تاریخچهٔ پیکان، یار قدیمی ایرانیان (قسمت پانزدهم)

در قسمت قبلی مطلب تاریخچهٔ پیکان به بررسی تحولات دههٔ 70 این خودرو پرداختیم؛ اما در ادامهٔ بررسی تحولات این دهه به خودروی دیگری غیر از پیکان می‌رسیم که البته مستقیماً با پیکان ارتباط دارد. منظور خودرویی بنام پژو آردی است. در اواسط دههٔ 70 شمسی پیکان پرتیراژترین خودروی کشور بود که توسط ایران‌خودرو تولید می‌شد. در سوی دیگر همین شرکت چند سالی بود که پژو 405 را مونتاژ می‌کرد که در آن دوران خودرویی گران‌قیمت محسوب می‌شد و هرکسی توان خرید آن‌را نداشت؛ بنابراین ایران‌خودرو تصمیم گرفت دو خودروی پیکان و پژو 405 را با یکدیگر ترکیب کرده و خودرویی با قیمت مناسب به بازار عرضه کند. بدین ترتیب تصمیم گرفته شد که اتاق پژو 405 بر روی موتور و سیستم انتقال قدرت پیکان نصب گردد. ایران‌خودرو قصد داشت با این خودرو هم رقیبی برای پراید سایپا ارائه کند و هم جایگزینی برای زمان توقف تولید پیکان داشته باشد.

ikco-peugeot-rd-1997-02

اما بااین‌وجود ترکیب این دو خودرو کار ساده‌ای نبود چراکه پژو 405 خودرویی دیفرانسیل جلو و پیکان دیفرانسیل عقب بود؛ بنابراین در میانهٔ شاسی 405 جایی برای تعبیهٔ میل‌گاردان طراحی شد و تغییراتی هم در دیوارهٔ بین موتور و اتاق ایجاد شد تا گیربکس پیکان در آن قرار گیرد. در عقب هم فنرهای شمش پیکان جایگزین فنرهای 405 شد تا بتواند دیفرانسیل پیکان را نگه دارد. این خودرو پژو آردی مخفف Rear Drive یا دیفرانسیل عقب نام گرفت. همچنین برای تمایز آن با 405 نیز از اتاق قدیمی قبل از فیس‌لیفت پژو 405 برای آردی استفاده شد. سرانجام تولید پژو آردی در سال 1377 آغاز شد و با قیمتی بیشتر از پیکان و کمتر از 405 به بازار عرضه گردید.

ikco-peugeot-rd-1997-01

هرچند پژو آردی به خاطر ظاهر جدید و مشابه 405 و همین‌طور قیمتی کمتر در ابتدا توانست خریدارانی را به خود جذب کند اما رفته‌رفته به دلیل عدم همخوانی و هماهنگی اتاق سنگین 405 با موتور پیکان و همین‌طور سیستم انتقال قدرت دیفرانسیل عقب، هیچ‌گاه نتوانست به موفقیت و فروش بالایی دست پیدا کند تا جایی که نه‌تنها نتوانست به رقیبی برای پراید تبدیل شود که حتی در برابر رقیب داخلی یعنی پیکان هم موفق نبود. هرچند که ایران‌خودرو در طول سال‌ها همواره قصد در بهبود آن داشت.

ikco-peugeot-rd-1997-03

در سوی دیگر در اواخر دههٔ 70 پیکان همواره با توقف تولید تهدید می‌شد. البته پیکان در طول دوران تولیدش چندین بار با این تهدید روبرو شده بود. شاید اولین بار در اواخر دههٔ 50 و پیش از انقلاب بود که برادران خیامی قصد داشتند پژو 305 را جایگزین پیکان کنند و حتی پروژه کمی هم پیش رفت ولی با وقوع انقلاب منتفی شد و پیکان همچنان به حیات خود ادامه داد. سپس در اواخر دههٔ 60 هم عدم تأمین قطعات، پیکان را تا مرز مرگ پیش برد اما بازهم نصب قوای محرکهٔ پژو 504 در سینهٔ پیکان آن‌را از نابودی نجات داد؛ اما در اواخر دههٔ 70 با زمزمه‌هایی مینی بر آلاینده و پرمصرف بودن پیکان، سازمان حفاظت از محیط‌زیست بارها سعی کرد تولید پیکان را متوقف کند. بااین‌حال در سال 1382 با اجباری شدن قانون آلایندگی یورو 2 برای خودروهای تولید داخل و الزام بر انژکتوری شدن همهٔ خودروها، مهندسین ایران‌خودرو با همکاری شرکت ساژم موتور 1600 پیکان را انژکتوری کرده و ECU سمند را روی آن نصب کردند.

ikco-paykan-iran-201522101_

بدین ترتیب ایران‌خودرو توانست موقتاً سازمان حفاظت از محیط‌زیست را قانع کرده و همچنان تولید پیکان را ادامه دهد؛ اما در این سال‌ها غیر از انژکتوری شدن موتور، تغییرات چندانی در پیکان ایجاد نشد. در قسمت بیرونی پس از تغییرات سال 1378، پیکان تا پایان تولید هیچ تغییری نداشت و فقط در سال 1382 همزمان با انژکتوری شدن موتور، دو آرم Paykan و 1600i به همراه لوگوی ایران‌خودرو به قسمت عقب خودرو اضافه شد. در داخل اما تغییرات بیشتری اعمال شد. در اوایل دههٔ 80 اتاق داخلی پیکان تحت تأثیر پژو 405 کمی مدرن‌تر شد به‌گونه‌ای که دسته‌راهنما، صفحه آمپر و غربیلک فرمان مشابه 405 شده و یک ساعت دیجیتال هم به کنسول وسط اضافه شد. همچنین چراغ سقف پژو 405 هم به پیکان اضافه شد. به همین دلیل پیکان‌های دههٔ 80 به پیکان اتاق پژویی معروف شدند.

paykan-1384

اما در این دوران تهدید توقف تولید پیکان کاملاً جدی شده بود و صحبت‌های فراوانی پیرامون این مسئله مطرح می‌شد تا جایی که سازمان حفاظت از محیط‌زیست پیکان را فاجعهٔ زیست‌محیطی می‌دانست. ولی مشکل اینجا بود که در صورت توقف تولید پیکان باید جایگزینی برای آن در نظر گرفته می‌شد چراکه پیکان ارزان‌ترین خودروی داخلی آن سال‌ها بود؛ بنابراین کارها برای پیدا کردن جایگزینی برای پیکان آغاز شد. در ابتدا بحث پلت‌فرم مشترک مطرح شد یعنی ایران‌خودرو محصول جدیدی را به‌عنوان جایگزین پیکان بر روی پلت‌فرمی جدید از یکی از خودروسازان معتبر جهان تولید کند. در ابتدا پس از تجربهٔ سمند که بر روی پلت‌فرم پژو 405 ساخته شده بود تصمیم گرفته شد خودرویی جدید بنام نیو پیکان یا پیکان جدید توسط ایران‌خودرو روی پلت‌فرم پژو 206 ساخته شود. این پروژه که NP (مخفف New Paykan) نام گرفته بود حتی مراحل اولیهٔ توسعه را هم طی کرد.

new-paykan-1

NP یک سدان کوچک بود که طراحی مدرنی داشت و در قسمت‌های جلو و جانبی شباهت زیادی به پژو 206 داشت. خودرویی که تولید آن اوایل دههٔ 80 توسط ایران‌خودرو آغاز شده و نیو پیکان روی پلت‌فرم آن ساخته شده بود؛ اما از یک سو هزینه‌های بسیار زیاد توسعهٔ سمند بر روی پلت‌فرم پژو 405 و همین‌طور پلت‌فرم گران‌قیمت پژو 206 و از سوی دیگر کارشکنی‌ها و مخالفت‌های پژو با ساخت پیکان جدید بر روی پلت‌فرم 206 موجب لغو پروژهٔ NP شد. البته بعداً این پروژه منجر به طراحی و تولید نسخهٔ صندوقدار پژو 206 توسط ایران‌خودرو و بعدها ساخت دومین خودروی ایران‌خودرو با برند ملی بنام رانا شد.

new-paykan-2

بنابراین پروژهٔ ساخت جایگزین پیکان از طریق پلت‌فرم مشترک لغو و مجدداً جستجوها جهت یافتن جایگزینی برای پیکان ادامه یافت. در ابتدا خودروهایی از فیات، فولکس‌واگن و رنو لوگان برای این هدف انتخاب شدند. رنو که بازار تشنهٔ ایران را می‌دید تلاش زیادی جهت ارائهٔ لوگان به‌عنوان جایگزین پیکان کرد. خودرویی مدرن، جادار و کاملاً مطابق نیازهای مردم ایران. در سوی دیگر تولید پیکان همواره رو به کاهش بود تا جایی که در سال 1382 پراید توانست در نبردی شانه‌به‌شانه پیکان را شکست داده و ازلحاظ تیراژ تولید از آن پیشی بگیرد. پیکان در این سال‌ها رفتنی بود. همچنین تولید رنو لوگان یا ال90 به‌عنوان جایگزین پیکان هم تقریباً قطعی می‌رسید و رنو در پاسخ به نگرانی‌ها در مورد قیمت بالای این خودرو معتقد بود با داخلی سازی بالا می‌تواند قیمت لوگان را تا حد پیکان پایین بیاورد.

ikco-paykan-2003-02

در اواخر سال 1383 همه‌چیز برای رفتن پیکان، این یار قدیمی ایرانیان فراهم شده بود. در این سال نفس پیکان به شماره افتاده بود. درنهایت وزیر صنعت وقت، اسحاق جهانگیری دستور توقف تولید را صادر نمود و در تاریخ 25 اردیبهشت سال 1384 آخرین دستگاه پیکان پس از 38 سال و تولید دو میلیون و 295 هزار دستگاه طی مراسمی با حضور وزیر صنعت به موزه رفت. بهار 84 خزان پیکان بود. خودرویی که چهار دهه با تمام خوبی‌ها و بدی‌هایش همدم ایرانیان بود و سالیان سال به جابجایی مردم ایران‌زمین پرداخت.

paykan-2

خودرویی که خاطرات زیادی را در دل خود جای داده بود، بسیاری را به شغل رساند، به‌صورت گسترده به‌عنوان تاکسی مورداستفاده قرار گرفت، آموزش‌های رانندگی با آن صورت و می‌گرفت و حتی در نیروی پلیس هم خدمت کرد. پیکان بخش مهمی از صنعت و به‌طورکلی تاریخ ما ایرانیان است و حتی هنوز هم طرفداران زیادی دارد. بااین‌حال توقف تولید پیکان در اردیبهشت 1384 پایان راه این خودرو نبود چراکه تولید نسخهٔ وانت آن همچنان ادامه داشت و قلبش هنوز در سینهٔ پژو آردی در حال تپیدن بود.

نوشتۀ وزیر صنعت بر روی آخرین پیکان
نوشتۀ وزیر صنعت بر روی آخرین پیکان

ادامه دارد…

درباره نویسنده

تصویر پروفایل امیر دهقان

نویسنده و مترجم سایت پدال، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته حقوق خصوصی

40 دیدگاه

  1. madjid
    سوابق: (3722 دیدگاه) ,

    .
    خیلی دوست دارم در قسمت بعد بفهمم قیمت تندر 90 چطور به 15 میلیون و بعد 45 میلیون ! رسید.
    .
    از آقای دهقان میخوام در قسمت بعد حتما به این موضوع اشاره کنند.

    پاسخ
    1. تصویر پروفایل سامان اذری
      سامان اذری
      سوابق: (1471 دیدگاه) ,

      مجید جان دولت همون خودرو سازه
      پس وقتی داریم شکایت خودروساز رو به دولت میکنیم
      داریم خودشونو به خودشون شکایت میکنیم
      شما فقط اون پولهایی که از یه ماشین برداشت میشه رو حساب کن
      چند میلیون تومن سهم ……چند میلیون دیگه سهم ……و……
      در نتیجه از ماست که بر ماست من سمند دارم
      میخوام عوضش کنم به هیچ عنوان نمیخوام ماشین صفر ایرانی بخرم
      یا مزدا 323 یا هوندا اکورد دهه 90 یا هم امروز ظهر میرم یه گالانت عینکی سوپر سالن تمیز پیدا کردم که اونو ببینم خدا هرچی بخواد همون میشه
      ولی من 40 تومن یا 35 تومن رو هیچ وقت نمیدم به یه پرشیا یا سورن که دم به دیقه نمایندگی باشم و پول مف بدم به یه عده ای مف خور

      پاسخ
      1. Lmbx
        سوابق: (188 دیدگاه) ,

        واقعا دم شما گرم اگه همه مثل شما بودن وضعیت خودروسازی ما اینجوری نبود.
        هرکسی هم که تو اشنا ها میگه میخوام ماشین بخرم من میگم برو دست دو بگیر ولی کو گوش شنوا!همه میگن دست ۲ سرطانه ولی نمیدونند که الان صفر خود مرگه!پسره تو دانشگاه بهم میگه زیر ۵۰چی بخرم میگم زانتیا۸۹ در حد نو میشه پیدا کرد میگه نه دست دو خرج داره .بعد میگه پارس خوبه؟بهش میگم موتور و گیریبکس تعطیله ها بعد در تایید حرف من میگه اره اشنامون خرید یه هفته ای موتور سوزوند ولی باز میخواد پارس بخره!!!
        ای خداااا

        پاسخ
      2. X FIVE M
        سوابق: (18 دیدگاه) ,

        دقیقا
        اگه نخریم اونام تولید نمی کنن اینقدر ما بی تفاوتیمو ساده ایم که بایه وام دادن دوباره مارو به خرید وادار میکنن 😔 از ما منظورم اونایی که گول میخورند
        اگه یادتونم باشه چند وقت پیش یه عکسی از پیکان جدید منتشر شده بود آدمایه زیادی رو میدیم که بَه بَه چَه چَهو تعریف میکردن میگفتن عجب چیزیه دوساعت مینشستن بحث راجبه این ماشین بی ارزش بحث میکردن 😐!!!!

        پاسخ
      3. hamid3x
        سوابق: (185 دیدگاه) ,

        خوب کاری میکنی،ما سمند صفر گرفتیم همه جاش صدا جیر جیر میده،دسته دنده خیلی خشکه طوریکه باید با فشار نیرو زیاد دنده سبک کنی،موتورشم که میلرزه. و گیربکس زوزه داره،مصرفشم که اندازه موتور 6سیلندره،نمایندگی میگفت باید بنزین سوپر بزنی،اخه مگه موتور پورشه است،

        پاسخ
    2. مسعود
      سوابق: (21 دیدگاه) ,

      در سال 1384 یورو حدود 850 تومان قیمت داشت با این حساب قیمت لوگان چیزی حدود 6،800،000تومان میشد و در صورت داخلی سازی کمتر هم میشد با افزایش قیمت ارز قیمت لوگان افزایش یافت. اگه به نرخ امروز محاسبه کنی لوگان چیزی حدود 34 میلیون تومان میشود

      پاسخ
    3. مسعود
      سوابق: (21 دیدگاه) ,

      در سل 1384 یورو حدود 850 تومان قیمت داشت با این حساب قیمت لوگان چیزی حدود 6،800،000تومان میشد و در صورت داخلی سازی کمتر هم میشد با افزایش قیمت ارز قیمت لوگان افزایش یافت. اگه به نرخ ارز امروز محاسبه کنی لوگان حدود 34 میلیون تومان میشود

      پاسخ
  2. Bavaria
    سوابق: (242 دیدگاه) ,

    نوشته وزیر صنعت: امروز به موزه میرود تا نظاره گر اعتلای این صنعت باشد
    خوب نظاره گر باش پیکان جون
    ممنون از آقای دهقان

    پاسخ
    1. Bavaria
      سوابق: (242 دیدگاه) ,

      در ضمن اون عکس اول پژو آردی نیست، 405 هست
      نشون به زاویه چرخ های عقبش( زاویه چرخ عقب با زمین پیکان یا آردی کاملا 90 درجه هست ولی 405 به سمت داخل زاویه داره)

      پاسخ
      1. Parvaz
        سوابق: (119 دیدگاه) ,

        زاویه چرخ هارو بیخیال همون خانومی که پشت فرمان هستن گویای اینه که ۴۰۵ هستش، چون ایران نیست !!!

        پاسخ
    2. ونوم
      سوابق: (396 دیدگاه) ,

      نه به موزه رفت نه صنعت اعتلا پیدا کرد

      پاسخ
    1. تصویر پروفایل فرشاد سجادیان
      فرشاد سجادیان
      سوابق: (210 دیدگاه) ,

      ادمین عزیز بابت یه اختلاف نظر بی انصافیه کامنت‌های من رو محدود کنی؛ ممنوم میشم کامنت‌هام رو از حالت انتظار تایید در بیاری❤️

      پاسخ
  3. حسین
    سوابق: (14 دیدگاه) ,

    سلام آقای دهقانی
    باتشکر از شما که این مطالب ارزنده رو روی سایت میگذارید
    اگه میشه خودروهای پر فروش دیگه روهم تاریخچه شونو روی سایت بگذاری.

    پاسخ
  4. gta
    سوابق: (17 دیدگاه) ,

    عالی بود این مقاله
    بابت جمع آوری این همه اطلاعات قطعا زحمت زیادی متحمل شدی
    خسته نباشی ژورنالیست حرفه ای 👏👏👏👏

    پاسخ
  5. (ali (CHEVY NOVA
    سوابق: (1297 دیدگاه) ,

    اون روز که پیکان از رده خارج شد و وزیر داشت رو کاپوتش اون متن رو مینوشت مثل روز یادمه هستش که داشت اخبار میگفت

    پاسخ
  6. حسین
    سوابق: (1163 دیدگاه) ,

    و هیچ خودرویی جایگزین قیمتی پیکان نشد…

    پاسخ
    1. فرامرز
      سوابق: (743 دیدگاه) ,

      ولی خب اگه پیکان تا الآن تولید میشد مطمئناْ بالای ۱۵ میلیون قیمت میخورد. ما سال ۸۳ پراید گرفتیم حدود ۶۷۰۰ و پیکان حتی کمتر از یک میلیون ارزونتر از پراید بود. با همون نسبت حساب کنی الآن حدود ۱۸ میلیون قیمت داشت

      پاسخ
  7. reza-a
    سوابق: (22 دیدگاه) ,

    از آقای دهقان و سایت پدال به خاطر این مطلب سپاسگزارم
    من با گفته سامان اذری موافقم مردم میرن از خودروسازا به دولت شکایت می کنن درصورتی دولت همون خودروسازه که مشکل اصلی صنعت خودروسازی ایران همین دولتی بودن خودروسازی هست وقتی سود خودروسازی میره تو جیب دولت دولت راحت ترین و پر سود ترین راه خودروسازی رو انتخاب میکنه احتمالا تا هرموقع اینطور باشه انحصاری بودن بازار و تولید ماشین های … در کشور ادامه داره و رقابت به وجود نمیاد باید خودروسازی از دست دولت کامل در بیاد چه مالکیت چه مدریت

    پاسخ
  8. reza-a
    سوابق: (22 دیدگاه) ,

    مثلا تولید پیکان تموم شد خب واقعا پژو آردی با پیکان چه فرقی به جز ظاهر داشت
    الان هم پیکان داره تولید میشه آریسان همون پیکان وانته با اتاق جدید

    پاسخ
  9. حمیدرضا
    سوابق: (326 دیدگاه) ,

    عدم تولید پیکان قطعا تصمیم درستی بود ولی اینکه چرا ما نتونستیم خودرویی جایگزین پیدا کنیم یا خودمون طراحی کنیم یک سوال مهم هست و از اون مهم تر اینکه چرا اون همه برای تولید سمندی هزینه شد که میشد با هزینه ساختش کل مجموعه دوو موتور کره جنوبی رو خرید و در هیچ بخشی از سمند به جز اتاق از تکنولوژی داخلی استفاده نشده و نمیشه

    پاسخ
    1. reza-a
      سوابق: (22 دیدگاه) ,

      اتاق سمند رو هم یک شرکت انگلیسی و یک سری دیگه طراحی کردن

      پاسخ
  10. reza-a
    سوابق: (22 دیدگاه) ,

    اتاق رو هم یک شرکت انگلیسی طراحی کرده

    پاسخ
  11. pouria
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    من تازه شروع به خوندن تاریخچه پیکان کردم ولی هیجا به پیکان هشت سیلندر اشاره نشده .من کلیپ های زیادی ازش دیدم و فکر کنم اسم موتوری که روش بودHumber sceptre

    پاسخ
  12. پرهام
    سوابق: (41 دیدگاه) ,

    واقعا پیکان متوقف نشد و همش یه شو تبلیغی بود و کسی نگفت وانت پیکان چی؟؟؟ یا آردی چی؟؟؟؟آریسان؟؟؟ مگه اونا هم همون فاجعه زیست محیطی نبودن؟؟؟

    پاسخ
    1. ونوم
      سوابق: (396 دیدگاه) ,

      پرهام جان فکر کردن اتاقش رو عوض کنن موتورش هم الودگی تولید نمیکنه

      پاسخ
  13. احمد
    سوابق: (81 دیدگاه) ,

    خداجافظ پیکان با تعصب
    خداحافظ پیکان با تعصب

    پاسخ
  14. قاسم شريعتي
    سوابق: (6 دیدگاه) ,

    با عرض تشکر از جناب اقای دهقان بابت گرداوری و نگارش مطالب جالب درباره تاریخچه پیکان ، جسارتا RD مخفف research & development هست به معنای تحقیق و توسعه که به جهت انجام پروسه تلفیق دو خودرو که در ایرانخودرو صورت گرفت نامگذاری شد . بازهم ممنون

    پاسخ
  15. تصویر پروفایل امیر دهقان
    امیر دهقان
    سوابق: (131 دیدگاه) ,

    از همۀ دوستانی که نسبت به من و این سری مطالب لطف داشتن بسیار بسیار ممنون و سپاسگذارم

    پاسخ
  16. sadegh
    سوابق: (28 دیدگاه) ,

    “رنو در پاسخ به نگرانی‌ها در مورد قیمت بالای این خودرو معتقد بود با داخلی سازی بالا می‌تواند قیمت لوگان را تا حد پیکان پایین بیاورد.”

    رنو گفته میاد پایین،پس چرا نیومده؟؟!!؟؟!!پاسخ مشخصه!

    پاسخ
  17. Radison
    سوابق: (48 دیدگاه) ,

    قلبش هنوز تو آریسان میتپه!!!!!

    پاسخ
  18. مسعود
    سوابق: (21 دیدگاه) ,

    در سال 1384 قیمت یورو 850 تومان و لوگان چیزی حدود 8000 یورو بود که حدودا 6،800،000 تومان میشد که اگر داخلی سازی میشد این قیمت کمتر هم میشد اگر بخواهیم با ارز امروز حساب بکنیم لوگان حدودا 34 میلیون تومان میشود

    پاسخ
  19. Ehsan
    سوابق: (12 دیدگاه) ,

    تا نظاره گر اعتلای این صنعت باشد!
    :))

    پاسخ
  20. arash
    سوابق: (23 دیدگاه) ,

    رستاخیز پیکان= موتور آریسان

    پاسخ
  21. احمد باقری
    سوابق: (4296 دیدگاه) ,

    معلوم نیست چی بود.

    پاسخ
  22. امجد
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    با سپاس از تهیه کننده و نویسنده مقاله پیکان
    اطلاعات مفیدی دریافت کردیم.

    پاسخ

دیدگاه شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.