تاریخچهٔ پیکان، یار قدیمی ایرانیان (قسمت ششم)

در قسمت قبلی مطلب تاریخچهٔ پیکان به زندگینامهٔ احمد خیامی، مؤسس کارخانهٔ ایران ناسیونال پرداختیم و تا آنجا پیش رفتیم که احمد خیامی به دلیل عشق و علاقهٔ فراوان به خودرو، از سنین پایین در مشاغل مربوط به خودرو فعالیت کرده و سرانجام توانست چند نمایندگی فروش خودرو و تعمیرگاه در زادگاهش مشهد دایر کند؛ اما وی در شُرُف سی‌سالگی تمامی این‌ها را به برادرش محمود سپرده و جهت پیشرفت بیشتر در سال 1328 راهی تهران شد. حال در این قسمت به ادامهٔ زندگی‌نامهٔ این مرد بزرگ می‌پردازیم.

در آن سال‌ها در ایران کارگاه‌های اتوبوس‌سازی همچون شمس‌العماره، ایران‌پیما و… فعالیت داشتند که شاسی و موتور اتوبوس‌ها را از کشورهای خارجی وارد کرده و خود با مواد و ابزارآلاتی ساده مانند چوب، آهن، اره و… برای آن‌ها اتاق می‌ساختند. اتاق‌هایی که اتفاقاً برای آن دوران کاملاً مناسب و خوب بودند. بدین ترتیب می‌بینیم که صنعت ساخت اتاق اتوبوس در ایران پیشینه‌ای بسیار کهن داشته و ایران یکی از پیشگامان این صنعت محسوب می‌شود. احمد خیامی با مشاهدهٔ این کارگاه‌ها در تهران عاشق این کار شد و آرزو داشت خودش بتواند کارگاهی بنا کرده و به ساخت اتاق اتوبوس بپردازد اما این کار نیاز به سرمایهٔ زیادی داشت و امکان آن در آن دوران برای احمد فراهم نبود. به همین دلیل وی تصمیم گرفت در ابتدا کاری را آغاز کند که نیاز به سرمایهٔ زیادی نداشته باشد. وی پس‌ازاینکه سال‌ها در حوزهٔ خودرو فعالیت کرده بود و کارهایی مانند تعمیرگاه و جابجایی خودروها را انجام داده بود دریافت که یکی از مهم‌ترین مسائل مربوط به خودرو، تأمین قطعات یدکی آن‌ها است؛ بنابراین چون سرمایه‌اش اجازه نمی‌داد کارگاه ساخت اتاق اتوبوس تأسیس کند تصمیم گرفت یک مغازهٔ کوچک فروش لوازم و قطعات یدکی خودرو دایر کند.

بدین منظور احمد یک مغازهٔ کوچک از یکی از آشنایانش در خیابان اکباتان اجاره کرده، تابلوی بزرگی با عنوان «فروشگاه تضامنی برادران خیامی» بالای آن نصب نموده و در آن به فروش قطعات یدکی خودرو مشغول شد. احمد بااینکه در تهران بود اما برادرش محمود را که در مشهد مانده و ادارهٔ تعمیرگاه را بر عهده داشت فراموش نکرده و مغازهٔ فروش لوازم‌یدکی خود را با عنوان برداران خیامی نام‌گذاری کرد. احمد خیامی که قبلاً با نمایندگی‌های مختلفی کار کرده بود و اعتماد اشخاص چون برادران کاشانچی، برادران نمازی و فریدون سودآور را جلب نموده بود، در شغل جدیدش از این اعتماد استفاده کرده و قطعات یدکی خودروها را برای فروش در مغازه‌اش از آن‌ها نسیه می‌کرد. سپس سر موعد حساب خود را تسویه می‌نمود که این امر باعث جلب اعتماد بیشتر و پیشرفت او در کارش شد. البته نمایندگی‌های دیگری که قبلاً با احمد خیامی کار نکرده بودند در ابتدا به او اعتماد نکرده و جنس نسیه نمی‌دادند. به‌هرحال احمد تصمیم داشت قطعات همهٔ خودروهای آن دورانِ ایران را در مغازه‌اش داشته باشد و همین کار را هم کرد.

بدین ترتیب کار فروشگاه لوازم‌یدکی برادران خیامی خیلی زود گرفت و درآمد بالایی کسب کرد. این امر موجب شد که احمد طبقات بالایی فروشگاه و مغازه‌های اطراف آن‌را یکی‌یکی ابتدا اجاره کرده و بعد بخرد. سپس او از یک مهندس آرشیتکت خواست دکوراسیون طبقهٔ اول را تغییر داده و آن‌را تبدیل به فروشگاه بزرگی کند. طبقات بالا نیز تبدیل به آپارتمان‌های دفتری شدند. رونق کار او به‌قدری بالا رفت که تعدادی کارمند و فروشنده هم استخدام نمود. به همین منوال احمد فروشگاه را توسعه داده و آن‌را تبدیل به چند دهنه مغازه در خیابان اکباتان کند. بعدها نام این فروشگاه به پی‌ال‌پی تغییر یافته و به یکی از بزرگ‌ترین فروشگاه‌های قطعات یدکی ایران تبدیل شد. درآمد این فروشگاه به‌قدری زیاد بود که احمد خیامی می‌توانست به‌راحتی تا آخر عمر در ناز و نعمت زندگی کند؛ اما او آرزوهای بزرگ‌تری در سر داشت و نمی‌توانست صرفاً به کسب درآمد معمولی اکتفا کند. او به دنبال ایجاد تحولی در صنعت حمل‌ونقل ایران بود.

به همین دلیل او تصمیم گرفت غیر از عرضهٔ قطعات یدکی خودرو، نمایندگی فروش لاستیک و باطری را هم اخذ کند. سپس نمایندگی لاستیک کانتیننتال، باطری دنا و قطعات دیگر را گرفت و درآمدش بیش‌ازپیش افزایش یافت. بدین ترتیب با به دست آوردن سرمایهٔ زیاد تصمیم گرفت به آرزوی دیرینه‌اش یعنی ساخت اتاق اتوبوس جامهٔ عمل بپوشاند. به همین دلیل قطعه زمینی در جادهٔ کرج به قیمت متری یک تومان خرید و در تاریخ 12 مهر 1341 شرکتی با نام ایران‌ناسیونال را با سرمایه‌ای حدود 10 میلیون تومان تأسیس نمود که دفتر مرکزی آن در طبقهٔ بالای همان ساختمان فروشگاه لوازم‌یدکی قرار داشت. سپس در زمین خریداری‌شده سالن بزرگی احداث و وسایل ساخت اتاق اتوبوس را در آن نصب کرد. کار شرکت نیز در تاریخ 28 اسفند 1342 با تولید اتوبوس آغاز شد. احمد خیامی برای ساخت اتوبوس، شاسی و موتور اتوبوس‌های 321 مرسدس بنز را از فریدون سودآور می‌گرفت و بر روی آن‌ها اتاق می‌ساخت.

Mercedes-benz_o321

اما این کار تازگی نداشت و همان‌طور که اشاره شد در آن دوران کارگاه‌های متعددی در ایران به ساخت اتاق اتوبوس می‌پرداختند که انصافاً اتاق‌های خوبی هم می‌ساختند که با نمونه‌های خارجی تفاوت چندانی نداشت و حتی گاهی بهتر هم می‌شد. این نشان از سابقهٔ درخشان و تبحر بالای صنعت‌گرانی ایرانی در ساخت اتاق اتوبوس داشت که ایران را به یکی از برترین سازندگان اتاق اتوبوس در دنیا تبدیل می‌کرد؛ بنابراین احمد خیامی تصمیم گرفت برای جلب خریدار بیشتر، ابتکارات و نوآوری‌های در اتوبوس‌های تولیدی شرکتش ایجاد کند. احمد در دورانی که به جابجایی خودروهای نو از تهران به مشهد می‌پرداخت، با اتوبوس از مشهد به تهران بازمی‌گشت و به همین دلیل با مشکلات مسافران و اتوبوس‌ها آشنا بود. او می‌دانست که یکی از مشکلات عمدهٔ مسافران در هنگام سفر با اتوبوس، دستشویی بود که هر بار برای رفع مشکل مجبور بودند از راننده برای توقف خواهش و تمنا کنند. به همین دلیل تصمیم گرفت در انتهای اتاق اتوبوس‌ها یک دستشویی کوچک نصب کند. با این کار فروش اتوبوس‌های ساخت ایران‌ناسیونال دو برابر شد. همچنین احمد خیامی با مذاکراتی که با اداره‌ها، سازمان‌ها و کارخانه‌ها انجام داد، موفق شد اتوبوس‌های تولیدی خود را برای سرویس کارکنان مؤسسات مذکور عرضه کند.

567717_717

با این کارها و همچنین رضایت بالایی که راننده‌ها از اتوبوس‌های ساخت ایران‌ناسیونال داشتند، فروش شرکت بیش‌ازپیش رونق گرفت. بااین‌حال شرکت‌های اتوبوس‌سازی رقیب نیز با تقلید از ایران‌ناسیونال، اتوبوس‌های خود را مجهز به دستشویی کرده بودند اما احمد خیامی بازهم ایده‌های جدیدی داشت. او در گوشه‌ای از اتوبوس‌ها اقدام به نصب یخچال نمود تا مسافران در طول مسیر از نوشیدنی‌های خنک استفاده کنند. با این اقدامات نوآورانه همچنان فروش اتوبوس‌های ایران‌ناسیونال رونق بالایی داشت. سپس احمد خیامی تصمیم گرفت روند تولید اتوبوس را پیشرفته‌تر و سریع‌تر کند. به همین دلیل با کمک متخصصان آلمانی، ابزارآلات سادهٔ تولید را با ماشین‌آلات جدید و پیشرفته جایگزین کرد و همچنین بجای رنگ کردن اتاق اتوبوس‌ها به شیوهٔ سنتی با قلم‌مو، اتاق رنگ مدرنی ایجاد کردد. در این اتاق، رنگ‌پاش‌های برقی اتاق اتوبوس‌ها را به‌صورت مساوی و یکنواخت رنگ می‌کردند. علاوه بر این، در کنار سالن اصلی ساخت اتاق اتوبوس، یک سالن بزرگ نیز جهت ساخت صندلی‌های راحت برای اتوبوس‌ها احداث شد. این کارگاه صندلی‌سازی بعدها منجر به احداث نخستین کارخانهٔ بزرگ مبل‌سازی ایران توسط احمد خیامی بنام مبلیران شد که در قسمت‌های آینده به آن می‌پردازیم.

567724_534

در همین سال‌ها بود که احمد خیامی برادرش محمود را هم به تهران آورد تا در انجام کارها در کنارش باشد و او را با کار در کارخانه و فروشگاه لوازم‌یدکی آشنا کرد. بدین ترتیب روند تولید اتوبوس در شرکت ایران ناسیونال ادامه داشت و سپس ساخت مینی‌بوس‌های بنز 319 نیز هم به تولیدات اضافه شد؛ اما هنوز هم تولید اتوبوس و مینی‌بوس آن‌هم در تیراژی کم، احمد خیامی را راضی نمی‌کرد. او فکرهای بزرگ‌تری داشت. به همین دلیل وقتی فهمید برادر کوچکش کاملاً با کارها آشنا شده و بر آن‌ها مسلط است، تصمیم گرفت کارگاه تولید اتوبوس و فروشگاه لوازم‌یدکی را به محمود سپرده و خود راهی سفری دور دنیا شود. احمد قصد داشت از نزدیک با کارخانجات خودروسازی بزرگ و معروف دنیا آشنا شده و از میان محصولات آن‌ها خودرویی را جهت مونتاژ در ایران انتخاب کند. احمد خیامی تصمیم بزرگی گرفته بود. او قصد داشت خودرویی سواری در ایران تولید کند.

mercedes-benz_o319

ادامه دارد…

درباره نویسنده

تصویر پروفایل امیر دهقان

نویسنده و مترجم سایت پدال، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته حقوق خصوصی

23 دیدگاه

  1. فرزاد
    سوابق: (30 دیدگاه) ,

    دم شما گرم
    دم نویسنده گرم
    تنها مطلبی که باعث میشه من به خودروسازی ایران افتخار کنم همینه….
    یعنی میشه ی روزی یکی مثل برادران خیامی بیاد…..
    کاش بشه….

    پاسخ
    1. sajjad
      سوابق: (89 دیدگاه) ,

      بدون شک افراد بسیار بسیار زیادی مانند برادران خیامی وجود داره در ایران ولی یا از ایران میرن یا الان دارن بلند میشن برن آژانس مسافر کشی کنن

      پاسخ
      1. حسین
        سوابق: (1163 دیدگاه) ,

        اقا سجاد کسی ک مثل اقای خیامی باشه ن میره خارج ک اخرش هم پستچی شه!ن میره اژانس!
        اگه اهل خارج رفتن بود ک با درامد مغازه میرفت المان که ۱۰۰سال قبل انقلاب مترو داشت و می‌خوود و می‌خوابید!
        اگه هم اهل اژانس رفتن این دوره و زمونه بود بعد غصب اتوبوس هاش توسط شوروی،نمیرفت زمین هاشو بفروشه و تعمیرگاه بزنه!
        ۴تا کارگر میزاشت سر زمین هاش و اقایی میکرد!

        پاسخ
        1. احسان
          سوابق: (70 دیدگاه) ,

          اگه فکر میکنی دلیل ترک وطن اکثر نخبه‌ها این مسایلیه که عنوان کردی سخت در اشتباهی

    2. uss zumwalt DDG-1000
      سوابق: (4441 دیدگاه) ,

      درود بر سجاد و فرزاد عزیز
      نکته های مهمی اشاره کردید

      پاسخ
  2. محمد
    سوابق: (65 دیدگاه) ,

    اخ اخ اخ سال 57 چه کار که با این مرد نازنین نکردن اگه بود شاید الان یکی از قطب های جهانی خودرو و خیلی دیگر از صنایع بودیم با این که تمکن مالی پیدا کرده بود با دست رنج خودش سعی داشت ملتشم رونق بده حالا اقایون میلیاردی میچاپن بعد میرن کانادا

    پاسخ
  3. پرسپولیس
    سوابق: (6 دیدگاه) ,

    ایران روزی می توانست جای ژاپن وکره امروز باشه سراسرازاستعدادو شکوفایی بودمتاسفانه به روی استپ رفت وباترمزدستی پایین کشیده حرکت کردروی دوچرخ پیکان و وانت کسی نبود بگوید سرمایه خودروسازی روی دوتا وانت وپیکان هدرمیرود مردم از فرهنگ وپیشرفت خودرو عقب می ماندبه مدت45سال ای دریغاچنین سرمایه وسابقه ای که داشت پیشرفت میکرددرپیکان خلاصه شدوتمام شد

    پاسخ
    1. uss zumwalt DDG-1000
      سوابق: (4441 دیدگاه) ,

      من مطمئنم لااقل از کره جلوتر بودیم اگه درست و صحیح از موقعیت ها استفاده میکردیم.
      حالا الان بیا کره با ایران مقایسه کن در خودروسازی
      واقعا متاسفم برای خودمون

      پاسخ
  4. علي
    سوابق: (902 دیدگاه) ,

    لطفا زین پس بجای واژه (((پیکان یار قدیمی ایرانیان ))) (((پیکان مصیبت قدیمی ایرانیان ))) استفاده شود و یادمان نرود چطور بهمون تحمیل شد. کلا پیکان به سمبل در کاپوت بالا و کنار خیابان معروف بود. جوش نمیورد جای تعجب بود. همون زمان گزینه های خیلی بهتر از پیکان برای کشور ایران که قدرت منطقه بود و نفت خیز و ثروتمند بود وجود داشت که متاسفانه بنا به دلایلی بهمون غالب کردن.

    پاسخ
    1. farshid omidfar
      سوابق: (9 دیدگاه) ,

      واقعا که چه نظر بی منطقی!!! از نظر من پیکان یکی از بهترین انتخاب ها در اون دوران برای خانواده های متوسط و حتی کم درآمد ایرانی بود ماشینی که ظرفیت سرنشین کافی رو داشت و تعمیراتش هم بسیار ساده و کم خرج بود . کی گفته پیکان همیشه کاپوتش بالا بوده و جوش میاورده؟؟؟؟ حتی الان هم اگر نظر راننده تاکسی رو بپرسی متوجه میشی که چقدر از کارکرد و خرج و مخارج پیکان و آردی نسبت به پژو و سمند راضی تر هستن. پدر من 40 سال مکانیک هستش و همیشه یا پیکان داشته یا roa چون از نظر مخارج و قابلیت اطمینان وااقعا از پراید و پژو بهتره تعمیراتش هم اونقدر سادس که خود من بعد از 6 ماه مکانیکی میتونم تمام کارهاش رو انجام بدم . حالا تو بیا بگو پیکان مصیبته !!!! مثه که توقع داشتی همون اول با کادیلاک شروع کنیم!

      پاسخ
  5. حسین
    سوابق: (13 دیدگاه) ,

    ممنون از نویسنده
    مطلب خواندنی و جذابی بود

    پاسخ
  6. دوچرخه سوار
    سوابق: (100 دیدگاه) ,

    کم نیستند جونای مبتکر که بتونند خودرو بسازند .
    اما یه عده از داخل و البته خارج نمیگذارند .
    داخل به خاطر منافع انحصاری و خارج به خاطر تحریم سیاسی و اقتصادی .

    پاسخ
    1. uss zumwalt DDG-1000
      سوابق: (4441 دیدگاه) ,

      داخل خوب گفتی
      ولی خارج نمیدونم

      پاسخ
  7. احسان(احسان سابق)
    سوابق: (2211 دیدگاه) ,

    امریکایی های 250 سال پیش اعتقاد داشتن که انسان ها به طور بالقوه استعدادهای خوبی دارن اما باید زمینه ی مناسب برای اون ها فراهم باشه تا بتونن این استعدادها رو بروز بدن. تو کشورمون خیامی هایی وجود داره اما کو زمینه ی مناسب؟

    پاسخ
  8. ونوم
    سوابق: (390 دیدگاه) ,

    بازار رقابتی و ازاد باعث شکوفایی کارافرینان میشه از پدالیهای عزیز خواهشمند است سرنوشت کمپانی ارج را از ابتدا مطالعه کنند که در زمان خودش چه پیشرفتهایی داشته و حتی به بلوک شرق صادرات داشته

    پاسخ
  9. حمیدرضا
    سوابق: (323 دیدگاه) ,

    درود بر این بزرگ مرد که تمام سعیشو کرد تا به ارزوهاش برسه ولعنت بر کسانی که زندگی این مرد رو از هم پاشوندن اونم نه یه بار بلکه دوبار از نویسنده بسیار تشکر می کنم با علاقه تمام منتظر بخش بعدی این گزارش هستم

    پاسخ
  10. احمد باقری
    سوابق: (4304 دیدگاه) ,

    و این پیکان، همچنان با ماست. سالهاست که با شماست.

    پاسخ
  11. ahmad
    سوابق: (148 دیدگاه) ,

    ببینید مدیران *** چه ویرانه ای به جا گذاشتن!
    کمپانی معتبر و خوش نام حاصل تلاش های خیامی رو گرفتن و *** اون رو به یک ویرانه مونتاژ صرف تبدیل کردن!
    به تنها چیزی که فکر نمیکنن، کیفیت و توسعه فناوریه!

    امروز هم یکی مثل جمشید آرین ظاهر میشه و در کارگاه خودش خودروهای هیبرید مدرن ایرانی سری آریانا رو طراحی میکنه ولی تنها کسی که به دستاورد هاش توجه نمیکنه، مونتاژکار فاسد وطنی است!

    پاسخ
  12. خسرو پرویز
    سوابق: (35 دیدگاه) ,

    درود بر هر کسی پیکان دوست داره و ایرانیان اورجینال. مشخصات پیکان جوانان : قطر سیلندر 81.5mm و کورس پیستون82.5mm و نسبت تراکم 9.2 به یک1 میباشد. در مورد بیشینه زور بگم در دو کاربراتور زینت استرامبرگ 94 اسب بخار در 5200RPM است ولی در موتور HOLBAY H120 با کاربراتورهایWEBER دارای زور 110اسب بخار در دور 5200در دقیقه است البته جوانان مدل 1357و 58سر پیستوناش نعلبکی شکله و قدرتش 79 اسب بخاره البته پیکان جوانانی که با نام GTشناخته میشه 94 اسب بخاره که در ایران از سال 1350 تا 1356 قدرتش94 اسب بخار و 144نیوتن متر گشتاورشه ولی مدل 1357و58که قدرتشان را کاستند بنا به دلایلی 79 اسب بخار و گشتاور 134نیوتن متر.در خارج از ایران HILLMAN HUNTER که همان پیکان جوانان است در مدل GLS بیشینه زورش 110اسب بخار ولی گشتاورش نمیدانم که همان موتور HOLBAY H120 است که در خودرو Sunbeam Rapier H120 مشترک است و کاش خود این ماشین در ایران یا تولید میشد یا خود پیکان جوانان با این موتور 110 اسب بخار مونتاژ میشد که لاشه اش از زانتیای2000 که نیاز به تسمه تایم داره خیلی بهتر است با این حجم کم موتور و نصف تعدادسوپاپ کاش تغییراتی در تعداد سوپاپهاش میدادند و دیگر تغییرات تا بهترین موتور دنیا میشد

    پاسخ
  13. شهرام ویسی
    سوابق: (25 دیدگاه) ,

    درود بر هر کسی پیکان دوست داره و ایرانیان اورجینال. مشخصات پیکان جوانان : قطر سیلندر 81.5mm و کورس پیستون82.5mm و نسبت تراکم 9.2 به یک1 میباشد. در مورد بیشینه زور بگم در دو کاربراتور زینت استرامبرگ 94 اسب بخار در 5200RPM است ولی در موتور HOLBAY H120 با کاربراتورهایWEBER دارای زور 110اسب بخار در دور 5200در دقیقه است البته جوانان مدل 1357و 58سر پیستوناش نعلبکی شکله و قدرتش 79 اسب بخاره البته پیکان جوانانی که با نام GTشناخته میشه 94 اسب بخاره که در ایران از سال 1350 تا 1356 قدرتش94 اسب بخار و 144نیوتن متر گشتاورشه ولی مدل 1357و58که قدرتشان را کاستند بنا به دلایلی 79 اسب بخار و گشتاور 134نیوتن متر.در خارج از ایران HILLMAN HUNTER که همان پیکان جوانان است در مدل GLS بیشینه زورش 110اسب بخار ولی گشتاورش نمیدانم که همان موتور HOLBAY H120 است که در خودرو Sunbeam Rapier H120 مشترک است و کاش خود این ماشین در ایران یا تولید میشد یا خود پیکان جوانان با این موتور 110 اسب بخار مونتاژ میشد که لاشه اش از زانتیای2000 که نیاز به تسمه تایم داره خیلی بهتر است با این حجم کم موتور و نصف تعدادسوپاپ کاش تغییراتی در تعداد سوپاپهاش میدادند و دیگر تغییرات تا بهترین موتور دنیا میشد

    پاسخ

دیدگاه شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.