بازار خودروی ایران در بیست و پنج سال پیش!

چندی پیش که مشغول بازسازی و بهسازی آرشیو نشریات کهنه و قدیمی خود بودم، در میان خیل انبوهی از مجلات رنگ و وارنگ، مقاله‌ای در رابطه با خودرو توجه مرا بیش از پیش به خود جلب نمود. و آن‌هم مقاله‌ای بود درباره بازار خودروی ایران در اوایل دهه هفتاد شمسی، و نیز شباهت برخی از خصوصیات و ویژگی‌ها بازار آن دوره (ربع قرن پیش) با اوضاع امروزمان، ویژگی‌هایی که برخی از آنها تا به امروز هم به قوت خود باقی است.

14-11-19-10519A-334
با ذکر این مقدمه، حال مستقیماً سراغ مطلبی از ماهنامه قدیمی کهکشان می‌رویم، مطلبی که در آبان ماه سال 1370 هجری شمسی، توسط گروه تحقیق و بررسی آن نشریه به رشته تحریر درآمد و عنوان آن هم چنین است: «خودروی ملی، قیمت گران، لقمه بزرگ و گلوگیر». در سطور ذیل بخش‌هایی از این مقاله را مرور می‌کنیم.

کالای گران
«اتومبیل بعد از خانه گران‌ترین کالای امروز جامعه ما است. و نمودار رشد بهای آن نشان می‌دهد، تورم قیمت اتومبیل به طرز حیرت‌انگیزی در فراسوی هر گونه قانونمندی اقتصادی عمل کرده است! به‌طوری که در طول هر یک از سال‌های گذشته، مردم بردبار ما با تصور اینکه بهای اتومبیل به سقف نهائی رشد خود رسیده است و دیگر امکان ندارد فراتر از آن برود، آن‌قدر اغفال شده‌اند که دیگر به هیچ سقف و دیواری اعتقاد ندارند.

ده سال پیش از این، هیچ اقتصاددانی باور نمی‌کرد که روزی بهای پیکان صفر کیلومتر بین سی تا پنجاه هزار تومانی، از مرز یک میلیون تومان نیز فراتر رود؛ همچنان که امروز قبول تصاعد بهای پیکان تا مرز سه و چهار میلیون تومان و بلکه بیشتر کمی دور از ذهن است. اما اگر هیولای آزمند تورم در نقطه‌ای از اراده دولتمردان زنجیر نشود، چهار میلیون تومان که چیزی نیست، قیمت پیکان سی هزار تومانی به ده میلیون تومان هم خواهد رسید. باور نمی‌کنید؟ نه، قصد ما شوخی با آمار و ارقام نیست، بلکه سفری شگفت و تأمل‌برانگیز در هزار توی بازار اتومبیل‌ها است (توضیح: همان‌طور که قبلاً هم ذکر شد، تاریخ نگارش این متن مربوط به سال 1370 شمسی است و لازم به گفتن نیست که هم‌اکنون پراید به عنوان خودروی کف بازار جانشین پیکان آن دوره شده و بهای آن نیز متجاوز از بیست میلیون تومان است!).

اگر ملاک ما درزمینهٔ ارزیابی تورم، بهای دلار در بازار آزاد است، پس، هر کالایی در ارتباط تنگاتنگ با دلار ارزشیابی می‌شود. البته، قیمت‌ها در محور عرضه و تقاضا نیز دستخوش نوسان می‌شوند، اما باید به خاطر داشت در یک شرایط غیر قابل کنترل، سوداگران به آسانی می‌توانند عرضه و تقاضا را به سود خود مخدوش نگه دارند. بنابراین، در بازار پر پیچ و خم قیمت‌ها، حرف آخر را دلار می‌زند. با این توضیح، اینک باید به بررسی عواملی نشست که قیمت اتومبیل را نه تنها در بازار آزاد، که در عرصه دولتی آن نیز چنین حیرت‌انگیز افزایش داده‌اند. می‌دانیم، قیمت کنونی دلار در بازار آزاد حدود 140 تومان است و این رقم به تقریب 20 برابر ارزش حقیقی آن است. و گو اینکه دیگر، توجیهاتی از گونه جنگ تحمیلی و محاصره اقتصادی و مانند آن برای ثابت نگاه داشتن قیمت تورمی دلار وجود ندارد، اما با این همه، قیمت اتومبیل بدون اعتناء به قدرت دلار، مسیر تصاعدی خود را پیموده است. (توضیح: آن زمان هنوز تحریم‌های ظالمانه دولت‌های استعماری غرب به بهانه فعالیت صلح‌آمیز اتمی، علیه کشورمان آغاز نشده بود، این قسم از تحریم‌ها، از اوایل دهه هشتاد شمسی آغاز شده و از اواخر آن دهه هم شدت بی‌سابقه‌ای یافتند).

می‌دانیم که قیمت پیکان لوکس صفر کیلومتر در سال 1357 حدود 35 هزار تومان بوده است؛ اینک بهای همین اتومبیل به حدود یک میلیون و چهارصد هزار تومان افزایش یافته است. به‌عبارت‌دیگر، قیمت خودرو پیکان ظرف مدت 13 سال، یک میلیون و سیصد و شصت و پنج هزار تومان رشد کرده است. چنین افزایش حیرت‌آوری را تاریخ اقتصادی جهان هرگز به خاطر نمی‌آورد. یک مقایسه آماری نشان می‌دهد، قیمت اتومبیل پیکان از سال 1357 تاکنون قریب 40 برابر افزایش پیدا کرده است. گفتیم اگر ارزش دلار را حتی خارج از ارز رقابتی که در اختیار تولیدکنندگان قرار می‌گیرد، معادل 1400 ریال در نظر آوریم، خواهیم دید که طی 13 سال گذشته ریال در مقابل دلار 20 برابر تضعیف شده است و تا آنجا که توانسته ارزش خود را از دست داده است. طبق این واقعیت، قیمت اتومبیل‌های ساخت کشور حداکثر می‌توانند 20 برابر سال 1357 باشند، نه 40 برابر! حال آنکه کارخانه‌های اتومبیل‌سازی ایران که همگی دولتی هستند نه تنها از ارز رقابتی حدود 600 ریال استفاده می‌کنند که از ارز دولتی نیز برخوردارند. با این توصیف، چرا و به چه دلیل بهای اتومبیل‌های ساخت داخل با قیمتی چنین کمرشکن به دست مردم می‌رسند؟ مگر توزیع اتومبیل از کانال دولتی صورت نمی‌گیرد؟

برای پاسخگویی به این پرسش با تنی چند از مردم گفتگویی انجام داده‌ایم که در ذیل ملاحظه می‌کنید.

تولید کننده مسئول است
آقای منوچهر علی‌محمدی مسئول نمایشگاه اتومبیل «سوپر» واقع در خیابان جمال‌زاده تهران در خصوص انگیزه‌های افزایش بهای اتومبیل می‌گوید: مطمئناً مردم هیچ نقشی در این زمینه ندارند و علت نوسان قیمت‌ها را باید در جای دیگری جستجو کرد. مسئله نابرابری عرضه و تقاضا تنها حرفی است که در دهان مردم افتاده است. من در سال 1357 اتومبیل بنز مدل 280 را حدود 93 هزار تومان خریده‌ام.حالا بعد از 13 سال همین اتومبیل را چهار میلیون تومان کمتر نمی‌دهند. در سال 57 قیمت دلار 7 تومان بود و امروز به 140 تومان رسیده است. قیمت دلار را مردم بالا نبرده‌اند، زیرا هیچ کس مایل نیست علیه منافع خود اقدام کند.

آقای علی‌محمدی می‌گوید:
مسئول گرانی قیمت اتومبیل، مؤسسات تولید کننده اتومبیل هستند. البته در این زمینه، عملکردهای جنبی دولت نیز بی‌تأثیر نیست. به عنوان نمونه دولت حدود پنج سال پیش، از متقاضیان پاترول (نیسان) نفری 500 هزار تومان گرفته و حالا بعد از این همه تأخیر به آن‌ها اطلاع داده که از پاترول خبری نیست و می‌تواند در ازایش وانت به سپرده‌گذاران بدهد. قاعدتاً کسی که 500 هزار تومان پولش را برای این همه سال بلوکه شده است، وانت دریافتی را با قیمت بیشتری عرضه می‌کند. در این جا ظاهراً مردم و در واقع خریداران باعث افزایش قیمت وانت شدند اما اگر پرده را کنار بزنیم چهره کارخانه تولید کننده را به عنوان عامل اصلی گرانی به‌وضوح خواهیم دید (تاریخ درج این مقاله، سال 1370 هجری شمسی است).

چه کسی مسئول تورم است؟
در یکی از بنگاه‌های معاملات اتومبیل واقع در خیابان شهباز جنوبی با یک مراجعه‌کننده به گفتگو می‌نشینیم. وی که خود را ابوتراب سمیعی کارمند دولت معرفی می‌کند در پاسخ به این که چرا تصمیم به خرید اتومبیل گرفته می‌گوید:

خانه ما در یکی از شهرهای اقماری کرج است و من هر روز باید مسیری متجاوز از 50 کیلومتر را در دو نوبت صبح و شب طی کنم. در این مسیر مرگبار، وسایل نقلیه عمومی اعم از اتوبوس و مینی‌بوس آن‌قدر ناچیزند که با ذره‌بین هم دیده نمی‌شوند! سواری‌ها هم کرایه‌های کمرشکنی از مردم دریافت می‌کنند. در نتیجه بعد از سال‌ها خون‌دل خوردن به این نتیجه رسیدم که در تهران بدون داشتن اتومبیل زندگی کردن بسیار مشکل است. آقای سمیعی در پاسخ اینکه آیا از عهده تأمین مخارج یک اتومبیل دست‌دوم که او به دنبال آن است برمی‌آید یا نه، می‌گوید:

ببینید! من همه زندگی‌ام را فروخته‌ام و از هر جا توانسته‌ام قرض کرده‌ام تا یک پیکان دست دوم بخرم، با این وجود قیمت‌ها آن‌قدر سرسام‌آور است که آدم از خرید اتومبیل مأیوس می‌شود. می‌دانم که هزینه نگهداری اتومبیل دست دوم از مخارج روزمره یک انسان عاقل و بالغ به‌مراتب بیشتر است؛ اما در نظر دارم اگر اتومبیل دلخواهم را خریدم، با مسافرکشی – حداقل در مسیر رفت‌وآمد – مخارج بنزین و روغن و لوازم یدکی آن را که روزبه‌روز گران‌تر می‌شود تأمین کنم. چاره‌ای نیست؛ راه من طوری است که حدود 5 ساعت از وقت روزانه‌ام صرف رفت‌وآمد به کرج می‌شود.

وی اضافه می‌کند:
باور کنید که اگر وسایل نقلیه عمومی به اندازه کافی در مسیر تهران – کرج کار می‌کردند هیچ وقت خودم را برای خرید اتومبیل به قرض و قوله نمی‌انداختم اما همان‌طور که گفتم مشکل رفت‌وآمد ظاهراً جز با داشتن اتومبیل حل نمی‌شود.

آقای سمیعی درباره قیمت‌های اتومبیل می‌گوید:
شما هیچ جایی را روی کره زمین پیدا نمی‌کنید که قیمت اتومبیل 20 سال پیش آن چندین برابر قیمت اولیه آن باشد. واقعاً در این مورد کشور ما جزو استثنائاتی است که نظیر آن هیچ وقت دیگر هم دیده نخواهد شد. من فکر می‌کردم با 300 هزار تومان می‌توانم یک اتومبیل دست دوم تمیز بخرم، اما با این پول به من یک تکه آهن قراضه با چهار تا چرخ بی لاستیک نمی‌دهند. من 10 روز است که بعدازظهرها همه بنگاه‌های شهر را زیر و رو می‌کنم اما ماشین بدرد بخوری پیدا نمی‌کنم.

دلالان چه می‌گویند؟

یکی از دلال‌های خیابان شهباز که نمی‌خواهد نامش فاش شود در گفتگویی با گزارشگر مجله کهکشان در خصوص این که کار وی چه تأثیر روی قیمت‌ها می‌گذارد مدعی است:

اصولاً ما نمی‌توانیم تأثیری روی بازار اتومبیل داشته باشیم. ببینید هر جنسی قیمتی دارد و هیچ کس نمی‌تواند خودسرانه در قیمت آن دست‌کاری کند. مگر سیگارفروش گوشه خیابان می‌تواند سیگار تیر را 200 تومان بفروشد؟ اگر چنین قیمتی روی سیگار بگذارد مردم از سیگارفروش بعدی می‌خرند و او باید بساطش را جمع کند و برود پی کارش. بنابراین ما دلال‌ها با شناختی که از بازار اتومبیل داریم، ماشین‌های فروشی را می‌خریم، گاهی آنها را تعمیر می‌کنیم و با قیمت بازار، عرضه می‌کنیم.

وی در مکانیزم تعیین قیمت اتومبیل در بازار می‌گوید:
بازار با توجه به قیمت دلار و قانون عرضه و تقاضا عمل می‌کند و قیمت‌هایش در حدی است که شرایط اجازه می‌دهند. به اعتقاد من اگر قرار است دنبال گران‌فروش بگردید بهتر است یک‌راست بروید وزارت صنایع سنگین و از آنها بپرسید که چرا پژو ایرانی را که خوب هم از آب درنیامده 2 میلیون و 500 هزار تومان می‌فروشد؟ چرا باید پژو مونتاژ خارج با کولر، فرمان هیدرولیک و شیشه رنگی،3 میلیون و ششصد هزار تومان به دست خریدار برسد و پژو مونتاژ ایران با جلوبندی ناقص، بدون کولر و فرمان هیدرولیک،2 میلیون و 500 هزار تومان قیمت گذاری شود؟

توضیح: در آن زمان، یعنی اوایل دهه هفتاد شمسی، تازه مونتاژ خودروی پژو 405 در کشورمان آغاز شده بود و منظور از پژو ایرانی هم در این متن، نسخه مونتاژ داخل این خودروست، نکته جالب اینجاست که هم‌زمان با مونتاژ پژو 405 در داخل کشور، نسخه ساخت فرانسه آن نیز به بازار وارد شد که چون از تمامی آپشن های استاندارد خود برخوردار بود، از لحاظ تیپ ظاهری و حتی ارتفاع با نسخه مونتاژ ایران تفاوت‌های بارزی داشت و تا اندازه‌ای زیباتر و باکیفیت‌تر نیز بود. نکته دیگر، با آنکه این مقاله در سال 1370 شمسی درج شده است، هنوز هم پس از گذشت 25 سال از آن دوره، مشکلات و معضلاتی همچون مونتاژ بد خودروهای خارجی و نیز کم کردن آپشن های شان، کمابیش به همان وضع سابق خود باقی است!

سیری در بازار قیمت‌ها (آبان ماه 1370 شمسی)
هم چنان که گفتیم اینک قیمت انواع خودرو سواری اعم از داخلی و خارجی بسیار سرسام‌آور و حیرت‌انگیز است – در پی پرسه‌ای در سطح شهر و گفت‌وشنودی با مردم و فروشندگان خودرو سواری اینک قیمت برخی خودروها را در زیر می‌آوریم:

رنو 5 صفر کیلومتر صادراتی: بیش از یک میلیون تومان

رنو 5 صفر کیلومتر صادراتی سفید یخچالی: یک میلیون و 50 هزار تومان

وانت مزدا صفر کیلومتر 1600: یک میلیون و 600 هزار تومان

تویوتا کرونا 1600 XL صفر کیلومتر: 3 میلیون و 600 هزار تومان

بنز 230 اتاق جدید مدل 1991: 9 میلیون و 500 هزار تومان

ب‌ام‌و 518 مدل 1991: 8 میلیون و 700 هزار تومان

میتسوبیشی گالانت GL صفر کیلومتر: 3 میلیون و 800 هزار تومان

میتسوبیشی گالانت GTI صفر کیلومتر: 4 میلیون و 800 هزار تومان

پیکان صفر کیلومتر: یک میلیون و 700 هزار تومان

پژو 405 مونتاژ ایران: 2 میلیون و 500 هزار تومان

پژو 405 ساخت خارج: 3 میلیون و 600 هزار تومان

و…

چنانچه ملاحظه می‌شود، قیمت‌های فوق به قرار حیرت‌انگیزی دور از قاعده است و با هیچ منطقی در ساختار علم اقتصاد هماهنگ نیست. (- نمی‌دانم اگر نویسنده مقاله، وضعیت امروزین بازار خودرومان را روئیت می‌کرد و قیمت‌های صد تا چند میلیاردی خودروهای داخلی و خارجی را می‌دید چه می‌گفت!)

paykan
منبع:
مجله کهکشان، شماره 14، آبان ماه 1370 شمسی، صفحات 4 الی 9

درباره نویسنده

تصویر پروفایل سام کاویانی

کارشناس مکانیک، مترجم و نویسنده مطالب خودرویی

31 دیدگاه

  1. تصویر پروفایل Lord Cezar
    Lord Cezar
    سوابق: (305 دیدگاه) ,

    تفکرات مسئولان در این زمینه تغییر نکرده که هیچ … بدتر هم شده.
    اون دوران باید یه درس عبرت می شد تا الان از این مخمصه نجات پیدا کنن اما انگار خوابی که در اون فرو رفتن خیلی سنگین تر از این حرفاس.

    پاسخ
  2. تصویر پروفایل سعید
    سعید
    سوابق: (477 دیدگاه) ,

    با تشکر از اقای کاویانی خوش قلم
    این مقاله صرفا یک مقاله خودرویی یا اقتصادی نبود(البته در زمان حال که میخوانیمش)بلکه برگی از تاریخ سیاست در خودش داشت اقتصاد ما متاسفانه خیلی فاسده و هر روز هم پسرفت میکنیم اما این پسرفت در دوره اصلاحات داشت به پیشرفت میرسد که ناگهان مردم خوشی زد زیر دلشون و اینده تلخی رو با دست خودشون برای خودشون رقم زدند و این اینده باز هم تمدید شد و متاسفانه الان هم همینطوره مردم نگاه به این نمیکنن که قیمت ها تو4سال ثابت بوده ولی منتظر هستند که یارانه250تومنی بگیرن و خوشی باز هم زده زیر دلشون ولی امیدوارم دیگه اون اینده تلخ بار دیگه رقم نخوره…

    پاسخ
    1. سام
      سوابق: (778 دیدگاه) ,

      با سلام
      خواهش می کنم سعید عزیز،لطف داری شما

      پاسخ
  3. استاد
    سوابق: (19 دیدگاه) ,

    تموم این مسایل نشونه تحمل مردم ماست یعنی مردم آماده ظلم دیدن و زیر بار زور رفتن هستند و این آمادگی هر روز بیشتر میشود کما اینکه همون ماشین‌های زمان مقاله (70 دهه) هنوز تولید میشه با کیفیت آشغال چینی و قیمت های بالا و از همه بدتر برخورد بسیار ناشایست خودرو سازها و حامیانشون (نعمت زاده، نعمت بخش، زارع، میرخانی رشتی،…)
    فقط میتونم بگم متاسفم….

    پاسخ
    1. رضا
      سوابق: (1 دیدگاه) ,

      درود برشما, تو یک سایت فلسفه ارم تویوتا رو گفته بود و پرسیده بود نظر شما راجع به آرم ایرانیها چیست,
      دوستی نوشته بود آرم ایرانخودرو نشان چپاولگری به سبک کابویی و آرم سایپا نشان غارت همه جانبه است, الحق که این حقیقت جامعه امروز ماست…

      پاسخ
  4. یاسین
    سوابق: (92 دیدگاه) ,

    سلام.راسسی به قیمت ها توجه کردین.اختلاف قیمت بنز و بی ام دبلیو با پیکان چیزی حول و حوش هفت ال هشت برابر بوده.ولی حالا واقعا برا ملت همیشه در صحنمون متأسفم!تا کی چوب بی سوادی و ندانم کاری همدیگه رو می خوریم!خدا می دونه!آدینه خوبی داشته باشین!

    پاسخ
  5. تصویر پروفایل HoSeIn
    HoSeIn
    سوابق: (80 دیدگاه) ,

    نکته قابل توجه در این مقاله اختلاف قیمت خودروهای خارجی با خودروهای به اصطلاح ایرانیه مثلا قیمت بنز 5.5 برابر پیکانه ، بی ام و 5 برابر ، تویوتا 2 برابر و میتسو بیشی کمتر از 3 برابر تازه اونم با کیفیت اون موقع که شکی نیست از الان بهتر بوده . ولی الان چی عایا الان هم اختلاف قیمت خودروهای خارجی با چارچرخه های مونتاژ داخل همینقدره ؟

    پاسخ
  6. قنبر
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    پس چرا حقوق کارگر فوب خلیج فارس نمیشه همیشه وقتی به نفعتونه کشورهای دیگه اما وتی برضررتون میشه اونا دین ندارن این است سرگذشت مردم ایران زمین گران کن مردم میدوند وصدایی در نخواهد امد

    پاسخ
  7. پرسپولیس
    سوابق: (67 دیدگاه) ,

    ازهمه جالب تر پول پاترول ونارویی که به مشتریان بدبخت زده اند انگار خودروسازهای داخل یامونتاژ کاران دروجودشان بود نقض حقوق مصرف کنند وبامشتری مداری بیگانه بوده انددرعمق درونشان نهادینه شده که مشتری ومصرف کننده اصلا ارزش وجایی در این کارزار نداردفقط مونتاژ ناقص قیمت نجومی قرارنیست این کار تمام شود

    پاسخ
  8. Lmbx
    سوابق: (189 دیدگاه) ,

    حالا ما خودمون میگیم که قدیم چه قدر بهتر بود این نشون میده که الانی که توش هستیم چه قدر مزخرفه درست اون روز هم خیلی مشکل بوده ولی جای پیشرفت نسبت به الان خیلی بیشتر بوده مثلا اگه اون روز یکی تو دانشگاه دولتی مهندسی میخوند میشد گفت که اینده خوبی داره یا حداقل یه زندگی متوسط میتونه داشته باشه ولی الان که امثالی مثل من که همون شرایط رو دارن همش غصه این رو دارن که بعد از فارغ التحصیلی کار گیرشون میاد یا نه

    پاسخ
  9. احسان(احسان سابق)
    سوابق: (2212 دیدگاه) ,

    بذارید 20 سال دیگه هم همین مقاله رو بنویسید

    پاسخ
  10. تصویر پروفایل (*مهرداد*)
    (*مهرداد*)
    سوابق: (339 دیدگاه) ,

    یادش بخیر سال ۷۴ پژو ۴۰۵ gl چهار ملیون بود و دوو ریسر هم همین حدود ،،چقدر فکر کردیم کدومو برداریم آخرش هم هیچکدومو !

    پاسخ
  11. ایران فرانسه
    سوابق: (21 دیدگاه) ,

    من کشته مرده اون دلار ۱۴۰ تومنی ام که مدیریت جهانی اقا محمود کردش ۳۵۰۰ تومن یعنی ۲۵ برابر ناقابل تازه فیلش یاد هندستون کرده می خاد بیاد زباله ها رو جمع کنه!!! ضمنا اون عکس اول بزرگمردی است که اشک ریخت ولی خیانت نکرد دمش گرم

    پاسخ
    1. خسته شده
      سوابق: (623 دیدگاه) ,

      دلار 850 بود نه 140 ضمنا شما … ضمنا این مملکت از فرانسه و فرانسوی خیری ندیده و نمیبینه در ضمن قیمت دلار در قبلی از 850 شد 3000 که نزدیک به چهار برابر شد نه اون عدد عجیب و قریب

      پاسخ
      1. ایران فرانسه
        سوابق: (21 دیدگاه) ,

        از چین و روسیه چطور خیر دیده اید ضمنا من هم میدونم دلار ۸۲۰ تومنی رو اقا محمود تون کرد ۳۵۰۰ که اگه توفیق حاصل میشد ۱۰۰۰۰ تومان دور ا ز دست نبود حداقل خیر فرانسه تقدیم دو خودروی سال اروپا ۴۰۵ و ۲۰۶ و خودروی خوب زانتیا بود بگذریم که ما کلا علاقه به جایگزینی به جای اونها نداریم دادن هواپیمای استاندارد ایرباس بود دادن لوکوموتیوهای الستوم جدید در دولت اصلاحات بود ‌سرمایه گذاری کلان شرکت نفتی توتال در میادین پارس جنوبی و ایجاد اشتغال بود کرفور هایپرمارکت رو وارد ایران کرد شرکت هتل های زنجیره ای نووتل هتل لوکس فرودگاه امام رو راه انداخت و دهها قرارداد قابل قبول جدید با فرانسه وقتی به دلایلی که افتد و دانید نمی گذارند با شرکتهای با کیفیت امریکایی داد و ستد کنیم پس فرانسه بهترین گزینه است راستی اگر لادا و توپولوف و ایلوشین ، سوخو و یاک و گاز پروم بیان خستگی در میره

        پاسخ
        1. خسته شده
          سوابق: (623 دیدگاه) ,

          کی گفته فرانسوی ها فقط میتونن بیان ایران شک نکن خیلی بهتر از فرانسه هم هستن هم مهندسی قوی تری دارن و هم شرکت های بزرگی ضمنا من طرفدار چین نیستم طرفدار آقا محدشون یا تونم نیستم ضمنا کدوم هتل لوکس توتال هم فقط اومد مثل برده ها از ایرانی ها استفاده کرد برای سود بیشتر خودش(اینو چون کاملا در جریانش بودم و هستم چون خودم سالها اونجا کار میکردم و از سر خیرخواهی های این دولت کلید دار بیکار شدم) رفت پژو اومد و اون خیانت و در حق نه دولت بلکه ایرانی ها کرد و رفت چرا باید دوباره با این اینکه خیانت فرانسوی ها اثبات شده برن قراداد باهاشون ببندن گرچه از روس ها خوشم نمیاد ولی آره اگه سوخو یا گازپروم بیان خوبه چون بعد از آمریکایی ها بهترین هستن ضمنا این لینکو خوب بخون تا ببینی فرانسوی ها بازم مثل همیشه خیانت کردن و در نصفه کار ایرانی ها رو تنها گذاشتن در ساخت همین فردوگاهی که اسم بردی
          https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C

      2. خسته شده
        سوابق: (623 دیدگاه) ,

        پدال چرا نظرمو اینجوری چاپ کردی خب چاپش نمیکردی اینجوری مطلبمو برعکس جلوه دادی ضمنا فکر نکنم کلید دار بودن واژه بدی باشه یا طرفداری از کلید دار بودن خودشون این لقبو رویه خودشن گذاشتن خب میخواستن نذارن شما چرا ناراحت میشی شما که خط منو میدونی چیه پس چرا نظرمو اینجوری نوشتی؟

        پاسخ
        1. Archi KHAN
          سوابق: (1658 دیدگاه) ,

          خسته شده جان
          همچین نوشتی :
          شما که خط منو میدونی !!
          یکی ندونه فکر میکنه صادق هدایتی …

      3. Vahid
        سوابق: (12 دیدگاه) ,

        ی جوری میگی ۴ برابر فکر کن الان بشه ۱۶۰۰۰ تومن

        پاسخ
  12. کیانوش
    سوابق: (286 دیدگاه) ,

    یه تراژدی کامل بود… اگه یکی 4 سال پیش بهم میگفت میخوام برم از این مملکت میگفتم دیوونه ای اما الان … واقعا برای خودم متاسفم

    پاسخ
  13. عارف
    سوابق: (61 دیدگاه) ,

    مقاله بسیار عالی بود،ما ایرانی ها لازمه بعضی وقتها گذشته رو بهمون یادآوری کنن.آدم واقعا متاسف میشه ولی حداقل خوبیش اینه امیدی به این حرفها و قولهای امروزی مسئولین نمیبنده

    پاسخ
  14. علیدوست
    سوابق: (2 دیدگاه) ,

    سلام من اول خودمو معرفی کنم وبگم که اولین باری هست که نظر میدم من هم به صورت علمی وعملا در رشته مکانیک فعالیت داشتم واز سال ۷۰ با توجه به علاقه که به خودرو داشتم با خرید مجله دنیای خودرو اخبار دنیای خودرو را دنبال وهر برنامه تلوزیونی هم که در مورد خودرو باشه میبینم. حال در مورد قیمت که باید بگم صنعت خودروسازی ما همیشه برای ثروتمندان اومد داشته ولی برای قشر هشتاد درصدی ملت دست نیافتنی بوده و خواهد بود خودروسازی ما برای اینکه جیب منفعت کنندگان خودشو پر کنه دچار تغییر ظاهری ولی در پشت پرده عملا اتفاقی نمیفته که قشر اکثریت از این وسیله اثباب راحتی بی دغدغه استفاده کنند حرف زیاد دارم ولی بیشتر از این وقتتو نگیرم ممنون

    پاسخ
  15. Mercede.Kaviani
    سوابق: (47 دیدگاه) ,

    با سلام به سام کاویانی
    خیلی خوشحال شدام که یک کاویانی در سایت ارزشمند پدال است من هم کلکسیون دانشمند دانسنتنیها ها دارم
    ولی عزیزم 3 میلیون در ان زمان قیمت یک اپارتمان 150 متری در دروازه شیراز بود
    از اشنایی با شما خوشبخت شدم
    مرسده کاویانی

    پاسخ

دیدگاه شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.