آموزشهفته نامه

آشنایی با مفهوم کامل قدرت و گشتاور

ماشین بازها کاملاً تحت تأثیر قدرت و گشتاور تولیدی خودروها قرار می‌گیرند اما این دو فاکتور واقعاً چه چیزی هستند؟!

اخیراً این تعریف از قدرت و گشتاور را شنیده‌ایم: “قدرت میزان سریع رسیدن خودرو به دیوار در زمان فشار دادن پدال گاز است. گشتاور هم نشان دهنده‌ی میزان خرابی دیوار پس از تصادف می‌باشد.” متأسفانه این تعریف چندان دقیق نیست اما خب راهی ساده برای توضیح دو مفهوم یاد شده خواهد بود. اگرچه متعصبان خودرویی با قدرت و گشتاور پیشرانه‌ها کلنجار می‌روند اما تعداد معدودی از آن‌ها می‌توانند تعریف دقیقی از این دو معیار را ارائه کنند. ما تلاش داریم در این مقاله تعریف نسبتاً جامعی از مفهوم قدرت و گشتاور را در اختیار شما عزیزان بگذاریم.

  • گشتاور

فهمیدن نیرو در خط مستقیم آسان است. خودرویی را که بنزین تمام کرده است هل داده‌اید؟ برای حرکت کردن خودرو باید به آن نیرو وارد کنید. نیرو با واحد یا یکای نیوتون اندازه‌گیری می‌شود. برای فهمیدن نیوتون شما کافی است روی ترازو بروید. جرم خود را به کیلوگرم بخوانید (مثلاً 80 کیلوگرم) و آن را در شتاب جاذبه زمین (9.8 متر بر مجذور ثانیه) ضرب کنید تا نیروی وزن شما به دست آید. جواب برابر با 784.8 نیوتون خواهد بود. (توضیح مترجم: در فیزیک متوسطه اول و دوم با مفهوم نیرو و وزن آشنا شده‌اید. وزن همان نیرویی است که به زمین وارد می‌شود و مقدار آن از حاصل‌ضرب جرم در شتاب جاذبه به دست می‌آید. شایان ذکر است واحد جرم کیلوگرم و واحد وزن نیوتون است. پس وزن از جنس نیرو می‌باشد.)

گشتاور اساساً اثر چرخشی نیرو می‌باشد. برای مثال یک آچار را در نظر بگیرید که یک متر طول دارد. اگر نیروی 784.8 نیوتونی به انتهای آن وارد شود (نیروی وزن همان فرد 80 کیلویی)، پیچ گشتاور 784.8 نیوتون متری را تجربه خواهد کرد. (توضیح مترجم: گشتاور نیرو به دو عامل نیرو و فاصله نقطه اثر نیرو تا محور چرخش بستگی دارد. از آنجایی که واحد نیرو نیوتون و واحد فاصله همان متر است بنابراین واحد گشتاور برابر نیوتون متر خواهد بود. گشتاور با مقدار نیرو و فاصله نقطه اثر نیرو تا محور چرخش نسبت مستقیم دارد یعنی با افزایش مقدار آن دو فاکتور گشتاور بیشتر و با کاهش آن‌ها گشتاور کاهش می‌یابد.)

وقتی بحث پیشرانه‌های درون‌سوز باشد گشتاور خروجی در شفت خروجی (یا میل‌لنگ) پیشرانه اندازه‌گیری خواهد شد. این گشتاور نتیجه‌ی فشار داخل سیلندر در بالای پیستون است. این حرکت خطی توسط شاتون به چرخش تبدیل می‌شود. در یک داینو پیشرانه، ترمز به شفت خروجی متصل شده تا از آن برای ثابت نگه داشتن پیشرانه و سرعت استفاده شود. سپس گشتاور تولیدی با سلول لود ارتباطی به ترمز اندازه‌گیری می‌شود. منحنی گشتاور حداکثر پیشرانه می‌تواند با ترمزگیری پیشرانه در بازه‌های فزاینده پیشرانه از دور درجا گرفته تا حداکثر سرعت آن در حالت تخت گاز پیشرانه رسم شود.

  • قدرت

زمانی که گشتاور را توضیح دادیم زمان را وارد مساله نکردیم. ما هرگز نپرسیدیم چقدر تولید می‌کشد تا درب بطری باز شود یا پیچ و مهره در چه زمانی باز/بسته شود. ارتباط بین گشتاور و قدرت در زمان است؛ بنابراین وقتی کرنومتر وارد میدان شود قدرت فاکتور مهمی خواهد بود (در واقع نسبت قدرت به وزن که یکی از فاکتورهای کلیدی شتاب گیری است). در بحث پیشرانه‌های درون‌سوز، زمان به سرعت پیشرانه یا سرعت چرخشی شفت خروجی اشاره دارد؛ بنابراین اگر گشتاور و سرعت پیشرانه در نقطه لود خاصی را بدانیم به راحتی می‌توانیم قدرت را به دست آوریم. قدرت به‌صورت مستقیم اندازه‌گیری نمی‌شود. این امر به ما کمک می‌کند تا به قدرت بجای نیرو به شکل انرژی نگاه کنیم. دلیل این است که یکای انرژی ژول و یکای قدرت هم ژول بر ثانیه است.

  • محاسبات ساده

یک پیشرانه گشتاور 426 نیوتون متری در دور 8400 در هر دقیقه تولید می‌کند. قدرت آن چقدر است؟

معادله به این صورت است: P = 2NπT/60

که در آن P همان قدرت (وات)، π عدد پی، N سرعت پیشرانه (دور بر دقیقه) و T گشتاور (نیوتون بر متر) می‌باشد. با جای دادن اعداد در معادله عدد 374730 وات یا همان 375 کیلووات به دست می‌آید که برابر با حداکثر قدرت پیشرانه 4 لیتری پورشه 911 اسپیدستر است.

  • چرخ‌دنده در برابر گشتاور و قدرت

گیربکس گاهی اوقات چند برابر کننده گشتاور خوانده می‌شود که خب دلایل خوبی هم برای این امر وجود دارد. اگر شما دوچرخه‌سوار باشید این موضوع را می‌دانید. با سنگین کردن دنده در سراشیبی، گشتاور درتوپی چرخ عقب چند برابر می‌شود. این موضوع با ابعاد دنده‌ها نیز هماهنگی دارد. اگر دوچرخه‌سوار قادر به تولید 300 نیوتون متر در شفت پدال باشد و چرخ‌دنده‌ها نیز به گونه‌ای باشند که دنده جلو نصف ابعاد دنده‌عقب را داشته باشد، توپی چرخ عقب گشتاور 600 نیوتون متری را تجربه خواهد کرد.

در گیربکس خودرو، نسبت دنده یک به راحتی می‌تواند سه به یک با نسبت دنده آخر بازهم سه به یک باشد. اگر حداکثر گشتاور پیشرانه 200 نیوتون متر باشد، اکسل محرک گشتاور 1800 نیوتون متری را تجربه خواهد کرد (200 N.m x 3 x 3 = 1 800 N.m). اگر نسبت دنده دوم دو به یک باشد گشتاور در زمان انتخاب این دنده به 1200 نیوتون متر کاهش خواهد یافت.

البته قدرت در زمان تعویض دنده‌ها چند برابر نشده و ثابت می‌ماند (صرف‌نظر از اتلاف معمول). فهم این موضوع راحت است زیرا زمانی که گشتاور از طریق دنده‌ها چند برابر می‌شود سرعت چرخشی به خاطر همان نسبت کاهش می‌یابد. بازهم دوچرخه‌سوار (با حداکثر قدرت تثبیت شده) درک خواهد کرد که پایین‌ترین دنده در دوچرخه سرعت این وسیله را به‌طور قابل‌توجهی کم می‌کند. این موضوع همچنین توضیح می‌دهد که چرا پیشرانه 30 کیلوواتی (تنها 150 نیوتون متر گشتاور تولید می‌کند) در تراکتور می‌تواند ریشه‌های درختان را از جا بکند. گشتاور می‌تواند از طریق دنده‌های بسیار سنگین چند برابر شود که نتیجه آن ایجاد نیروی کشنده‌ی زیاد خواهد بود؛ اما سرعت در چنین پیشرانه‌هایی بسیار کم خواهد بود زیرا قدرت 30 کیلوواتی آن ثابت می‌ماند.

  • گشتاور بنزینی در برابر دیزلی

همان‌گونه که گفته شد گشتاور تولیدی توسط پیشرانه درون‌سوز نتیجه فشارهای درون سیلندر است. پیشرانه‌های بنزینی ضربات محدودی دارند به این معنی که اگر فشارهای داخل سیلندر خیلی زیاد شود پیشرانه رویداد مضر احتراق خودکار را تجربه خواهد کرد که در آن سوخت بدون شروع جرقه و به‌صورت خود به خودی مشتعل می‌شود. از طرف دیگر، فشارهای درون سیلندر پیشرانه‌های دیزلی تنها توسط استحکام قطعات محدود می‌شود زیرا احتراق با استفاده از اشتعال فشرده‌سازی رخ می‌دهد. پیشرانه‌های بنزینی توربو فاصله با پیشرانه‌های توربودیزل را کم کرده‌اند اما یک پیشرانه دیزلی با حجم مشابه گشتاور بیشتری خواهد داشت.

دلیل اینکه چرا پیشرانه‌های بنزینی با حجم مشابه می‌توانند قدرت بیشتری تولید کنند به خاطر سرعت‌های بیشتری است که می‌توانند به آن دست یابند. سرعت پیشرانه‌های دیزلی به حدود 5 هزار دور در دقیقه محدود شده که دلیل آن زمان موردنیاز برای تزریق سوخت و فرایند اشتعال فشرده‌سازی است. البته پیشرانه‌های بنزینی به راحتی می‌توانند از دور 5 هزار در دقیقه بالا بروند. در ادامه مقایسه منحنی‌های قدرت و گشتاور دو پیشرانه تئوری با حجم مشابه را می‌بینید. یکی از پیشرانه‌ها از نوع دیزلی بوده و گشتاور 400 نیوتون متری دارد اما حداکثر دور آن به 5 هزار محدود شده است. پیشرانه دیگری از نوع بنزینی است و تنها 300 نیوتون متر گشتاور تولید می‌کند اما تا حداکثر 8 هزار دور می‌گیرد. واضح است که پیشرانه بنزینی قدرت بیشتری دارد (251 کیلووات در برابر 209 کیلووات) و می‌تواند پرشتاب‌تر ظاهر شود.

در پیشرانه دیزلی با شتاب گیری اولیه بالاتر راننده باید در دور 5 هزار دنده دو را انتخاب کند درحالی‌که در پیشرانه بنزینی دنده یک می‌تواند تا دور 8 هزار سرعت گرفته و دست برتر را داشته باشد.

  • گشتاور پیشرانه الکتریکی

خودروهای الکتریکی این روزها کاملاً سر زبان‌ها هستند. این از نظر میزان گشتاور در دسترس خبر خوبی است. گشتاور در دسترس این خودروها قبلاً و در حالتی که پیشرانه سرعتی ندارد توسط نیروهای مغناطیسی تولید شده است؛ بنابراین در مقابل خودروهای درون‌سوز که نیازمند سرعت گرفتن برای تولید گشتاور هستند، حداکثر گشتاور خودروهای الکتریکی تقریباً از لحظه حرکت در دسترس است. منحنی گشتاور این خودروها نیز نشان دهنده‌ی چنین چیزی بوده و گشتاور تنها در سرعت‌های بالا افت می‌کند. بهترین جنبه پیشرانه‌های الکتریکی این است که تأخیری در ارائه گشتاور وجود ندارد. این امر می‌تواند خشنودی ماشین بازها را در پی داشته باشد.

شاهین احمدزاده

نویسنده و مترجم مطالب مربوط به دنیای خودرو در سایت پدال

مطالب مشابه

‫۲۸ دیدگاه

  1. ایمان

    ۵ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (2222 ديدگاه)

    ریاضی و فیزیک صفر
    ولی عشق است درون سوزها
    قدرت بنزینی ها و گشتاور دیزلی ها

    1. ADAK

      ۵ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (818 ديدگاه)

      همون تعریف اخیرا خیلی خوب ، ساده و قابل درک برای همه است

      اخیراً این تعریف از قدرت و گشتاور را شنیده‌ایم :
      “قدرت میزان سریع رسیدن خودرو به دیوار در زمان فشار دادن پدال گاز است. گشتاور هم نشان دهنده‌ی میزان خرابی دیوار پس از تصادف می‌باشد.”

    2. SFXSuperFast

      ۶ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (190 ديدگاه)

      آقا یه سوال دارم کسی میدونه لطفا جواب بده
      این درسته ک اگر با حجم، سیستم های سوخت‌رسانی و سوپاپ و فرم یکسان و‌…یکسان دو موتور داشته باشیم
      ۱_قطر سیلندرش بیشتر باشه، و طولش کمتر
      قدرت بیشتری، گشتاور کم تری و دور موتور قابل دستیابی بالاتری خواهیم داشت
      نسبت ب موتوری ک
      ۲_قطر سیلندرش کمتر، طول سیلندرش بیشتر
      ؟؟؟

      1. Ahmadreza 2002

        ۶ فروردین ۱۳۹۹
        سوابق: (222 ديدگاه)

        بله درسته تا جایی که من میدونم هرچه کورس پیستون بیشتر باشه یا قطر میل لنگ گشتاور تولیدی بالا تر میره (توضیح ساده ای داره: قوانین اهرم ها ) و هرچه قطر سیلندر بیشتر بشه دور موتور و اسب بخار بیشتری حاصل میشه چون که مسافت طی شده پیستون طی تراکم کمتر میشه (به اصطلاح فاصله دو نقطه مرگ بالا و پایین رو کمتر میکنیم)

      2. M سابق

        ۶ فروردین ۱۳۹۹
        سوابق: (2325 ديدگاه)

        بله آقا درسته مثال واضحش هم میشه v12 اتمسفریک جدید استون مارتین
        اگه دقت کرده باشید موتورهای معمولی گشتاورشون چند تایی بیشتر از اسب بخارشونه اما تو این موتور با کاهش طول سیلندر (که نتیجه میشه کاهش کورس پیستون که نتیجه میشه سریعتر و بیشتر دور گرفتن موتور ) قدرت به ورای ۱۰۰۰ اسب رسیده در حالیکه ۷۴۰ نیوتون متر گشتاور داره !
        جاداره بگم این کار استهلاک موتور رو هم بالا میبره

  2. datsun

    ۵ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (1673 ديدگاه)

    تعریف ساده تر گشتاور نیروئی که جهت دوران جسم حول محوری مشخص به آن وارد می آید
    با افزایش طول شاتون میشه به گشتاور بیشتر رسید موتورهای که کورس پیستون بلند تری دارن گشتاور بیشتری تولید میکنن.

    1. mg

      ۵ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (136 ديدگاه)

      دوست عزیز این حرف که با کاهش طول شاتون گشتاور بیشتر میشه اشتباهه گشتاور به لوپ میل لنگ یعنی به بالا و پایین بودن اون بستگی داره
      با کوتاه کردن شاتون موتور سریع تر به اوج قدرت میرسه یعین سریع پیک گشتاور رو فتح میکنه و به سرعت هم دور موتور میره بالا و قدرت ( همون اسب بخار ) میره بالا در کل پاسخ دهی موتور خوب میشه که این باعث میشه فکر کنید خیلی رو گشتاور تاثیر داره ؛ البته نه اینکه حرفتون غلط باشه ها نه درست میگید ولی تغغیر جندانی نمیکنه تو یه موتور با بلوک ثابت و حجم ثابت

      1. datsun

        ۵ فروردین ۱۳۹۹
        سوابق: (1673 ديدگاه)

        درود دوست عزیز بنده هم عرض کردم با افزایش طول شاتون یا کورس پیستون به گشتاور بیشتری میرسیم.

        1. mg

          ۵ فروردین ۱۳۹۹
          سوابق: (136 ديدگاه)

          اهه ببخشید دوست عزیز نظر اون کاربر حذف شده که دقیقا این جمله رو گفته بود
          با کوتاه کردن شاتون گشتاور میره بالا
          ولی انگار برای شما ثبت شده و اون نظر رو من الان نمیبینم

    2. آرین

      ۵ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (28 ديدگاه)

      ممنون همینو میخواستم بپرسم که دیدم از قبل جواب دادی D:

  3. رزیتا

    ۵ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (413 ديدگاه)

    در طراحی های جدید موتور بجای افزایش تعداد سیلندر و حجم پیشرانه بیشتر روی توربوشارژ متمرکز میشن

    1. Ahmadreza 2002

      ۶ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (222 ديدگاه)

      البته بسته به کاربرد هنوز اتمسفریک های طرفداری زیادی دارند
      مثلا یه جاهایی هست که تاخیر توربوشارژر دردسر سازه مثل افرود
      ( توربوشارژر معمولا از دور موتور حدود یگانه تا دو هزار وارد میشه که گاها دردسر سازه این موضوع تو افرود)
      پ.ن: افرودر های توربوشارژر زیادی داریم که این مشکل توشون به شکل های مختلف تا حدودی رفع شده

  4. morteza

    ۵ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (188 ديدگاه)

    تا آخر عمرم اگه فهمیدم…

    1. Ahmadreza 2002

      ۶ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (222 ديدگاه)

      خب دوست عزیز مثال دوچرخه خیلی شفافه که قدرت ثابت گشتاور متغیر
      مثلا خیلی دیدم به شخصه که شیب هایی که یه تک دیفرانسیل ۴۰۰ اسبی بالا نمیره رو به یه ۱۶۰ اسبی با دنده سنگین و کمک سنگین بالا میره
      پ.ن: مثالی که عرض کردم در باره یه توندرا با موتور ۵.۷ لیتری با ۳۸۴ اسب و یه نیسان رونیز بود که اولشم تویوتا تو حالت 2L بود و نتونست بالا بکشه ولی رونیز با حالت 4h به راحتی تونست بالا بره البته با لاستیک های عاج بلند ( ضمنا بعدش تویوتا که لاستیک هاش هم مناسب نبود با حالت4L به راحتی بالا رفت از هر شیبی که اون روز دیدیم نریزین سرم بگین از تویوتا بد گفتی )
      پ.ن۲: تویوتا گذر موقت بود

  5. آرین

    ۵ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (28 ديدگاه)

    این مقایسه هم خیلی چیزا رو میتونه درباره نوع کاربرد و نحوه طراحی موتور مشخص کنه
    لامبورگینی اوراکان که قدرتش بیشتر از گشتاورشه: قدرت 600 اسب گشتاور 560 ن
    جیپ رانگلر که گشتاورش حدود 1.3 برابر قدرتشه: قدرت 280 اسب گشتاور 355 ن

  6. سینا BMW

    ۵ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (384 ديدگاه)

    برای همینه که داخل درگ ها تسلا و بقیه برقی اول میوفتن جلو ، ولی آخرش میبازن

  7. lmbx

    ۵ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (289 ديدگاه)

    بهترین توضیحی که در چند سال گذشته دیدم دمت گرم آقا شاهین.

  8. Khosrow

    ۵ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (1696 ديدگاه)

    حس کردن گشتاور از فهمیدنش راحت تره / بوگاتی لطفا ..

  9. ارشیا

    ۵ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (226 ديدگاه)

    خیلی پیچیده توضیح دادین

  10. OMID

    ۵ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (1197 ديدگاه)

    متن خیلی ساده و روان بود
    ممنون واقعا عالی بود

  11. ارسلان

    ۶ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (110 ديدگاه)

    ساده و مختصر : گشتاور و اسب بخار به این صورت هست فرض کن یه دونه شیلنگ اب دستت هست سرعت حرکت اب از داخل شیلنگ میشه قدرت یا اسب بخار که هر چقدر هم سرعت آب توی شیلنگ بالا باشه نمیتونه یه جسم بزرگ رو حرکت بده فقط میتونه چیزایی که جرم یا وزن کمی دارن رو باهاش حرکت بدی اندازه دهانه یا قطر شیلنگ هم میشه گشتاور یعنی هر چی قطر شیلنگ بیشتر باشه میتونه چیزای غولاسایی رو تکون بده مثله سیل و سونامی که گشتاورشون خیلی بالاس ولی مثلا اب شیلنگ آتش نشانی گشتاورش خیلی پایین هست حالا سرعت حرکت آب هم توی شیلنگ و هم توی سیل باهم برابر باشن بازم گشتاور شیلنگ به پای سیل نمیرسه …. یه مثال دیگه :: یدونه شیر فلکه غول آسا به قطر 3 متر که بصورت افقی روی زمین هست رو تصور کنید که یه ادم داره اونو به سختی میچرخونه حالا ما ادما رو 10 برابر میکنیم فشار از روی اون یه نفر برداشته میشه و تقسیم بر هر ده نفر میشه برای همین راحت تر میچرخه و ادما میتونن اونو با سرعت بیشتری بچرخونن خب حالا ادما رو که 10 نفر بودن به 50 نفر افزایش میدم و فشار روی ادما صفر میشه و ادما میتونن با دویدن شیر فلکه رو بچرخونن حالا ما ادما رو 100 تا میکنیم سرعت چرخوندن شیر فلکه بیشتر نمیشه چونکه سرعت دویدن ادما ثابته اما با افزایش ادما ما داریم به افزایش گشتاور کمک میکنیم یعنی اگه مقاومت چرخش شیر رو دو برابر کنیم هم چون تعداد 100 نفر هست بازم فشار بر روی نفرات صفر هست چونکه گشتاور 50 نفر برای صفرکردنش کافی بود و چون فشاری روی ادما نیست انرژی کمتری میسوزونن و همون اول کاری میتونن با حداکر سرعتشون شیر فلکه رو بچرخونن برای همین گشتاور زیاد مساوی است با افزایش شتاب و مصرف سوخت کمتر و اصطحلاک کمتر موتور بخاطر تحمل فشار کمتر موقع کارکرد

  12. ehsan

    ۶ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (50 ديدگاه)

    آقا شاهین ممنون واسه تک تک ثانیه هایی که وقت گذاشتی واسه این موضوع (کلا همه پست های شما و دوستانتون)

    1. شاهین

      ۶ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (3754 ديدگاه)

      سلام ممنون از همه دوستان
      انجام وظیفه هستش.

  13. ak_007

    ۶ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (556 ديدگاه)

    با تشکر از مطلب
    “اگر نیروی 848.8 نیوتونی به انتهای آن وارد شود (نیروی وزن همان فرد 80 کیلویی)، پیچ گشتاور 784.8 نیوتون متری را تجربه خواهد کرد.”
    قسمت اول عدد اشتباه نوشنه شده و فکر میکنم همون ۷۸۴.۸ باشه.

    1. سردبیر

      ۶ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (552 ديدگاه)

      درود. ممنون از دقت نظر شما. اصلاح شد

  14. مهدی

    ۶ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (41 ديدگاه)

    چرا موضوعاتو پیچیده کنیم؟
    قدرت، بیشتر روی شتاب اولیه موثره
    گشتاور یا کشش،روی شتاب ثانویه
    و اونی که برای ما نهایتا ملموسه،ضریب چالاکیه

  15. سینا BMW

    ۶ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (384 ديدگاه)

    سلام. ببخشید یادم میاد قبلا گفتید که قراره تاریخچه کامارو هم بررسی بشه .
    فکر کنم داخل این دوره ی کنونی بررسی تاریخچه ماشینا میتونه جذاب باشه. البته کار خیلی سختیه

  16. امیرحسین گودرزی

    ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۹
    سوابق: (1 ديدگاه)

    سلام خسته نباشید. طول شاتون رو چطور باید حساب کنیم؟ رابطه‌ای هست که با استفاده از توان ترمزی طول شاتون بدست بیاد؟ (با فرض داشتن کورس پیستون و شعاع لنگ)

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.

دکمه بازگشت به بالا
بستن