با بزرگ‌ترین هواپیماهای ترابری نظامی جهان آشنا شوید

هواپیماهای ترابری نظامی سنگین، ستون فقرات هر نیروی نظامی مدرن و ابزار حیاتی در عملیات‌های نظامی و حتی بشردوستانه جهانی هستند. این هواپیماها باید ترکیبی از ظرفیت حمل بار عظیم، قابلیت عملیات در شرایط سخت و برد پروازی استراتژیک را فراهم آورند. در ادامه، با پنج نمونه از بزرگ‌ترین هواپیماهای ترابری نظامی جهان آشنا خواهیم شد. این لیست بر اساس ابعاد و وزن ناخالص برخاست از کوچک‌ترین به بزرگ‌ترین تنظیم شده است.

نخستین عضو این فهرست ایرباس A400M است؛ هواپیمایی اروپایی که به‌عنوان نمادی از همکاری بین‌المللی کشورهای عضو اتحادیه اروپا در زمینه هوانوردی نظامی شناخته می‌شود. این هواپیما برخلاف رقبا، از چهار موتور توربوپراپ استفاده می‌کند و قادر است تا ۳۷ تن محموله یا بیش از ۱۱۶ سرباز مجهز را حمل کند. مهندسی بال‌های آن به‌گونه‌ای است که امکان برخاست و فرود در باندهای کوتاه و بدون آمادگی (مانند زمین‌های شنی یا چمن‌زارها) فراهم می‌شود. برد پروازی بیش از ۸,۷۰۰ کیلومتر، سامانه اویونیک دیجیتال پیشرفته و توانایی انجام نقش‌های گوناگون مانند مأموریت‌های ترابری، سوخت‌رسانی هوایی و امداد انسانی، از A400M پرنده‌ای چندمنظوره ساخته‌اند. این هواپیما به‌ویژه در مأموریت‌های اروپایی ناتو به‌عنوان جایگزینی میان C-130 هرکولس و C-17 گلوب‌مستر نقش حیاتی دارد.

ایلوشین Il-76 به‌عنوان یکی از نمادین‌ترین هواپیماهای ترابری سنگین دوران شوروی، جایگاه دوم این فهرست را از آن خود می‌کند. این هواپیما به چهار موتور مجهز است که در نسخه‌های اولیه از نوع توربوجت بودند اما در نسخه‌های مدرن‌تر مثل MD-90A با موتورهای جدیدتر توربوفن جایگزین شدند. این هواپیما به دلیل توانایی عملیاتی در محیط‌های سخت و کم‌تجهیزات شهرت پیدا کرد. Il-76 قادر است تا ۶۰ تن محموله را حمل کند و حداکثر وزن برخاست آن به حدود ۲۱۰ تن می‌رسد. کابین بار عریض و کف مستحکم آن، امکان انتقال موشک‌اندازها، تجهیزات توپخانه‌ای سنگین و محموله‌های عظیم را فراهم می‌کند درحالی‌که ویژگی منحصربه‌فرد آن، توانایی عملیات در باندهای ضعیف و فرودگاه‌های خاکی و یخ‌زده است که در کمتر هواپیمایی در این کلاس دیده می‌شود. Il-76 همچنان یکی از پرکاربردترین هواپیماهای ترابری در روسیه، هند و بسیاری از کشورهای جهان است.

در گام بعد شیان Y-20، دستاورد برجسته صنایع هوافضای چین قرار دارد که نخستین هواپیمای ترابری سنگین بومی این کشور محسوب می‌شود. طراحی Y-20 به‌وضوح از C-17 آمریکایی الهام گرفته اما از عناصر چینی خاص خود در اویونیک و سامانه‌های هیدرولیکی بهره می‌برد. با ظرفیتی در حدود ۶۶ تن و وزن حداکثری در حدود ۲۲۰ تن، Y-20 قادر است تانک‌های سنگین Type 99 یا نفربرهای زرهی را در بردی فراتر از ۷,۸۰۰ کیلومتر جابه‌جا کند. توسعه موتور بومی WS-20 گامی مهم در برنامه استقلال صنعتی چین است که کارایی این هواپیما را به‌طور قابل‌توجهی افزایش داده است. Y-20 اکنون به بخش مرکزی توان هوابرد ارتش آزادی‌بخش خلق تبدیل شده و نقشی کلیدی در گسترش حضور راهبردی چین در مناطق دور از سرزمین اصلی دارد.

گلوب‌مستر یکی از موفق‌ترین طرح‌های ترابری مدرن جهان محسوب می‌شود. طراحی این هواپیما بر تلفیق تحرک تاکتیکی و ظرفیت استراتژیک متمرکز است. این پرنده غول‌پیکر با چهار موتور توربوفن PW2000، می‌تواند بیش از ۷۷ تن محموله را تا بردی معادل ۴,۴۵۰ کیلومتر منتقل کند. ویژگی منحصربه‌فرد C-17 سیستم‌های فلپ و ارابه‌های فرود قوی است امکان نشست در باندهایی با طول کمتر از ۱۰۰۰ متر را فراهم می‌کند. C-17 نقشی حیاتی در عملیات‌های نظامی آمریکا، ناتو و برخی متحدان مانند بریتانیا، استرالیا و هند دارد و در مأموریت‌های بشردوستانه نظیر زلزله نپال یا تخلیه انسانی از افغانستان، توانایی خود را در هر شرایطی نشان داده است. فضای بار داخلی آن به‌اندازه‌ای گسترده است که هم می‌تواند تانک M1 آبرامز را حمل کند و هم عمل انتقال نیرو را با سرعت بالا ممکن سازد.

An-124 توسط دفتر طراحی آنتونوف در دوران اتحاد جماهیر شوروی توسعه یافت و هنوز هم یکی از توانمندترین پرندگان تاریخ است. با ظرفیت حمل تا ۱۵۰ تن، رمپ‌های بارگیری جلو و عقب و سیستم ارابه فرود با قابلیت تنظیم ارتفاع برای عملیات در فرودگاه‌های ناآماده، An-124 به‌حق ستون فقرات حمل‌ونقل سنگین روسیه و بسیاری از شرکت‌های بین‌المللی باری به شمار می‌رود. این هواپیما به لطف موتورهای D-18T توانایی رسیدن به سرعت ۸۰۰ کیلومتر در ساعت و برد ۴,۸۰۰ کیلومتر با بار کامل را دارد. سقف پرواز ۱۲ هزار متری، سیستم داخلی جرثقیل‌های سقفی و طراحی هوشمندانه دوطبقه کابین خدمه، از آن ماشینی مهندسی‌شده و خارق‌العاده ساخته است. An-124 بارها در مأموریت‌های امدادی بین‌المللی، پرتاب‌های فضایی و انتقال تجهیزات فوق‌سنگین نقش ایفا کرده است و هنوز نیز در بسیاری از عملیات‌های ناتو در کنار نسخه‌های ارتقاءیافته C-5M استفاده می‌شود.

درنهایت به غول واقعی دنیای ترابری نظامی یعنی C-5 گلکسی می‌رسیم که یکی از عظیم‌الجثه‌ترین هواپیماهای تاریخ و ستون اصلی توان حمل‌ونقل راهبردی ایالات‌متحده محسوب می‌شود. نسخهٔ ارتقاءیافته این هواپیما که با پسوند M شناخته می‌شود، با موتورهای F138-GE-100 و سامانه‌های دیجیتال مدرن، عملکردی بسیار بهتر از مدل‌های پیشین دارد. این پرنده می‌تواند بیش از ۱۲۷ تن تجهیزات نظامی را تا مسافتی بیش از ۸,۸۰۰ کیلومتر بدون سوخت‌گیری هوایی منتقل کند و در صورت نیاز، از سیستم سوخت‌گیری هوایی برای پروازهای بین‌قاره‌ای بی‌وقفه استفاده کند. قابلیت زانو زدن C-5M باعث می‌شود رمپ‌های جلو و عقب آن برای بارگیری هم‌زمان باز شوند. این ویژگی، بارگیری ادوات حجیم مانند هلیکوپتر، موشک‌های قاره‌پیما و تانک را سریع و ایمن می‌سازد. برای دهه‌ها، C-5M نه‌تنها یک ابزار لجستیکی، بلکه نمادی از قدرت جهانی آمریکا بوده است.