بمب‌افکن چینی H-20، پروژه‌ای که در چالش‌های جدی متوقف شد

صنعت دفاعی چین به دلیل تخصص در مهندسی معکوس و الگوبرداری از تسلیحات پیشرفته سایر کشورها شهرت جهانی دارد و پروژه بمب‌افکن H-20 نیز از این قاعده مستثنی نیست. این هواپیما که با طراحی بال پرنده توسط شرکت هوافضای شیان در حال توسعه است، شباهت غیرقابل‌انکاری به بمب‌افکن‌های B-2 اسپیریت و B-21 رایدر ارتش آمریکا دارد. شرکت شیان دهه‌هاست که مسئول تولید تنها بمب‌افکن دوربرد نیروی هوایی چین یعنی H-6 بوده است؛ پرنده‌ای که خود نسخه تحت لیسانس توپولف Tu-16 اتحاد جماهیر شوروی محسوب می‌شود. تحلیل‌گران معتقدند پافشاری بر کپی‌برداری از طرح‌های خارجی به‌جای نوآوری بومی، یکی از دلایل اصلی کندی پیشرفت این پروژه است.

برخلاف برنامه‌های جنگنده‌های نسل جدید چین مانند چنگدو J-36 که با سرعتی خیره‌کننده پیش می‌روند، پروژه H-20 گویی منجمد شده است. وجود این بمب‌افکن اولین بار در سال ۲۰۱۶ اعلام شد و در سال ۲۰۱۸ مقامات نظامی چین از پیشرفت‌های بزرگ در این برنامه سخن گفتند. قرار بود این پرنده در هفتادمین سالگرد تأسیس جمهوری خلق چین در سال ۲۰۱۹ رونمایی شود، اما این وعده محقق نشد. از آن زمان تاکنون، چندین بار پیش‌بینی‌هایی مبنی بر پرواز آزمایشی قریب‌الوقوع یا رونمایی بسیار زود از سوی فرماندهان عالی‌رتبه چینی مطرح شده که همگی بدون نتیجه بوده‌اند. آخرین موضع رسمی مقامات در سال ۲۰۲۵ حاکی از آن است که این بمب‌افکن تا پیش از دهه ۲۰۳۰ عملیاتی نخواهد شد.

مقامات نظامی ایالات‌متحده معتقدند دشواری‌های چین در به پرواز درآوردن H-20 نشان می‌دهد که دستیابی به پلتفرم‌های تهاجمی دوربرد با برد استراتژیک، همچنان برای تیم‌های طراحی چینی دور از دسترس است. ژنرال استفان دیویس، فرمانده ضربت جهانی نیروی هوایی آمریکا، تأکید کرده است که چین در حال حاضر در بهترین حالت تنها یک نیروی بمب‌افکن منطقه‌ای محسوب می‌شود. منابع اطلاعاتی نیز خاطرنشان کرده‌اند که طراحی سیستم‌های رادارگریز H-20 احتمالاً با استانداردهای پلتفرم‌های پیشرفته آمریکایی فاصله زیادی دارد و مهندسان چینی با چالش‌های طراحی بزرگی در زمینه عملیاتی کردن قابلیت‌های پنهان‌کاری مشابه B-21 دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

برخی مقامات سابق اطلاعاتی بر این باورند که افشای اطلاعات اخیر درباره برنامه‌های نظامی پیشرفته چین، دلیلی فراتر از پیشرفت فنی دارد و مستقیماً با مسائل سیاسی داخلی پیوند خورده است. با توجه به تصفیه‌های گسترده دولتشی جین‌پینگ در رده‌های بالای ارتش و حذف ژنرال‌های ارشد کمیسیون مرکزی نظامی، پکن نیاز دارد ثابت کند که علیرغم این هرج‌ومرج داخلی، نیروهای مسلح همچنان توانمند و کارآمد هستند. تمرکز بر نمایش تسلیحات مدرن و بمب‌افکن‌های پیشرفته، راهی زیرکانه برای القای این مفهوم است که این تجهیزات نوین به فرماندهان جوان و نوآور نیاز دارند؛ رویکردی که درواقع تلاشی برای توجیه حذف مهره‌های قدیمی و جایگزینی آن‌ها با نیروهای جدید است.