فروش برای مصرفکننده یا تأمین نقدینگی شرکتها؟
در حالی که بازار خودرو یکی از عمیقترین دورههای رکود خود را تجربه میکند، خودروسازان بزرگ داخلی همچنان با سماجت بر اجرای طرحهای پیشفروش، فروش فوقالعاده و حتی فروش فوری چندماهه پافشاری میکنند؛ طرحهایی که تجربه سالهای گذشته نشان داده بیش از آنکه در خدمت مصرفکننده باشند، به ابزار تأمین نقدینگی شرکتها تبدیل شدهاند.
نمونه تازه، پیشفروش خودروی آریا سایپا با عنوان مشارکت در تولید است؛ طرحی با پیشپرداختی بیش از یک میلیارد تومان و زمان تحویل عجیب ۱۲ تا ۱۸ ماهه. این در حالی است که حتی در فروشهای موسوم به «فوقالعاده» برای خودروهای داخلی و وارداتی، زمان تحویل ۹۰ تا ۱۲۰ روز کاری به یک رویه عادی تبدیل شده؛ عبارتی شیک برای همان چند ماه انتظار و بلاتکلیفی.
انتقال کامل ریسک به خریدار؛ بدون حق انتخاب واقعی
بررسی سازوکار پیشفروشها نشان میدهد خودروسازان با دریافت بخشی از بهای خودرو در زمان ثبتنام، تعهدی چندماهه یا حتی بیش از یکسال ایجاد میکنند؛ تعهدی که در عمل بارها با تأخیرهای ششماهه تا یکساله نقض شده است.
نکته کلیدی اما اینجاست:
بخش باقیمانده قیمت خودرو در زمان تحویل و بر اساس نرخ روز محاسبه میشود.
یعنی تمام ریسک نوسانات قیمتی، تورم و افزایش هزینهها بهطور کامل به خریدار منتقل میشود؛ در حالی که خودروساز هیچ تعهد مؤثری برای قیمت نهایی ندارد.
حتی در صورت انصراف، خریدار باید ماهها در انتظار بازگشت پول خود بماند؛ پولی که در این فاصله، ارزش واقعیاش بهواسطه تورم کاهش یافته، اما برای شرکت خودروساز منبعی کمهزینه از نقدینگی بوده است. به بیان سادهتر، حتی اگر هیچ خودرویی تحویل نشود، شرکت از گردش پول مردم منتفع میشود.
تورم خودرو؛ فشار مستقیم بر دهکهای پایین
این رویه در شرایطی اجرا میشود که اقتصاد ایران همچنان با تورم مزمن دستوپنجه نرم میکند.
طبق تازهترین گزارش مرکز آمار ایران:
- تورم ماهانه خرید خودرو در دیماه: ۱۰ درصد
- تورم نقطهبهنقطه خودرو: ۵۹.۴ درصد (بالاترین رقم سالهای اخیر)
این رشد قیمتها نهتنها خرید خودروی جدید را برای خانوارهای کمدرآمد تقریباً غیرممکن کرده، بلکه هزینه نگهداری و تعمیر خودروهای موجود را نیز به سطحی غیرقابل تحمل رسانده است.
آمارها نشان میدهد:
- تنها ۱۳.۱ درصد از خانوارهای دهک اول مالک خودرو هستند
- این رقم در دهک دوم ۳۱.۲ درصد است
- در حالی که در دهکهای بالاتر، مالکیت خودرو به بیش از ۷۶ درصد میرسد
خودرو عملاً از یک کالای مصرفی به یک دارایی طبقاتی تبدیل شده است.
زیان پنهان پیشفروش؛ پول میرود، خودرو نمیآید
در فضای تورمی فعلی، سرمایهای که متقاضیان بهعنوان پیشپرداخت به خودروسازان میسپارند، طی ماههای انتظار بخش قابلتوجهی از قدرت خرید خود را از دست میدهد.
خریدار نهتنها از خودرو استفادهای نمیبرد، بلکه متحمل زیان پنهان افت ارزش پول نیز میشود.
در مواردی حتی دیده شده متقاضیان با فروش داراییها یا خودرویی که ابزار کار و تأمین معاش خانواده بوده، وارد این طرحها شدهاند؛ اما در نهایت نهتنها خودرویی تحویل نگرفتهاند، بلکه ارزش سرمایه خود را هم از دست دادهاند.
در چنین شرایطی، بخشی از متقاضیان ترجیح دادهاند بهجای ورود به طرحهای پرریسک پیشفروش، سرمایه خود را به بازارهایی مانند طلا و سکه منتقل کنند.
جمعبندی؛ احتیاط، تنها انتخاب منطقی
کارشناسان معتقدند تا زمانی که ساختار فروش خودروسازان اصلاح نشود و تحویل بهموقع، قیمت شفاف و قراردادهای قابل اتکا و رقابتی جایگزین رویههای فعلی نشود، پیشخرید یا فروشهای بهاصطلاح فوری اما چندماهه همچنان گزینهای پرریسک باقی خواهد ماند.
توصیه غالب به مصرفکنندگان روشن است:
تنها در صورت نیاز واقعی و با پرداخت نقدی اقدام به خرید خودرو کنید و از ورود به طرحهایی که سابقه آنها با تأخیر، افزایش هزینه و نارضایتی همراه بوده، پرهیز کنید.
بازار امروز خودرو بیش از هر زمان دیگری به احتیاط نیاز دارد؛ بازاری که در آن حفظ نقدینگی و انتخاب داراییهای امنتر، منطقیتر از سپردن سرمایه به پیشفروشهایی است که سودشان تضمینشده برای خودروساز و زیانشان محتمل برای مصرفکننده است.
اگر تجربهای از پیشفروش، فروش فوقالعاده یا فروشهای بهاصطلاح فوری خودرو دارید، چه خوب و چه بد، آن را در بخش نظرات با ما و دیگر مخاطبان پدال به اشتراک بگذارید.
- آیا خودروی خود را بهموقع تحویل گرفتید؟
- قیمت نهایی مطابق انتظار بود یا در زمان تحویل با عددی کاملاً متفاوت روبهرو شدید؟
- در صورت انصراف، پول شما چه زمانی بازگردانده شد؟
نظرات و تجربههای واقعی خریداران میتواند تصویر دقیقتری از آنچه پشت ویترین فروش خودروسازان میگذرد ترسیم کند و به دیگران برای تصمیمگیری آگاهانهتر کمک کند.
پدال منتظر صدای شماست.