فراری با هزینه‌ی تویوتا؛ MR2 چه‌طور معادله را برهم زد؟

فراری 348 از آن خودروهایی است که آدم را در نگاه اول ثروتمندتر نشان می‌دهد؛ موتور وسط، چراغ‌های مخفی‌شونده، گیربکس دستی با گیت فلزی و شیارهای جانبی بلند، همه کنار هم تصویری می‌سازند که هنوز هم توجه را جلب می‌کند. اما پشت این چهره، هزینه‌ای قرار دارد که خیلی زود رویای مالکیت را به دفتر حساب‌وکتاب تبدیل می‌کند.

به‌گزارش هات‌کارز، همین تضاد است که تویوتا MR2 توربو را وارد داستان می‌کند؛ خودرویی که در دهه‌ی ۱۹۹۰ با همان فرمول پایه‌ای وارد میدان شد، یعنی موتور وسط، محور عقب محرک و بدنه‌ای با حال‌وهوای اگزوتیک، اما با صورتحسابی که بیشتر به تویوتاهای روزمره نزدیک بود تا یک سوپراسپرت ایتالیایی.

فراری ۳۴۸ هنوز هم مثل طرحی از اواخر دهه‌ی ۱۹۸۰ به‌نظر می‌رسد که با خط‌کش کشیده شده باشد و بعد، یک دفتر هزینه هم کنار آن گذاشته باشند. دماغه‌ی کوتاه، چراغ‌های مخفی‌شونده، شیارهای افقی عمیق در کناره‌ها و کابینی که جلوتر از محور عقب می‌نشیند، همه به یک موتور ۳٫۴ لیتری V8 در بخش میانی-عقب بدنه وصل می‌شوند.

خرید چنین خودرویی به بودجه‌ی جدی نیاز دارد، اما داده‌های فعلی تصویر را کمی متعادل‌تر از بعضی برآوردهای قدیمی نشان می‌دهد. Classic.com میانگین قیمت فراری ۳۴۸ را حدود ۸۴٬۹۸۰ دلار ثبت کرده و Hagerty نیز برای یک ۳۴۸ tb مدل ۱۹۹۱ در وضعیت خوب، رقمی نزدیک به ۷۹٬۶۰۰ دلار را نشان می‌دهد. نمونه‌های ویژه، خودروهای ممتاز و بعضی قیمت‌های درخواستی امروز از ۱۰۵٬۰۰۰ دلار هم فراتر می‌روند و نسخه‌های نادر Serie Speciale و Challenge در طبقه‌ی مالی دیگری قرار می‌گیرند. به بیان ساده، کسی برای خرید یک ۳۴۸ تمیز، جیب‌خالی به نمایش نمی‌گذارد.

ماجرا اما تازه از اینجا شروع می‌شود. یک آگهی خدماتی قدیمی برای سرویس 348 عدد ۶٬۳۷۵ دلار را نشان می‌داد. تعمیر اساسی فراری 348 در مرکز تعمیرات فراری J. Scuderia از ۷٬۳۰۰ دلار آغاز می‌شود؛ خدمتی که شامل باز کردن ساب‌فریم عقب و مجموعه‌ی موتور برای کارهای مربوط به تسمه و قطعات وابسته می‌شود. طبیعتا اگر مکانیک در یک خودروی اگزوتیکِ بیش از ۳۰ساله قطعه‌ی فرسوده‌ی دیگری پیدا کند، هزینه هم بالا می‌رود.

در همان بازه‌ی زمانی، یک کوپه‌ی اسپرت دیگر هم همین دستور پخت را اجرا می‌کرد. موتور پشت دو صندلی و جلوتر از محور عقب قرار گرفته، نیرو به چرخ‌های عقب می‌رسد، دماغه پایین می‌نشیند و چراغ‌ها پنهان می‌شوند، ورودی‌های هوا در عقب بدنه می‌نشینند و سقف و دم، فرمی کم‌ارتفاع و پهن پیدا می‌کنند. تناسب‌ها دقیقا از کتاب طراحی موتوروسط آمده‌اند.

همین ویژگی‌ها بود که لقب‌هایی مثل «فراری بچه» یا «فراری فقرا» را برای آن خودرو ساخت. این نام‌ها شاید لحنی تحقیرآمیز داشته باشند، اما توضیح می‌دهند چرا طراحی‌اش این‌قدر خوب دوام آورده است. نه از نشان فراری استفاده کرد و نه به صدای ساختگی V12 نیاز داشت. با این حال، از فاصله‌ی دور همان زبان بصری را منتقل می‌کرد؛ فرم گُوِه‌ای، چراغ‌های پنهان، دو صندلی، برآمدگی‌های بزرگ عقب و موتوری در جایی که معمولا برای خرید روزانه در نظر گرفته می‌شود.

اهمیت ماجرا از سطح ظاهر هم فراتر می‌رفت. بسیاری از کوپه‌های ارزان‌قیمت آن دوران فقط اسپویلر، ورودی هوا و برچسب‌های نمایشی داشتند، اما زیر پوستشان همان آرایش معمول موتور جلو پنهان بود. MR2 از این قاعده جدا می‌شد، چون واقعا از یک پلتفرم موتوروسطِ عرضی و دیفرانسیل عقب استفاده می‌کرد.

آن خودرو نسل دوم تویوتا MR2 بود که بیشتر با کد شاسی SW20 شناخته می‌شود. تویوتا این نسل را در اکتبر ۱۹۸۹ در ژاپن معرفی کرد و تولید آن در بازار جهانی تا ۱۹۹۹ ادامه یافت. نسبت به MR2 اول که کوچک‌تر و تیزتر بود، SW20 طولانی‌تر، عریض‌تر، سنگین‌تر، گردتر و به‌مراتب اگزوتیک‌تر به‌نظر می‌رسید. در بازار داخلی ژاپن، نسخه‌ی برتر در آغاز با موتور ۲٫۰ لیتری توربوشارژ 3S-GTE و قدرت ۲۲۵ اسب بخار عرضه شد. خریداران آمریکایی هم اندکی بعد نسخه‌ی ۲۰۰ اسبی همین چهارسیلندر توربو را دریافت کردند.

قرار دادن یک SW20 کنار فراری ۳۴۸، آن لقب قدیمی را قابل‌فهم می‌کند. هر دو موتور را در میانه‌ی خودرو می‌گذارند و نیروی محرکه را به چرخ‌های عقب می‌فرستند. هر دو دماغه‌ای پایین، چراغ‌های مخفی، حالت کابین-جلو و بدنه‌ای دارند که روی تایرهای عقب باد می‌کند. ورودی کناری MR2 و تریم مشکی آن هم همان حس حرکت بصری را می‌سازند که شیارهای تهاجمی فراری ایجاد می‌کنند. البته کسی این دو را پس از دور زدن دور تا دورشان با هم اشتباه نمی‌گیرد، اما وقتی از زاویه‌ی زبان طراحی ۱۹۹۰ به آن‌ها نگاه شود، نسبت خانوادگی روشن می‌شود. تویوتا یک خودروی اسپرت حدودا ۲۰هزار دلاری ساخته بود با وقاری که معمولا به ماشین‌هایی با مالیات‌نامه‌ای جذاب‌تر تعلق داشت.

نسخه‌ی توربو هم بخش بامزه‌ی ماجرا را کامل می‌کرد. شتاب ۰ تا صد کیلومتر برساعت MR2 توربو حدود ۵٫۸ ثانیه ثبت شده، در حالی که فراری ۳۴۸ رقم ۵٫۶ ثانیه را نشان می‌دهد. اعداد دوره‌ای همیشه دقیقا هم‌نظر نیستند، اما مقایسه همچنان چشمگیر می‌ماند. تویوتا با نصف تعداد سیلندرها و یک توربوشارژر، توان چهارسیلندر خود را از طریق یک گیربکس پنج‌سرعته دستی به زمین می‌فرستاد، در حالی که فراری به یک V8 تنفس طبیعی ۳٫۴ لیتری تکیه داشت. کسی قرار نیست وانمود کند که این دو پیشرانه صدا، واکنش یا حس‌وحال یکسانی دارند، اما فاصله‌ی دو دهم ثانیه‌ای در آن دوره داستان یک قهرمان کم‌ادعا را می‌ساخت.

اکنون، با گذشت سه دهه، این داستان حتی محکم‌تر دیده می‌شود. داده‌های بازار SW20 توربو میانگین معامله‌ای نزدیک به ۲۴٬۷۰۰ دلار و معیار مرجع حدود ۲۳٬۰۰۰ دلار را نشان می‌دهد. خودروهای اخیر از محدوده‌ی میانیِ ده‌هزار دلار تا ۳۰هزار و ۴۰هزار دلار فروخته شده‌اند و این رقم بسته به کارکرد، اصالت، وضعیت و مشخصات تغییر می‌کند. بودجه‌ای حدود ۱۵٬۰۰۰ تا ۳۰٬۰۰۰ دلار هنوز بخش قابل‌توجهی از بازار را پوشش می‌دهد، هرچند نمونه‌های استثنایی گران‌ترند. کنار میانگین حدود ۸۵٬۰۰۰ دلاری فراری ۳۴۸، شکاف به‌روشنی دیده می‌شود. فقط یک سرویس بزرگ ۷٬۳۰۰ دلاری فراری می‌تواند نزدیک به پول یک پروژه‌ی MR2 تمام شود یا بخش بزرگی از بهای یک SW20 سالم را ببلعد.

برتری MR2 فقط در شتاب خلاصه نمی‌شود. تویوتا یک خودروی اسپرت غیرعادی را با فلسفه‌ی قطعاتی کاملا معمولی مهندسی کرد. در بازار آمریکا، نسخه‌ی تنفس طبیعی SW20 حتی از موتور ۲٫۲ لیتری 5S-FE چهارسیلندر استفاده می‌کرد که از نظر خاستگاه به واحد به‌کاررفته در کمری نزدیک بود، و نسخه‌ی توربو هم پیشرانه‌ی 3S-GTE مرتبط با Celica All-Trac را دریافت می‌کرد. این موضوع MR2 توربو را به یک کمری با کفش ورزشی تبدیل نمی‌کند، اما نشان می‌دهد تویوتا پروژه را چگونه دیده بود. شرکت، یک چیدمان عجیب را با موتور، کنترل‌ها، برق و انتظارهای سرویسِ انبوه‌سازانه ترکیب کرد، نه با قطعاتی که مثل جواهرات گران‌قیمت رفتار کنند.

نمونه‌های کارکردبالا هم این شهرت را تأیید می‌کنند، هرچند وضعیت نگهداری مالک مهم‌تر از نشان روی دماغه است. Hagerty به مالکان نسل دوم MR2 با کارکردهای بالای ۲۰۰٬۰۰۰ مایل اشاره کرده و یک گزارش علاقه‌مندان از نمونه‌ی ۱۹۹۳ تنفس طبیعی با ۳۰۳٬۰۰۰ مایل و پیشرانه‌ی فابریک خبر می‌دهد.

با این حال، سن خودرو هم نقش مهمی دارد. یک MR2 ارزانِ ۳۰ساله می‌تواند با سرعتی قابل‌توجه به MR2یی بسیار گران تبدیل شود. راهنمای خرید از زنگ‌زدگی در رکاب‌ها و سازه‌ی بدنه، فرسودگی بوش‌ها و اتصالات تعلیق، نشتی مایع خنک‌کننده، رادیاتورهای خسته، ایرادهای فرمان برقی و پیامدهای داغ‌کردن موتور هشدار می‌دهند. نسخه‌های توربو هم لایه‌ای دیگر از شیلنگ‌ها، سخت‌افزار بوست و گرما اضافه می‌کنند. مالکان قبلی هم گاهی با قطعاتی که نیمه‌شب و بعد از تماشای سه ویدئوی یوتیوب خریده‌اند، لایه‌ی نهایی را می‌سازند. در نهایت، یک نمونه‌ی سالم و مستند می‌تواند راننده‌ای بسیار خوب باشد، اما یک خودرو زنگ‌زده و دست‌کاری‌شده می‌تواند مکانیکی را پیدا کند که فرزندانش را برای دانشگاه خوشحال‌تر کند.

البته تویوتا قانون‌های فیزیک را دور نزد. نسل‌های اولیه‌ی SW20 به بیش‌فرمانی ناگهانی شهرت پیدا کردند، به‌ویژه وقتی راننده در میانه‌ی پیچ پایش را ناگهان از روی گاز برمی‌داشت یا اصلاحی تند انجام می‌داد. خودروی موتوروسط بخش زیادی از جرمش را نزدیک مرکز حمل می‌کند و همین ویژگی به چرخش سریع کمک می‌کند، اما وقتی چسبندگی عقب از بین برود، فرصت اصلاح هم کمتر می‌شود. تویوتا در جریان تولید پاسخ داد. برای مدل سال ۱۹۹۳ بازار آمریکا، تعلیق را بازنگری کرد، تایرها را پهن‌تر ساخت و تغییرهای دیگری برای کاهش بیش‌فرمانیِ ناشی از رها کردن گاز انجام داد.

فضای مجازی گاهی بدنامی نسخه‌های اولیه را به افسانه تبدیل می‌کند، انگار هر SW20 اول صبح پشت بوته‌ای منتظر راننده‌ی بی‌تجربه نشسته باشد. واقعیت، متغیرهای بیشتری دارد. تایر مهم است، زاویه‌ی تنظیم چرخ‌ها مهم است، سلامت کمک‌فنر و بوش‌ها مهم است، سطح جاده و ورودی راننده هم همین‌طور. تغییرهای بعدی رفتار خودرو را عوض کردند و تایرهای مدرن هم می‌توانند تصویر را باز هم تغییر دهند. راننده‌ای که در میانه‌ی یک پیچِ بارگیر ناگهان گاز را رها کند، هنوز هم می‌فهمد مهندسان چرا روی انتقال وزن وسواس دارند. با این حال، احترام به رفتار خودرو از وحشت مؤثرتر عمل می‌کند. MR2 فقط یادآوری می‌کند که موتور پشت صندلی‌ها قرار گرفته، نه زیر شیشه‌ی جلو مثل یک تویوتای معمولی.

همین نکته‌ی مشهور، MR2 را قانع‌کننده‌تر می‌کند، نه ضعیف‌تر. تویوتا به خریدار شکل، آرایش و بخشی از واکنش‌های مربوط به یک ماشین موتوروسط واقعی را می‌داد. فراری ۳۴۸ البته هنوز خودروی بسیار اگزوتیک‌تری باقی می‌ماند؛ با صدای V8، پرستیژ بالاتر و تجربه‌ای که تویوتا اصلا قصد تقلید کامل از آن را نداشت. با این حال، MR2 توربو می‌توانست در چند دهم ثانیه‌ی نزدیک به عدد فراری تا ۶۰ مایل‌برساعت شتاب بگیرد، مسافتی را تحمل کند که برای بسیاری از خریداران خودروهای اگزوتیک ترس‌آور است، و از سرویس بزرگی که از قیمت یک تویوتای قدیمی دیگر شروع می‌شود، دور بماند.

• قیمت فراری 348 میانگین حدود ۸۴٬۹۸۰ دلار در Classic.com
• قیمت نمونه‌های سفارشی فراری 348 بالای ۱۰۵٬۰۰۰ دلار
• هزینه سرویس فراری ۳۴۸ از ۷٬۳۰۰ دلار در J. Scuderia
• قیمت تویوتا MR2 توربو میانگین حدود ۲۴٬۷۰۰ دلار
• سرعت‌گیری صفر تا صد کیلومتر برساعت MR2 توربو حدود ۵٫۸ ثانیه
• سرعت‌گیری صفر تا صد کیلومتر فراری 348 حدود ۵٫۶ ثانیه

به‌نظر شما ظاهر جذاب مهم‌تر است یا هزینه‌ی نگهداری پایین؟