پشت فرمان آریل اتم 4RR و بی‌ام‌و S1000RR؛ نبرد دیوانه‌وار اسپرت بریتانیایی با سوپربایک آلمانی

در دنیای خودرو و موتورسیکلت، همیشه قدرت بیشتر به معنای سریع‌تر بودن نیست. گاهی وزن پایین، آیرودینامیک، چسبندگی و مهارت راننده می‌توانند نتیجه رقابت را کاملاً تغییر دهند. این موضوع را می‌توان در رقابت جذاب آریل اتم 4RR و بی‌ام‌و S1000RR مشاهده کرد؛ دو وسیله نقلیه کاملاً متفاوت که با وجود اختلاف ساختار، فلسفه مهندسی مشترکی دارند: دستیابی به بیشترین عملکرد با کمترین وزن ممکن.

آریل اتم 4RR یکی از افراطی‌ترین خودروهای اسپرت جاده‌ای جهان است که با پیشرانه ۵۲۵ اسب بخاری و وزن کمتر از ۷۰۰ کیلوگرم، نسبت قدرت به وزن فوق‌العاده‌ای ارائه می‌دهد. در طرف دیگر، بی‌ام‌و S1000RR قرار دارد؛ موتورسیکلتی که با پیشرانه چهارسیلندر یک لیتری، قدرتی بیش از ۲۰۰ اسب بخار تولید می‌کند و یکی از سریع‌ترین سوپربایک‌های تولید انبوه جهان محسوب می‌شود.

این دو شاهکار مهندسی، در پیست آزمایشی اتوگِر با یکدیگر رقابت کردند تا مشخص شود کدام‌یک می‌تواند سریع‌تر یک دور پیست را طی کند. نتیجه این رقابت برخلاف تصور بسیاری از علاقه‌مندان، به سود خودروی چهارچرخ بود.

شرکت بریتانیایی آریل برای جشن بیست‌وپنجمین سالگرد تولید خانواده اتم، نسخه‌ای بسیار خاص با نام Atom 4RR توسعه داده است. این خودرو را باید یکی از افراطی‌ترین محصولات جاده‌ای دانست که مرز میان یک خودروی خیابانی و ماشین مسابقه‌ای را تا حد زیادی از بین می‌برد.

در طراحی آریل اتم، خبری از بدنه معمولی خودروهای اسپرت نیست. شاسی لوله‌ای و نمایان، ساختار بسیار سبک و حداقل تجهیزات رفاهی باعث شده‌اند وزن خودرو به شکل چشمگیری کاهش پیدا کند. بدنه فیبرکربنی، قطعات آیرودینامیکی اختصاصی و بال عقب بزرگ نیز به بهبود عملکرد این خودرو در سرعت‌های بالا کمک می‌کنند.

یکی از ویژگی‌های مهم اتم 4RR، استفاده از پیشرانه ۲ لیتری چهارسیلندر توربوشارژ هوندا است. البته این موتور نسخه معمولی پیشرانه سیویک تایپ R نیست و آریل تغییرات گسترده‌ای روی آن انجام داده است.

پیستون‌ها، شاتون‌ها، میل‌بادامک‌ها، سوپاپ‌ها و توربوشارژر ارتقا پیدا کرده‌اند و موتور به‌صورت دستی و طی بیش از ۱۰۰ ساعت مونتاژ و آماده‌سازی می‌شود. خروجی نهایی این مجموعه به ۵۲۵ اسب بخار قدرت و ۵۵۰ نیوتن‌متر گشتاور می‌رسد. حداکثر دور موتور نیز حدود ۸۲۰۰ دور در دقیقه است.

نیروی تولیدی از طریق گیربکس شش‌سرعته ترتیبی کوایف به چرخ‌های عقب منتقل می‌شود. این گیربکس برای تعویض سریع دنده‌ها در شرایط رانندگی مسابقه‌ای طراحی شده و از سیستم تعویض دنده پدالی بهره می‌برد.

مهم‌ترین ویژگی آریل اتم 4RR نسبت قدرت به وزن آن است. وزن این خودرو حدود ۶۶۹ کیلوگرم اعلام شده که در مقایسه با خودروهای اسپرت متداول، عدد بسیار کوچکی محسوب می‌شود. با وجود چنین وزنی، پیشرانه ۵۲۵ اسب بخاری نسبت قدرت به وزن بیش از ۷۸۰ اسب بخار به ازای هر تن ایجاد می‌کند. این رقم حتی از بسیاری از سوپراسپرت‌ها و هایپرکارهای گران‌قیمت نیز بیشتر است.

شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت این خودرو حدود ۲٫۴ ثانیه اعلام شده است. همچنین رسیدن از حالت سکون به سرعت ۱۶۱ کیلومتر بر ساعت تنها حدود ۵٫۱ ثانیه زمان می‌برد. حداکثر سرعت آن نیز حدود ۲۸۲ کیلومتر بر ساعت است.

البته عملکرد اتم 4RR فقط به شتاب مستقیم محدود نمی‌شود. وزن پایین، مرکز ثقل مناسب، سیستم تعلیق قابل تنظیم و نیروی رو به پایین آیرودینامیکی باعث شده‌اند این خودرو در پیچ‌های سریع نیز عملکرد بسیار چشمگیری داشته باشد. سیستم تعلیق قابل تنظیم اولینز، ترمزهای مسابقه‌ای AP Racing با دیسک‌های ۳۱۰ میلی‌متری و سیستم کنترل کشش چندمرحله‌ای از دیگر تجهیزات مهم این خودرو هستند.

در سوی دیگر رقابت، بی‌ام‌و S1000RR قرار دارد؛ موتورسیکلتی که از زمان معرفی تاکنون یکی از مهم‌ترین محصولات کلاس سوپربایک بوده است. این موتورسیکلت به یک پیشرانه چهارسیلندر خطی با حجم ۹۹۹ سی‌سی مجهز شده است. سیستم خنک‌کاری مایع و روغن، چهار سوپاپ برای هر سیلندر و فناوری اختصاصی ShiftCam بی‌ام‌و از ویژگی‌های فنی این موتور هستند.

در نسخه جدید S1000RR، قدرت پیشرانه به ۲۱۰ اسب بخار در دور موتور ۱۳ هزار و ۷۵۰ دور در دقیقه می‌رسد. حداکثر گشتاور نیز ۱۱۳ نیوتن‌متر در دور موتور ۱۱ هزار دور در دقیقه است. انتقال قدرت از طریق جعبه‌دنده شش‌سرعته و زنجیر انجام می‌شود. یکی از مزیت‌های اصلی S1000RR، وزن بسیار پایین آن است. وزن آماده حرکت و با باک پر این موتورسیکلت حدود ۱۹۸ کیلوگرم اعلام شده است. بنابراین با وجود قدرت بسیار زیاد، نسبت قدرت به وزن فوق‌العاده‌ای دارد.

شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت این سوپربایک حدود ۳٫۲۱ ثانیه است و حداکثر سرعت آن به حدود ۳۰۳ کیلومتر بر ساعت می‌رسد. بی‌ام‌و برای کنترل چنین عملکردی از مجموعه‌ای از سامانه‌های الکترونیکی استفاده کرده است. کنترل کشش دینامیکی، سیستم ABS ویژه موتورسیکلت، حالت‌های مختلف رانندگی، کنترل بلند شدن چرخ جلو و سیستم تعویض دنده سریع از جمله امکانات این مدل هستند. بالچه‌های آیرودینامیکی جدید در قسمت جلو نیز به افزایش نیروی رو به پایین و بهبود پایداری در سرعت‌های بالا کمک می‌کنند.

نکته جالب این جدول، برتری نسبت قدرت به وزن موتورسیکلت بی‌ام‌و است. با این حال، آریل اتم به دلیل چهارچرخ بودن، برخورداری از آیرودینامیک متفاوت و چسبندگی بیشتر در برخی شرایط پیست می‌تواند عملکرد بهتری داشته باشد.

یکی از بخش‌های جالب رقابت، تجربه رانندگی با آریل اتم 4RR است. این خودرو سه حالت مختلف تنظیم قدرت دارد که امکان تغییر رفتار پیشرانه را متناسب با شرایط رانندگی فراهم می‌کنند. در قوی‌ترین حالت، شتاب‌گیری خودرو بسیار شدید است و راننده تقریباً بلافاصله واکنش پیشرانه را احساس می‌کند.

به دلیل نبود بدنه معمولی، شیشه جلو و عایق‌بندی متداول، صدای موتور و جریان هوا به‌شدت در کابین احساس می‌شوند. راننده حتی برای رانندگی در پیست به محافظ چشم و گوش نیاز دارد. با وجود این شرایط، چیزی که بیش از همه جلب توجه می‌کند، واکنش سریع خودرو به فرمان، ترمز و پدال گاز است.

سیستم ترمز مسابقه‌ای AP Racing قدرت توقف بسیار زیادی فراهم می‌کند و سیستم تعلیق اولینز نیز امکان تنظیم دقیق رفتار خودرو را در پیچ‌ها فراهم کرده است. البته رانندگی با چنین خودرویی به تمرکز زیادی نیاز دارد. وزن پایین و قدرت بالا باعث می‌شوند کوچک‌ترین اشتباه راننده در استفاده از پدال گاز یا فرمان، رفتار خودرو را تغییر دهد.

برای مشخص شدن برنده رقابت، آریل اتم 4RR و بی‌ام‌و S1000RR در پیست آزمایشی اتوگِر مقابل یکدیگر قرار گرفتند. هدایت موتورسیکلت بر عهده میسون لاو، قهرمان سابق مسابقات ملی موتورسواری و راننده باتجربه مسابقات سوپربایک بود. در مقابل، راننده آریل اتم تجربه حرفه‌ای مشابهی در مسابقات موتورسیکلت نداشت.

پیش از شروع رقابت، پیش‌بینی‌ها چندان ساده نبودند. از یک طرف، بی‌ام‌و به دلیل وزن بسیار پایین و قدرت قابل توجه، در مسیرهای مستقیم و شتاب‌گیری اولیه برتری بالقوه داشت. از طرف دیگر، آریل اتم می‌توانست با استفاده از ترمزهای قدرتمند، چسبندگی چهارچرخ و نیروی رو به پایین آیرودینامیکی در پیچ‌ها زمان از دست رفته را جبران کند.

در شروع مسابقه، آریل اتم عملکرد خوبی داشت و توانست در بخش‌هایی از مسیر پیشتاز شود. با این حال، موتورسیکلت بی‌ام‌و با شتاب و سرعت بالای خود چندین بار فاصله را جبران کرد و حتی از خودرو سبقت گرفت. رقابت در پیچ‌های پایانی بسیار نزدیک دنبال شد. در نهایت آریل اتم توانست با استفاده از چسبندگی بیشتر و عملکرد مناسب در پیچ‌ها دوباره به برتری برسد و مسابقه را با پیروزی به پایان برساند.

اما نتیجه زمان‌گیری مستقل دو وسیله نقلیه، جالب‌تر بود.

بنابراین آریل اتم توانست یک دور پیست را حدود ۱٫۳ ثانیه سریع‌تر از موتورسیکلت بی‌ام‌و طی کند.

پیروزی آریل اتم در این رقابت را نمی‌توان صرفاً به قدرت بیشتر موتور نسبت داد. در واقع، چند عامل مهم در این نتیجه نقش داشتند. اولین عامل، چسبندگی چهارچرخ است. موتورسیکلت در هنگام عبور از پیچ‌ها به زاویه خواباندن بدنه و حفظ تعادل وابسته است، اما آریل اتم می‌تواند از چهار تایر خود برای انتقال نیروهای جانبی استفاده کند.

دومین عامل، سیستم ترمز است. ترمزهای مسابقه‌ای AP Racing امکان کاهش سرعت شدید و ورود دیرهنگام‌تر به پیچ‌ها را فراهم می‌کنند.

عامل سوم، آیرودینامیک است. بال عقب، قطعات فیبرکربنی و طراحی بدنه باعث ایجاد نیروی رو به پایین می‌شوند که در سرعت‌های بالا به افزایش پایداری خودرو کمک می‌کند. البته بی‌ام‌و نیز در مسیرهای مستقیم و شتاب‌گیری عملکرد فوق‌العاده‌ای دارد و حداکثر سرعت بالاتری ارائه می‌دهد. بنابراین نتیجه این رقابت به معنای برتری مطلق خودروهای چهارچرخ نسبت به موتورسیکلت‌ها نیست.

آریل اتم 4RR خودرویی تولید انبوه نیست و هر دستگاه آن به‌صورت سفارشی ساخته می‌شود. این موضوع در کنار استفاده از قطعات مسابقه‌ای، پیشرانه اختصاصی و بدنه فیبرکربنی باعث شده قیمت آن بسیار بالا باشد. قیمت پایه اعلام‌شده برای این مدل حدود ۲۰۸ هزار پوند است و مالیات و برخی تجهیزات سفارشی می‌توانند هزینه نهایی را افزایش دهند.

در مقابل، بی‌ام‌و S1000RR محصولی بسیار در دسترس‌تر در مقایسه با آریل اتم است و ۲۵ تا ۳۰ هزار دلار قیمت دراد. این موتورسیکلت با وجود عملکرد فوق‌العاده، در دسته سوپربایک‌های تولید انبوه قرار می‌گیرد و هزینه خرید و نگهداری آن به‌مراتب پایین‌تر از یک خودروی سفارشی مسابقه‌ای است.

رقابت آریل اتم 4RR و بی‌ام‌و S1000RR نشان می‌دهد که برای دستیابی به عملکرد فوق‌العاده در پیست، فقط قدرت موتور اهمیت ندارد. بی‌ام‌و با وزن ۱۹۸ کیلوگرمی و نسبت قدرت به وزن بیشتر، در مسیرهای مستقیم یک رقیب بسیار جدی است؛ اما آریل اتم با ۵۲۵ اسب بخار قدرت، چهارچرخ محرک بودن؟ خیر، انتقال قدرت دیفرانسیل عقب، چسبندگی چهار تایر و سیستم آیرودینامیکی پیشرفته توانسته است در این رقابت نتیجه بهتری کسب کند. ثبت زمان ۱ دقیقه و ۱۷٫۲ ثانیه برای آریل اتم در مقابل ۱ دقیقه و ۱۸٫۵ ثانیه برای بی‌ام‌و، برتری این خودروی خاص را در پیست مورد آزمایش نشان می‌دهد.

در نهایت، اگر هدف تجربه نهایت سرعت و هیجان یک سوپربایک باشد، S1000RR انتخابی استثنایی خواهد بود. اما اگر ترکیبی از قدرت یک هایپرکار، وزن یک خودروی مسابقه‌ای و چسبندگی چهارچرخ موردنظر باشد، آریل اتم 4RR یکی از عجیب‌ترین و هیجان‌انگیزترین گزینه‌های دنیای خودرو محسوب می‌شود.