قدیم یا جدید؟ مقایسه‌ی بی‌ام‌و i3 جدید با نسل اول سری سه 323 مدل ۱۹۷۸

بی‌ام‌و با معرفی نسل جدید i3، فصل تازه‌ای از تاریخ محصولات الکتریکی خود را آغاز کرده است. این خودرو که بر اساس پلتفرم اختصاصی Neue Klasse توسعه پیدا کرده، قرار است جایگاه یک سدان اسپرت و لوکس تمام‌برقی را در خانواده محصولات BMW به دست آورد. اما پرسش مهم این است که آیا یک خودروی الکتریکی با وزن بیش از ۲ تن می‌تواند همان حس رانندگی لذت‌بخشی را ارائه دهد که از نخستین نسل سری 3 انتظار می‌رفت؟

برای پاسخ به این پرسش، مقایسه نسل جدید BMW i3 با مدل کلاسیک E21 اهمیت زیادی دارد. نسل اول سری 3 در سال ۱۹۷۵ معرفی شد و با ترکیب موتور جلو، محور محرک عقب، وزن نسبتاً کم و فرمان‌پذیری دقیق، استانداردهای تازه‌ای در کلاس سدان‌های اسپرت ایجاد کرد. اکنون بی‌ام‌و تلاش می‌کند همان فلسفه را با استفاده از موتورهای الکتریکی، باتری پیشرفته و سامانه‌های کنترل هوشمند دوباره تعریف کند.

نخستین نسل بی‌ام‌و سری 3 با کد E21 در سال ۱۹۷۵ به بازار معرفی شد. این خودرو در دوره‌ای متولد شد که صنعت خودروسازی اروپا تحت تأثیر بحران نفتی سال ۱۹۷۳، تورم و تغییرات اقتصادی قرار داشت. در چنین شرایطی، بی‌ام‌و تصمیم گرفت محصولی جمع‌وجور، مدرن و اسپرت عرضه کند که علاوه بر استفاده روزمره، تجربه رانندگی متفاوتی در اختیار مشتریان قرار دهد.

طراحی E21 توسط پاول براک انجام شد و ویژگی‌هایی مانند دماغه کشیده، جلوپنجره کلیوی بی‌ام‌و، چراغ‌های گرد جلو، اورهنگ‌های کوتاه و انحنای معروف ستون C موسوم به Hofmeister Kink، هویت بصری این خودرو را شکل دادند. کابین نیز با داشبورد متمایل به سمت راننده طراحی شده بود تا کنترل تجهیزات و رانندگی برای راننده ساده‌تر باشد. این نسل در نهایت به یکی از موفق‌ترین محصولات تاریخ بی‌ام‌و تبدیل شد و تا پایان تولید در سال ۱۹۸۳، حدود ۱.۴ میلیون دستگاه از آن به فروش رسید.

یکی از مهم‌ترین نسخه‌های این نسل، مدل 323i بود که در سال ۱۹۷۸ معرفی شد. این خودرو به پیشرانه شش سیلندر خطی مجهز بود و با قدرت ۱۴۱ اسب بخار، جایگاه ویژه‌ای در میان سدان‌های اسپرت آن زمان داشت. وزن پایین، توزیع وزن نزدیک به ۵۰:۵۰ و سیستم انتقال قدرت دیفرانسیل عقب باعث می‌شد E21 تجربه‌ای مستقیم و مکانیکی از رانندگی ارائه دهد؛ تجربه‌ای که بعدها به یکی از ویژگی‌های اصلی تمام نسل‌های سری 3 تبدیل شد.

بی‌ام‌و i3 جدید برخلاف نسل‌های قبلی سری 3، بر اساس معماری اختصاصی خودروهای الکتریکی ساخته شده است. این موضوع تأثیر مستقیمی بر تناسبات بدنه، فاصله محوری و طراحی بخش‌های مختلف خودرو گذاشته است. در نمای جلو، طراحی مدرن چراغ‌ها و جلوپنجره باواریایی، هویت محصولات جدید BMW را به نمایش می‌گذارند.

یکی از ویژگی‌های مهم طراحی این خودرو، اورهنگ‌های بسیار کوتاه در جلو و عقب است. در عین حال، فاصله محوری نسبت به نسل قبلی سری 3 حدود ۴۲ میلی‌متر افزایش پیدا کرده است. این تغییر باعث شده فضای بیشتری در اختیار سرنشینان، به‌خصوص افراد حاضر در ردیف عقب، قرار بگیرد. طراحی بدنه نیز به‌گونه‌ای انجام شده که خودرو با وجود ابعاد نسبتاً جمع‌وجور، ظاهری کشیده و اسپرت داشته باشد.

در نمای جانبی، فرم سقف و خطوط بدنه تلاش می‌کنند میان ویژگی‌های یک سدان اسپرت کلاسیک و نیازهای آیرودینامیکی یک خودروی برقی تعادل ایجاد کنند. بخش عقب نیز با چراغ‌های مدرن و طراحی یکپارچه، چهره‌ای متفاوت از سری 3های بنزینی ارائه می‌دهد.

کابین BMW i3 جدید یکی از مهم‌ترین بخش‌های تحول این خودرو محسوب می‌شود. در این قسمت، بی‌ام‌و از نمایشگر پانورامیک iDrive استفاده کرده که در امتداد بخش پایینی شیشه جلو قرار گرفته و اطلاعات موردنیاز راننده را در میدان دید او نمایش می‌دهد. این ساختار در کنار نمایشگر مرکزی، فضای داخلی آینده‌نگرانه‌ای ایجاد کرده است.

طراحی داشبورد نیز تا حدودی یادآور نسل اول سری 3 است. در E21، کنسول مرکزی به سمت راننده زاویه داشت و تجهیزات به شکلی چیده شده بودند که راننده احساس تسلط بیشتری بر خودرو داشته باشد. در i3 جدید نیز همین ایده با زبان طراحی دیجیتال و نمایشگرهای گسترده بازآفرینی شده است.

از دیگر امکانات کابین می‌توان به دستیار صوتی مبتنی بر هوش مصنوعی، نمایشگرهای دیجیتال، سامانه‌های پیشرفته کمک‌راننده و امکانات ارتباطی هوشمند اشاره کرد. کیفیت متریال و طراحی اجزا نیز در سطح یک سدان لوکس مدرن قرار دارد. با این حال، یکی از تفاوت‌های مهم با نسل‌های کلاسیک سری 3، ارتفاع بیشتر موقعیت نشستن راننده است. قرارگیری مجموعه باتری در کف خودرو باعث شده راننده نسبت به E21 و حتی برخی نسل‌های بنزینی سری 3، بالاتر قرار بگیرد.

این موضوع از نظر ارگونومی الزاماً یک نقطه ضعف مطلق نیست، اما برای علاقه‌مندان به تجربه رانندگی اسپرت و نشستن نزدیک به سطح زمین، تغییر قابل توجهی محسوب می‌شود.

بی‌ام‌و برای نسل جدید i3 از ششمین نسل سامانه محرکه الکتریکی خود استفاده کرده است. این مجموعه شامل دو موتور الکتریکی با ساختار متفاوت می‌شود. موتور اصلی از نوع سنکرون با تحریک الکتریکی بوده و در محور عقب قرار گرفته است. یک موتور آسنکرون نیز در محور جلو نصب شده که هنگام نیاز به کشش بیشتر وارد مدار می‌شود.

این ترکیب باعث شده خودرو از سیستم انتقال قدرت چهارچرخ محرک بهره ببرد. با توجه به مدیریت هوشمند موتورهای جلو و عقب، توزیع گشتاور ثابت نیست و خودرو می‌تواند متناسب با شرایط مسیر، میزان نیروی موردنیاز هر محور را تنظیم کند. در شرایط معمول، حدود ۸۰ درصد نیرو به محور عقب و ۲۰ درصد به محور جلو اختصاص پیدا می‌کند.

در نسخه 50 xDrive مورد بررسی، قدرت خروجی به ۴۶۳ اسب بخار می‌رسد. این میزان قدرت برای یک سدان الکتریکی خانوادگی بسیار قابل توجه است و امکان شتاب‌گیری سریع و عملکرد دینامیکی مناسب را فراهم می‌کند. با وجود این، اطلاعات دقیق گشتاور نهایی و وزن رسمی نسخه مورد بررسی در مشخصات ارائه‌شده اعلام نشده است و نباید برای این ارقام عدد قطعی در نظر گرفت.

یکی دیگر از ویژگی‌های مهم این خودرو، معماری الکتریکی ۸۰۰ ولتی است. این ساختار امکان شارژ سریع‌تر باتری را فراهم می‌کند و در شرایط مناسب، توان شارژ DC می‌تواند به ۴۰۰ کیلووات برسد. طبق اطلاعات اعلام‌شده، با استفاده از شارژر مناسب، امکان بازیابی انرژی موردنیاز برای پیمایش حدود ۲۵۰ مایل در مدت ۱۰ دقیقه وجود دارد.

برد حرکتی رسمی خودرو نیز حدود ۵۶۷ مایل اعلام شده است که معادل تقریباً ۹۱۲ کیلومتر خواهد بود. البته این رقم بر اساس چرخه استاندارد اعلامی محاسبه شده و برد واقعی به سرعت، شرایط آب‌وهوایی، نوع مسیر و شیوه رانندگی وابسته است.

یکی از مهم‌ترین موضوعات در توسعه i3 جدید، حفظ ویژگی‌های دینامیکی سری 3 است. این خودرو با وجود وزن نسبتاً زیاد، از مرکز ثقل پایین و توزیع وزن نزدیک به ۵۰:۵۰ بهره می‌برد. قرارگیری باتری در کف خودرو نیز به افزایش استحکام ساختار و کاهش حرکات بدنه کمک می‌کند.

بی‌ام‌و برای بهبود هندلینگ، از اتصالات مستحکم‌تر، صفحات تقویتی جدید و تایرهای باریک‌تر و سبک‌تر استفاده کرده است. همچنین سیستم کنترل دینامیکی موسوم به Heart of Joy نقش مهمی در هماهنگی عملکرد موتورهای الکتریکی، ترمزها، فرمان و سیستم تعلیق دارد.

این سامانه اطلاعات مربوط به ورودی راننده و حرکات بدنه را با سرعت بسیار بالا پردازش می‌کند. سرعت واکنش آن نیز طبق اطلاعات اعلام‌شده، تا ۱۰ برابر سریع‌تر از سامانه‌های قبلی است. نتیجه این فناوری، کنترل دقیق‌تر خودرو و مدیریت بهتر انتقال گشتاور در پیچ‌ها خواهد بود.

در رانندگی آرام، i3 بیشتر به یک سدان لوکس و راحت شباهت دارد. فرمان آن نرم و نسبتاً ایزوله است و سیستم تعلیق نیز ضربات مسیر را به‌خوبی جذب می‌کند. عایق‌بندی مناسب کابین و پاسخ‌دهی نرم پدال گاز نیز باعث می‌شود خودرو برای استفاده روزمره گزینه‌ای مطلوب باشد.

اما با انتخاب حالت رانندگی اسپرت، شخصیت خودرو تغییر می‌کند. واکنش فرمان سریع‌تر می‌شود و انتقال گشتاور به محور عقب، امکان کنترل بهتر مسیر حرکت خودرو را فراهم می‌کند. حتی در مسیرهای خیس و پیچ‌درپیچ نیز سیستم کنترل پایداری و مدیریت هوشمند گشتاور به راننده اجازه می‌دهد از توانایی‌های دینامیکی خودرو استفاده کند.

بی‌ام‌و E21 با وجود قدرت کمتر، به دلیل وزن پایین، فرمان مکانیکی و گیربکس دستی، ارتباط مستقیمی میان راننده و خودرو ایجاد می‌کند. موتور شش سیلندر این خودرو صدای جذابی تولید می‌کند و برای رسیدن به عملکرد مناسب باید دور موتور را افزایش داد و از ضرایب گیربکس به‌درستی استفاده کرد.

در مقابل، i3 جدید با قدرت ۴۶۳ اسب بخار، شتاب‌گیری بسیار سریع‌تری ارائه می‌دهد. گشتاور موتورهای الکتریکی بدون تأخیر در اختیار راننده قرار می‌گیرد و سیستم چهارچرخ محرک نیز کشش مناسبی در شرایط مختلف فراهم می‌کند.

با این حال، تفاوت اصلی این دو خودرو تنها در نوع پیشرانه نیست. E21 خودرویی سبک، ساده و مکانیکی است؛ در حالی که i3 محصولی سنگین، دیجیتال و مجهز به فناوری‌های پیچیده محسوب می‌شود. به همین دلیل، حتی با وجود تلاش مهندسان بی‌ام‌و برای حفظ DNA سری 3، تجربه رانندگی این دو خودرو کاملاً یکسان نیست.

در زمان معرفی نسخه مورد بررسی، قیمت پایه این خودرو در بازار جهانی حدود ۶۵ هزار دلار اعلام شده است. این رقم بسته به سطح تجهیزات، مالیات، هزینه‌های جانبی و بازار عرضه می‌تواند تغییر کند. از سویی دیگر، برای 323i کلاسیک مدل ۱۹۷۸ در شرایط کاری سالم هزینه خرید ۱۰ تا ۳۵ هزار دلار وجود دارد.

با توجه به قدرت ۴۶۳ اسب بخاری، سامانه چهارچرخ محرک، معماری ۸۰۰ ولتی، برد حرکتی قابل توجه و فناوری‌های پیشرفته کابین، i3 جدید در جایگاه یک سدان الکتریکی نسبتاً گران‌قیمت قرار می‌گیرد. البته رقابت در این بخش از بازار به‌سرعت در حال افزایش است و بی‌ام‌و باید علاوه بر عملکرد فنی، تجربه کاربری و کیفیت رانندگی متفاوتی ارائه دهد.

BMW i3 جدید تلاش می‌کند فلسفه اصلی سری 3 را در قالب یک خودروی تمام‌برقی بازآفرینی کند. قدرت ۴۶۳ اسب بخاری، سیستم چهارچرخ محرک، معماری ۸۰۰ ولتی، برد حرکتی حدود ۹۱۲ کیلومتری و سامانه کنترل دینامیکی Heart of Joy از مهم‌ترین ویژگی‌های این خودرو هستند. این محصول در زمینه راحتی، کیفیت سواری، فناوری و عملکرد دینامیکی پیشرفت قابل توجهی نسبت به نسل‌های قدیمی دارد. با این حال، وزن بیشتر، موقعیت نشستن بالاتر و حذف ارتباط مکانیکی موتور و گیربکس، تجربه متفاوتی ایجاد می‌کنند.

در نهایت، i3 جدید را می‌توان ادامه‌دهنده مسیر سری 3 دانست، اما نه تکرارکننده شخصیت کلاسیک آن. بی‌ام‌و موفق شده بخش مهمی از ویژگی‌های هندلینگ و پویایی این خانواده را به دنیای الکتریکی منتقل کند؛ هرچند برای علاقه‌مندان به حس مکانیکی E21، هنوز تفاوت میان این دو نسل کاملاً محسوس خواهد بود.