چشمگیرترین هواپیماهای آزمایشی که رکوردهای باورنکردنی را شکستند

از اوایل قرن بیستم، انسان‌ها با پرنده‌هایی به آسمان رفتند که با گذشت زمان سریع‌تر و چابک‌تر می‌شدند. هر پیشرفتی که در فناوری سال ۱۹۲۰ اوج تکنولوژی محسوب می‌شد، تا دهه ۱۹۴۰ رنگ کهنگی به خود می‌گرفت و این روند با گذر هر دهه تکرار شد. برای دستیابی به سرعت‌های بیشتر و ارتفاعات بالاتر، خلبانان در سراسر جهان هواپیماهای خود را تا مرز فروپاشی آزمایش کردند تا رکورد جدیدی برای خود و پرنده‌هایشان ثبت کنند. این خلبانان آزمایشی اغلب خودشان را در معرض خطرات بزرگی قرار می‌دادند. هر پروازی با موفقیت به پایان نمی‌رسید و برخی به قیمت مرگ و نابودی تمام می‌شد. بااین‌حال، پرنده‌هایی که موفق می‌شدند دستاوردی خلق می‌کردند که تا پیش از آن انجام نشده بود. حاصل این تلاش‌ها، ساخت چشمگیرترین هواپیماهای آزمایشی تاریخ بود که بسیاری از آن‌ها رکوردهای دست‌نیافتنی را جابه‌جا کردند. در ادامه، با ۱۲ هواپیمای آزمایشی آشنا می‌شویم که به ترتیب زمانی مرتب شده‌اند؛ پرنده‌هایی که بزرگ‌ترین شاهکارهای مهندسی هوانوردی را رقم زدند.

جنگ جهانی دوم با معرفی نخستین جنگنده جت یعنی مسراشمیت Me 262 آلمانی به پایان رسید و راه را برای عصر جت هموار کرد. دفتر هوانوردی نیروی دریایی آمریکا و کمیته ملی مشاوره هوانوردی با شرکت هواپیماسازی داگلاس همکاری کردند تا سه فروند از این هواپیما بسازند. این پرنده آزمایشی برای بررسی موتورهای جت و پروازهای پرسرعت طراحی شد تا ارتش آمریکا قدرت هوایی خود را پس از جنگ ارتقا دهد. این هواپیما با تکیه بر موتور آلیسون J35-A-11 با نیروی رانش ۲۲.۲ کیلونیوتنی، توانست با نیروی خود از زمین بلند شود و بنشیند. در ۲۰ اوت ۱۹۴۷، فرمانده ترنر کالدول با این هواپیما به میانگین سرعت رکوردشکن ۱۰۳۱ کیلومتر بر ساعت دست یافت. پنج روز بعد، ماریون کارل، از تفنگداران دریایی آمریکا، سرعت میانگین ۱۰۴۷ کیلومتر بر ساعت را ثبت کرد. این پرنده‌ها امروزه در موزه‌های هوانوردی فلوریدا و ویرجینیا نگهداری می‌شوند.

از میان تمام هواپیماهای آزمایشی، این مدل احتمالاً مشهورترین آن‌ها برای عموم مردم است. این پرنده تاریخی در اواسط دهه ۱۹۴۰ توسط شرکت بل ساخته شد. خلبان آزمایشی معروف، کاپیتان چارلز چاک ییگر، هدایت آن را بر عهده داشت و پرنده خود را به‌افتخار همسرش «گلوریس گلنیس» نام‌گذاری کرد. در ۱۴ اکتبر ۱۹۴۷، ییگر با پرواز بر فراز صحرای موهاوی در کالیفرنیا، به نخستین انسانی تبدیل شد که از دیوار صوتی عبور کرد. این پرواز سرعت ۱۱۲۶ کیلومتر بر ساعت را در ارتفاع ۱۳,۱۰۰ متری ثبت کرد. این پرنده در ۲۶ مارس ۱۹۴۸ رکورد خود را شکست و به سرعت ۱۵۴۰ کیلومتر بر ساعت دست یافت. این هواپیما مجهز به یک موتور موشکی با رانش ۲۶.۷ کیلونیوتن بود و این روزها در موزه اسمیتسونین به نمایش گذاشته شده است.

شکستن دیوار صوتی یک دستاورد بزرگ بود اما ناسا و ارتش آمریکا می‌خواستند حدومرزها را بازهم جلوتر ببرند. درنتیجه، شرکت بل و ناسا دو نسخه از هواپیمای X-2 را ساختند. در ۲۳ ژوئیه ۱۹۵۶، سرهنگ دوم فرانک پیت اورست با رساندن آن به سرعت ۳,۵۴۴ کیلومتر بر ساعت در ارتفاع ۲۰,۷۰۰ متری، عنوان سریع‌ترین انسان زنده را به دست آورد. کمی بعد در ۲۷ سپتامبر ۱۹۵۶، کاپیتان میلبورن گرانت مل آپت با رساندن سرعت پرنده به ۳,۹۴۶ کیلومتر بر ساعت، به نخستین انسانی تبدیل شد که بیش از سه برابر سرعت صوت پرواز می‌کند. متأسفانه تاریخچه این هواپیما با سوانح تلخی همراه بود و هر دو نمونه ساخته‌شده در جریان سوانح پروازی از دست رفتند و خلبان آن نیز جان باخت.

بسیاری از علاقه‌مندان به هوانوردی، SR-71 بلک‌برد را می‌شناسند اما نسخه کمتر شناخته‌شده‌ای وجود داشت که یک پروتوتایپ جنگنده-رهگیر ارتفاع بالای با سرعت بیش از ۳ هزار کیلومتر بر ساعت بود. لاکهید سه فروند از این هواپیما را در دهه ۱۹۶۰ ساخت. در ۱ مارس ۱۹۶۵، یک فروند از آن با پرواز با سرعت ۳۳۳۱ کیلومتر بر ساعت در ارتفاع ۲۴,۴۶۱ متری، رکورد سرعت و ارتفاع را شکست. تست‌های بعدی حداکثر سرعت این پرنده را روی ۳۹۵۱ کیلومتر بر ساعت ثبت کرد. تنها نمونه بازمانده از این هواپیما در موزه نیروی هوایی آمریکا در اوهایو نگهداری می‌شود.

پس از جنگ جهانی دوم و ورود به عصر اتم، تلاش شد از انرژی هسته‌ای برای مقاصد مختلف ازجمله به حرکت درآوردن هواپیماها استفاده شود. ارتش آمریکا در سال ۱۹۴۶ برنامه پیشران هسته‌ای برای هواپیماها را کلید زد که حاصل آن ساخت این بمب‌افکن سنگین بود؛ هواپیمایی که رکورد حمل نخستین راکتور هسته‌ای هوابرد جهان را در اختیار دارد. این پرنده تغییریافته حامل یک راکتور هسته‌ای سفارشی با وزن ۱۵۵.۸ کیلونیوتن و توان یک مگاوات بود. در ۱۷ سپتامبر ۱۹۵۵، این هواپیما مسافت ۷۴۰ کیلومتری را پرواز کرد. بااین‌حال، خطر حمل رآکتورهای اتمی بر فراز خشکی و پیشرفت موشک‌های بالستیک باعث شد این پروژه در سال ۱۹۶۱ لغو شود.

این هواپیمای موشکی هایپرسونیک حاصل همکاری مشترک نیروی هوایی آمریکا و ناسا بود که برای رسیدن به مرز فضا (خط کارمان در ارتفاع ۸۰ تا ۱۰۰ کیلومتری) طراحی شد. این پرنده در جریان پروازهای خود در دهه ۱۹۶۰ رکوردهای متعددی را جابه‌جا کرد و به حداکثر سرعت ۷۳۰۰ کیلومتر بر ساعت در ارتفاع ۳۱,۱۲۰ متری دست یافت تا رکورد رسمی سریع‌ترین هواپیمای سرنشین‌دار موتوردار جهان را به نام خود ثبت کند. سه فروند از این هواپیما مجموعاً ۱۹۹ پرواز تحقیقاتی انجام دادند و خلبانانی چون نیل آرمسترانگ با آن پرواز کردند.

در اواخر دهه ۱۹۹۰، ناسا برنامه هایپر-X را برای آزمایش پروازهای هایپرسونیک آغاز کرد. سرعت‌های هایپرسونیک فراتر از ۶۱۷۵ کیلومتر بر ساعت یا ۵ ماخ هستند. در ۱۶ نوامبر ۲۰۰۴، این فضاپیمای بدون سرنشین با روشن کردن موتور اسکرم‌جت خود به سرعت سرسام‌آور ۱۰۲۴۰ کیلومتر بر ساعت در ارتفاع ۳۳,۵۰۰ متری دست یافت و به سریع‌ترین وسیله نقلیه موتورجت جهان تبدیل شد. این هواپیماها پس از پروازها طبق برنامه در اقیانوس آرام سقوط کردند تا نابود شوند.

این پرنده یک فضاپیمای آزمایشی مداری و بدون سرنشین است که توسط نیروی فضایی ایالات‌متحده هدایت می‌شود. این فضاپیما مانند موشک به فضا پرتاب می‌شود اما مانند یک شاتل فضایی فرود می‌آید. هدف از این برنامه، آزمایش فناوری‌های فضایی قابل‌استفاده مجدد است. این پرنده تاکنون مأموریت‌های متعددی انجام داده که طولانی‌ترین آن‌ها رکورد ۹۰۸ روز اقامت مداوم در مدار زمین را به ثبت رسانده است. این فضاپیما روی‌هم‌رفته بیش از ۴ هزار روز را در مدار سپری کرده و مسافتی فراتر از ۲ میلیارد کیلومتر را پیموده است.