بررسی تاثیر تهدید تحریم جدید ترامپ بر بازار خودروی ایران

تهدید اخیر دونالد ترامپ مبنی بر اعمال تعرفه 25 درصدی بر کالاهای کشورهای تجارت کننده با ایران، زنگ خطر جدی برای اقتصاد ایران و به ویژه صنعت خودرو به صدا درآورده است. این اقدام، آخرین ضربه در زنجیره تحریم‌های فلج کننده‌ای است که در دو دهه اخیر گریبانگیر کشور شده و می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای تولید داخلی، واردات خودرو و بازار کلی این حوزه داشته باشد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، اعلام کرد:

از همین لحظه، هر کشوری که با جمهوری اسلامی ایران تجارت کند، برای هرگونه تجارتی که با ایالات متحده آمریکا انجام دهد، تعرفه ۲۵درصدی پرداخت خواهد کرد. این دستور قطعی و نهایی است.

سفارت چین در آمریکا در بیانیه‌ای مخالفت خود را با هرگونه تهدید تعرفه‌ای دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا علیه کشورهایی که با ایران همکاری اقتصادی دارند، اعلام کرد.

همانطور که اشاره شد، حجم تجارت خارجی ایران در سال‌های اخیر به شدت کاهش یافته است و تنها تعداد محدودی از کشورها با ارزش مبادلات بیش از 2 میلیارد دلار با ایران ارتباط تجاری دارند. این امر، اقتصاد ایران را بسیار آسیب‌پذیر کرده و هرگونه فشار جدید می‌تواند تاثیرات عمیقی بر آن بگذارد.

صنعت خودروی ایران به شدت متکی به واردات قطعات و مواد اولیه از کشورهای مختلف است. در حال حاضر، چین و امارات متحده عربی مهم‌ترین شرکای تجاری این صنعت محسوب می‌شوند:

• چین: تامین کننده اصلی قطعات خودرو (موتور، گیربکس، سیستم‌های الکترونیکی و...) و همچنین محصولات نهایی خودرویی است. اعمال تعرفه بر تجارت چین با آمریکا می‌تواند به افزایش قیمت قطعات و مواد اولیه مورد نیاز تولیدکنندگان داخلی منجر شود.
• امارات متحده عربی: نقش واسطه مهمی در واردات قطعات خودرو از سایر کشورها (مانند کره جنوبی، هند و...) به ایران ایفا می‌کند. اعمال تعرفه بر تجارت امارات با آمریکا می‌تواند فرایند واردات را پیچیده‌تر و پرهزینه‌تر کند.

• افزایش هزینه‌های تولید: افزایش قیمت قطعات و مواد اولیه، به طور مستقیم منجر به افزایش هزینه‌های تولید خودروهای داخلی خواهد شد. این موضوع می‌تواند باعث کاهش سودآوری شرکت‌های خودروسازی و در نتیجه کاهش سرمایه‌گذاری در این حوزه شود.
• کاهش کیفیت خودروها: برای کنترل هزینه‌ها، ممکن است شرکت‌های خودروسازی مجبور شوند از قطعات بی‌کیفیت‌تر استفاده کنند که به نوبه خود منجر به کاهش کیفیت خودروهای تولیدی خواهد شد.
• توقف خطوط تولید: در صورت عدم تامین کافی قطعات و مواد اولیه، احتمال توقف برخی از خطوط تولید خودرو وجود دارد. این موضوع می‌تواند باعث افزایش بیکاری در این صنعت شود.

درحال حاضر با تحریم‌های فعلی هم مونتاژکاران خودروهای چینی با افت شدید تولید مواجه شده‌اند. این احتمال وجود دارد که فرایندهای تولید در این شرکت‌ها به طور کامل متوقف شود.

• کاهش شدید واردات: اعمال تعرفه 25 درصدی بر کالاهای کشورهای تجارت کننده با ایران، عملا واردات خودرو را بسیار پیچیده و غیر اقتصادی می‌کند و به طور چشمگیری کاهش خواهد یافت.
• افزایش قیمت خودروهای وارداتی: حتی اگر واردات تحت شرایط خاص امکان‌پذیر باشد، افزایش قیمت قطعات و هزینه‌های حمل و نقل باعث افزایش شدید قیمت خودروهای وارداتی خواهد شد.

• افزایش قیمت خودروهای داخلی: با توجه به افزایش هزینه‌های تولید و کاهش عرضه خودروهای وارداتی، قیمت خودروهای داخلی نیز تحت فشار قرار خواهد گرفت و به احتمال زیاد افزایش می‌یابد.
• کاهش قدرت خرید مردم: افزایش قیمت خودروها باعث کاهش قدرت خرید مردم و در نتیجه رکود در بازار خودرو خواهد شد.
• گسترش اقتصاد غیررسمی: برای فرار از تحریم‌ها، ممکن است برخی از تجار و شرکت‌ها به سمت فعالیت‌های غیررسمی روی بیاورند که این موضوع می‌تواند به بی‌ثباتی بازار و افزایش فساد منجر شود.

• دیپلماسی فعال: دولت باید با استفاده از دیپلماسی فعال، تلاش کند تا تحریم‌های آمریکا را لغو کند و زمینه برای بازگشت روابط تجاری با سایر کشورها را فراهم سازد.
• توسعه روابط تجاری با کشورهای غیرتحریم‌کننده: گسترش روابط تجاری با کشورهایی مانند روسیه، هند و... می‌تواند تا حدودی از تاثیرات منفی تحریم‌ها بکاهد.
• حمایت از تولیدکنندگان داخلی: دولت باید با ارائه تسهیلات مالی و معافیت‌های مالیاتی، از شرکت‌های خودروسازی حمایت کند تا بتوانند قطعات مورد نیاز خود را تامین کنند و به تولید ادامه دهند.
• توسعه صنعت قطعه‌سازی داخلی: سرمایه‌گذاری در توسعه صنعت قطعه‌سازی داخلی می‌تواند وابستگی کشور به واردات قطعات خودرو را کاهش دهد.

تهدید جدید ترامپ یک چالش بزرگ برای صنعت خودروی ایران است. در صورت عملیاتی شدن این تعرفه‌ها، بازار خودروی ایران با مشکلات جدی روبرو خواهد شد. دولت و بخش خصوصی باید با همکاری یکدیگر، راهکارهای مناسبی را برای مقابله با این تهدید اتخاذ کنند تا از آسیب‌های بیشتر جلوگیری شود.