چهارمین پروتوتایپ جنگنده نسل ششم چین به پرواز درآمد

در تاریخ ۳۰ ژانویه، ویدئوهایی در شبکه‌های اجتماعی چین منتشر شد که پرواز چهارمین پروتوتایپ از جنگنده نسل ششم این کشور موسوم به J-36 را به تصویر می‌کشید. این اتفاق در حالی رخ می‌دهد که تنها یک ماه از پرواز سومین پروتوتایپ در دسامبر ۲۰۲۵ گذشته است؛ سرعتی که حتی در استانداردهای پیشرفته‌ترین برنامه‌های نظامی جهان نیز بی‌سابقه است. اگرچه مقامات رسمی پکن هنوز نام یا وجود این پروژه را تایید نکرده‌اند اما شیوه انتشار تدریجی تصاویر توسط ناظران غیررسمی دقیقاً مشابه الگویی است که ۱۶ سال پیش برای معرفی جنگنده مشهور J-20 به کار گرفته شد.

سرعت توسعه J-36 نشان‌دهنده یک جهش تکنولوژیک خیره‌کننده است. برای مقایسه، برنامه جنگنده J-10 حدود شش سال طول کشید تا از اولین معرفی به مرحله پرواز پروتوتایپ‌های متعدد برسد اما J-36 این مسیر را در کوتاه‌ترین زمان ممکن پیموده است. این تلاش فشرده و تخصیص منابع بی‌کران توسط نیروی هوایی ارتش چین، با هدف ورود به خدمت تا سال ۲۰۳۰ برنامه‌ریزی شده است. در صورت تحقق این هدف، چین سال‌ها زودتر از ایالات متحده و اروپا که پروژه‌های نسل ششم خود را برای اواخر دهه ۲۰۳۰ پیش‌بینی کرده‌اند، به این فناوری دست خواهد یافت.

اما آنچه J-36 را به یک پدیده منحصربه‌فرد تبدیل می‌کند، مشخصات فنی ساختارشکنانه آن است. تصاویر فاش شده، این هواپیما را در حالی نشان می‌دهند که برای اولین بار سه موتور روشن دارد. J-36 اولین جنگنده در جهان است که از ترکیب سه‌موتوره بهره می‌برد. این ترکیب شامل یک پیشرانه بزرگ‌تر در مرکز و دو موتور کوچک‌تر در طرفین آن میشود. این ساختار پیچیده به منظور تامین نسبت رانش به وزن لازم برای این بدنه عظیم طراحی شده است زیرا J-36 بزرگ‌ترین جنگنده تاریخ محسوب میشود. ابعاد این جنگنده به دلیل نیاز به مخازن سوخت داخلی بسیار بزرگ و محفظه تسلیحات حجیم، بسیار فراتر از جنگنده‌های نسل پنجم است.

کارشناسان معتقدند ترکیب سه‌موتوره نه تنها قدرت مانور بالایی به این غول پیکر می‌دهد بلکه کارایی سوخت را برای پروازهای فوق‌طولانی بهینه می‌کند. برد عملیاتی این جنگنده شگفت‌انگیز بیش از ۸ هزار کیلومتر تخمین زده می‌شود که به آن اجازه می‌دهد بدون سوخت‌گیری هوایی، اهدافی در شعاع ۴ هزار کیلومتری را مورد حمله قرار دهد. این یعنی J-36 بردی معادل چهار برابر جنگنده F-22 آمریکایی دارد و می‌تواند به راحتی در پهنه اقیانوس آرام عملیات انجام دهد. علاوه بر این، ارابه‌های فرود دوتایی در نسخه جدید نشان‌دهنده وزن بالای برخاست و تجهیزات پیشرفته‌ای است که در دل این اژدها جای گرفته است.

یکی از سوالات اساسی در مورد پیشرانه‌های این جنگنده، احتمال استفاده از فناوری جریان هوای سوم یا چرخه تطبیقی است؛ تکنولوژی پیچیده‌ای که آمریکا قصد داشت در پروژه لغو شده نوسازی F-35 از آن استفاده کند تا قدرت و خنک‌کنندگی موتور را به طور همزمان افزایش دهد. در حال حاضر، صنعت موتورهای هوایی چین با تولید موتور WS-15 برای جنگنده J-20، پا‌به‌پای تکنولوژی غرب پیش می‌آید. طبق تخمین‌ها، موتور WS-15 نسبت رانش به وزن و مصرف سوختی قابل مقایسه با موتور F135 آمریکا دارد که هم‌اکنون در F-35 استفاده میشود.

 این موتورها نه تنها رانش فوق‌العاده‌ای ایجاد می‌کنند بلکه توان الکتریکی لازم برای رادارهای بسیار قدرتمند و حتی تسلیحات لیزری آینده را فراهم می‌آورند. در حالی که رقیب آمریکایی یعنی پروژه F-47 هنوز تا اولین پرواز خود در سال ۲۰۲۸ فاصله دارد، چین با چهار پروتوتایپ فعال در حال نهایی کردن جنگنده‌ای است که می‌تواند نقشه قدرت هوایی قرن بیست و یکم را بازنویسی کند. البته آمریکایی‌ها هم بی‌کار ننشسته‌اند و پیش‌بینی میشود F-47 در نیمۀ دوم دهۀ ۲۰۳۰ وارد خدمت شود. این در حالی است که قبلاً آمریکا بیش از دو برابر این زمان صرف میکرد تا جنگنده‌های خود را از مرحلۀ آزمایشی به مرحلۀ عملیاتی برساند.