هیوندای توسان کارکرده بخریم؟ راهنمای کامل ایرادات، هزینه‌ها و نکات خرید

ظاهر سالم و کیلومتر پایین، همیشه به معنی یک توسان سالم نیست. بعضی از مهم‌ترین هزینه‌های این خودرو ممکن است جایی پنهان شده باشند که با یک بازدید معمولی دیده نمی‌شوند. قبل از خرید هیوندای توسان کارکرده، این راهنمای کامل را بخوانید تا بدانید کدام بخش‌های خودرو ارزش کارشناسی دقیق‌تر دارند و چه ایرادهایی می‌توانند هزینه خرید شما را چند صد میلیون تومان افزایش دهند.

هیوندای توسان TL نسل سوم یکی از شناخته‌شده‌ترین کراس‌اوورهای وارداتی بازار ایران محسوب می‌شود. نمونه‌های مدل ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸ با وجود عمری حدود ۸ تا ۱۰ سال، همچنان مشتری دارند و خودروهای سالم با قیمت قابل‌توجهی معامله می‌شوند. بااین‌حال، نمونه‌ای که امروز می‌خرید دیگر خودرویی صفرکیلومتر با گارانتی و سابقه‌ای کاملا روشن نیست و تفاوت میان یک انتخاب سالم و خودرویی پرهزینه بیشتر به شیوه‌ی نگهداری مالک یا مالکان قبلی، سابقه‌ی سرویس، تصادف، کارکرد واقعی و استهلاک قطعات بستگی دارد.

اطلاعات حاضر براساس محتوای فنی و داده‌های بازار ارائه‌ شده است. تمرکز اصلی روی نسخه‌ی دو لیتری بازار ایران با موتور تنفس طبیعی، گیربکس 6AT و سامانه‌ی چهارچرخ محرک قرار دارد که آسان موتور و کرمان موتور عرضه کرده‌اند؛ هرچند نمونه‌های واردات شخصی با تجهیزات متفاوت یا تک دیفرانسیل نیز پیدا می‌شوند.

شناخت دقیق نسخه‌ی خودرو نخستین گام خرید محسوب می‌شود. نمونه‌ی مورد بررسی موتور چهارسیلندر دو لیتری تنفس طبیعی از خانواده‌ی Nu، سیستم سوخت‌رسانی MPI، کد موتور رایج G4NA، گیربکس ۶ سرعته‌ی اتوماتیک مبدل گشتاور، سامانه‌ی چهارچرخ محرک و مدل ساخت حدود ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸ دارد. هنگام خرید قطعه یا انجام تعمیرات پرهزینه نباید تنها به عبارت مثلا «مدل ۲۰۱۷» تکیه کرد؛ VIN و مشخصات دقیق خودرو باید مبنا باشند، زیرا نسخه‌های گوناگون جهانی از موتور، گیربکس و سامانه‌های انتقال قدرت متفاوتی برخوردارند.

بازار ایران یک تیپ کاملا یکسان از هیوندای توسان TL (Hyundai Tucson TL) ندارد. نمونه‌های عرضه‌شده از مسیر رسمی، واردات شخصی و بازارهای مبدا متفاوت ممکن است سقف فلزی و امکانات ساده‌تر یا سقف پانوراما، صندلی گرم‌شونده و سردشونده، گرمکن فرمان، صندوق برقی، ترمز پارک برقی، اتوهولد، رادار نقطه‌ی کور و تجهیزات بیشتر داشته باشند. اصطلاح‌هایی مانند «فول»، «سه‌رادار»، «اتوپارک» و «شرکتی» نیز همیشه به تیپی رسمی و مشخص اشاره نمی‌کنند؛ بنابراین باید امکانات روی خود خودرو پیدا و آزمایش شوند، زیرا سلامت آپشن در خودروی ۸ تا ۱۰ ساله از صرف وجود آن مهم‌تر خواهد بود.

مشخصات فنی نسخه‌ی اصلی توسان مورد بررسی در جدول زیر آمده است.

ظاهر عضلانی خودرو شاید انتظار شتابی هیجان‌انگیز ایجاد کند، اما پیشرانه بیشتر برای حرکت آرام خانوادگی طراحی شده. موتور در شهر رفتاری خطی و پیش‌بینی‌پذیر دارد و گیربکس نیز معمولا نرم کار می‌کند، ولی هنگام پر بودن کابین، سبقت جاده‌ای یا شتاب‌گیری در سربالایی، گشتاور ۱۹۲ نیوتن‌متری محدودیت خود را نشان می‌دهد و گیربکس برای جبران یک یا دو دنده معکوس می‌دهد.

کمبود کشش در استفاده‌ی سنگین ضعف اصلی نسخه‌ی دو لیتری به‌شمار می‌رود و نباید آن را با ناتوانی آزاردهنده در رفت‌وآمد روزانه اشتباه گرفت. صدای موتور در دورهای بالا بیشتر وارد کابین می‌شود و برای راننده‌ای که به خودروهای آرام‌تر عادت دارد محسوس خواهد بود. در مقابل، سواری راحت، تنظیم خانوادگی سیستم تعلیق و فرمان سبک از نقاط قوت خودرو هستند؛ و این یعنی توسان بیشتر برای شهر و سفر خانوادگی ساخته شده تا هیجان در پیچ یا رانندگی اسپرت.

موتور دو لیتری MPI در مقایسه با موتورهای توربو و بعضی نمونه‌های تزریق مستقیم ساختار ساده‌تری دارد و فاقد توربوشارژر و پمپ پرفشار سوخت GDI است. سادگی بیشتر برای خودروی دست‌دوم مزیت دارد، اما به معنای بی‌دردسر بودن نیست. گزارش شماری از مالکان موتورهای G4NA به افزایش مصرف روغن، صداهای غیرعادی و گاهی آسیب یا خط‌افتادگی دیواره‌ی سیلندر اشاره دارد؛ بااین‌حال، نمونه‌های فراوانی نیز با کارکرد بالا بدون چنین مشکلاتی فعالیت می‌کنند.

سابقه‌ی سرویس از عدد کیلومتر مهم‌تر است. موتوری با کارکرد ۱۲۰ هزار کیلومتر که مرتب با روغن مناسب سرویس شده و مدارک نگهداری دارد، لزوما انتخاب بدتری از نمونه‌ای ۶۰ هزار کیلومتری با گذشته‌ی نامعلوم نیست. فاصله‌ی تعویض و نوع روغن، کنترل مرتب سطح روغن، سابقه‌ی داغ‌کردن، بازشدن موتور، تعمیر اساسی و افزایش مصرف روغن باید مشخص شوند. اختلاف چند ده هزار کیلومتر روی صفحه‌ی آمپر بدون دانستن چنین اطلاعاتی معیار قابل‌اعتمادی نخواهد بود.

برای خط‌افتادگی سیلندر نظریه‌هایی درباره‌ی کیفیت و نوع روغن، شیوه‌ی نگهداری، کیفیت بنزین، شرایط حرارتی و نقش احتمالی کاتالیست مطرح شده، اما هیچ‌کدام نباید علت قطعی تمام خرابی‌ها معرفی شوند. راه درست، بررسی خود موتور مشکوک است. بازدید نیز بهتر است با موتور کاملا سرد انجام شود، زیرا موتور گرم‌شده می‌تواند بخشی از نشانه‌ها را پنهان کند.

پیش از استارت باید سطح روغن، کمبود غیرعادی، نشتی، وضعیت مایع خنک‌کننده، رسوب مخزن انبساط، آثار روغن در آب، سیلیکون‌کاری یا بازشدگی غیراصولی، درپوش سوپاپ، سیم‌کشی، سوکت‌های دستکاری‌شده و نشانه‌های تعمیر قبلی بررسی شوند. کمبود روغن به‌تنهایی روغن‌سوزی را ثابت نمی‌کند، اما در موتور G4NA علت آن باید روشن شود. چند ثانیه‌ی نخست استارت نیز برای شنیدن ضربه‌ی فلزی، تق‌تق شدید، ادامه‌ی صدای زنجیر، لرزش غیرطبیعی، استارت طولانی، ریپ‌زدن و مشاهده‌ی دود آبی اهمیت زیادی دارد.

صدای کوتاه اولیه لزوما غیرعادی نیست، ولی صدای فلزی مداوم را نباید طبیعی جلوه داد. پس از رسیدن موتور به دمای کاری، دور آرام، عملکرد فن، دمای موتور، بوی ضدیخ یا روغن سوخته، دود آبی و صدا هنگام گاز دادن و زیر بار بررسی می‌شوند. موتور سالم قرار نیست کاملاً بی‌صدا باشد، اما کوبش فلزی واضح، لرزش شدید و دود غیرعادی به بررسی تخصصی نیاز دارند.

بروسکوپ یا آندوسکوپی موتور برای همه‌ی خودروها الزامی نیست، اما در نمونه‌های پرکار، دارای سابقه‌ی نامعلوم، مصرف روغن، صدای مشکوک یا قیمت غیرعادی پایین ارزش انجام دارد. با باز کردن شمع‌ها می‌توان خراش‌های عمودی، ساییدگی غیرعادی، رسوب شدید و تفاوت محسوس میان سیلندرها را مشاهده کرد. بروسکوپ به‌تنهایی معجزه نمی‌کند؛ تست کمپرس وضعیت آب‌بندی و تست Leak-down منشا افت فشار در رینگ‌ها، سوپاپ‌ها یا دیگر بخش‌های آب‌بندی را بهتر روشن می‌سازد.

منابع فنی برای موتور دو لیتری Nu MPI گرانروی‌هایی مانند 5W-20 و 5W-30 را متناسب با شرایط مختلف ذکر می‌کنند و حجم روغن همراه فیلتر حدود ۴ لیتر اعلام شده، اما انتخاب نهایی باید با دفترچه‌ی همان خودرو و شرایط استفاده تطبیق یابد. روغن و فیلتر مناسب، فاصله‌ی منطقی تعویض و کنترل مرتب سطح روغن از مجادله‌ی همیشگی میان دو گرانروی مهم‌ترند. در ترافیک سنگین، گرمای زیاد، گردوغبار و سفرهای کوتاه ایران، تعویض روغن در حدود هر ۵ تا ۷٫۵ هزار کیلومتر رویکردی محافظه‌کارانه است اما مهم‌تر از آن اینکه موتور نباید با سطح روغن پایین کار کند.

موتور G4NA زنجیر تایم دارد و برخلاف موتورهای تسمه‌ای، بازه‌ی ثابتی مانند هر ۶۰ هزار کیلومتر برای تعویض آن تعریف نمی‌شود. البته زنجیر، سفت‌کن و متعلقات همچنان مستهلک می‌شوند و صدای غیرعادی استارت سرد، خطاهای موقعیت میل‌لنگ و میل‌سوپاپ یا بد کار کردن موتور می‌توانند نیاز به بررسی را نشان دهند. تعویض پیشگیرانه‌ی زنجیر در موتور سالم و بی‌علامت صرفا به‌دلیل رسیدن کیلومتر به عددی خاص، الزام منطقی ندارد.

در سن ۸ تا ۱۰ ساله‌ی خودرو اهمیت دارد که واترپمپ، ترموستات، رادیاتور، فن، شیلنگ‌ها، مخزن و درپوش انبساط، رسوب، آثار داغ‌کردن و سابقه‌ی تعویض مایع خنک‌کننده بررسی شوند. رسوب شدید یا نشانه‌های ترکیب چند نوع مایع خنک‌کننده در مخزن را نیز نباید نادیده گرفت.

مدل حاضر از گیربکس ۶ سرعته‌ی اتوماتیک استفاده می‌کند. استاندارد روغن گیربکس در منابع فنی Hyundai/Kia SP-IV ذکر شده و حجم کل سامانه حدود ۷ لیتر است، هرچند در سرویس عادی همه‌ی روغن از مدار خارج نمی‌شود. پرسش مهم از فروشنده درباره‌ی زمان آخرین تعویض و وجود فاکتور آن خواهد بود. خودرویی با حدود ۸۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر کارکرد و بدون سابقه‌ی سرویس گیربکس، هزینه‌ای اولیه برای مالک جدید ایجاد می‌کند؛ در گیربکس بدکار با سابقه‌ی نامعلوم نیز فلاش پرفشار نباید پیش از بررسی روغن، خطاهای TCM و وضعیت مکانیکی انجام شود.

در حالت سرد، انتقال از P به R و سپس R به D باید نسبتا سریع و بدون ضربه‌ی غیرعادی صورت بگیرد. تاخیر محسوس، ضربه‌ی شدید، صدای نامعمول یا نیاز به گاز دادن برای حرکت طبیعی نیست. در رانندگی آرام، تعویض‌های دنده‌ی ۱ به ۲ و ۲ به ۳ باید بدون جهش دور موتور، تقه‌ی سنگین، تردید میان دو دنده یا لغزش انجام شوند و Kickdown در مسیری امن نیز باید معکوس سریع و شتاب‌گیری بدون لرزش یا لغزش ایجاد کند.

آزمون گرم اهمیت بیشتری دارد. پس از دست‌کم ۲۰ تا ۳۰ دقیقه رانندگی باید D و R دوباره امتحان شوند، چند توقف و حرکت صورت بگیرد و رفتار خودرو در سربالایی سبک سنجیده شود، زیرا بعضی عیب‌ها فقط با گرم‌شدن روغن آشکار می‌شوند. دیاگ TCM برای یافتن خطاهای ذخیره‌شده و پارامترهای غیرعادی نیز لازم خواهد بود.

این خودرو در دو نسخه تک دیفرانسیل و چهار چرخ محرک وارد بازار ایران شده است. سامانه‌ی AWD از دلایل محبوبیت خودرو در ایران بوده، اما عبارت «دو دیفرانسیل» ممکن است برداشت اشتباهی ایجاد کند. خودرو فاقد سامانه‌ی آفرودی سنتی با 4H و 4L است و در حالت عادی می‌تواند بیشتر شبیه نمونه‌ای دیفرانسیل جلو حرکت کند و هنگام نیاز نیرو را به محور عقب بفرستد. AWD LOCK برای افزایش کشش روی سطوح لغزنده، برف و مسیرهای سبک خارج جاده طراحی شده و طبق دفترچه، در سرعت بالاتر از حدود ۳۰ کیلومتر بر ساعت از حالت قفل خارج می‌شود.

هیوندای هشدار داده استفاده‌ی طولانی از LOCK روی آسفالت خشک، به‌ویژه هنگام پیچیدن، می‌تواند صدا و لرزش و سپس آسیب اجزای انتقال قدرت ایجاد کند. خودرو برای برف، جاده‌ی خیس، خاک سبک، مسیر لغزنده و شیب‌های معمول مناسب خواهد بود، نه آفرود سنگین. برخی مالکان و تعمیرکاران از خوردگی یا ساییدگی اسپلاین میان مجموعه‌ی انتقال قدرت و ترنسفر در بعضی محصولات AWD هیوندای و کیا گزارش داده‌اند که در حالت شدید می‌تواند انتقال نیرو به عقب را مختل و هزینه‌ی زیادی ایجاد کند، اما شواهد برای تعمیم خرابی به همه‌ی خودروها کافی نیست.

خاموش بودن چراغ خطا سلامت AWD را ثابت نمی‌کند. خطاهای سامانه، نشتی ترنسفر، وضعیت دیفرانسیل عقب، صدا و لقی گاردان و عملکرد واقعی محور عقب باید بررسی شوند و نمونه‌های مشکوک به بازدید متخصص نیاز دارند. نشتی و سوابق سرویس روغن ترنسفر و دیفرانسیل عقب نیز مهم‌اند و نوع روغن باید براساس VIN و دفترچه‌ی همان خودرو انتخاب شود، نه پیشنهاد تعویض روغنی محل.

هماهنگی هر چهار لاستیک برای سامانه‌ی AWD اهمیت زیادی دارد و دفترچه نیز بر یکسان بودن سایز و نوع آنها تأکید می‌کند. برند، سایز، سال تولید، عمق آج، میزان فرسودگی و اختلاف سایش محور جلو و عقب باید بررسی شوند. قرار گرفتن دو حلقه‌ی نو در کنار دو حلقه‌ی کاملا فرسوده مسئله‌ای نیست که بتوان به‌آسانی نادیده گرفت.

هرچند سواری نسبتا راحت توسان برای استفاده‌ی خانوادگی مناسب است، ولی مدل ۲۰۱۶ دیگر خودروی جوانی نیست و بسیاری از عیب‌های احتمالی بیشتر از سن و کارکرد ناشی می‌شوند تا ضعف طراحی. بوش طبق، لینک و بوش میل موج‌گیر، کمک‌فنر، توپی و بلبرینگ، سیبک، پلوس، گردگیر و قطعات لاستیکی تعلیق به بررسی نیاز دارند. چنین استهلاکی را نباید الزاما در فهرست ایرادهای ذاتی قرار داد.

مواردی از تقه یا لقی مجموعه‌ی فرمان در گزارش مالکان دیده شده، اما شواهد برای تعمیم مشکل به همه‌ی نمونه‌ها کافی نیست. حرکت دادن آرام فرمان به چپ و راست در توقف، عبور از دست‌انداز و بازدید روی جک می‌تواند لقی، تقه، صدای جلوبندی، خرابی سیبک و بوش، پارگی گردگیر پلوس یا نشتی کمک‌فنر را آشکار کند. تفاوت میان صدای ریز جلوبندی و کوبش عمیق‌تر نیز باید تشخیص داده شود.

ترمز به‌عنوان ضعف فراگیر شناخته نمی‌شود، ولی دیسک و لنت در خودروی ۸ تا ۱۰ ساله مهم‌اند. فرمان هنگام ترمز متوسط نباید بلرزد، خودرو نباید به یک سمت کشیده شود و پدال نیز نباید ضربان غیرعادی داشته باشد. EPB و Auto Hold در صورت وجود باید بدون خطا کار کنند.

بخش بزرگی از ارزش خودرو به سلامت بدنه وابسته است و گلگیر رنگ‌شده را نمی‌توان هم‌سطح آسیب ستون یا شاسی دانست. در جلو، سینی، نوک شاسی، پایه‌های رادیاتور، رام، محل نصب چراغ‌ها و آثار بازشدن پیچ‌های کارخانه‌ای بررسی می‌شوند. ستون‌های A، B و C، رکاب، لولاها، کف اتاق، کف صندوق، محل زاپاس، سینی عقب و نقاط اتصال شاسی نیز اهمیت دارند؛ بنابراین پرسش درست فقط تعداد لکه‌های رنگ نیست، بلکه محل و عمق آسیب خواهد بود.

چند قطعه‌ی رنگ‌شده بدون آسیب ساختاری ممکن است کم‌خطرتر از خودروی تقریبا بی‌رنگ با تعمیر سنگین ستون یا شاسی باشد. سلامت ایربگ نیز فقط با خاموش‌شدن چراغ SRS تأیید نمی‌شود. ECU ایربگ، خطاهای SRS، کمربندها، Pretensioner، فرمان، داشبورد، ایربگ‌های پرده‌ای و آثار بازشدن تریم‌ها باید کنترل شوند، زیرا در خودروهای تصادفی امکان تعمیر غیراصولی یا دستکاری سامانه وجود دارد.

هر آپشن بیشتر در خودرویی نزدیک به یک دهه عمر، نقطه‌ای بالقوه برای خرابی ایجاد می‌کند. هر دو کلید، کی‌لس، استارت دکمه‌ای، صندلی‌های برقی، گرمکن و سردکن، گرمکن فرمان، آینه‌ها، تهویه، نمایشگر، دوربین، سنسورها، رادار نقطه‌ی کور، صندوق برقی، EPB، اتوهولد، سانروف، چراغ‌ها، سنسور باران و کروز کنترل باید یک‌به‌یک آزمایش شوند. فروشنده باید اجازه دهد خریدار شخصا همه‌ی امکانات را بیازماید.

سقف سانروف در آگهی مزیت و در تعمیرگاه هزینه است. صدای جیرجیر یا تق‌تق تریم اطراف سقف گاهی فقط جنبه‌ی اعصاب خوردی دارد، اما نفوذ آب، خرابی ریل یا موتور هزینه‌ی بیشتری ایجاد می‌کند. سقف و سایه‌بان باید چند بار باز و بسته شوند و اطراف سقف، ستون‌ها و کف خودرو از نظر رطوبت و صداهای اضافه روی دست‌انداز بازدید شوند.

صندوق برقی نیز باید چند بار از طریق کلید، دکمه‌ی در و کنترل کابین آزمایش شود. توقف میان مسیر، حرکت ناقص، ضعف جک، صدای غیرعادی یا عملکرد نامنظم نیازمند بررسی خواهد بود. چراغ‌ها، قطعات رادار، سنسورها، یونیت‌ها، اجزای پانوراما و قطعات خاص AWD نیز ارزان نیستند؛ برای نمونه، داده‌های بازار بعضی چراغ‌های جلوی استوک اصلی مدل ۲۰۱۷ را در محدوده‌ی چند ده میلیون تومان نشان داده‌اند و تصادفی ظاهرا سبک در جلو می‌تواند هزینه‌ای بسیار بیشتر از چند صد میلیون تومان داشته باشد.

مهم‌ترین ریسک‌ها و شیوه‌ی بررسی آنها در جدول زیر جمع شده‌اند.

همه‌ی موارد جدول هم‌سطح نیستند. چه از نظر هزینه و چه از منظر دردسر، تعویض لنت یا بلبرینگ چرخ با خرابی سیلندر یا انتقال قدرت مقایسه‌پذیر نخواهد بود.

قیمت برخی قطعات بدکی و مصرفی توسان در بازار کشور در تاریخ مهر 1405 به شرح ذیل است:

قطعات مصرفی مورد انتظار در جدول زیر آمده‌اند.

تعویض قطعه لزوما نشانه‌ای منفی نیست. فاکتور تعویض لنت، لاستیک، کمک‌فنر یا بوش‌های جلوبندی در خودروی پرکار می‌تواند از رسیدگی مالک قبلی خبر دهد و باقی ماندن همه‌ی قطعات کارخانه‌ای در خودروی ۱۰ ساله افتخار محسوب نمی‌شود. بعضی قطعات باید مدت‌ها قبل تعویض شده باشند.

زیر ۵۰ هزار کیلومتر، واقعی بودن کارکرد نخستین پرسش است و باید تاریخ لاستیک، سایش فرمان، پدال، صندلی راننده، دکمه‌ها، دیسک ترمز و سوابق سرویس با عدد کیلومتر تطبیق داده شوند. در بازه‌ی ۵۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر، لاستیک، باتری، لنت، دیسک، بوش‌ها، روغن گیربکس و سرویس AWD اهمیت بیشتری می‌یابند. میان ۸۰ تا ۱۲۰ هزار کیلومتر باید مصرف روغن، سابقه‌ی موتور، گیربکس، ترنسفر، دیفرانسیل، عملکرد AWD، کمک‌ها، بوش‌ها، بلبرینگ‌ها و خنک‌کاری عمیق‌تر بررسی شوند و بروسکوپ برای نمونه‌ی بی‌سابقه ارزش بیشتری پیدا می‌کند.

در کارکرد ۱۲۰ تا ۱۸۰ هزار کیلومتر، پرسش مهم به قطعاتی مربوط می‌شود که قبلا تعویض شده‌اند. خودروی ۱۵۰ هزار کیلومتری با کمک‌فنر، بوش، بلبرینگ، باتری و سرویس مستند گیربکس ممکن است بهتر از نمونه‌ای کم‌کارتر با قطعات فرسوده باشد. احتمال هزینه برای تعلیق، دسته‌موتور، بلبرینگ، پلوس، خنک‌کاری، تجهیزات برقی، ترمز و AWD نیز افزایش می‌یابد.

بالاتر از ۱۸۰ هزار کیلومتر، ظاهر یا سال مدل برای تصمیم کافی نیست. کمپرس، بروسکوپ در صورت نیاز، مصرف روغن، رفتار گرم گیربکس، AWD، خنک‌کاری، شاسی و سوابق تعمیر باید دقیق‌تر سنجیده شوند. نمونه‌ای با ۲۰۰ هزار کیلومتر و تاریخچه‌ی روشن لزوما بد نیست، اما مالک باید بودجه‌ی بیشتری برای نگهداری کنار بگذارد.

مصرف ترکیبی حدود ۸٫۳ لیتر در صد کیلومتر در بعضی منابع ذکر شده، اما نباید انتظار داشت خودرویی ۸ تا ۱۰ ساله در ترافیک سنگین تهران همان عدد را ثبت کند. ترافیک، کولر، وزن سرنشینان، شیب، کیفیت سوخت، باد و سایش لاستیک و سبک رانندگی اثر زیادی دارند. کامپیوتر سفری نیز معیار نهایی نیست و پر کردن کامل باک و محاسبه‌ی مصرف طی چندصد کیلومتر تصویر واقعی‌تری ارائه می‌دهد.

فراوانی محصولات هیوندای و کیا در ایران باعث شده قطعات مصرفی و تعمیرکار آشنا با محصولات دو برند نسبت به وارداتی‌های کم‌تیراژ بیشتر باشند، اما دسترسی مناسب را نباید با ارزانی اشتباه گرفت. چراغ، یونیت الکترونیکی، قطعات AWD، مکانیزم پانوراما، اجزای خاص موتور و گیربکس، رادار و سنسور می‌توانند گران باشند. داده‌های مهر ۱۴۰۵ نیز اختلاف قابل‌توجه قیمت لنت، باتری و قطعات بدنه در برندهای مختلف را نشان می‌دهند؛ خریدار باید پیشاپیش توان پرداخت خرابی یک قطعه‌ی گران را بسنجد. با این حال هزینه بسیاری از لوازم توسان در مقایسه با خودروهای رقیب و چینی جدید بسیار ارزان‌تر است.

هزینه‌ی مالکیت سه‌ساله عدد ثابتی ندارد. نمونه‌ای سالم با موتور بدون مصرف روغن، گیربکس و AWD سالم، لاستیک مناسب و سابقه‌ی روشن، عمدتا هزینه‌ی سرویس دوره‌ای، روغن، فیلتر، قطعات مصرفی و احتمالا لاستیک و باتری خواهد داشت. در سناریویی واقع‌بینانه ممکن است لنت، دیسک، باتری، لاستیک، بوش، لینک، کمک‌فنر، روغن‌های انتقال قدرت یا یک قطعه‌ی برقی و رفاهی نیز تعویض شوند.

سناریوی پرهزینه با آسیب موتور، مصرف شدید روغن، خرابی داخلی گیربکس، ایراد AWD یا ترنسفر، تصادف سنگین شاسی، خرابی پانوراما یا یونیت‌های گران شکل می‌گیرد. هزینه‌ی کارشناسی دقیق پیش از معامله باید جزئی از هزینه‌ی خرید تلقی شود. صرفه‌جویی در کارشناسی ممکن است خریدار را با چندین برابر همان مبلغ در تعمیرگاه روبه‌رو کند.

داده‌های بازار مهر ۱۴۰۵ برای نمونه‌های مدل ۲۰۱۷ مجهز به AWD ارقام حدود ۵٫۵ تا ۶٫۵ میلیارد تومان و برای بعضی نمونه‌های سه‌رادار حدود ۷ میلیارد تومان را نشان می‌دهند. مبالغ یادشده قیمت عرضه یا آگهی هستند، نه الزاما معامله‌ی نهایی. سلامت موتور و AWD، شاسی، کارکرد واقعی، سابقه‌ی سرویس، تجهیزات، تعداد کلید، لاستیک‌ها، واردات رسمی یا شخصی و اصالت آپشن‌ها می‌توانند بیش از اختلاف یک یا دو سال مدل بر قیمت اثر بگذارند.

اگر سه خودرو کاملا یکسان باشند، مدل بالاتر مزیت دارد، ولی بازار واقعی به‌ندرت چنین شرایطی می‌سازد. مدل ۲۰۱۶ با ۸۰ هزار کیلومتر واقعی، موتور و AWD سالم و سابقه‌ی مستند می‌تواند از مدل ۲۰۱۸ با کیلومتر نامعلوم، شاسی تعمیرشده یا مصرف روغن انتخاب کم‌ریسک‌تری باشد. ترتیب تقریبی اولویت شامل سلامت فنی، شاسی و ایمنی، سابقه‌ی نگهداری، اصالت کیلومتر، تجهیزات و سپس سال مدل می‌شود.

عدد کیلومتر بدون بررسی قابل‌اعتماد نیست و هیچ نشانه‌ای نیز به‌تنهایی دستکاری آن را ثابت نمی‌کند. کیلومتر خوانده‌شده از یونیت‌های قابل دسترس، سوابق سرویس، فاکتورها، معاینه‌ی فنی، تاریخ لاستیک، وضعیت دیسک و لنت، سایش فرمان، پدال، صندلی راننده، کلیدها، دکمه‌های پرمصرف، لولای در، موکت و تریم داخلی باید در کنار هم قرار گیرند. مدل ۲۰۱۷ با کارکرد ادعایی ۴۰ هزار کیلومتر باید در کابین و قطعات مصرفی نیز نشانه‌های کارکرد کم داشته باشد.

پیش از معامله کارت خودرو، سند، VIN روی خودرو و مدارک، شماره‌ی موتور در صورت نیاز، بیمه، سوابق سرویس، فاکتور تعمیرات موتور یا گیربکس، کلید یدک، دفترچه‌ها، سوابق نمایندگی و وضعیت قانونی باید بررسی شوند. تعمیر اصولی و مستند الزاما بد نیست؛ موتوری که با فاکتور و توضیح روشن تعمیر شده، ممکن است از نمونه‌ای با عیب پنهان‌شده مطمئن‌تر باشد. مشکل اصلی تعمیر نامعلوم و بی‌مدرک خواهد بود.

صدای کوبش عمیق و منظم، تشدید صدا با افزایش دور یا بار موتور، افت فشار روغن، براده فلزی در روغن و در موارد شدید کاهش توان یا خاموش شدن موتور از علائمی هستند که نیاز به بررسی فوری دارند. در اسناد رسمی هیوندای برای موتورهای مشمول کمپین یاتاقان نیز صدای غیرعادی موتور و روشن شدن چراغ فشار روغن از هشدارهای اصلی ذکر شده است.

صدای فلزی واضح در موتور سرد، مصرف روغن قابل‌توجه، دود آبی، خراش جدی سیلندر، اختلاف زیاد کمپرس، افزایش دمای موتور، لغزش یا ضربه‌ی شدید گیربکس، تاخیر غیرعادی D یا R، عمل نکردن AWD، نشتی جدی ترنسفر یا دیفرانسیل، تایرهای نامتناسب، آسیب ستون یا شاسی، دستکاری ایربگ یا کمربند، کیلومتر غیرقابل دفاع، آب‌خوردگی کابین و تعداد زیادی خطای پاک‌شده در دیاگ، همگی دلایلی برای توقف معامله و بررسی بیشتر هستند. مشاهده‌ی یکی از موارد الزاما به معنای کنار گذاشتن خودرو نیست، اما معامله نباید بدون تشخیص دقیق نهایی شود.

کسی که سراغ توسان TL می‌رود، معمولاً خودروهایی مانند کیا اسپورتیج، میتسوبیشی اوتلندر، نیسان ایکس‌تریل و رنو کولیوس را نیز بررسی می‌کند. مقایسه‌ی رقبای اصلی در جدول زیر آمده است.

در مورد اسپورتیج و توسان، نکته مهم این است که جابه‌جایی بین این دو لزوماً تمام ریسک‌های فنی را حذف نمی‌کند؛ چراکه بخش قابل توجهی از معماری فنی آنها مشترک یا بسیار نزدیک است.

در مورد ایکس‌تریل و کولیوس نیز موتور ۲.۵ لیتری می‌تواند از نظر کشش جذاب‌تر باشد، اما گیربکس CVT خودش موضوع مهمی برای تصمیم است.

در هر صورت در بازار دست‌دوم، قرار نیست از یک «خودروی پرریسک» به یک «خودروی بدون ریسک» مهاجرت کنید؛ نوع ریسک و هزینه‌ها تغییر می‌کند.

در این نقطه یک سؤال مهم برای خریدار توسان مطرح می‌شود: با حدود 7.7 میلیارد تومان برای مدل‌های فول رادار 2018 و 6.2 میلیارد تومان برای مدل‌های بیسیک 2016، واقعاً بهتر است سراغ یک کراس‌اوور کره‌ای ۸ تا ۱۰ ساله برویم یا با همین پول یک خودروی چینی صفرکیلومتر بخریم؟

پاسخ این سؤال را نمی‌توان فقط با مقایسه سال ساخت داد. توسان TL از نظر ابعاد، کیفیت ساخت و معماری فنی هنوز در کلاس خودروی قابل توجهی قرار می‌گیرد، اما در مقابل، کراس‌اوورهای صفرکیلومتر چینی امکانات بیشتر، گارانتی و مهم‌تر از همه مزیت صفر بودن را در اختیار خریدار قرار می‌دهند.

از طرف دیگر، همه این خودروها دقیقاً هم‌کلاس توسان نیستند. بنابراین بهتر است مقایسه را بر اساس ابعاد، قیمت و نوع کاربری انجام دهیم.

تیگو ۷ پرو با طول ۴۵۰۰ میلی‌متر، عرض ۱۸۴۲ میلی‌متر و فاصله محوری ۲۶۷۰ میلی‌متر، از نظر ابعاد تقریباً روی همان زمینی قرار می‌گیرد که توسان TL قرار دارد. برای همین، احتمالاً مهم‌ترین گزینه چینی برای خریدار توسان است.

قیمت بازار تیگو ۷ پرو مدل ۱۴۰۵ در اواسط مهر ۱۴۰۵ حدود ۶.۲ میلیارد تومان بوده است؛ یعنی تقریباً در محدوده قیمت بسیاری از توسان‌های ۲۰۱۷ کارکرده.

در مقابل توسان، تیگو ۷ پرو یک خودروی صفرکیلومتر با تجهیزات رفاهی و ایمنی مدرن‌تر است و از نظر فضای کابین نیز ابعاد بسیار نزدیکی دارد. بنابراین اگر برای خریدار، صفر بودن، امکانات و مدل جدیدتر اهمیت بیشتری داشته باشد، این خودرو یکی از نخستین گزینه‌هایی است که باید بررسی شود.

البته توسان مزیت‌هایی مانند موتور تنفس طبیعی، گیربکس اتوماتیک متعارف و سابقه طولانی‌تر در بازار ایران را دارد، در حالی که تیگو ۷ پرو به موتور توربو و گیربکس CVT متکی است. بنابراین اینجا دیگر صرفاً بحث «قدیمی یا جدید» نیست؛ نوع قوای محرکه و هزینه‌های نگهداری هم وارد تصمیم می‌شوند.

KMC X5 نیز از نظر ابعاد بسیار به توسان نزدیک است. این خودرو ۴۵۰۵ میلی‌متر طول، ۱۸۵۰ میلی‌متر عرض و ۲۶۶۰ میلی‌متر فاصله محوری دارد.

قیمت بازار X5 مدل ۱۴۰۵ در مهر حدود 6.2 میلیارد تومان گزارش شده است؛ یعنی حتی کمی پایین‌تر از بخش بزرگی از بازار توسان‌های کارکرده.

این اختلاف قیمت باعث می‌شود X5 برای خریدار توسان یک گزینه جدی باشد، به‌خصوص اگر صفرکیلومتر بودن و امکانات روز برای او اهمیت بیشتری از برند و سابقه یک خودروی کره‌ای داشته باشد.

در عین حال، X5 از نظر ابعاد تقریباً همان فضای مورد انتظار یک کراس‌اوور کامپکت خانوادگی را ارائه می‌دهد و به همین دلیل نمی‌توان آن را صرفاً یک خودروی کوچک‌تر و ارزان‌تر در نظر گرفت.

فونیکس FX با طول ۴۴۰۰ میلی‌متر، عرض ۱۸۳۰ میلی‌متر و فاصله محوری ۲۶۳۰ میلی‌متر کمی از توسان کوچک‌تر است، اما همچنان در محدوده کراس‌اوورهای کامپکت قرار می‌گیرد. قیمت بازار مدل ۱۴۰۵ این خودرو در اواسط مهر حدود ۷.۵ میلیارد تومان بوده است.

FX بیشتر از آنکه یک جایگزین مستقیم برای توسان از نظر کاربری خانوادگی باشد، برای خریدارانی جذاب است که طراحی، تجهیزات و عملکرد موتور را در اولویت قرار می‌دهند. بنابراین از نظر ابعاد کمی کوچک‌تر است، اما از نظر بازه قیمتی کاملاً وارد محدوده انتخاب خریدار توسان شده است.

اگر سیستم چهارچرخ محرک برای شما یکی از دلایل اصلی خرید توسان است، تیگو ۷ پرو مکس AWD مقایسه جذاب‌تری ایجاد می‌کند.

قیمت بازار مدل ۱۴۰۵ این خودرو در اواسط مهر حدود 7.7 میلیارد تومان بوده و نمونه‌های مدل ۱۴۰۴ نیز حدود 7.4 میلیارد تومان قیمتگذاری می‌شوند.

در نتیجه این خودرو کاملا در محدوده قیمتی توسان‌های فول آپشن قرار می‌گیرد، اما در عوض با یک کراس‌اوور صفرکیلومتر چهارچرخ محرک و به‌مراتب جدیدتر روبه‌رو هستیم.

از نظر ابعاد نیز تیگو ۷ پرو در همان محدوده توسان قرار دارد و فاصله محوری آن ۲۶۷۰ میلی‌متر است.

بنابراین برای خریدار توسان AWD، این خودرو از جمله گزینه‌هایی است که مقایسه آن منطقی‌تر از کراس‌اوورهای کوچک‌تر خواهد بود.

KMC SR6 با طول ۴۶۰۵ میلی‌متر، عرض ۱۸۹۰ میلی‌متر و فاصله محوری ۲۷۲۰ میلی‌متر از توسان بزرگ‌تر است.

قیمت بازار این خودرو در اواسط مهرماه حدود ۷ میلیارد تومان برای مدل ۱۴۰۴ گزارش شده است.

بنابراین SR6 را نمی‌توان رقیب کاملاً هم‌اندازه توسان دانست؛ این خودرو کمی بزرگ‌تر است و از نظر فضای کابین و ابعاد بدنه می‌تواند برای خانواده‌هایی که فضای بیشتری می‌خواهند جذاب‌تر باشد.

فیدلیتی الیت حتی از SR6 نیز بزرگ‌تر است. این خودرو ۴۷۳۵ میلی‌متر طول، ۱۹۰۰ میلی‌متر عرض و ۲۷۲۰ میلی‌متر فاصله محوری دارد و در نسخه ۷ نفره نیز عرضه می‌شود.

قیمت بازار مدل ۱۴۰۵ فیدلیتی الیت ۷ نفره در اوسط مهرماه حدود 7.4 تا 7.6 میلیارد تومان بوده است.

به همین دلیل، فیدلیتی الیت برای کسی که با بودجه توسان به دنبال خودروی صفر، کابین بزرگ‌تر و قابلیت حمل سرنشین بیشتر است، گزینه‌ای قابل بررسی خواهد بود؛ اما از نظر ابعاد و فلسفه طراحی، یک رقیب دقیق برای توسان نیست.

قیمت‌ها در این جدول قیمت‌های بازار در اواسط مهر ۱۴۰۵ هستند و ممکن است در فاصله کوتاهی تغییر کنند.

اینجا تصمیم خرید واقعاً به اولویت‌های خریدار بستگی دارد. توسان به شما یک خودروی جاافتاده‌تر، با موتور تنفس طبیعی و گیربکس ۶ سرعته متعارف می‌دهد؛ اما در عوض باید با سن بالا، احتمال استهلاک قطعات، هزینه تعمیرات و مهم‌تر از همه تفاوت شدید میان نمونه‌های سالم و ناسالم کنار بیایید.

خودروی چینی صفرکیلومتر در مقابل، گارانتی، مدل جدیدتر، تجهیزات بیشتر و ریسک کمتر از بابت استهلاک سال‌های گذشته دارد، اما خریدار باید سراغ موتورهای توربو، CVT یا DCT و همچنین سابقه کوتاه‌تر برخی مدل‌ها در بازار ایران برود.

توسان TL بیشتر با نیاز کسی همخوان است که:

• یک کراس‌اوور خانوادگی می‌خواهد؛
• سواری راحت برایش مهم است؛
• شتاب اسپرت اولویت اصلی نیست؛
• چهارچرخ محرک برای برف و جاده لغزنده می‌خواهد؛
• گیربکس اتوماتیک متعارف را به DCT ترجیح می‌دهد؛
• امکانات رفاهی را دوست دارد؛
• و می‌خواهد خودرویی داشته باشد که بازار قطعات و تعمیرکار آن نسبتاً فراوان باشد.

در مقابل، نباید از توسان 2016 تا 2018 وارداتی انتظار:

• شتاب یک کراس‌اوور قدرتمندتر،
• توانایی آفرود سنگین،
• مصرف سوخت خودروی کوچک دیفرانسیل جلو،
• یا هزینه نگهداری خودروهای اقتصادی داخلی

را داشت. و مهم‌تر از همه، برند هیوندای را نباید مترادف «بدون خرابی» دانست.

اعتماد به عدد کیلومتر بدون بررسی استهلاک خودرو

بررسی نکردن خودرو در حالت سرد

تست نکردن AWD

بی‌توجهی به اختلاف لاستیک‌های چهارگانه

پرداخت پول اضافه فقط برای عبارت «فول» یا «سه‌رادار»

خرید یک نمونه ارزان به امید اینکه صدای موتور با یک تعمیر کوچک برطرف شود

دیاگ نکردن TCM، SRS و AWD

کارشناسی رنگ و فراموش کردن شاسی، ایربگ و زیر خودرو

☐ موتور کاملاً سرد باشد

☐ سطح روغن بررسی شود

☐ نشتی روغن بررسی شود

☐ صدای استارت سرد بررسی شود

☐ دود آبی بررسی شود

☐ سابقه مصرف روغن پرسیده شود

☐ سابقه داغ‌کردن مشخص شود

☐ وضعیت مایع خنک‌کننده بررسی شود

☐ آثار بازشدگی موتور بررسی شود

☐ در صورت ریسک، بروسکوپ انجام شود

☐ در صورت نیاز کمپرس یا Leak-down انجام شود

☐ درگیری R

☐ درگیری D

☐ تعویض ۱ به ۲

☐ تعویض ۲ به ۳

☐ معکوس

☐ Kickdown

☐ تست سرد

☐ تست گرم

☐ بررسی لغزش

☐ بررسی تقه

☐ بررسی نشتی

☐ دیاگ TCM

☐ بررسی سابقه روغن گیربکس

☐ خطای AWD

☐ عملکرد محور عقب

☐ ترنسفر

☐ گاردان

☐ دیفرانسیل عقب

☐ بررسی نشتی

☐ سابقه روغن ترنسفر

☐ سابقه روغن دیفرانسیل

☐ هماهنگی چهار لاستیک

☐ بوش طبق

☐ لینک و بوش موج‌گیر

☐ کمک‌فنر

☐ سیبک

☐ بلبرینگ

☐ پلوس

☐ گردگیرها

☐ جعبه‌فرمان

☐ تقه فرمان

☐ لنت

☐ دیسک

☐ لرزش فرمان

☐ ABS

☐ ESC

☐ EPB

☐ اتوهولد

☐ کاپوت

☐ گلگیرها

☐ درها

☐ سقف

☐ ستون A

☐ ستون B

☐ ستون C

☐ رکاب

☐ سینی جلو

☐ شاسی جلو

☐ کف صندوق

☐ سینی عقب

☐ ضخامت رنگ

☐ ECU ایربگ

☐ چراغ SRS

☐ ایربگ فرمان

☐ ایربگ داشبورد

☐ ایربگ پرده‌ای

☐ کمربندها

☐ Pretensioner

☐ کلید اول

☐ کلید دوم

☐ Keyless

☐ استارت

☐ صندلی برقی

☐ گرمکن

☐ سردکن

☐ گرمکن فرمان

☐ تهویه

☐ پانوراما-سانروف

☐ صندوق برقی

☐ دوربین

☐ سنسورها

☐ رادارها

☐ آینه‌ها

☐ نمایشگر

☐ ECU

☐ TCM

☐ SRS

☐ ABS/ESC

☐ AWD

☐ EPB

☐ خطاهای Pending

☐ پارامترهای زنده

☐ بررسی شواهد پاک شدن اخیر خطاها

☐ VIN

☐ سند

☐ کارت خودرو

☐ بیمه

☐ سوابق سرویس

☐ فاکتور تعمیرات

☐ کلید دوم

☐ سوابق نمایندگی در صورت دسترسی

هیوندای توسان TL دو لیتری هنوز می‌تواند کراس‌اووری خانوادگی و مناسب برای بازار دست‌دوم ایران باشد. موتور تنفس طبیعی MPI، گیربکس ۶ سرعته‌ی اتوماتیک، سواری راحت، امکانات مناسب، AWD و دسترسی نسبتا خوب به قطعه سبب شده‌اند خودرو پس از نزدیک به یک دهه همچنان مورد توجه بماند. بااین‌حال، وضعیت واقعی خودرو از سال مدل مهم‌تر شده و سه اولویت نخست شامل سلامت موتور G4NA، عملکرد سامانه‌ی چهارچرخ محرک و سابقه‌ی واقعی نگهداری هستند؛ پس از آنها گیربکس، شاسی و ایمنی، اصالت کیلومتر و تجهیزات رفاهی قرار می‌گیرند.

مدل ۲۰۱۶ با ۸۰ هزار کیلومتر واقعی، موتور و AWD سالم و سوابق مستند می‌تواند کم‌ریسک‌تر از مدل ۲۰۱۸ با کیلومتر نامعلوم، موتور مشکوک و تصادف سنگین باشد. خریدار باید نسخه‌ی ۲٫۰ MPI مجهز به 6AT و AWD را تأیید کند، موتور را سرد ببیند، مصرف روغن و سابقه‌ی سرویس را بسنجد، در نمونه‌ی مشکوک بروسکوپ انجام دهد، گیربکس را سرد و گرم بیازماید و ECU، TCM، SRS، ABS و AWD را دیاگ کند.

عملکرد واقعی محور عقب، ترنسفر، دیفرانسیل و هماهنگی لاستیک‌ها نباید فراموش شوند. شاسی، ستون‌ها، سینی‌ها، کف صندوق، ایربگ و کمربند نیز به کارشناسی کامل نیاز دارند و پانوراما، صندوق برقی، گرمکن، سردکن، EPB، رادارها و دیگر آپشن‌ها باید شخصا آزمایش شوند. کیلومتر باید با سوابق، دیاگ و استهلاک کابین همخوان باشد و قیمت پایین پیش از روشن شدن دلیل آن نباید مزیت تلقی شود.

پرسش اصلی هنگام خرید درباره‌ی بهترین سال تولید نیست. خریدار باید بداند خودروی پیش‌رو طی ۸ تا ۱۰ سال چگونه نگهداری شده، چه تعمیراتی داشته و اکنون در چه وضعیتی قرار دارد. پاسخ مستند به همین پرسش، بخش بزرگی از ارزش واقعی و هزینه‌های آینده را مشخص خواهد کرد.

اگر تجربه‌ی خرید یا نگهداری توسان TL را دارید، دیدگاه و هزینه‌های واقعی خود را با دیگران به‌اشتراک بگذارید.