حدود سه سال پیش بود که یک استارتاپ هوانوردی آمریکایی به نام رادیا با معرفی پروژهای شگفتانگیز، توجه تمام رسانهها را به خود جلب کرد؛ این پروژه ساخت بزرگترین هواپیمای جهان بود. این غول پرنده با فضای بارگیری مفید ۶,۸۰۰ مترمکعب، حدود ۱۰ برابر بیشتر از یک بوئینگ ۷۷۷ فضای بار دارد و مقطع محفظه بار آن حتی از هواپیمای غولپیکر ایرباس بلوگا XL نیز بزرگتر است. روزهای اولیهای که خبر ساخت این پرنده استثنایی با نام ویندرانر منتشر شد، مدیران رادیا تأکید داشتند که این هواپیما تنها با یک هدف توسعه مییابد که حمل و جابهجایی پرههای ۱۰۵ متری توربینهای بادی غولپیکر به نقاط مختلف جهان است اما با گذشت زمان، پتانسیل بالای این پلتفرم توجه سایر صنایع را هم جلب کرد و کاربریهای متعددی برای آن تعریف شد.
در همین راستا، هفته آینده مرکز همایشهای گیلورد در مریلند میزبان کنفرانس انجمن نیروهای هوایی و فضایی خواهد بود و رادیا برنامهریزی کرده تا در حضور تصمیمگیرندگان ارشد صنایع فضایی و نظامی، تواناییهای بینظیر ویندرانر را برای تحول در ترابری تجهیزات فضایی به نمایش بگذارد. فضای داخلی ۶,۸۰۰ مترمکعبی، ارتفاع بسیار پایین کف محفظه بار نسبت به زمین، دماغه بازشونده و سیستم هوشمند بارگیری، این پرنده را به گزینهای بیرقیب برای حمل موشکهای مونتاژشده، بوسترهای عظیم و ماهوارههای سنگین تبدیل کرده است اما هدف رادیا در این رویداد تنها نشان دادن نحوه جاگیری تجهیزات درون هواپیما نیست بلکه آنها میخواهند ثابت کنند که ویندرانر چه تحول عظیمی در کل ساختار صنعت فضایی ایجاد خواهد کرد.
ویندرانر خصیصههایی فراتر از ابعاد بزرگ دارد. اگرچه هنوز نوع پیشرانههای این غول پرنده فاش نشده اما رادیا در نظر دارد امکان فرود و برخاست را روی باندهای خاکی و ناهموار کوتاه با مسافت تنها ۱۸۰۰ متر فراهم کند؛ آنهم بدون اینکه به زیرساختهای فرودگاهی تخصصی و پرهزینه نیاز باشد. سیستم بارگیری و تخلیه مستقیم در کنار محفظه باری عریض، اجازه میدهد سیستمهای پرتابی دو برابر بزرگتر از استانداردهای ترابری هوایی امروز بهصورت کاملاً سرهمشده جابهجا شوند. انتقال تجهیزات فضایی با هواپیما نهتنها زمان حملونقل را به شکل چشمگیری کاهش میدهد بلکه با رفع نیاز به جداسازی و مونتاژ مجدد قطعات حساس موشک، در زمان و هزینهها صرفهجویی فراوانی به همراه میآورد. رادیا قصد دارد این مزایای کلیدی را پیش چشم مشتریان غیرنظامی و نظامی به نمایش بگذارد، هرچند هنوز تاریخ دقیقی برای اولین پرواز رسمی آن مشخص نکرده و صرفاً به بازه زمانی دهه آینده اشاره داشته است.
تا به امروز ویندرانر در ابعاد واقعی ساخته نشده و در نمایشگاههای هوانوردی سالهای اخیر تنها در قالب مدلهای شبیهسازیشده و ماکت در معرض دید قرار گرفته است. بااینحال، مراحل مهندسی آن با همکاری پنج شرکت بزرگ بینالمللی با سرعت پیش میرود. شرکت اسپانیایی Aciturri مسئولیت ساخت سازه دم هواپیما را بر عهده دارد؛ شرکت برزیلی Akaer روی کابین تحتفشار و یکپارچهسازی سیستمهای اصلی کار میکند؛ شرکت آمریکایی Astronautics توسعه و یکپارچهسازی سیستمهای آویونیک را بر عهده گرفته است؛ شرکت بریتانیایی Element Materials طراحی سیستم سوخترسانی را پیش میبرد و شرکت آمریکایی Ingenium نیز سیستمهای کنترل برخاست را توسعه میدهد.
ویندرانر میتواند به بیشینه سرعت ۷۴۰ کیلومتر بر ساعت دست یابد و حداکثر وزن برخاست آن ۷۲.۶ تن اعلام شده است. طول این غول آسمان از دماغه تا دم به ۱۰۸ متر میرسد که کاملاً رکورددار قبلی جهان یعنی آنتونوف An114 با طول ۸۴ متر را پشت سر میگذارد؛ همچنین فاصله دو سر بال آن ۸۰ متر است. با وجود این جثه و وزن سنگین، ویندرانر توانایی پرواز تا حداکثر ارتفاع ۱۲,۵۰۰ متری را دارد و برد پروازی آن با بار کامل به حدود ۲ هزار کیلومتر میرسد. البته نکته عجیب در مسیر توسعه ویندرانر، کاهش مداوم حجم محفظه بار آن در طول زمان است. در سال ۲۰۲۴، رادیا از حجم مفید ۸,۲۰۰ مترمکعبی صحبت میکرد. سپس در نمایشگاه هوایی پاریس، این عدد روی ماکت هواپیما به ۷,۷۰۰ مترمکعب کاهش یافت و اکنون در جدیدترین آمار رسمی، حجم مفید محفظه بار به ۶,۸۰۰ مترمکعب رسیده است. مشخص نیست علت این افت تدریجی ابعاد چیست اما امیدواریم این روند متوقف شود تا ویندرانر هنگام ورود به خدمت، همچنان بزرگترین پرنده آسمان باقی بماند.