تاریخچهٔ پیکان، یار قدیمی ایرانیان (قسمت یازدهم)

پس‌ازاینکه در قسمت قبلی مطلب تاریخچهٔ پیکان تصمیم گرفتم در این قسمت بدون پرداختن به جزئیات مطلب را به پایان برسانم، بسیاری از دوستان نسبت به بنده اظهار لطف کرده و خواستار ادامهٔ مطلب با جزئیات کامل شدند؛ بنابراین برای احترام به خواستهٔ این دوستان طبق روال گذشته مطلب تاریخچهٔ پیکان را ادامه داده و تا حد امکان جزئیات آن‌را بیان می‌کنم.

در قسمت قبلی تا آنجا پیش رفتیم که ایران‌ناسیونال در سال 1356 فیس‌لیفت هانتر MK4 را روی پیکان انجام داد و نمونه‌ای جدید را به بازار عرضه کرد؛ اما همان‌طور که در قسمت سوم گفته شد، در همین سال (1977) شرکت کرایسلر اروپا (مالک گروه روتس) تولید تمامی مدل‌های روتس آرو را متوقف کرد و مدل کرایسلر هانتر را بجای تمامی آن‌ها معرفی نمود که از هریک از اعضای خانوادهٔ آرو قطعه‌ای را قرض کرده بود. همچنین این امر با کاهش شدید تولید هانتر همراه شد. به همین دلیل ایران‌ناسیونال که اکثر قطعات پیکان را همچنان از کرایسلر تأمین می‌کرد متوجه می‌شود که تا چند سال آینده تولید کرایسلر هانتر به‌عنوان آخرین بازماندهٔ خانوادهٔ آرو متوقف شده و درنتیجه قطعات آن ازجمله موتور 1725 تولید نخواهند شد. بدین ترتیب ادامهٔ تولید پیکان و شرکت ایران‌ناسیونال با بحران روبرو شد.

ikco-paykan-1977-automatic

بنابراین ایران‌ناسیونال به فکر انتخاب موتوری جایگزین برای موتور 1725 سی‌سی پیکان افتاد. مناسب‌ترین موتور برای این کار در بین موتورهای کرایسلر اروپا، موتور 1600 سی‌سی متعلق به هیلمن اونجر بود که البته در آن سال نامش به کرایسلر اونجر تغییر کرده بود. این موتور با پلت‌فرم پیکان سازگاری داشت و همچنین تولید آن‌همچنان در کرایسلر اروپا صورت می‌گرفت. از سوی دیگر، هیلمن اونجر با همین موتور چند سال قبل به‌صورت وارداتی در ایران عرضه و با استقبال مواجه شده بود. بدین ترتیب ایران‌ناسیونال محاسبات فنی و نصب موتور 1600 سی‌سی اونجر بر روی پیکان را از کرایسلر درخواست کرد و پروژهٔ نصب این موتور آغاز شد؛ اما در سوی دیگر بازهم مشکلی ادامهٔ تولید پیکان را تهدید می‌کرد. در همان سال‌ها به دلیل کاهش فروش محصولات کرایسلر اروپا (در اصل گروه روتس سابق) شرکت کرایسلر تصمیم داشت شعبهٔ اروپایی خود را به پژو بفروشد و به‌احتمال‌زیاد تولید هانتر به‌زودی به‌طور کامل متوقف می‌شد. بدین ترتیب قطعه سازان بریتانیایی هم که قطعات ظاهری و تزئینی آن‌را تأمین می‌کردند، به تولید قطعات آن خاتمه می‌دادند.

کرایسلر اونجر 1976
کرایسلر اونجر 1976

به همین دلیل ایران‌ناسیونال با تأمین قطعات تزئینی پیکان ‌هم با مشکل مواجه می‌شد؛ بنابراین این شرکت تصمیم گرفت درحالی‌که 10 سال از تولید پیکان می‌گذشت، علاوه به تعویض موتور، فیس‌لیفتی کلی در آن اعمال کرده و آن‌را از ظاهر قدیمی و کهنه‌اش دور سازد. بدین ترتیب ایران‌ناسیونال از کرایسلر فیس‌لیفت پیکان را هم درخواست کرد. البته پیش‌ازاین در اوایل دههٔ 50 شمسی هم به دلیل اینکه انتقاداتی به عدم به‌روزرسانی و تغییر پیکان وارد شده بود ایران‌ناسیونال از کرایسلر اروپا/گروه روتس درخواست فیس‌لیفت و ارتقاء پیکان را صرفاً برای ایران کرده بود و حتی پروتوتایپ‌هایی هم از آن‌ها ساخته شد اما هیچ‌کدام به نتیجه نرسیدند. بااین‌حال این بار قضیه جدی بود و به همین دلیل درنهایت کرایسلر اروپا تصمیم گرفت از چراغ‌ها و قطعات ظاهری دیگر محصولات در حال تولید خود برای پیکان استفاده کند.

پروتوتوتایپ‌های فیس‌لیفت پیکان که البته هرگز تولید نشدند
پروتوتوتایپ‌های فیس‌لیفت پیکان که البته هرگز تولید نشدند

کرایسلر در سال 1970 شرکت سیمکا را خریداری کرده و به زیرمجموعه‌های خود افزوده بود. این شرکت در سال 1975 خودروی جدیدی را معرفی کرد که با سه نام سیمکا 1307، 1308 و 1309 به بازار عرضه می‌شد. این خودرو توانست به‌عنوان خودروی سال 1975 اروپا انتخاب گردد و توسط دیگر زیرمجموعه‌های کرایسلر مانند تالبوت و حتی خود کرایسلر نیز عرضه می‌شد؛ اما ارتباط سیمکا 1307/1308/1309 با پیکان چیست؟

سیمکا 1307
سیمکا 1307
سیمکا 1308
سیمکا 1308

کرایسلر برای فیس‌لیفت و ارتقاء ظاهری و داخلی پیکان تصمیم گرفت از قطعات سیمکا 1307/1308/1309 استفاده کند؛ بنابراین از چراغ‌های جلو و عقب و جلوپنجرهٔ این خودرو برای پیکان جدید استفاده شد و حتی طراحی داشبورد و غربیلک فرمان آن‌هم برگرفته از همین محصول سیمکا است. بدین ترتیب پروژهٔ به‌روزرسانی پیکان و همین‌طور نصب موتور 1600 بر روی آن توسط کرایسلر انجام شده و پیکان جدید با قطعاتی متعلق به سیمکا اختصاصاً برای ایران‌ناسیونال طراحی گردید. نهایتاً پیکان جدید به ایران‌ناسیونال تحویل داده ‌شد و همین‌طور خط تولید برای موتور 1600 سی‌سی اونجر در ایران آماده گردید.

auto3_005

پروتوتایپ پیکان جدید که توسط کرایسلر طراحی شد
پروتوتایپ پیکان جدید که توسط کرایسلر طراحی شد

همان‌طور که در بالا اشاره شد و در قسمت قبلی هم گفتیم، ایران‌ناسیونال در سال 1354 هیلمن اونجر را به‌صورت وارداتی به بازار عرضه کرد. به دلیل اینکه این خودرو در ایران با استقبال مواجه شد ایران‌ناسیونال تصمیم به تولید آن گرفت. بدین ترتیب خط تولید نصب شده و تولید هیلمن اونجر در سال 1357 آغاز شد. در همین سال تغییراتی جزئی در ظاهر پیکان صورت گرفت به‌گونه‌ای که زه‌های میانی جلوپنجره حذف شده و یک زه به بالای آن روی لبهٔ کاپوت اضافه ‌شد. همچنین یک نوار لاستیکی هم روی سپرها نصب گردید.

پیکان دولوکس 1357
پیکان دولوکس 1357

در همین دوران، انقلاب رخ داده و کارخانهٔ ایران‌ناسیونال توسط دولت وقت انقلابی از برادران خیامی گرفته و مصادره می‌شود. البته چند سال قبل از انقلاب، احمد و محمود از هم جدا شده و احمد مالکیت کل کارخانهٔ ایران‌ناسیونال و شرکت اتوبوس‌سازی را به محمود واگذار کرده و خود با سرمایه‌ای کسب کرده بود شرکت‌های دیگری چون شرکت مبل‌سازی مبلیران و فروشگاه‌های زنجیره‌ای فردوسی را تأسیس نمود؛ اما ایران‌ناسیونال هم همچنان تحت مالکیت محمود در حال پیشرفت روزافزون بود به‌گونه‌ای که فروش تولیدات این شرکت در سال 1353 به عدد فوق‌العادهٔ 9.1 میلیارد تومان رسید. همچنین هرچند در سال 1356 پروژهٔ به‌روزرسانی پیکان آغاز شده بود اما محمود خیامی تصمیم داشت آرام‌آرام چندی بعد تولید پیکان را متوقف کرده و پژو 305 را جایگزین آن کند. مذاکرات برای تولید این خودرو در ایران با پژو انجام گرفت و حتی بخش‌هایی از خط تولید آن‌هم نصب شد اما وقوع انقلاب مانع تولید 305 در ایران و جایگزینی آن با پیکان گردید.

پژو 305
پژو 305

همچنین حتی محمود خیامی به دلیل ارتباطی که با مرسدس بنز در تولید اتوبوس‌ها و مینی‌بوس‌های آن داشت، با این شرکت جهت تولید بنز 170 در ایران وارد مذاکره شد که البته این پروژه هم به همان دلیل به نتیجه نرسید. درنهایت همان‌طور که اشاره شد با وقوع انقلاب، کارخانهٔ ایران‌ناسیونال و تمامی اموال محمود خیامی مصادره شده و او به خارج از کشور می‌رود. البته وی در آنجا هم دست از تلاش و کوشش برنداشته و به دلیل ارتباط خوبی که با مرسدس بنز داشت، نمایندگی ایران شرکت را اخذ کرده و در این کار هم بسیار پیشرفت کرد تا جایی که هم‌اکنون محمود خیامی که در انگلستان ساکن است، نمایندگی‌های مرسدس بنز را در این کشور و در آمریکا در اختیار دارد. همچنین محمود با درآمدهایی که کسب کرد فعالیت‌های خیرخواهانهٔ بسیاری نیز انجام داد. در سوی دیگر احمد خیامی هم بعد از انقلاب به تورنتوی کانادا مهاجرت کرد؛ اما چند وقت بعد به دلیل بیماری سرطان و برای معالجه به لس‌آنجلس رفت و چند سال آخر عمر خود را در آپارتمانی دوخوابه در لس‌آنجلس سپری کرد که زمین تا آسمان با منزل چند هزار متری‌اش در تهران تفاوت داشت. سرانجام احمد خیامی، این مرد بزرگ ایرانی در اواخر دههٔ 1360 در آمریکا دار فانی را وداع گفت.

محمود خیامی
محمود خیامی

بدین ترتیب کارخانه‌ای که این دو برادر که برای تأسیس و راه‌اندازی آن بسیار تلاش کرده بودند و ثمرهٔ چندین سالهٔ کوشش و عمر آن‌ها بود در اختیار دولت قرار گرفت. این شرکت در سال‌های 57 و 58 تقریباً تعطیل بود و فعالیت‌هایش متوقف شد به همین دلیل هرچند پیکان جدید به‌طور کامل و آمادهٔ تولید از سوی کرایسلر به ایران‌ناسیونال تحویل داده شده بود اما به دلیل وقوع انقلاب تولید آن به تأخیر افتاد. این در حالی بود که در دوران تعطیلی ایران‌ناسیونال، کرایسلر به تعهدات خود عمل می‌کرد و همچنان قطعات پیکان را برای ایران می‌فرستاد اما به دلیل توقف خط تولید این قطعات انبار می‌شدند.

ادامه دارد…

درباره نویسنده

تصویر پروفایل امیر دهقان

نویسنده و مترجم سایت پدال، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته حقوق خصوصی

21 دیدگاه

  1. منصور
    سوابق: (50 دیدگاه) ,

    بسیار زیبا بود ؛یه دنیا معنا در جمله اخرنهفته است…
    ما ادعا و اونا عمل

    پاسخ
  2. تصویر پروفایل اسطوره
    اسطوره
    سوابق: (3705 دیدگاه) ,

    .
    ممنونم از آقای دهقان.
    خیلی مفید بود.
    مطالب مهمی یاد گرفتیم.

    پاسخ
  3. احسان
    سوابق: (15 دیدگاه) ,

    احسنت افرین منتظر قسمت بعدی هستیم

    پاسخ
  4. KING 918 ( سلطان اشتوتگارت)
    سوابق: (1605 دیدگاه) ,

    پیکان دولوکس 1357هنوزم صدتا پراید می ارزه ……………..

    پاسخ
  5. تصویر پروفایل سامان اذری
    سامان اذری
    سوابق: (1466 دیدگاه) ,

    دولت چرا اموال محمود خیامی رو مصادره کرد ؟؟؟؟
    کاش کارخونه رو به اتیش میکشون و خاکستر میکرد چیزی به دولت نمیداد
    اونوقت الان کارخونه ای به نام ویرانخودرو نداشتیم

    پاسخ
    1. Matin
      سوابق: (211 دیدگاه) ,

      من نمیدونم اینا با چه منطقی همه چیز رو مصادره کردن ضربه ای که اینا به اسم اسلام زدن آمریکا نمی تونست بزنه😐

      پاسخ
      1. حسین
        سوابق: (1163 دیدگاه) ,

        چ ضربه ای؟
        امریکا داعش رو برای ضربه ب اسلام بوجود اورد، اینا چ کردن؟

        پاسخ
    2. حسین
      سوابق: (1163 دیدگاه) ,

      ب دلیل ارتباط ایشون با دربار .
      البته من نشنیدم هیچ وقت گلایه ای کرده باشن تو مصاحبه هاشون!
      چون هم ملی گرا بودن و هم اعتقاد داشتن پولی ک در می‌ارند رو باید خرج مردم کنند و کارخانه جز اموال عمومی شد!پس یک باری از روی دوش‌شان برداشته شد!

      پاسخ
    3. ونوم
      سوابق: (392 دیدگاه) ,

      سامان جان اون اوایل به پولدارها خیلی مشکوک بودن و اکثرا اموالشون مصادره شد

      پاسخ
  6. احمد
    سوابق: (81 دیدگاه) ,

    دمتون گرم
    سال 57 هفت میخواستند پیکان کنار بذارند قطعا اگه روند ادامه پیدا میکرد از کره جلوتر بودیم

    پاسخ
  7. حسین
    سوابق: (1163 دیدگاه) ,

    خیلی جالب بود داستان فیس لیفت کرایسلر
    و اینکه خود ایران توان فیس لیفت کردن هم نداشته و توان تولید قطعات ظاهری رو هم نداشته و نگران توقف تولیدش در خارج بوده!
    کاش راجب علت انتخاب و تولید نشدن پژو ۳۰۵ در قسمت بعدی بیشتر توضیح بدید.
    گزینه دیگه ای جز موتور ۱۶۰۰ نبوده؟
    خیلی مقاله خوب و دقیقی هست ،منتظر قسمت های بعدی اش هستیم!
    همینجور دقیق و ریز!
    فقط اگه میشه ۲یا ۳ بار در هفته مطلب رو ادامه بدید بجای جمعه ها!
    خسته نباشید، با قدرت ادامه بدید.

    پاسخ
    1. قاسم شريعتي
      سوابق: (6 دیدگاه) ,

      دوست عزیز یک کم تو قضاوتهامون درنگ کنیم. الان بعد از گذشت بیش از پنجاه سال و با انواع و أقسام رانت ما نتونستیم یه فیست لیفت روی ماشینهای مونتاژی انجام بدیم اگر میتونستیم حتما روی سمند با ده برابر قیمت تمام شده جهانی انجام میدادیم اونوقت شما توقع داشتی بعد از ده سال که اولین پایه های صنعت خودرو در کشور قرار داده شده بتونن خودرو طراحی کنند. در ضمن همین که هر روز به فکر عرضه مدل جدید و انقراض یه خودروی پرفروش در بازار رقابتی اونروزهای ایران بودن به معنای به روز بودن و تصمیمات درست برادران خیامی و تیمشون. به معنای واقعی ایرانی و ایراندوست بودند. روح بزرگ احمد خیامی قرین الطاف حضرت حق باشه و ارزوی طول عمر برای اقای محمود خیامی کارافرین بزرگ ایرانی داریم

      پاسخ
      1. حسین
        سوابق: (1163 دیدگاه) ,

        در هوش و درایت و ملی گرا بودن و بفکر مردم بودن برادران خیامی ک شکی نیس، منظور من این بود ک فمیزم توان ایران اون موقع بعد ۱۰ سال هیچ بوده!
        همین فیس لیف های پراید و ۲۰۶ و سورن و … هم انجام شده، اینحوری نبوده ک کاری نشه!
        گفتن ۵۰ سال هم غلطه، چون ۱۰سال اول ک خوندیم توان خاصی نبوده،سر هم کردن قطعات بوده!
        بعدش هم تقریبا یک دهه جنگ ک هر سالش ایران رو کلی عقب انداخت !
        بعدش هم یک دهه مشکلات اقتصادی بود!کار خاصی نمیشد کرد!میرسیم ب دهه ۸۰ شمسی ک اشتباه بزرگی رخ داد و اونم سرمایه گذاری بیش از حد روی سمند،افزایش تولید و ساخت سایت های خارجی بود!

        پاسخ
  8. حسین
    سوابق: (1163 دیدگاه) ,

    اگه پژو ۳۰۵ جایگزین میشد، چ قیمتی داشت؟
    قیمت پیکان سال ۵۷ اما قبل انقلاب، چند بوده؟
    ایا میشد ۳۰۵ جایگزین پیکان بشه یا کنار هم تولید میشدن؟
    روند داخلی سازی قطعات پیکان بعد انقلاب چ جوری بود؟ قبل انقلاب چقدر داخلی سازی شد؟
    بعد پیکان ، چرا ۲۰۵ و ۲۰۶ و ۴۰۵ انتخاب شد؟چرا دنبال ژاپنی نرفتن؟ بخاطر همون قرارداد با پژو؟ب همین علت موتور ۵۰۴ رو هم روی پیکان بستند؟
    منتظر پاسخ نویسنده محترم و دوستانی ک اطلاع دقیق دارند هستم.
    پیشاپیش از پاسخ دهنده ها ممنونم.

    پاسخ
  9. حسین
    سوابق: (1163 دیدگاه) ,

    قیمت پیکان سال ۵۷ اما قبل انقلاب، چند بوده؟
    ایا میشد ۳۰۵ جایگزین پیکان بشه یا کنار هم تولید میشدن؟
    روند داخلی سازی قطعات پیکان بعد انقلاب چ جوری بود؟ قبل انقلاب چقدر داخلی سازی شد؟
    بعد پیکان ، چرا ۲۰۵ و ۲۰۶ و ۴۰۵ انتخاب شد؟چرا دنبال ژاپنی نرفتن؟ بخاطر همون قرارداد با پژو؟ب همین علت موتور ۵۰۴ رو هم روی پیکان بستند؟
    منتظر پاسخ نویسنده محترم و دوستانی ک اطلاع دقیق دارند هستم.
    پیشاپیش از پاسخ دهنده ها ممنونم.

    پاسخ
      1. حسین
        سوابق: (1163 دیدگاه) ,

        پس لطفا ۲،۳ بار در هفته این مطلب رو ادامه بدید.
        ممنون

        پاسخ
      2. تصویر پروفایل اسطوره
        اسطوره
        سوابق: (3705 دیدگاه) ,

        .
        نه آقای دهقان همین جمعه ها خیلی بهتره.
        خواهشمندم هفته ای یک بار بیشتر نباشه.
        چون حس و حال جمعه ها با پیکان خیلی خوبه.

        پاسخ
  10. حمیدرضا
    سوابق: (324 دیدگاه) ,

    مقاله بسیار جذابی هست بی صبرانه منتظر ادامه هستیم منتهی یه چیز برای من جالبه اونطور که از تصاویر میشه درک کرد مدل سیمکا گویا هم کولر داشته هم شیشه برقی چرا کرایسلر این دو اپشن در اون زمان رو از روی ماشین ایرانی حذف کرده و دوم اینکه اون فیس لیف ایران ناسیونال روی پیکان خیلی گیراتر از کرایسلر بود

    پاسخ
    1. حسین
      سوابق: (1163 دیدگاه) ,

      کدوم فیس لیف ایران ناسیونال؟
      اولی هم ب سفارش ایران ناسیونال بوده ! نه کار خود ایران ناسیونال!
      (حداقل برداشت من از متن این بود!)
      بعد هم اپشن رو حذف کرده؟اون ی ماشین جدا بوده که ممکنه اون اپشن ها رو داشته باشه و فقط چراغ و فرمانش اومده رو پیکان!
      در واقع باید اون موارد رو هم مثل چراغ جدید به پیکان اضافه میکردن!چیزی حذف نشده!

      پاسخ
  11. شهرام عاشق پیکان و وانت پیکان وپیکان استیشن 1725CC
    سوابق: (25 دیدگاه) ,

    با درود فراوان
    آقا ما بهمان زور نداره اگه مطالبی مانده در قسمتهای بعدی تهیه کنید و ما بیشتر سپاسگزاریم
    بخدا اگه کیفیت قطعات پیکان را بالا ببرند و یک فیس لیفت کلی کنند و حتی ابعاد پیکانه رو تغییر دهند و موتور DOHC زنجیر تایم دار استفاده بشه هیچ کمبودی نداره
    کاش بیشینه توان و بیشینه گشتاورهای انواع پیکانهای مونتاژی ایران را در یک قسمت تهیه کنید بفرمایید بیشترین سرعت و رکوردهای سرعتی و قدرتی و آفرودی و حرکات آکروباتیک پیکان را در قسمتی تهیه بفرمایید

    پاسخ

دیدگاه شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.