تاریخچهٔ پیکان، یار قدیمی ایرانیان (قسمت دوازدهم)

در ادامهٔ نگارش تاریخچهٔ پیکان تا دوران انقلاب پیش رفتیم که پس‌ازآن شرکت ایران‌ناسیونال از برادران خیامی گرفته و به نفع دولت مصادره شد؛ اما در این سال‌ها به خاطر تحولات دوران انقلاب، شرکت ایران‌ناسیونال تقریباً تعطیل بوده و تولیدی نداشت. همان‌طور که در قسمت قبل گفتیم، ایران‌ناسیونال قبل از انقلاب (سال‌های 56-57) بنا به دلایلی که در قسمت قبلی گفته شد تصمیم به فیس‌لیفت و ایجاد تغییراتی در پیکان گرفت. طراحی و فیس‌لیفت پیکان توسط کرایسلر انجام گرفت و همچنین محاسبات نصب موتور 1600 سی‌سی هیلمن اونجر بجای موتور 1725 اصلی پیکان نیز صورت پذیرفت.

paykan-prototype

بدین ترتیب در همان سال‌های قبل از انقلاب کرایسلر نمونه‌های اولیه و آزمایشی پیکان جدید را به ایران‌ناسیونال تحویل داد که کاملاً برای تولید آماده بود؛ اما این امر مصادف با وقوع انقلاب شد و به همین دلیل تولید پیکان جدید به تعویق افتاد. در همین دوران نیز کرایسلر شعبهٔ اروپایی خود را در سال 1979 به شرکت پژو فروخت و پژو هم که علاقه‌ای به ادامهٔ تولید خودروی قدیمی هانتر نداشت، در همین سال تولید آن‌را متوقف کرد. در سوی دیگر در ایران با گذشت چند وقت از وقوع انقلاب، اوضاع بهبود یافته و شرکت ایران‌ناسیونال به‌صورت دولتی در اواخر سال 1358 مجدداً فعالیت خود را آغاز کرد؛ اما تولید هانتر (همان پیکان) توسط پژو متوقف شده بود و به همین دلیل تأمین قطعات با مشکل مواجه می‌شد.

کرایسلر هانتر آخرین بازماندۀ خانوادۀ روتس آرو
کرایسلر هانتر آخرین بازماندۀ خانوادۀ روتس آرو

اما همان‌طور که قبلاً گفته شد، ایران ناسیونال از قبل پیش‌بینی چنین وضعیتی را کرده بود و به همین دلیل فرایند تعویض موتور 1725 سی‌سی پیکان که تولیدش خاتمه یافته بود با موتور 1600 سی‌سی اونجر قبل از انقلاب انجام گرفته بود. این در حالی بود که پژو همچنان تولید این موتور را ادامه داده و در برخی محصولات کرایسلر اروپا که حالا آن‌را خریده بود استفاده می‌کرد. در قسمت‌های نخست تاریخچهٔ پیکان گفتیم که گروه روتس که بعداً به کرایسلر فروخته شد برندهای مختلفی مثل هیلمن، سانبیم و… را در اختیار داشت. یکی از این شرکت‌های زیرمجموعهٔ روتس نیز شرکت تالبوت بود که البته فعالیتی نداشت و فقط امتیاز آن در اختیار روتس بود.

talbot-logo

پس از خرید گروه روتس توسط کرایسلر، این شرکت هم توجهی به تالبوت نشان نداد و همچنان این برند بدون فعالیت بود؛ اما پس از خرید کرایسلر اروپا توسط پژو، این شرکت تصمیم به احیای برند تالبوت گرفت تا توسط آن نسخهٔ بروز شدهٔ محصولات سابق روتس را تولید کند. بدین ترتیب در تاریخ 1 آگوست سال 1979 شرکت تالبوت پس از 21 سال مجدداً فعالیت خود را آغاز کرد. در همین دوران، ایران‌ناسیونال هم که پس از انقلاب فعالیت خود را مجدداً آغاز کرده بود و قصد ادامهٔ تولید پیکان را داشت، با پژو جهت تأمین قطعات پیکان وارد مذاکره شد. پژو تصمیم گرفت قطعات موردنیاز ایران‌ناسیونال را از طرف شرکت تالبوت تأمین کند چراکه پس از خرید کرایسلر اروپا توسط پژو و احیای برند تالبوت، پژو محصولات سابق کرایسلر اروپا را توسط برند تالبوت عرضه می‌کرد. یکی از این مدل‌ها هم همان هیلمن اونجر بود که در بسیاری از بازارها با نام تالبوت اونجر عرضه شد. این در حالی بود که مقدمات تعویض موتور پیکان با موتور 1600 اونجر نیز قبل از انقلاب صورت گرفته و پیکان آمادهٔ نصب این موتور بود. به همین دلیل پژو قراردادی 10 ساله با ایران‌ناسیونال مبنی بر تأمین قطعات پیکان از سوی تالبوت منعقد کرد.

تالبوت اونجر
تالبوت اونجر

بدین ترتیب سرانجام در اواخر سال 1358 همه‌چیز برای ادامهٔ تولید پیکان محیا شد و ایران‌ناسیونال پیکان جدید را معرفی کرد؛ یعنی همان مدلی که با نام چراغ بنزی می‌شناسیم؛ اما در قسمت قبلی گفتیم که در دوران انقلاب هرچند خط تولید پیکان در ایران‌ناسیونال متوقف بود اما کرایسلر به تعهدات خود عمل کرده و همچنان قطعات را برای ایران‌ناسیونال صادر می‌کرد اما به دلیل توقف خط تولید این قطعات انبار می‌شدند. به همین دلیل پس از شروع دوبارهٔ تولید پیکان، تعداد زیادی قطعات پیکان‌های قبلی همچون موتور 1725 در انبارهای ایران‌ناسیونال موجود بود؛ بنابراین در سال‌های ابتدایی عرضهٔ پیکان جدید یا همان چراغ بنزی، ایران‌ناسیونال آن‌را با همان موتور 1725 قبلی عرضه می‌کرد تا زمانی که قطعات موجودی انبار به پایان برسد. به همین دلیل سری‌های اولیهٔ پیکان چراغ بنزی که در سال 1359 به بازار عرضه شدند، همچنان با نام پیکان دولوکس شناخته می‌شدند.

paykan-2

پیکان دولوکس جدید 1359
پیکان دولوکس جدید 1358

اما در حالی پیکان در ایران ‌همچنان با همان موتور اصلی 1725 تولید می‌شد که خط تولید این موتور در شرکت مادر متوقف شده بود. پیکان دولوکس جدید در طراحی کلی جلو و عقب و داشبورد کاملاً با پیکان‌های قبلی متفاوت شده بود. سری اولیهٔ پیکان چراغ بنزی همچنان تزئینات کرومی داشتند که البته نسبت به قبل کمتر بود و روی قسمت‌های انتهایی سپرها نیز لاستیک‌های محافظی قرار گرفته بود؛ همچنین با معرفی پیکان جدید در اواخر سال 1358، تولید تمامی مدل‌های قدیمی شامل جوانان، کار، استیشن و دولوکس قدیمی متوقف شد و فقط تولید مدل وانت ادامه یافت که البته تغییرات و فیس‌لیفت مدل سدان بر روی وانت اعمال نشده و همچنان با همان چراغ‌های گرد تولید می‌شد؛ بنابراین طیف وسیع مدل‌های مختلف پیکان به تنها دو مدل کاهش یافت. همچنین در بحبوحهٔ انقلاب و تغییر مدیریت ایران‌ناسیونال، تولید هیلمن اونجر هم که در سال 1357 آغاز شده بود، تنها یک سال بعد و پس ساخت تعداد اندکی متوقف شد.

در سوی دیگر، قطعات انبارشدهٔ قبلی پیکان صرفاً محدود به موتور 1725 نبود بلکه قطعات اتاق، لوازم تزئینی و داشبورد هم در این قطعات موجود بود و مقادیر زیادی از این قطعات متعلق به پیکان قدیمی قبل از فیس‌لیفت در انبار وجود داشت؛ بنابراین ایران‌ناسیونال که نامش در سال 1359 به ایران‌خودرو تغییر یافت، هم برای استفاده از این قطعات قدیمی انبارشده و هم برای افزایش تنوع مدل‌های پیکان که پس‌ از انقلاب فقط به دو نمونهٔ سدان دولوکس و وانت کاهش پیدا کرده بود، تصمیم گرفت نسخهٔ جدیدی از پیکان را با همان ظاهر قدیمی قبل از فیس‌لیفت در کنار مدل جدید تولید کند. این مدل، کارلوکس نام گرفت و تولید آن در سال 1359 آغاز شد. کارلوکس تیپ ساده و ارزان‌قیمتی از پیکان بود که به‌نوعی جایگزین پیکان کار شد. مدلی که تولیدش در سال 1357 خاتمه یافته بود. همان‌طور که گفته شد، پیکان کارلوس با همان اتاق و ظاهر قدیمی قبل از فیس‌لیفت تولید شد یعنی همان چراغ‌های کوچک جلو و عقب؛ اما جلوپنجرهٔ این مدل از نوع جلوپنجرهٔ قدیمی‌تر پیکان متعلق به مدل‌های 1351 تا 1355 بود؛ یعنی همان جلوپنجرهٔ دوقلو که در سال 1356 با نمونه‌ای جدید جایگزین شده بود.

پیکان کارلوکس
پیکان کارلوکس

داشبورد پیکان کارلوکس هم همان نمونه‌های قدیمی موسوم به دوقلو بود که از سال 1351 تا 1357 برای پیکان مورداستفاده قرار می‌گرفت. از دیگر تفاوت‌های پیکان کارلوکس با دولوکس چراغ بنزی نیز می‌توان به قالپاق‌های کوچک، عدم برخورداری از زه‌ها و تزئینات کرومی، سطح تجهیزات ساده و سپرهای کوتاه (همان سپرهای پیکان کار مدل 1355 به بعد) اشاره کرد. موتور سری‌های اولیهٔ کارلوکس هم مانند دولوکس همان موتور 1725 بود. البته پیکان کارلوکس هرچند همانند پیکان کار، مدل ساده‌ای بود اما در عین ساده بودن، تغییراتی هم نسبت به کار داشت. مثلاً پیکان کار تا سال پایان تولید همچنان از همان جلوپنجرهٔ قدیمی و چراغ‌های خربزه‌ای استفاده می‌کرد و داشبورد آن‌هم از نوع پلاستیکی تخت بود درحالی‌که کارلوکس دارای چراغ‌های مربعی، جلوپنجرهٔ جدید و داشبورد دوقلو بود. بدین ترتیب در سال 1359 سه نسخهٔ پیکان دولوکس، کارلوکس و وانت تولید می‌شدند.

در این تصویر می‌توانید تغییرات مدل‌ها مختلف پیکان شامل دولوکس قدیمی، دولوکس جدید، کارلوکس و کار را مشاهده کنید
در این تصویر می‌توانید تغییرات مدل‌ها مختلف پیکان شامل دولوکس قدیمی، دولوکس جدید، کارلوکس و کار را نسبت به یکدیگر مشاهده کنید

نهایتاً در سال 1361 موجودی موتور 1725 در انبارهای ایران‌خودرو پایان یافت و بدین ترتیب از سال 1362 به بعد کلیهٔ مدل‌های پیکان با موتور 1600 اونجر تولید شدند. موتورهایی که از سوی شرکت تالبوت، زیرمجموعهٔ پژو تأمین می‌شدند؛ بنابراین برخلاف تصور بسیاری از افراد، کلیت پیکان در ابتدا هیچ ارتباطی با تالبوت نداشت و از سال 1362 به بعد صرفاً قطعات آن از سوی این شرکت تأمین می‌شد.

 

ادامه دارد…

درباره نویسنده

تصویر پروفایل امیر دهقان

نویسنده و مترجم سایت پدال، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته حقوق خصوصی

22 دیدگاه

  1. تصویر پروفایل اسطوره
    اسطوره
    سوابق: (3670 دیدگاه) ,

    .
    ایران ناسیونال اون زمان ایده های بزرگ وجاه طلبانه و بلند پروازانه ای برای خودش داشت.
    پیکان در دوره ی خودش خودروی بسیار خوب و موفقی بود.
    من واقعا به پیکان ها قدیمی خصوصا پیکان جوانان و چراغ خربزه ای !!
    از شنیدن صدای زیبای موتورش لذت میبرم.
    مخصوصا هنگام تعویض دنده وگاز خوردن …

    پاسخ
    1. تصویر پروفایل اسطوره
      اسطوره
      سوابق: (3670 دیدگاه) ,

      در خط سوم ” علاقه دارم ” جا افتاد
      ممنونم از آقای دهقان گل.
      منتظر قسمت های بعدی مقاله هستم.
      با این کار آقای دهقان دِین صنعت خودروسازی ما به پیکان ادا شد.

      پاسخ
  2. علی
    سوابق: (59 دیدگاه) ,

    11 نسل پرفروش ترین خودرو جهان( تویوتا کرولا) با یک مقاله جمع کردید دو سه روز پیش. حالا یک نسل پیکان با چراغای مختلف تا الان شده 12 مقاله. آقای دهقان با تمام احترام فکر نمیکنید ذکر منابع و مآخذ یکی از ابتدایی ترین اصول مقاله نویسی هستش؟

    پاسخ
    1. حسین
      سوابق: (1162 دیدگاه) ,

      این که یک مقاله خلاصه هست و یک مقاله مشروح ،طبیعی است . ارزش مقاله مشروح هم بیشتره!
      پیکان جزئی از فرهنگ و خاطرات ایران هست پس باید دقیق و درست بررسی بشه! و مچکریم از نویسنده مطلب برای این زحمتی که میکشند.
      فقط اگر اخر هر قسمت منبع رو بنویسند،بهتره! چون مثلا اگر کسی شک کنه که یک نکته غلط هست نیاز نباشه تمام منابع رو بخونه! و اگرکنار هر نکته جدید یک عدد رو می‌نوشتن و در پایین مقاله میگفتند منبع نکته فلان، این هست خیلی بهتر بود.
      خسته نباشید میگم به نویسنده و خدا قوت!

      پاسخ
    2. آرش آمریکایی
      سوابق: (96 دیدگاه) ,

      علی یکمی رو حرفات فکر کن
      اصن از ماشینم که بگذریم تو تاریخ کشور خودت رو مو شکافانه تر مطالعه میکنی یا کشورای دیگه رو؟ مسائل کشور خودت رو یا بقیه کشورا رو ؟
      خب پیکان ماشینیه که سه نسل باهاش زندگی کردن و بیس صنعت خودرو ما بوده که البته متاسفنه بعد از انقلاب خیلی تو سهل انگاری شده
      آقا تو از یه مقاله بدت میاد نخونش داداش من چی کار داری که نویسنده چه جزئیاتی رو نوشته؟

      پاسخ
      1. علي
        سوابق: (59 دیدگاه) ,

        اصلا متحول شدم با این کامنت توجیحیت آقای مهندس تاریخ شناس، واقعا به این نکته تا حالا فکر نکرده بودم که تبدیل چراغ خربزه ای به بنزی چه تاثیر شگرفی تو تاریخ چند هزار ساله ما داره.
        دفعه بعدم واسه فکر کردن و خوندن مقاله از شما اجازه میگیرم آقای آمریکایی.

        پاسخ
      2. ونوم
        سوابق: (378 دیدگاه) ,

        ارش جون اگه من از اول میدونستم اینقدر مقاله طولانی هست مثل خود تولید پیکان نمیخوندم اخه یه اخلاقی دارم که کاری رو شروع کنم باید کامل انجامش بدم وگرنه حرفت درسته خیلی مطالب سایت رو نمیخونم ولی این پیکان غافلگیرم کرد

        پاسخ
  3. KING 918 ( سلطان اشتوتگارت)
    سوابق: (1605 دیدگاه) ,

    تغییرات بیداد میکنه در بین هر نسل ادم باورش نمیشه …… 🙂

    پاسخ
  4. Sardsiders
    سوابق: (77 دیدگاه) ,

    تنوع رنگارو نیگا!
    چرا الان فقط سفیدش هست؟
    سوال فنی:رنگ سفید آیا نشانه ی مدرن بودنه؟؟

    پاسخ
  5. حسین
    سوابق: (1162 دیدگاه) ,

    اگه میشه سه شنبه ها هم این مقاله رو ادامه بدید.

    پاسخ
  6. حسین
    سوابق: (1162 دیدگاه) ,

    اگه میشه در مقاله بعدی عکس سپر ها و داشبورد های مختلف که در ایران استفاده شده رو بزارید و اسمشون رو زیرشون بنویسید.
    کل هفته منتظر قسمت بعدی این مقاله دقیق و ریز هستم.با همین دقت ادامه بدید.فکر کنم کم کم به بحث پیکان پژویی برسیم.
    اگه میشه اخر سر هم یه مقایسه بین تعداد فیس لیف های قبل و بعد انقلاب بکنید.
    همچنین در مصاحبه زیر با یکی از مقامات پهلوی، این مقام مسئول ادعا میکنه به اقای خیامی میگه پیکان رو مونتاژ کنید:
    http://www.akharinkhabar.com/Pages/News.aspx?id=3074429
    یعنی اقای خیامی که طبق این مقاله سفر های زیادی برای انتخاب محصول داشته، آخرش به دستور این شخص، مجبور به انتخاب پیکان شده؟
    آیا اون مسئول خودش از شاه و شاه از انگل‌لیس دستور گرفته بوده این محصول در ایران تولید شه؟(برای افزایش نفوذ انگلیس و وابستگی به انگلیس و همچنین نجات اون کارخانه)
    و اگر این مصاحبه درست باشه و اقای خیامی بر خلاف این مقاله خودش انتخاب نکرده باشه، پس بقیه مقاله شما هم ممکنه اشتباه باشه و کل اعتبار مقاله شما زیر سوال میره؟

    پاسخ
    1. ماسل
      سوابق: (171 دیدگاه) ,

      آقا ما رو به فکر فرو بردی احساس میکنم همینطور باشه
      از جناب دهقان درخواست دارم این قضیه رو هم بررسی کنن

      پاسخ
    2. تصویر پروفایل نوید جهرمی
      نوید جهرمی
      سوابق: (1443 دیدگاه) ,

      راستش من قبلا خونده بودم اعمال نفوذ و دستور دربار پهلوی نقش مستقیم در تولید پیکان داشت. اما صحتشو نمیدونستم. این مقالات این فرضیه رو رد میکنه.

      پاسخ
  7. احمد باقری
    سوابق: (4279 دیدگاه) ,

    مثل اینکه تمومی نداره.

    پاسخ
  8. م.ر
    سوابق: (11 دیدگاه) ,

    واقعا ممنون جناب دهقان سری مقاله های شما بسیار عالیست.
    امید به اینکه بیشتر شاهد مقالاتی از این دست در پدال باشیم، تا اینکه تنها ترجمه مقالات مجلات فرنگی را مطالعه کنیم.

    پاسخ
  9. ahmad
    سوابق: (148 دیدگاه) ,

    ایران ناسیونال هم که نهایش ابتکارش طراحی یه دونه سپر بود!
    سپر ها رو خم کردن اسمشوگذاشتن سپر بومی تولید داخل!

    باورم نمیشه که پیکان از قبل از انقلاب دهه 40 تا دهه 80 تولید شده!
    آخرش هم با ناز و اکراه و بی میلی خط تولیدشو جمع کردن وگرنه هنوزم دلشون میخواست تا یک قرن آینده تولیدش کنن!!!

    (نکته جالب اینه من فکر میکردم فیس لیف چراغ و داسبورد پیکان پس از انقلاب انجام شده ولی نگو اونم ثمره خدمت براداران خیامی و حاص دسترنج متخصصان کرایسلر بوده که به نام مدیران دولتی پس از انقلاب تمام شد!)

    پاسخ
  10. آرش آمریکایی
    سوابق: (96 دیدگاه) ,

    با تشکر از آقای دهقان بابت مقاله خوبشون
    لطفا در فرصتهای بعدی حتما از شرکتای ایرانی دیگه مثل شورولت ایران ، کیش خودرو ، رنوس خودرو و ….
    برامون مقاله تهیه کنید
    ممنون از زحمات شما

    پاسخ
  11. حمیدرضا
    سوابق: (323 دیدگاه) ,

    خیلی ممنون بابت مقاله وزین و زیبای شما برای من این جالبه که اون مدلای کارلوکس با قطعات سرهم بندی شده مانده تو انبار ساخته شده و از همه مهم تر اینه مگه کرایسلر در طول دوسال چقدر قطعات به ایران داده که تولید پیکان با سه مدل تا سال 61 ادامه داشته یعنی چهارسال بعد

    پاسخ
    1. حسین
      سوابق: (1162 دیدگاه) ,

      به دلیل مشکلات تعداد تولید پایین بوده!

      پاسخ
  12. محسن خبیری
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    با سلام، خواهشمندم مطلبی درباره‌ی طرح‌های به تولید نرسیده ایرانخودرو مانند سمند زوبین، سمند پردیس، سمند پیکا، سمند ساحل، سمند سورن کوپه، نیو پیکان و … به اشتراک بگذارید

    پاسخ
  13. شهرام عاشق پیکان و وانت پیکان وپیکان استیشن 1725CC
    سوابق: (25 دیدگاه) ,

    با درود خسته نباشی دلاور
    بازم در مورد پیکان بنویسید مخصوصا قدرت و گشتاور و رکوردهای سرعت و آفرود و مسابقات پیست آزادی
    پیکان خیلی بهتر از پراید ( به معنای غرور ) است با این تیر غرورش رو شکوندیم

    پاسخ

دیدگاه شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.