آموزش

قدرت پیستون

همان طور که می دانیم، کار یک پیستون در موتور خودرو، بسیار شبیه به وظیفه پاها در دوچرخه سواری است. اما شما فقط دوپا دارید. تصور کنید چه قدر جالب می‌شد اگر هنگام دوچرخه سواری هشت پا داشتید. خب، باید بدانید که خودروها به هر تعداد که نیاز باشد می‌توانند پیستون و سیلندر داشته باشند و روشن است که تعداد سیلندرها و نحوهٔ قرار گیری آن‌ها کنار هم تاثیر زیادی بر روی قدرت خودرو خواهد داشت.

ford 1 liter ecoboost engine
موتور ۳ سیلندر خطی فورد

حجم موتور
به مقدار هوایی که داخل همهٔ سیلندرهای یک موتور جا می‌گیرد، حجم موتور می‌گویند. حجم موتور تاثیر زیادی روی قدت موتور دارد و با واحد لیتر یا CC بیان می‌شود. پس وقتی می‌شنوید که موتور یک خودروی ۲ لیتری است، یعنی ۲ لیتر هوا در آن می‌گنجد.

engine animationنوع موتور

موتورهای درون سوز متداول به انواع دیزلی یا بنزینی و دو زمانه یا چهار زمانه و پیستونی یا دورانی تقسیم می شوند.

آرایش موتور
سیلندرها در موتور طوری چیده شده‌اند که یکی پس از دیگری یا به صورت دوتایی مرحلهٔ احتراق را بگذرانند. این ترتیب به موتور کمک می‌کند تا نرم‌تر و با صدای کمتری کار کنند. هم چنین آرایش سیلندرها برای کمتر شدن لرزش بسیار مهم است، مثلاً از یک موتور خطی نمی‌توان انتظار زیادی برای کاهش لرزش داشت. اما وقتی که سیلندرها روبه روی هم یا v شکل اند، لرزش یکدیگر را خنثی می‌کنند.

تک سیلندر
موتورهای تک سیلندر قدرت کافی برای راه بردن یک خودرو را ندارند. اما در وسیله‌هایی مثل موتور سیکلت های کوچک و ماشین‌های چمن زنی زیاد دیده می‌شوند. این نوع موتورها چون فقط یک پیستون دارند -و پیستون دیگری نیست که لرزش آن را خنثی کند- معمولا سر و صدای زیادی ایجاد می‌کنند. مثل ماشین چمن زنی

دو سیلندر v شکل
موتور سیکلت ها بیش‌تر بین ۱ تا ۴ سیلندر دارند. اما موتور سیکلت هارلی داویدسون موتور ۲ سیلندر به شکل v دارد. پیستون های این موتور بسیار بزرگ اند و با سرعت زیادی بالا و پایین نمی‌روند. در نتیجه یک موتور هارلی داویدسون صدایی شبیه به tomp-tomp دارد که شخصیت خاصی به این موتور سیکلت داده است. این موتور لرزش زیادی هم دارد که البته جزو همان شخصیتش است.

هارلی داویدسون شاولهد
هارلی داویدسون شاولهد

موتورهای مسطح یا تخت

۴ سیلندر تخت
همهٔ دنیا فولکس قورباغه ای را می‌شناسند. این خودروی معروف از موتور ۴ سیلندر تخت استفاده می‌کند. یعنی دو سیلندر در یک طرف میل لنگ و دو سیلندر در طرف دیگر قرار دارند. به دلیل اینکه پیستون‌های این خودرو شبیه دستان یک ورزشکار بوکس حرکت می‌کند، به آن موتور بوکسوری هم می‌گویند. یکی از ویژگی‌های این نوع موتور این است که می‌توان آن را نزدیک کف خودرو قرار داد و به این وسیله، مرکز ثقل خودرو را به زمین نزدیک کرد. نزدیک شدن مرکز ثقل خودرو به زمین یعنی بهتر شدن فرمان پذیری خودرو. موتور های تخت صدای خاصی هم دارند که آنها را کاملا متمایز از بقیه می‌کند. به خصوص اگر تعداد سیلندرها بیشتر شود. مثلا پورشه ۹۱۱ موتور ۶ سیلندر تخت دارد و فراری حتی از موتور ۱۲ سیلندر تخت هم استفاده کرده است.

موتور بوکسر سوبارو
موتور تخت سوبارو

موتورهای با آرایش خطی

۴ سیلندر خطی
بیشتر خودروهای سواری کوچک موتورهای ۴ سیلندر خطی دارند. در موتورهای خطی، پیستونها در بالای میل لنگ قرار می گیرند. این موتوها معمولا کمتر از ۲ لیتر حجم دارند و ارزان، کوچک و مناسب خودرو های سبک اند و صد البته صدای آن‌ها هیچ جذابیتی ندارد.

۵ سیلندر خطی
موتور های ۶ سیلندر خطی با این که از قدرت خوبی بر خوردارند، اما یک مقدار درازند و جا دادن آن‌ها در زیر کاپوت یک مقدار مشکل است. بنابراین بعضی از سازندگان به جای آن‌ها از موتور ۵ سیلندر خطی استفاده می‌کنند. ۵ سیلندر خطی به مانند ۶ سیلندر نرم و بی صدا نیست اما از ۴ سیلندرها خیلی بهتر و خوش صداتر است. نمونه این نوع موتورها در ولوو v70 یافت می شوند.

موتورهای خورجینی

در موتورهای v6 بجای قرار دادن ۶ سیلندر به صورت مستقیم، می‌توان آنها را به صورت دو ردیف شبیه حرف v ساخت. به این نوع موتورها v6 گفته می‌شود. این نوع موتورها به نرمی ۶ سیلندر های خطی نیستند، اما به نوبهٔ خود شخصیت و صدای دلنشینی دارد.

موتورهای خورجینی v8
هواداران خودرو عاشق موتورهای ۸ سیلندر V شکل اند. این موتورها اغلب بیش از ۳ تا ۵ لیتر حجم دارند، بسیار قدرتمند و صدای غرش آن‌ها هر شنونده ای را به هیجان می‌آورد. به خصوص اگر صداگیر موتور زیاد موثر نباشد. یک موتور v8 شبیه یک حیوان وحشی است که غرش می‌کند و می‌لرزاند. وقتی پای خود را روی پدال گاز بگذارید و دور موتور بالا رود چنان صدایی از او بلند می‌شود که مو را برتن انسان سیخ می‌کند.

Ford Mustang Boss 302 Laguna Seca
فورد موستانگ: یک V8 تمام عیار

موتورهای V10 و موتورهای V12 نیز بیشتر برای خودروهای سوپر اسپرت بکار می روند. تعداد سیلندرهای بیشتر در این موتورها به معنی قدرت و گشتاور بالاتر و البته مصرف سوخت بیشتر می باشد.

 

موتور V12 فورد
موتور V12 فورد

موتورهای W شکل

در این نوع از موتور، چهار پیستون یا مضربی از چهار با زاویه روی یک محور قرار می گیرند. بنابراین می توان این موتورها را ترکیب دو موتور V شکل نیز دانست. کانفیگ دیگری از موتورهای W شکل بصورت ۳ سیلندر یا مضربی از سه روی محور میل لنگ است که در موتورهای ۱۲ سیلندر استفاده می شود.  مزیت این چینش، کوتاه شدن طول موتور مخصوصا در موتورهای با تعداد سیلندر بالا می باشد. موتورهای W شکل در تعداد محدودی از خودروها استفاده شده است. مثلا فولکس پاسات هشت سیلندر و بوگاتی ویرون ۱۶ سیلندر.

 

موتور 16 سیلندر W شکل بوگاتی
موتور ۱۶ سیلندر W شکل بوگاتی

موتور چرخشی وانکل
موتور چرخشی یا دورانی اختراع بسیار جالبی است. پیستون‌ها به شکل سه گوش چیده شده‌اند و به صورت چرخشی حرکت می‌کنند. فقط شرکت مزدا از این نوع موتور استفاده می‌کند. موتور چرخشی بسیار نرم، جمع و جور و پر قدرت و صدای آن بدون صداگیر بسیار بلند است.

موتور دورانی یا چرخشی وانکل
موتور دورانی یا وانکل

برخی می‌گویند صدای منحصر به فرد این موتورها شبیه صدای پاره شدن قالی است. البته این خودرو تشنهٔ سوخت و مصرفش زیاد است. فعلا این موتورها در مزدا rx8 استفاده می شوند که البته آن هم چند ماهیست که دیگر تولید نمی شود.

باسپاس از: سید علیرضا سیادتی

*برگرفته از کتاب « دنیای شگفت‌انگیز خودرو » ؛ بازنویسی آقایان: محمدعلی احمدی و علی واضحی.

جواد عقیلی

مهندسی پتروشیمی خوندم اما عاشق دنیای خودرو هستم. موسس و سردبیر پدال هستم.

مطالب مشابه

‫۲۶ دیدگاه‌ها

  1. reza

    ۷ مرداد ۱۳۹۱
    سوابق: (49 ديدگاه)

    woooW.خیلی عالی،بی نظیررررررر

    موافقم ۱
    مخالفم ۰
  2. شاهین

    ۷ مرداد ۱۳۹۱
    سوابق: (124 ديدگاه)

    موتور فقط موتور پیکان … :-D

    صدای غرشش :-D آدمو دیوانه میکنه :-D

    موافقم ۱
    مخالفم ۰
  3. Morteza

    ۷ مرداد ۱۳۹۱
    سوابق: (18 ديدگاه)

    واقعا پدال داره مطالب خوبی میزاره البته با تشکر از نویسنده ها خسته نباشید.

    موافقم ۱
    مخالفم ۰
  4. رهگذر

    ۸ مرداد ۱۳۹۱
    سوابق: (7 ديدگاه)

    عالی بود. همیشه دوست داشتم این اطلاعات رو داشته باشم. ممنون به خاطر زحماتتون

    موافقم ۱
    مخالفم ۰
  5. ناصر

    ۸ مرداد ۱۳۹۱
    سوابق: (191 ديدگاه)

    محشررررررررررررررررر بود واقعا دستتتون درد نکنه خیلی وقته دنبال این اطلاعات هستم امیدوارم باز هم شاهد مطالبی از این دست باشیم

    موافقم ۱
    مخالفم ۰
  6. توحید جمشیدی

    ۸ مرداد ۱۳۹۱
    سوابق: (2 ديدگاه)

    باسلام و خسته نباشید
    این مطالب برای کسانی که رشتشون مهندسی مکانیک نیست جالب و مفیده ولی برا من نه.
    لطفا مطالب تخصصی تر قرار دهید.
    ممنون از لطفتون.

    موافقم ۱
    مخالفم ۰
    1. ali m

      ۱۰ مرداد ۱۳۹۱
      سوابق: (62 ديدگاه)

      حالا مثلا میخواستی بگی که من مهندس مکانیکم که چی حالا.

      موافقم ۰
      مخالفم ۱
  7. Masoud

    ۳ شهریور ۱۳۹۱
    سوابق: (1 ديدگاه)

    سلام
    لطفأ ترتیبی دهید تا بتوان أنیمی شن ها را وقتی سیو میکنیم بصورت آفلاین أجرا شود دیرا أکتون فقط بصورت ایمیج ثبت میشود و تحرک ندارد مثل انیمیشن وانکل
    با تشکر

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
  8. javid

    ۱۵ شهریور ۱۳۹۱
    سوابق: (9 ديدگاه)

    سلام
    یه سوالی که خیلی وقته جوابشو پیدا نکردم می خواستم اگه امکانش هست بهم بگید اونم اینه که چرا خودرو سازها بجای اینه این همه حجمه موتور رو ببرن بالا چرا از توربو استفاده نمی کنن دلیلش چیه؟

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
    1. حامد

      ۷ دی ۱۳۹۱
      سوابق: (130 ديدگاه)

      دلیلش اینه که توربو در مسیر اگزوز قرار میگیره و صدای ماشین رو میگیره . در حالی که فراری و لامبورگینی ماشین های سمفونی میسازن که صدا داشته باشه. البته اخیرا دیگه محیط زیست میخاد توربو شارژ رو اجباری کنه

      موافقم ۰
      مخالفم ۰
    2. saeed

      ۲۱ فروردین ۱۳۹۲
      سوابق: (1 ديدگاه)

      با سلام
      توربو برای ماشین های دیزلی خوب جواب میده چون توی ماشین های دیزلی میتونی نسبت تراکم رو تا ۱:۱۸ زیاد کنی ولی برای ماشین های بنزینی نسبت تراکم ۱:۱۲
      گذاشتن توربو برای ماشین های بنزینی کاربرد نداره چون توی ماشین های بنزینی اگه نسبت تراکم از ۱:۱۲ بیشتر بشه ،پدیده خود اشتعالی اتفاق میفته

      موافقم ۰
      مخالفم ۰
    3. امین. مهندس مکانیک هستم

      ۸ اردیبهشت ۱۳۹۴
      سوابق: (1 ديدگاه)

      توربو شارژ بیشتر برای خودروهای دیزلی طراحی شده. در خودرو های دیزلی جنس قطعات معمولاً از چدن خاکستری رنگ هستن که مقاوت خیلی بالایی در مقابل ضربه و کوبش پیستون دارن. در خودروهای بنزینی معمولی ضربه ای که پیستون به میلنگ وارد می کند از ۳تا ۵ تن هست اگه توربو را تو این خودرو ها استفاده کنیم فشار بیشتری به میلنگ میاد و باعث بریده شدن میلنگ میشه. یعنی برای این که بخواییم تو موتورهای بنزینی از توربو استفاده کنیم باید کل قطعات موتور را تعویض کنیم و با استحکام بیشتری بسازیم. حرف آخرم اینه که توربو شارژ باعث میشه دمای موتور به شدت افزایش پیدا کنه

      موافقم ۰
      مخالفم ۰
  9. saman

    ۲۱ آبان ۱۳۹۱
    سوابق: (5 ديدگاه)

    خیلی ممنون.به خاطر این مطلب دعات کردم

    موافقم ۱
    مخالفم ۰
  10. سجاد

    ۱۶ آذر ۱۳۹۱
    سوابق: (1 ديدگاه)

    افرین برتوای مهندس اریای

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
  11. امیر

    ۲۴ آذر ۱۳۹۱
    سوابق: (10 ديدگاه)

    عالی بود
    هم به روز بود هم کاربردی و تخصصی

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
  12. صادق

    ۲۴ دی ۱۳۹۱
    سوابق: (1 ديدگاه)

    عالی بود واقعا استفاده کردم ، با سپاس

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
  13. ب

    ۲۰ بهمن ۱۳۹۱
    سوابق: (1 ديدگاه)

    ممنون که اطلاعات تون روتوسایتتون گذاشتید

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
  14. diesel

    ۲ خرداد ۱۳۹۲
    سوابق: (2 ديدگاه)

    سلام.چرا توربو شارژ در خودروها عمومیت نداره؟توربو روی موتور بنزینی هم نسب میشه و با ecu یا واحد مدیریت موتور میشه از خودسوزی و کوبش موتور جلوگیری کرد اما بشدت عمر قطعات موتور رو کاهش میده و در مواقعی باعث شکستن میل لنگ و یا ذوب شدن پیستون میشه(البته در خودروهای معمولی)و راهه حلشم استفاده از قطعات فرج یا ساخته شده به روش ریختگری با فشار بالا درون غالب میباشد که به دلیل قیمت بالای این قطعات فقط عشق ماشینا همچین هزینه ای میکنن(مثلا نصب توربو روی گلف نسل۲ حدود ۳۰ میلیون خرج داره).امیدوارم مفید بوده باشه

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
  15. adib

    ۹ مرداد ۱۳۹۲
    سوابق: (1 ديدگاه)

    عالی

    توپ

    ایوول

    هر چی بگم کم گفتم….

    بازم دمتون گرم

    موافقم ۱
    مخالفم ۰
  16. ایمان131

    ۱۷ شهریور ۱۳۹۲
    سوابق: (8 ديدگاه)

    مرسی ممنونم بسیار کمکم کرد.من نمیدونستم که موتورهایwشکل چطورین اما الان میدونم.میخواستم بدونم نظرتون درباره لکسوزLFAچیه؟باتشکر

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
  17. حسین هنرور

    ۲ آذر ۱۳۹۴
    سوابق: (1 ديدگاه)

    لطفا مطالبی در مورد مصرف سوخت موتورهای خورجینی بذارید

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
  18. saam

    ۲۴ دی ۱۳۹۴
    سوابق: (1 ديدگاه)

    سلام خیلی ممنون کوتاه ومفید بود

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
  19. مهدی پورراهدار

    ۲۴ شهریور ۱۳۹۵
    سوابق: (1 ديدگاه)

    اطلاعات بسیار مفید بودند

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
  20. پیمان

    ۹ مهر ۱۳۹۵
    سوابق: (1 ديدگاه)

    من شاگرد میکانیکم اغلب مطالبو دیده بودم و کم و بیش بلد بودم ولی این موتور وانکل مزدا واقعا ۱ چیزه نویه و ۱ جورایی رتقا یافته و پیشرفته ایه . فک کنم به هر میکانیکی که بگم بهم بخنده و بگه توهم زدم .
    به هر حال این موتور وانکل بینیاز از شاتونه بنابر این سبکه و کوچیک (که سبکی و کوچیکی موتور بدون کم شدن قدرتش خیلی عالیه) ۱ جورایی انگار میلنگ داخل سیلندر می چرخه . توشکل دایره نامنظم می چرخه که با شکل میلنگ جبرانش می کنن و تو میلنگ چرخش ثابت میشه .
    از مطالبتون سپاسگزارم

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
  21. محمدامین مقدم

    ۳۰ دی ۱۳۹۵
    سوابق: (9 ديدگاه)

    (آرایش سیلندرها برای کمتر شدن لرزش بسیار مهم است، مثلاً از یک موتور خطی نمی‌توان انتظار زیادی برای کاهش لرزش داشت.)
    با عرض پوزش . . منتها این قضیه در مورد خودرو های BMW صدق نمیکنه . . خودرو های BMW خطی هستند اما با وجود اینکه خطی هستند صدای و لرزش بسیار پایینی دارند . . کسانی که اهل تجربه اند درک بیشتری از دیدگاه بنده دارن . . بنده تجربه ای ندارم منتها در اکثر فیلمها و حتی از نزدیک دیدم که صدای بسیار کمی دارن . .

    موافقم ۰
    مخالفم ۰
  22. علیرضا

    ۲۴ اسفند ۱۳۹۵
    سوابق: (1 ديدگاه)

    یعنی طرز کار موتور وانکل منو دیوونه کرده

    موافقم ۱
    مخالفم ۰

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.

دکمه بازگشت به بالا