میز خبر

تأثیر افزایش نرخ ارز بر صادرات خودروسازان

یکی از مهم‌ترین متغیرهای تجارت خارجی در هر کشوری تغییرات نرخ ارز است، به این معنا که همراه با نوسانات ارزی مبادلات تجاری نیز تحولات نسبی را تجربه خواهد کرد. بسیاری از کشورها برای تقویت صادرات خود و بهبود تراز تجارت خارجی، سیاست کاهش ارزش پول ملی را اتخاذ می‌کنند؛ اما در ایران در اوایل دهه ۹۰ که نرخ ارز روند افزایشی پیدا کرد، این افزایش چندان در صادرات غیرنفتی مؤثر واقع نشد؛ اما در بخش خودرو صعود نرخ ارز در همان سال‌ها با رشد بسیار کند صادرات این کالا مواجه شد.


دنیای اقتصاد می‌گوید: در هر صورت آنچه مشخص است تأثیر نرخ ارز به‌خصوص در بخش صادرات وابستگی زیادی به شرایط اقتصادی کشور دارد، این در حالی است که همراه با افزایش سرسام‌آور نرخ ارز از یک ماه گذشته این سؤال مطرح می‌شود که آیا شرایط به وجود آمده در نرخ ارز و همچنین قرار گرفتن ایران در شرایط تحریم می‌تواند روند صادرات خودرو را صعودی کند؟ آنچه مشخص است صادرات خودرو از سال گذشته سیر نزولی به خود گرفت، حال‌آنکه از ابتدای سال جاری روند کاهشی صادرات متوقف و حتی با رشد ۳۹ درصدی همراه شد. در این زمینه بسیاری از کارشناسان افزایش صادرات در سه ماه سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته را حاصل روند صعودی نرخ ارز می‌دانند.

آماری که چندی پیش اتاق بازرگانی تهران از صادرات خودرو در سه‌ماهه بهار امسال منتشر کرد گویای آن است که صادرات زنجیره خودروسازی کشور، در سه ماه ابتدایی سال جاری به نسبت مدت مشابه سال پیش از آن ۳۹ درصد رشد داشته است. در این مدت ۲۸ میلیون و ۳۰۰ هزار دلار انواع خودرو و قطعات مرتبط با این صنعت از کشور صادر شد. با توجه به افزایش نرخ ارز از ابتدای سال جاری می‌توان به وضوح به نقش نوسانات ارزی در صادرات پی برد. این در شرایطی است که برخی افراد با توجه به اعمال تحریم‌ها، معتقدند صادرات با وجود افزایش نرخ ارز بازهم روند کاهشی پیدا خواهد کرد؛ این کارشناسان استدلال می‌کنند با توجه به نرخ برابری ریال در مقابل ارزهای خارجی، هرچند صادرات از ایران بسیار مزیت پیدا کرده اما تحریم‌ها به‌طور حتم سرعت‌گیر افزایش صادرات خواهد بود.


به این ترتیب مشخص است که در شرایط تحریم نرخ ارز خیلی نمی‌تواند در روند افزایشی صادرات مؤثر باشد. این سؤال هم‌اکنون مطرح است که با توجه به تحریم‌های ایالات‌متحده آمریکا که از ۱۰ روز آینده آغاز خواهد شد، بخش صادرات خودرو چه وضعیتی پیدا خواهد کرد؟ و اینکه با گذشت سه ماه روند صعودی صادرات آیا در سه ماه دوم سال شاهد نزول صادرات خواهیم بود؟


در این زمینه باید به دو نکته توجه کرد. نکته اول اینکه در شرایط تحریم به دلیل مشکلاتی که پیش روی تجارت خارجی قرار خواهد گرفت صنعت خودروی کشور به دلیل وابستگی به برخی قطعات به‌طور حتم با افت تولید همراه خواهد شد؛ به این ترتیب سخن گفتن از صادرات در شرایط تحریم بیهوده است. نکته دیگری که می‌توان به آن اشاره کرد این است که در صورت ثبات تیراژ یا افزایش آن، پایین بودن کیفیت تولید محصولات صنعت خودروی کشور چالش دیگری در این زمینه است. در شرایط فعلی با توجه به تولید خودرو روی پلتفرم‌های قدیمی، این محصولات شانس چندانی برای صادرات نخواهند داشت.


در این زمینه بسیاری از دست‌اندرکاران صنعت خودرو تأکید دارند که اگر تا همین میزان صادرات هم محقق شده، بیشتر به دلیل مسائل سیاسی بوده است. بااین‌حال اما برخی کارشناسان نگاه خوش‌بینانه‌ای نسبت به شرایط کنونی دارند و معتقدند که با توجه به کاهش ارزش ریال نسبت به ارزهای بین‌المللی، صنعت خودروی کشور می‌تواند از این امکان نهایت استفاده را ببرد و صادرات از زنجیره خودروسازی را افزایش دهند. در این زمینه یک کارشناس خودرو سه شرط برای این امر قائل است؛ شرط اول خصوصی‌سازی، شرط بعدی حرکت به سمت اصلاح الگوی تأمین و تولید و در نهایت شرط آخر تسهیل شرایط حاکم بر کسب‌و‌کار کشور. به اعتقاد این کارشناس چنانچه این سه شرط موردتوجه قرار بگیرد، می‌توان شاهد بهبود شاخص صادرات در این صنعت بود.

تسریع در روند به‌روزرسانی پلتفرم‌ها
پلتفرم کپی شده از خودروهای ژاپنی!
آنچه مشخص است مقاصد صادراتی زنجیره خودروسازی کشور بیش از آنکه بر اساس مؤلفه‌های حاکم بر بخش تجارت باشد، بیشتر تحت تأثیر مواضع سیاسی شکل گرفته که این امکان زمینه صادراتی برای بنگاه‌های تولیدکننده داخلی فراهم کرده است تا محصولات خود را به آن‌سوی مرزها صادر کنند.

در این زمینه فربد زاوه، کارشناس خودرو، در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» تأکید دارد که صادرات خودروسازان محدود به چند کشور مشخص است و بیشتر نیز بر پایه همکاری با کشورهای دوست با استراتژی مشخص استوار است تا موضوع جذب تقاضا؛ بنابراین چنانچه در ساختار سیاسی این کشورها تغییراتی ایجاد شود یا آنکه چالش سیاسی میان ایران با این کشورها به وجود بیاید به سرعت صادرات خودرو هم تحت‌الشعاع قرار گرفته و کاهش می‌یابد.

در واقع این کارشناس خودرو به معضلات نگاه سیاسی به موضوع صادرات اشاره دارد و اینکه وقوع هر اتفاقی در این کشورها مسیر صادراتی ایران را تغییر خواهد داد.

به‌طور مثال سوریه به سبب نزدیکی که میان دولت آن کشور و دولت ایران حاکم بود، به‌عنوان یکی از مقاصد صادراتی صنعت خودرو ایران شناخته می‌شد؛ بروز جنگ سبب شد تا صادرات زنجیره خودروسازی کشور به سوریه متوقف شود.

این کارشناس خودرو همچنین به این نکته اشاره می‌کند که صنعت خودروی ایران همچنان در تأمین بازار داخل با مشکلاتی روبه‌رو است و میزان تیراژ فعلی این صنعت جوابگوی بازار داخل نیست، از دیگر سو تولید محصولات روی پلتفرم‌های قدیمی و کیفیت پایین بخش تولید، سبب می‌شود تا بحث حفظ و افزایش صادرات در شرایط فعلی بیهوده باشد.

بعد از اجرای شدن برجام شرایطی فراهم شد تا محصولات حاصل از پلتفرم‌های جدید در خطوط تولید خودروسازان قرار گیرد و البته نیم‌نگاهی به توسعه صادرات هم در زنجیره خودروسازی کشور قرار داشت.

بر اساس قراردادهای خارجی، قرار بود تا ۳۰ درصد محصولات پسابرجامی به بازارهای بین‌المللی عرضه شود، بااین‌حال اما با نقض برجام و خروج شرکای خارجی این بند نیز کمکی به صادرات خودرو نکند. در این زمینه زاوه با اشاره به اینکه با وضعیت تولید خودروهای پسابرجامی امکان صادرات نیز منتفی خواهد بود، می‌گوید: اگر هم نقض برجام صورت نمی‌گرفت قراردادهای منعقده میان خودروسازان داخلی با شرکای اروپایی بعد از توافق‌نامه نیز به صدور این محصولات نمی‌انجامید. این کارشناس برای محقق نشدن صادرات در پساتحریم دو نکته را مورد توجه قرار می‌دهد. اول، تیراژ پایین این خودروها است. بر اساس توافق صورت گرفته تولید خودروهای پسابرجامی به میزانی بوده است که در بهترین شرایط می‌توانسته تا نیازهای بازار داخلی را تأمین کند و دیگر مازاد تولیدی وجود نداشته تا خودروسازان آن را صادر کنند. نکته دیگر ساخت داخلی ۴۰ درصدی این خودروها است.

با این میزان ساخت داخل و همچنین تیراژ پایین که به آن اشاره شد، این امکان برای خودروسازان وجود ندارد تا بتوانند محصولات تولید شده را با قیمتی رقابتی به بازار عرضه کنند. این در شرایطی است که مباحث قیمت تمام‌شده و همچنین قیمتی که محصول با آن به بازار عرضه می‌شود، در شرایط فعلی حرف اول را در بحث صادرات می‌زند.

زواه همچنین به دو معضل دیگر هم در ارتباط با بحث صادرات اشاره می‌کند. معضل اول، کندی روند تغییر در فرآیند تولید در خطوط تولید خودروسازان داخلی است. معضل دیگر، ساختار مدیریتی حاکم بر این صنعت است.

این کارشناس در نهایت با اشاره به آغاز بحث تحریم‌ها معتقد است که صنعت خودرو با توجه به میزان صادرات، نوع محصولات صادراتی و همچنین مقاصد صادراتی، از ناحیه تحریم‌ها دچار مشکل نمی‌شود و به احتمال زیاد می‌تواند حول‌وحوش همین میزان صادرات را انجام دهد.

کاهش ارزش ریال فرصتی برای خودروسازان

کاهش ارزش پول ملی، لااقل برای خریداران خارجی محصولات ایرانی، یک فرصت و موهبت است. به عنوان مثال یک خودروی ۴۰ میلیون تومانی که پیش از این با دلار ۴ هزار تومانی با قیمت ۱۰ هزار دلار به دست مصرف کننده آن ور آب می‌رسید اکنون و با نرخ ۱۰ هزار تومانی دلار تنها با قیمت ۴ هزار دلار قابل خرید است که آن را به ارزان‌ترین خودروی دنیا تبدیل می‌نماید! اما این یک فرصت است یا همچنان یک چالش!؟

به دست آوردن جایگاهی در بازارهای بین‌المللی برای محصولات صادراتی به نوعی جدی‌ترین چالش برای این بخش محسوب می‌شود؛ بنابراین با توجه به این شرایط برندهای بی‌نام و نشان مانند خودروسازان داخلی شانس کمی دارند تا بتوانند سهمی از بازارهای بین‌المللی را به خود اختصاص دهند. در این ارتباط حسن کریمی سنجری، کارشناس خودرو، می‌گوید که صادرات خودرو در دنیای امروز به همین سادگی امکان‌پذیر نیست. به عبارتی بازارهای خودرویی دنیا تقسیم‌بندی شده و هرکدام تحت تصرف برندهای خاصی هستند که نفوذ و سهم خود را از پس سال‌ها تلاش و پایداری بر احترام به سلایق مشتری به دست آورده‌اند؛ بنابراین شرکت‌های خودروسازی بدون نام و برند نظیر شرکت‌های خودروسازی ایرانی تنها در صورتی می‌توانند به بازارهای صادراتی راه پیدا کنند که بتوانند با شرکت‌های صاحب برند و صاحب بازار مشارکت داشته باشند.

همان‌طور که این کارشناس صنعت خودرو اشاره می‌کند، چنانچه محصولات داخلی بخواهند بخشی از بازارهای بین‌المللی را به دست بیاورند نیازمند همکاری با برندهای بین‌المللی و شناخته‌شده هستند. این همکاری این امکان را برای خودروسازان داخلی فراهم می‌کند که هم شرایط تولید محصول باکیفیت و باقیمت تمام‌شده مناسب (اصطلاحاً محصول رقابتی) میسر شود و هم نفوذ در بازارهای صادراتی به شریک صاحب‌نام تعلق گیرد.

این کارشناس خودرو با اشاره به قراردادهای پسابرجامی و همچنین تحریم‌های یک‌جانبه ایالات‌متحده آمریکا علیه صنعت خودرو، می‌گوید: مشارکت با برندهایی نظیر پژو، رنو و سیتروئن برای همین منظور در دستور کار خودروسازی ایران قرار گرفت، اما طبیعی است که تحریم‌ها مانع شکل‌گیری چنین مشارکتی خواهد بود. به صراحت می‌توان گفت بدون مشارکت با شرکت‌های صاحب برند دنیا امکان نفوذ در بازارهای صادراتی امری محال است. اشاره این کارشناس خودرو به بحث تحریم‌ها گویای این مطلب است که بی‌تردید خروج پژو سیتروئن و رنو از صنعت خودروی کشور، سبب می‌شود تا برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته در ارتباط با بحث صادرات عملیاتی نشود.

کریمی سنجری همچنین ادامه می‌دهد که نگاه صادرات محور اگرچه نگاهی ایده آل و بنای توسعه نیز بر اساس آن چیده می‌شود، ولی در شرایط تحریم و با فضایی که بر اقتصاد کسب‌و‌کار ایران و نیز صنعت خودروسازی حاکم است کار مشکلی است. بااین‌حال این کارشناس خودرو به این نکته هم اشاره می‌کند که صنعت خودروی کشور در شرایط تحریم هم می‌تواند همچنان برای صادرات برنامه‌ریزی کند. کریمی سنجری برای تحقق این مسئله در شرایط تحریم، شرط‌هایی را قائل است.

این کارشناس درباره شرط‌های تحقق افزایش صادرات در زمان تحریم می‌گوید: ابتدا باید با تکیه بر پتانسیل‌های داخلی این صنعت، راه را برای ارتقای سطح کیفی خودروهای ساخت داخل هموار کرد. به این منظور در گام اول باید دولت از مدیریت دو شرکت بزرگ خودروسازی خارج شود و مدیریت این شرکت‌ها در اختیار مدیران بخش خصوصی قرار گیرد. کریمی سنجری معتقد است، بخش خصوصی بهتر می‌تواند سازوکار نفوذ در بازار داخلی و سپس صادراتی را بیابد.

در گام بعدی باید اصلاح الگوی تأمین و تولید در شرکت‌های خودروسازی از یک‌سو و نیز تسهیل کردن شرایط و فضای کسب‌و‌کار اقتصادی در ایران از سوی دیگر باید در دستور سیاست‌گذاران کلان اقتصادی قرار بگیرد. بی‌تردید این نکات می‌تواند زمینه را برای بهبود شاخص نرخ صادرات حتی در شرایط تحریم فراهم کند.

علاوه بر این دو نکته، این روزها اقتصاد ایران شاهد کاهش ارزش ریال در برابر سایر ارزهای بین‌المللی است، این مسئله خود می‌تواند به کمک بخش صادرات بیاید و روند آن را تسهیل کند. این کارشناس خودرو دراین‌باره می‌گوید: با توجه به کاهش نرخ برابری ریال در مقابل ارزهای خارجی، امروزه صادرات از ایران بسیار مزیت پیدا کرده. حتی با اینکه بخشی از ماژول‌ها و قطعات خودرو وارداتی است و در شرایط تحریم با هزینه بالا به خط تولید خودروسازی‌ها می‌رسد، ولی از آنجا که بر اساس یک اصل پایه‌ای اقتصاد همواره مسیر صادرات از کشورهای با پایه پولی ارزان به کشورهای با پایه پولی قوی هموارتر است، صنعت خودرو می‌تواند از این فرصت به نحو شایسته‌ای استفاده کند.

شاهین احمدزاده

نویسنده و مترجم مطالب مربوط به دنیای خودرو در سایت پدال

مطالب مشابه

‫۸ دیدگاه

  1. علیx76

    ۸ مرداد ۱۳۹۷
    سوابق: (934 ديدگاه)

    چقد ادم باید احمق باشه ک بگه وای چ خوب حالا میتونیم صادرات رو بیشتر کنیم؟
    اصلا وقتی ماشین نمیسازیم و قطعه نداریم چجور صادر کنیم؟
    مثلا اتاق بفرستیم بگیم خودتون به سلیقه خودتون روش یه موتور گیربکس بندازید؟

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
  2. حمید

    ۸ مرداد ۱۳۹۷
    سوابق: (1586 ديدگاه)

    دلار ۱۰۰ هزار تومانی هم فایده به حال صادرات نداره
    این یک فرمول اثبات شده هست لا اقل تو کشور
    کار تلاش نو آوری و بازار یابی
    طراحی خوب
    کیفیت
    قیمت

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
    1. سام

      ۸ مرداد ۱۳۹۷
      سوابق: (706 ديدگاه)

      کاملا با شما موافقم.

      موافقم ۰
      مخالفم ۰
  3. Genius

    ۸ مرداد ۱۳۹۷
    سوابق: (687 ديدگاه)

    این حضرات مونتاژکار در وهله نخست نیاز بازار داخلی رو تامین کنن و ده ها هزار خودروی نیم ساخته تو انبارهاشون انبار نکنند صادرات پیشکش!بعلاوه مگه تا قبل از این انفجار دلار اینها محصولاتشون رو به قیمت واقعی به عراق و ارمنستان و سوریه صادر میکردن که حالا غصه نرخ دلار رو بخورن؟

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
  4. NAVID۰۰۹۸

    ۸ مرداد ۱۳۹۷
    سوابق: (4967 ديدگاه)

    احساسم میگه جنگ داخلی وحشتناکی به سبب خشکسالی و گرانی در راهه و فقط یه تَلَنگُر کوچیک میتونه آتیشی به پا کنه که جنگ سوریه و داعشو هزارتا گروه و فرقه دیگه پیشش هیچه .
    از چیزی که میترسیدم داره اتفاق میوفته و این آتیش رو زمانی روشن کردن که مردم اعتمادشون رو به نظام و دولت به سبب اختلاسها و دزدیها از دست دادند ، فقط یه معجزه میتونه این شرایط وحشتناک ایران رو نجات بده .
    ایران در تراژدیترین حالت ممکن قرار گرفته .

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
    1. مانی

      ۸ مرداد ۱۳۹۷
      سوابق: (2 ديدگاه)

      خیلی وقته این جنگا شروع شده فقط رسانه ایی نمیشه
      ده ساله برا اب مردم استانا به جون هم افتادن اونم تو مناطقی که رسوم قبیله ایی و سنتی حاکمه. یعنی تو این دعوا این قوم بزنه یکی از اون قوم رو بکشه تا ابد این دعوا ادامه داره
      ملت چرتی که از بیخ گوششم خبر نداره
      سالهات به علت یه تیکه زمین صدمتری که قیمت به بیست میلیون نمیرسه ادم کشته میشه و این روستا با اون روستا میجنگنه و به زور نیروهای ضدشورش دعوا تموم میشه
      شما از این مردم توقع پیشرفت نداشته باش

      موافقم ۰
      مخالفم ۰
    2. مانی

      ۸ مرداد ۱۳۹۷
      سوابق: (2 ديدگاه)

      خیلی وقته این جنگا شروع شده فقط رسانه ایی نمیشه
      ده ساله برا اب مردم استانا به جون هم افتادن اونم تو مناطقی که رسوم قبیله ایی و سنتی حاکمه. یعنی تو این دعوا این قوم بزنه یکی از اون قوم رو بکشه تا ابد این دعوا ادامه داره
      ملت چرتی که از بیخ گوششم خبر نداره
      سالهات به علت یه تیکه زمین صدمتری که قیمت به بیست میلیون نمیرسه ادم کشته میشه و این روستا با اون روستا میجنگنه و به زور نیروهای ضدشورش دعوا تموم میشه
      شما از این مردم توقع پیشرفت نداشته باش
      طرف اشناهای دور ما بود رفته بود خدمت یه کارایی کرده بود با افتخار تعریف میکرد. الان رفته ترکیه یه کارایی میکنه اونجا هرکی ببینه خجالت میکشه از بس شرم اوره ولی تو پیجش همه براش به به و سوت میکشن. شما از این مردم توقع فکر منطقی نداشته باش. این مسئولینم خوب شناختن میدونن ما رو چطور ساکت کنن چطور بچاپن و ببرن

      جالبه ماهمیشه به عربا میگیم ملخ خوار و سوسمار خوار و حتی بهشون میگیم وطنشون رو دوست ندارن چون میرن اروپا و امریکا.
      ولی میدونی فرقش چیه؟ عربهایی که میرن اروپا و امریکا برا تفریح و تعطیلات میرن و وطن اولشون همون کشورای خودشونن. سرمایه هاشون اصلش تو کشورای خودشونن و یه قسمتیش رو تو کشورای اروپایی و امریکایی اونم برا خرید و سوغاتی خرج میکنن. تازه منظور من مسئولاشون نیستنا. اونا چون اینقدر ظالم هستن همه ی مردمشون میتونن راحت برن اروپا و غرب و امریکا رو بگردن و کلی خریدکنن و تعطیلاتشون تموم شدبیان برگردن. مسئولینشونم با خانواده هاشون همشون تو کشورای خودشون زندگی میکنن. ولی اینجا چی؟ مسئولین برا تعطیلات میان ایران وگرنه اصل زندگی و خانواده هاشون همشون خارجن
      بعد ما میاییم به عربا میگیم شما مردمتون اونقدر تو رفاه غرق شدن و میرن کشورای اروپایی و غربی پس وطن فروشید.

      موافقم ۰
      مخالفم ۰
  5. محسن

    ۱۱ مرداد ۱۳۹۷
    سوابق: (251 ديدگاه)

    با نظر این کارشناس که میگه:
    “کاهش ارزش پول ملی، لااقل برای خریداران خارجی محصولات ایرانی، یک فرصت و موهبت است. به عنوان مثال یک خودروی ۴۰ میلیون تومانی که پیش از این با دلار ۴ هزار تومانی با قیمت ۱۰ هزار دلار به دست مصرف کننده آن ور آب می‌رسید اکنون و با نرخ ۱۰ هزار تومانی دلار تنها با قیمت ۴ هزار دلار قابل خرید است که آن را به ارزان‌ترین خودروی دنیا تبدیل می‌نماید!”
    کاملا مخالفم، چون خودش عقب تر گفته که ۴۰ درصد داخلی سازی شده- که نزدیک ۲۰ درصد هم مونتاژ قطعات روی هم و قطعات کم اهمیت تر مثل شیشه و صندلیه- پس یعنی نزدیک ۸۰ درصد قطعات وارد شده و مستقیما به نرخ ارز ارتباط داره، بقیه هم که میبینیم با افزایش دلار هزینه تولید داخلی هم به هرحال یه درصدی رشد داره؛ پس این که ماشین از ۱۰ هزار دلار میشه ۴ هزار دلار کاملا حرف غلطیه و در بهترین حالت میشه ۸ یا ۹ هزار دلار که اونم نشدنیه

    موافقم ۰
    مخالفم ۰

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.

دکمه بازگشت به بالا