از اوناس…منم موافقم روزنامه نگارا باید سعی کنن که این حق طبیعی رو به مردم یاداور بشن.. به امید روزی که حق به حق دار برسه.

    پاسخ
  2. 창세기
    سوابق: (266 دیدگاه) ,

    این انحصار ریشه ای طویل و عمیق داره که به شدت به سیاست تنیده شده

    پاسخ
  3. Nima
    سوابق: (790 دیدگاه) ,

    این متن زیبا و گیرا خیلی منو تو فکر برد. طوری که اهالی خونه گفتن چی شده چرا اینطوری شدی!
    چرا فقط خبرنگار ها!! همه مردم باید به هم حقوق رو یادآور بشن و در راه هدف بزرگ یا زندگی آسوده نه فقط حوزه ماشین. هر روز و هر روز تلاش کنن.
    به امید روز بهتر(فقط امیدواری کافی نیست. تلاش هم لازمه)

    پاسخ
  4. ali
    سوابق: (1266 دیدگاه) ,

    دوستان یه بحث جالب و اموزنده بدون کلکل در معرفی چارجر هلکت شده بیاید شرکت کنید یه بحث مفید داشته باشیم با هم بدون دعوا
    یا حق

    پاسخ
  5. lmbx
    سوابق: (188 دیدگاه) ,

    با تشکر از بابت متن بسیار روان و پر مغز.
    البته یکی دیگه از علل عدم اگاهی مردم به نظر من کمبود خودروی خوب و بروز است چون خیلی ها چون تا حالا سوار ماشین خوب نشدندد درک زیادی هم ندارند
    تا زمانی که خیلی از مردم پژو پارس رو سلطان میدونن و زانتیا رو خدای شتاب وضع به همین منوال است

    پاسخ
  6. مایکوباکتریوم توبرکلوسیز
    سوابق: (96 دیدگاه) ,

    خیلی عذر میخوام اینو میگم
    مردمی که غالبا ( تکرار میکنم غالبا!!! ) سرانه مطالعشون از سرانه دست به آب رفتنشون( گلاب به روتون ) کمتره حقشونه همچین بلایی سرشون بیاد ناچارا خشک و تر باهم باید بسوزن
    تا وضع مطالعه همینه ایران… و سایپا هم آشغال میفروشن به مردم

    پاسخ
    1. شوقی
      سوابق: (19 دیدگاه) ,

      دوست عزیز نوشتی و فکر هم روش نکردی. الان اعراب حاشیه خلیج فارس یعنی با سواد و با هوشن که خودروهای آنچنانی سوار میشن؟ چرا سیاستهای غلط دولتها رو به مردم ارتباط میدید؟ وقتی شما هم به ریال در میاوردی و به دلار خرج میکردی اونوقت میفهمیدی که همین ارابه های آهنی هم آرزوی خیلیاس . مردم حتی کم هوش ترینشون هم دوس دارن بهترین ها رو داشته باشن ولی مگه میذارن؟ پس بهتره بعوض توهین به ملت هدفت رو درست انتخاب میکردی و به دولت و مسوولانی که باعث این بدبختی هستن نشونه بری

      پاسخ
  7. پرسپولیس
    سوابق: (67 دیدگاه) ,

    من بارهاگفته ام دراین سایت دوباره میگویم مطبوعات خودرویی یا چاره ای جزاین ندارند یاخودشان نمی خواهند فقط ترجمه سایتهای خارجی ومطبوعات خودرویی هفته نامه ومجله کارشان کشف ماشین های سطح دو یعنی مابین ارزان اقتصادی وسفارشی درکشور هست که تست کنند وان رادر مجله مورد نظرشان درج کنند سپاس از زحماتشان ولی این به روزرسانی صنعت خودرو که بخشی از ان به عهده مطبوعات وسایتهای خودرویی هست انجام نمی دهندوباید خودروهم که درکشور نه فرهنگ داره نه علم فقط چشم وهم چشمی و پزدادن پولدارها وتاحدودی هم توخیابانها اذیت وازارمردم خانوادهها کی باماشینش فرهنگ سازی کرده اندمردم را از امنیت ان امکانات ان وکم الایندگی ان به دیگران چیزی گفته هیچ کس مالکان این خودروها هم فقط کلاس گذاشتنووعینک افتابی ودور دورکردن کارشان شده

    پاسخ
  8. Archi KHAN
    سوابق: (1652 دیدگاه) ,

    دوست عزیز
    اگه همه ی مشکلات اشاره شده حل بشه ، که ایران دیگه ایران نیست !
    میشه …
    پس نمی خوان که بشه !!!

    پاسخ
  9. احسان(احسان سابق)
    سوابق: (2207 دیدگاه) ,

    اون دسته از مردمی که چیزی نمی دونن خیلی ضرر می کنن اما اون دسته از مردمی که چیزی می دونن و کاری نمی کنن گناهکارن. این کشور تو باتلاقی فرو رفته که همینطور بیشتر در اون فرو میره

    پاسخ
  10. تصویر پروفایل نوید جهرمی
    نوید جهرمی
    سوابق: (1443 دیدگاه) ,

    مقاله ی خوبی بود . با تشکر از جناب شاوردی.
    محجور ماندن صنعت گسترده ی تیونینگ حرف دل بنده بود. اولین و بزرگ ترین مقصر این امر قوانین هستند. یکی از قانون های دست و پاگیر اینه که هر نوع تغییر ظاهری و باطنی که خودرو را از محصول کارخانه ای خارج کند باید با مجوز باشد در غیر این صورت ممنوع است و باید به حالت اول برگردد. در این شرایط چطور تیونینگ قراره شکوفا بشه و توسعه پیدا کنه؟ اوج تیونینگ هایی که داره صورت میگیره تعویض رینگ و لاستیک و نصب سیستم صوتی و دودی کردن شیشه خودرو هس. معدود شرکت هایی هستن که دارن تیونینگ انجام میدن که این هم کافی نیست. در مقایسه با تیون کارهای کشورهای خلیج هم عقب هستیم چه برسه به تیونینگ کارای مطرح جهانی.
    به نظرم در بخش خودرونویسان تا کنون خوب کار شده . ماهنامه خودرو داریم که از بعد از انقلاب تا کنون فعاله. اولین روزنامه خودرویی جهان هم متعلق به کشور ماست. و چندین و چند هفته نامه و ماهنامه و سایت های مختلف.
    انحصار موجود حاکم بر بازار خودرویی کشور باعث کم رنگ شدن تلاش های این عزیزان هم میشه. این موردی بود که بیشتر باید بهش پرداخته بشه.مافیای خودرویی جلوی خیلی چیزها رو میگیرن و جهل و ناآگاهی عمومی رو برای ادامه ی فعالیتشون خواستارن.

    پاسخ

دیدگاه شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.