چشم اندازصنایع هواییهفته نامه

یوروفایتر تایفون، طوفان تکنولوژی و مهندسی ناب اروپایی

بابک سزاوار کلاتی: برای معرفی تایفون شاید بهتر باشد به سال ۱۹۷۱ و کشور انگلستان برگردیم. زمانی که این کشور قصد ساخت یک جنگندهٔ چابک و قدرتمند برای جایگزینی جنگندهٔ تهاجمی جگوار را داشت.

جگوار هنوز وارد خدمت نشده بود (سال ۱۹۷۳ عملیاتی شد) اما از همان زمان این تفکر وجود داشت که جگوار جنگنده‌ای نیست که بتوان برای حفظ امنیت آسمان کشور به آن تکیه کرد. انگلستان نیاز به یک “جنگندهٔ برتری هوایی” داشت، به این معنا که بتواند به سرعت در آسمان سلطه‌ای یک جانبه را به نفع نیروی هوایی به کار گیرنده‌اش اعمال کند و هر هواپیمای دشمن که قصد به چالش کشیدن این برتری را داشته باشد نیست و نابود سازد.

انگلستان از آخرین سال‌های دههٔ ۱۹۵۰ جنگندهٔ انگلیش الکتریک لایتنینگ (English Electric Lightning) را در خدمت داشت که به طور تخصصی برای رهگیری بمب‌افکن‌های سریع طراحی شده بود. هدف و چالشی که طراحان لایتنینگ در ذهن داشتند ساده بود: هواپیما باید به سرعت از زمین برخیزد، خود را به بمب‌افکن‌های دشمن برساند و آن‌ها را ساقط کند. برای انجام چنین مأموریتی سرعت عمل در درجهٔ اول اهمیت قرار می‌گیرد و به همین دلیل لایتنینگ درواقع موشکی بود که خلبان داشت!

جای‌گیری نوآورانهٔ موتورها به لایتنینگ سرعت اوج‌گیری خارق‌العادهٔ ۲۵۰ متر در ثانیه می‌داد و با کمک این دو موتورِ قدرتمندِ روی هم قرار گرفته به‌راحتی به بیش از ۲ برابر سرعت صورت می‌رسید، وظیفه‌ای که بر عهده داشت را به نحو احسنت انجام می‌داد اما مشکلاتی نیز داشت. لایتنینگ تنها ۲ موشک حمل می‌کرد و بُرد رزمی ۱۵۰۰ کیلومتری داشت.

انگلستان نسخه‌ای ویژه از جنگندهٔ تورنادو را برای رهگیری پرنده‌های متخاصم توسعه داده بود که تورنادو ADV نام داشت (Air Defence Variant) و در سال ۱۹۷۹ برای اولین بار پرواز کرد؛ اما تورنادو جنگندهٔ سنگین و بال متغیری بود که هرگز آن چالاکی و فرز بودنی که مدنظر انگلیسی‌ها بود را نداشت.

از طرفی تمام اطلاعات فنی تورنادو در یک بازهٔ زمانی ۱۷ ساله به طور مستمر از طریق مدیر برنامه‌ریزی شرکت مسراشمیت به شوروی رسیده بود؛ بنابراین تورنادو دیگر یک برگ برنده نبود. نیروی هوایی انگلستان نیاز به یک شکارچی بی‌رحم و تازه‌نفس داشت. شرکت‌های متعدد طرح‌های گوناگونی ارائه کردند که هرکدام بنا به دلایلی با اقبال مواجه نگردید. به‌عنوان‌مثال ۳ مورد از معروف‌ترین طرح‌های شرکت هاوکر، پی-۹۶، پی-۱۰۶ و پی ۱۱۰ بودند که اولی به خاطر شباهت زیاد به اف-۱۸ و نداشتن بازار صادرات با حضور اف-۱۸ رد شد. دومی به علت تک موتوره بودن که در بررسی‌های دولت انگلستان نصف کارایی یک جنگندهٔ دو موتوره در آن زمان را داشت اما هزینه‌اش دو سوم یک جنگندهٔ دو موتوره بود مورد قبول قرار نگرفت. پی-۱۱۰ نیز هرگز از حد یک طرح پیشنهادی فراتر نرفت.

 

تصویر: هاوکر پی-110
تصویر: هاوکر پی-۱۱۰

در آن سوی اروپا آلمانی‌ها نیز به وضعیت مشابه رسیده بودند. با ورود به خدمت جنگندهٔ چابک و پیشرفتهٔ میگ-۲۹ فالکروم در سال ۱۹۸۲، نیرویی هوایی آلمان غربی در حال از دست دادن برتری تکنولوژیک خود بود و شاید غرور ژرمن‌ها دیگر اجازهٔ ادامهٔ خرید جنگنده‌های آمریکایی همانند فانتوم و اف-۱۰۴ استار فایتر (F-104 starfighter) را نمی‌داد (هرچند نیم قرن بعد مجدداً به سراغ اف-۳۵ رفتند).

فانتوم و اف-104 لوفت وافه

تصویر: فانتوم و اف-۱۰۴ لوفت وافه (نیروی هوایی آلمان). اف-۱۰۴ اولین هواپیمای تاریخ بود که به سرعت ۲ برابر سرعت صورت رسید و اولین هواپیمایی بود که به ۱۰۰ هزار پا (۳۰ کیلومتر) از سطح زمین رسید.

بزرگ‌ترین شرکت‌های هواپیماسازی آلمان در آن زمان برای ساخت یک جنگندهٔ توانمند و به‌روز، به سراغ همکاران آمریکایی خود رفتند.

تصویر: نورثورپ-دورنیر ND-102
تصویر: نورثورپ-دورنیر ND-102

شرکت دورنیر (Dornier) با همکاری نورثروپ (Northrop) طرح ND-102 را به وزارت دفاع آلمان معرفی کرد و شرکت مسراشمیت (messerschmitt) با همکاری راکول (Rockwell) هواپیمای رکوردشکن X-31 را تولید نمود. ایکس-۳۱ دارای بال مثلثی و بالچه‌های جلویی (کانارد) بود؛ ولی بالهٔ عقبی نداشت و به جای آن از سیستم جهت‌دهی بردار رانش (Thrust Vectoring) بهره می‌برد.

با این توضیح که در این سیستم جهت دهانهٔ اگزوز و درنتیجه بردار رانش پیشرانه تغییر می‌کند و مسیر حرکت هواپیما عوض می‌شود. ایکس-۳۱ در سال ۱۹۹۳ می‌توانست مانورهایی انجام دهد که در حال حاضر تنها اف-۲۲ در حال اجرای آن‌ها دیده می‌شود (ازجمله مانور Herbst که توسط دکتر ولفگانگ هربست رئیس شرکت مسراشمیت برای نشان دادن توانایی خارق‌العادهٔ X-31 طراحی شد. به دلیل اضافه شدن یک حرکت چرخشی در دهانهٔ هواپیما از مانور کبرا پیچیده‌تر است و علاوه بر نمایش‌های هوایی در صحنهٔ نبرد نیز کارایی دارد.)

ایکس-۳۱ یک طرح آزمایشی بود و قصدی برای طی کردن مراحل زیاد و هزینه‌بر که برای عملیاتی کردنش مورد نیاز بودند وجود نداشت.

تصویر: مسراشمیت-راکول ایکس-31
تصویر: مسراشمیت-راکول ایکس-۳۱

اما شبیه‌ترین هواپیما به تایفون و به نوعی پدر تایفون را باید هواپیمای آزمایشی EAP دانست (Experimental Aircraft Programme). EAP ابتدا قرار بود با همکاری انگلیس و آلمان ساخته شود اما با خروج آلمان و شرکت مسراشمیت از پروژه تنها دولت انگلستان و شرکت BAe Aerospace تأمین منابع مالی و به سرانجام رساندن آن را بر عهده گرفتند تا نهایتاً اولین پرواز در سال ۱۹۸۶ انجام شد. در ظاهر، تایفون نسبت به EAP سکان عقبی کوچکتر و دهان خندان‌تری دارد! (ضلع پایینی ورودی هوای موتور در تایفون کمی خمیده طراحی شده است، اما در EAP ورودی هوا کاملاً مستطیلی است). EAP هم‌اکنون در موزهٔ هوانوردی نیروی هوایی انگلستان آرمیده است.

تایفون یک جنگندهٔ منحصربه‌فرد است از چندین نظر. خط تولید و مونتاژ تایفون به طور کامل در ۴ کشور انگلیس، آلمان، فرانسه و اسپانیا وجود دارد و این کشورها تایفون های خودشان رو می‌سازند. ولی قطعات در کشورهای مختلف ساخته می‌شوند.

به‌عنوان‌مثال بال راست در اسپانیا ساخته می‌شود بال چپ در ایتالیا سکان عمودی در انگلستان، بدنه در آلمان. کابین خلبان، دماغه و دم مجدداً در انگلیس! به طور دقیق سهم انگلستان ۳۷ درصد، آلمان ۲۹ درصد، ایتالیا ۲۰ و اسپانیا ۱۴ درصد است. تایفون ازنظر ایجاد اشتغال در اروپا و زنده نگه‌داشتن این صنعت در قارهٔ سبز اهمیت زیادی دارد.

فرانسه از ابتدا یکی از اعضای پروژهٔ یوروفایتر تایفون بود اما به دلیل مطرح کردن مقدورات جدید (ازجمله ساخت یک نسخهٔ ناونشین که انگلیس به دلیل وجود جنگندهٔ هاریر نیازی به آن نداشت و آلمان نیز اصلاً ناو هواپیمابر نداشت که چنین جنگنده‌ای لازم داشته باشد) و هم‌چنین اصرار روی استفاده از موتور فرانسوی‌ام ۸۸ در تایفون و درخواست نقش رهبر پروژه (که با مخالفت انگلستان و آلمان روبه‌رو شد) از این شراکت کنار کشید و کنار گذاشته شد. ایدهٔ فرانسه برای ناونشین شدن تایفون و موتور ام ۸۸ نهایتاً در جنگندهٔ داسو رافال به کار گرفته شدند.

 

اسپانیا علی‌رغم فشارهای دولت وقت فرانسه برای پیوستن به برنامهٔ رافال، تایفون را ترجیح داد و پروژهٔ یوروفایتر بدون فرانسه نیز ادامه پیدا کرد.

با فروپاشی شوروی، آلمان نیز قصد خروج از این برنامه و ساخت یک جنگندهٔ سبک‌تر و ساده‌تر و کم‌خرج‌تر از تایفون را داشت. بعد از الحاق دو نیمهٔ شرقی و غربی، دولت آلمان برای بازسازی زیرساخت‌های نیمهٔ شرقی هزینهٔ زیادی را متحمل شد و در معرض ورشکستگی قرار گرفت. همین امر باعث شد لغو پروژهٔ تایفون یکی از شعارهای انتخابی اصلی صدر اعظم وقت آلمان آقای هلموت کوهل (Helmut Kohl 1930-2017) در انتخابات سال ۱۹۹۰ باشد. با این حال بعد از پیروزی، وزارت دفاع دولت جدید آلمان نتوانست از این ایدهٔ پرخرج کنار بکشد، چراکه دولت‌های قبلی آلمان در توافق با دیگر شرکای تایفون (انگلیس و ایتالیا و اسپانیا) مجازات و جریمه‌های سنگینی را برای هر کشوری که این پروژه را نیمه تمام رها کند وضع کرده بودند.

به هر رو، یوروفایتر به توسعهٔ خود ادامه داد و نهایتاً در ماه مارس سال ۱۹۹۴ اولین پرواز آزمایشی جنگندهٔ جدید در باواریا انجام شد. سفارش اولیهٔ انگلستان ۲۳۲ فروند و آلمان و ایتالیا و اسپانیا به ترتیب ۱۴۰ و ۱۲۰ و ۸۷ فروند بود. اختلاف قابل توجه سفارش‌های آلمان با انگلیس به معنای تولید قطعات کمتر توسط آلمان و نقش مهم‌تری برای انگلستان بود. آلمان که از این وضعیت رضایت نداشت درصدد افزایش سهم خود برآمد و یوروفایتر های درخواستی خود را به ۱۸۰ فروند ارتقا داد تا اختلاف خود با انگلستان را کمتر کند.

۴ سال بعد مراسمی برای نام‌گذاری این جنگندهٔ جدید در همپشایر انگلستان برگزار شد. پیشنهاد بریتانیایی‌ها که البته با چاشنی شیطنت همراه شده بود! نام اسپیت فایر ۲ (Spitfire II) بود که به سرعت با مخالفت شریک آلمانی مواجه شد. اسپیت فایر یکی از بهترین هواپیماهای رزمی تاریخ و برای انگلیسی‌ها یک نام حماسی است که از اولین تا آخرین روز جنگ جهانی دوم برای آن‌ها جنگید. ولی برای آلمانی‌ها یادآور خاطرات تلخ جنگ جهانی و به زیر کشیده شدن بیش از ۱۰۰۰ هواپیمای رزمی آلمان در “نبرد بریتانیا (Battle of Britain)” توسط اسپیت فایر مارک ۱ در این درگیری ۳ ماه و ۳ هفته‌ای بود.

تصویر: بازسازی نبرد بریتانیا. اسپیت فایر در تلاش برای هدف قرار دادن مسراشمیت بی اف ۱۰۹

گزینهٔ پیشنهادی بعدی تایفون بود که باز هم مطلوب طرف آلمانی واقع نشد. چراکه در جنگ جهانی دوم هواپیمایی نیز با نام تایفون توسط شرکت هاوکر عملیاتی شده بود. با این حال تایفون مثل اسپیت فایر یک جنگندهٔ نمادین نبود و یک سال بعد از پایان نبرد بریتانیا به خدمت گرفته شد. از طرفی “تایفون” برای ادامهٔ سیستم نام‌گذاری جنگنده‌های اروپایی بر مبنای اسم طوفان‌های مختلف که با محصول مشترک قبلی انگلستان و آلمان و ایتالیا، جنگندهٔ پاناویا “تورنادو”، شروع شده بود مناسب به نظر می‌آمد (جنگندهٔ آیندهٔ نیروی هوایی انگلستان نیز بناست با نام تمپست (Tempest) عرضه شود که باز هم ادامه دهندهٔ همین الگو است).

تصویر: هاوکر تایفون (1941) و یوروفایتر تایفون (2018)
تصویر: هاوکر تایفون (۱۹۴۱) و یوروفایتر تایفون (۲۰۱۸)

با تفکر از میان رفتن تهدید شوروی، انگیزهٔ دولت‌ها و شرکت‌های مسئول برای تسریع در عملیاتی کردن تایفون کاهش یافت و ورود به خدمت آن زودتر از سال ۲۰۰۳ رخ نداد. برای ارزیابی استقامت سازه و نحوهٔ کارکرد موتور در شرایط سخت تایفون برای ۳ ماه به پایگاه هوایی ویدسیل در کشور سوئد فرستاده شد تا در معرض تغییرات دمایی شدید (از منهای ۳۰ درجه تا مثبت ۳۰ درجه) قرار گیرد که نتیجهٔ این آزمایش‌های موفقیت‌آمیز بود و تایفون توانست به سرعت در سازمان رزم ۴ کشور سرمایه‌گذار خود جای گیرد و سپس برای صادرات بازاریابی شود.

تصویر: تایفون

مدل‌های مختلف تایفون بر اساس ترانچ (Tranche) و بلاک (Block) تقسیم‌بندی می‌شوند که مبنای آن بیشتر سفارش کشور سازنده و قابلیت‌های مورد نظر می‌باشد و افزایش این اعداد همیشه به معنای بهتر شدن و کامل‌تر شدن نیست. به‌عنوان‌مثال تایفون FGR4 که توسط انگلستان با هزینهٔ ۷۳ میلیون دلاری در سال ۲۰۰۶ برای نیروی هوایی سلطنتی (Royal Air Force (RAF)) توسعه یافت باوجود طبقه‌بندی در ترانچ ۱ و بلاک ۵ یک جنگندهٔ چندمنظوره (مولتی رول) بسیار پیشرفته است که طیف وسیعی از موشک‌های هوا به هوا و بمب‌های هدایت شونده و موشک‌های کروز استورم شادو (Storm shadow) را شلیک می‌کند. FGR4 امکاناتی را ارائه می‌دهد که در ترانچ ۲ به سایر تایفون ها افزوده شده و در اختیار کشورهای دیگری چون آلمان و بازار صادراتی قرار گرفت.

تصویر: تایفون FGR4
تصویر: تایفون FGR4

تایفون و جنگندهٔ EAP که تایفون بر اساس آن ساخته شد محصول تفکری ریشه‌دار هستند که اهمیت زیادی به مانورپذیری یک جنگنده و چالاکی آن می‌دهد. در جنگ جهانی دوم نیز اسپیت فایر در رزم هوایی نزدیک بر مسراشمیت بی اف ۱۰۹ برتری قابل توجهی داشت که این برتری مرهون مانورپذیری بهتر و شعاع چرخش کوچک‌ترش بود. جنگندهٔ هاوکر تمپست (Hawker Tempest) نیز محصول همین تفکر است که در آخرین سال‌های جنگ جهانی دوم معرفی شد و با مانورپذیری خارق‌العاده، سرعت بالا و بدنهٔ مستحکمش، به‌عنوان یک هواپیمای ملخی تنها دشمن قابل توجه جت‌های آلمانی به‌خصوص مسراشمیت ۲۶۲ در آسمان بود.

تصویر: مسراشمیت ۲۶۲ اولین جنگندهٔ عملیاتی جهان با موتور جت؛ و هاوکر تمپست

تایفون نیز از ابتدا به‌عنوان یک جنگندهٔ برتری هوایی و یک شکارچی شش دانگ برای هر جنگنده‌ای در هر شرایط رزمی طراحی شد و مقرر شد قابلیت هوا-به-زمین و هوا-به-دریا در ترانچ های بعدی و سال‌های آتی به آن اضافه شود. برای طراحان تایفون (و EAP) هیچ چیز به اندازهٔ قابلیت هوا-به-هوا و نابودی جنگنده‌ها و بمب‌افکن‌های متخاصم اهمیت نداشت.

تایفون جنگنده‌ای است دو سرنشینه و دو موتوره. یک سکان عمودی و دو بال مثلثی شکل دارد که با الهام از حرف چهارم الفبای یونانی، دلتا نیز نامیده می‌شوند. به جای پایدار کننده‌های افقی که در قسمت دم دیگر هواپیماها وجود دارند، تایفون یک جفت کانارد (پیش بال) در دو طرف جلوترین قسمت بدنهٔ خود دارد که از روبه‌رو نمایی سبیل مانند به آن می‌دهند. وظیفهٔ این سبیل‌ها حفظ پایداری تایفون است زیرا تایفون طوری طراحی شده که ناپایدارترین جنگندهٔ جهان باشد!

پایداری آئرودینامیک به این معناست که یک هواپیما به گونه‌ای طراحی شود تا تغییرات جزئی در مسیر و جهت پرواز به خودی خود توسط سطوح آئرودینامیکی و بال‌ها اصلاح شوند. حتماً هنگام دور زدن با خودرو در یک پیچ آهسته این تجربه را داشته‌اید که پس از اتمام پیچ بدون دخالت شما و با رها کردن فرمان نیز چرخ‌ها به حالت صاف در می‌آیند و فرمان خودش به وضعیت تراز برمی‌گردد. این همان مفهوم پایداری است. هواپیماهای قدیمی نیز از ابتدا با هدف پایداری آئرودینامیک طراحی می‌شدند تا خلبان بتواند آن‌ها را کنترل کند و نیاز به تلاش دائم برای پایدار نگه‌داشتن پرنده و جلوگیری از سقوطش وجود نداشته باشد. بدین ترتیب شما یک هواپیمای “رام” و “مطیع” در اختیار دارید که با شما بر سقوط کردن و به کشتن دادنتان جدل نمی‌کند!

حال تصور کنید خودرویی در اختیار دارید که فرمانش هنگام عبور لاستیک از روی هر سنگریزه و انحراف چند دهم درجه‌ای، به یک‌باره شروع به چرخیدن در همان جهت می‌کند تا وقتی ۳ دور چرخش فرمانش کامل شود و مستقیم شما را به دیوار یا پیاده رو بکوبد.

در یک هواپیما داستان بسیار پیچیده‌تر است چراکه علاوه بر چرخش به چپ و راست (محور عرض‌ها (y) (که در هوانوردی به آن حرکت yaw می‌گویند)، در محور طول‌ها (x) (که حرکت pitch نامیده می‌شود) و نیز محور عمود بر صفحه (z) (حرکت roll) نیز، حرکت می‌کند.

ناپایداری آئرودینامیک مانورپذیری و چالاکی بی‌نظیری به یک جنگنده می‌دهد ولی توانایی کنترل چنین پرندهٔ چموش و ناآرامی که حتی در یکی از این محورها نیز ناپایدار باشد و با سرعت بالایی چون جت‌های فراصوت حرکت کند برای خلبان به‌تنهایی غیرممکن است؛ مگر اینکه چند خلبان کمکی نیز به داد او برسند!

این کمک در سال ۱۹۸۷ از راه رسید. شرکت تگزاس اینسترومنتس (Texas Instruments Incorporated) پردازندهٔ ۳۲ بیتی دیجیتالی TMS-320-C30 را در این سال طراحی نمود. این پردازندهٔ انقلابی با اندازه و وزن بسیار کمتر، توان پردازش توابع بسیار پیچیده‌تر از قبل را داشت. حال می‌شد کنترل جنگندهٔ ناپایداری چون تایفون و اف-۱۶ را به یک رایانهٔ مخصوص سپرد و بدون وارد شدن استرس بر خلبان از چالاکی و مانورپذیری این جنگنده‌ها بدون ترس از سقوط کردن و از دست رفتن پایداری‌شان لذت برد.

تمام سطوح آئرودینامیکی یوروفایتر تایفون با کمک سیستم‌های الکترونیکی و با نظارت رایانهٔ مرکزی حرکت می‌کنند. تایفون چندین رایانهٔ زاپاس نیز دارد تا در صورت ایجاد مشکل در هرکدام دیگری وظیفهٔ آن را بر عهده بگیرد. بدون این رایانه‌ها جنگنده در عرض چند ثانیه سقوط می‌کند.

عموماً اف-۲۲ رپتور و خانوادهٔ سوخوی فلانکر (سوخوی ۲۷، ۳۰ و ۳۵) به‌عنوان مانورپذیرترین جنگنده‌های جهان شناخته می‌شوند اما تایفون چه در سرعت‌های پایین و چه در سرعت‌های فراتر از صوت بسیار مانورپذیر و چابک است و چیزی از این دو کم ندارد. مزیت مهم دیگری که تایفون به‌خصوص نسبت به سوخو ۳۵ به‌عنوان قدرتمندترین عضو خانوادهٔ فلانکر دارد ابعاد بسیار کوچک‌تر است. طول ۱۶ متری تایفون در برابر ۲۲ متر سوخو ۳۵. مساحت بال ۶۲ متر مربعی سوخو ۳۵ در برابر ۵۱ متر مربع تایفون. پهنای بال ۱۵ متر سوخو ۳۵ و ۱۱ متر تایفون و وزن ۱۹ تنی سوخو در برابر ۱۱ تن تایفون این اختلاف قابل توجه را به‌خوبی نشان می‌دهند. ابعاد بزرگتر به سوخو قابلیت حمل سوخت و تسلیحات و برد رزمی بیشتری از تایفون می‌دهند اما در عوض سطح مقطع راداری و مصرف سوخت را بالا می‌برند. وزن بیشتر نیز باعث می‌شود هواپیما هنگام انجام مانورهای تند و تیز در هنگام رزم هوایی نزدیک (داگفایت) انرژی جنبشی بیشتری را از دست دهد و برای بازگرداندن این انرژی نیاز به اتلاف زمان و سوخت زیادی داشته باشد. برای درک این تفاوت می‌توان شروع به حرکت یک کامیون و خودروی سواری پس از سبز شدن یک چراغ قرمز را مجسم نمود.

یکی از دلایل وزن بسیار کم استفادهٔ گسترده از مواد کامپوزیت با آخرین تکنولوژی روز در تایفون است. ۸۲ درصد بدنه از این کامپوزیت‌ها ساخته شده است که ۷۰ درصدش فیبر کربن و ۱۲ درصد نیز الیاف شیشه است.

تایفون به‌عنوان یک جنگندهٔ نسل ۵ و رادارگریز ساخته نشد اما اقدامات فراوانی برای کاهش سطح مقطع راداری آن انجام شده است. بدنه به‌خصوص سطوح بازتاب دهندهٔ راداری با مواد جاذب امواج رادار (RAM) یا Radar-absorbing material پوشیده شده‌اند.

تیغه‌های فن موتور جت همواره یکی از مهم‌ترین سطوح بازتاب دهندهٔ امواج رادار هستند. ورودی‌های هوای تایفون به گونه‌ای طراحی شده‌اند که تیغه‌های موتور با نگاه از جلو دیده نمی‌شوند. چراکه این دریچه‌ها یک مسیر مستقیم نیستند و به شکل حرف S می‌باشند.

جنگنده‌ها و بمب‌افکن‌های رادارگریز بخشی از تسلیحات خود را همیشه درون بدنه حمل می‌کنند تا بازتاب راداری از سطح آن‌ها کاهش یابد. تایفون اگرچه این کار را انجام نمی‌دهد اما موشک‌های زیر بدنه در درون فرورفتگی‌هایی از پیش تعبیه شده قرار می‌گیرند تا کاملاً آویزان و در معرض امواج راداری نباشند.

با این اقدامات سطح مقطع راداری تایفون تا نیم متر مربع کاهش یافته است که رقم بسیار درخور توجهی می‌باشد.

تایفون از یک کابین شیشه‌ای بسیار مدرن سود می‌برد که در طی سالهای متمادی با کمک گرفتن از بهترین خلبانان اروپایی و به کار بستن بازخوردها و نظرات آنان طراحی شده است. همانند خودروهای مدرن که دکمه‌های کنترل سیستم صوتی و نیز شیفترهای دنده در رو و پشت فرمان جای می‌گیرند تا راننده نیازی به برداشتن دست از روی فرمان و پیدا کردن آن‌ها نداشته باشد، در تایفون نیز سیستمی به اسم HOTAS (hands on throttle-and-stick) تعبیه شده که دکمه‌های مربوط به رهگیری و انتخاب هدف، شلیک موشک و نیز سامانه‌های جنگ الکترونیک را بر روی جوی استیک وسط کابین و دکمه‌های مربوط به رادیو و سیستم‌های ارتباطی را بر روی پدال گاز که در سمت چپ کابین جای می‌گیرد قرار داده است.

لباسی که برای خلبانان تایفون طراحی شده است، راحتی آن‌ها را تا فشار ۹ جی (فشاری معادل با قرارگیری وزنهٔ ۹۰۰ کیلوگرمی روی بدن) تأمین می‌کند.

در صورت از دست رفتن هوشیاری خلبان در حین پرواز (به‌عنوان‌مثال به خاطر عدم تحمل فشار G بالا در حین مانورهای شدید) کامپیوتر مرکزی، خود هدایت جنگنده را بر عهده می‌گیرد و تایفون را در حالت خلبان خودکار در یک ارتفاع مناسب و ثابت با سرعتی ایمن قرار می‌دهد تا زمانی که خلبان هوشیاری خود را باز یافته و سکان هدایت را مجدداً به دست گیرد.

تایفون به سیستم دی وی آی Direct voice input (DVI) مجهز است. بیش از صد فرمان تنها با “گفتن” توسط خلبان به جنگنده داده می‌شود تا بدین ترتیب، آسودگی و سرعت عمل او افزایش یابد. برای تمام این ۱۰۰ فرمان دکمهٔ اختصاصی نیز وجود دارد تا در صورت ایجاد مشکل در سیستم DVI همچنان بتوان اعمال مورد نیاز را انجام داد. البته این ۱۰۰ فرمان صوتی شامل موارد حساس و خطرناکی چون شلیک موشک و فعال کردن صندلی پران و از این دست نمی‌شود. سیستم نیز از قبل قفل شده است، به این معنا که تنها با صدای اشخاصی که در حافظه ذخیره شده‌اند کار می‌کند.

در صورت ایجاد شرایط نامساعد جوی و عدم توانایی خلبان برای فرود به‌تنهایی، کامپیوتر مرکزی با کمک امواج رادیویی محل دقیق باند را شناسایی کرده و کار فرود هواپیما را با کمک خلبان انجام می‌دهد.

تایفون برای حفاظت از خود از سیستم Praetorian (پراتورین) ساختهٔ شرکت لئوناردوی ایتالیا کمک می‌گیرد. پراتورین در صورت قفل رادار دشمن، قفل کردن لیزر روی تایفون و نزدیک شدن موشک، تمام این وقایع را به خلبان اطلاع می‌دهد و در صورت عدم تصمیم‌گیری او، به‌صورت خودکار اقدامات حفاظتی ازجمله پرتاب شراره (برای منحرف کردن موشک‌های حرارت یاب) و پوشاله (برای منحرف کردن موشک‌های هدایت راداری) و نیز یک هدف انحرافی که به دنبال تایفون در یک فاصلهٔ امن کشیده می‌شود (towed decoy) را رها می‌کند.

در تایفون یک سیستم ادغام اطلاعات سنسورها تعبیه شده است. به این معنا که اطلاعات تمام این سنسورها در یک نمایشگر مجتمع شده و بدین ترتیب باعث کاهش سردرگمی و افزایش سرعت تصمیم‌گیری خلبان می‌شود. این سیستم از فاصلهٔ ۲۵۰ کیلومتری تهدیدهای بالقوه برای تایفون را شناسایی کرده و آن‌ها را به ترتیب اهمیت و درجهٔ خطرناک بودن برای خلبان اولویت‌بندی می‌کند.

روشن بودن رادار یک جنگنده، یکی از راه‌های شناسایی آن توسط دشمن است. امواج رادار توسط سامانه‌های مخصوص ضد هوایی کشف می‌شوند و به پدافند، حضور جنگندهٔ غریبه را اطلاع می‌دهند. تایفون به سیستم “امکان” Emission Controls (EMCON) مجهز است. این سیستم در صورت عدم نیاز به استفاده از حداکثر قدرت رادار، امواج ساطع شدهٔ الکترومغناطیسی از آن را کاهش می‌دهد تا سامانه‌های پدافندی دیرتر از وجود تایفون در حریم هوایی خود مطلع شوند.

تایفون در ترانچ ۱ به رادار کپتور (CAPTOR) مجهز بود که یک رادار پالس داپلر و چند حالته است.

در ارتقای بعدی رادار به نسخهٔ CAPTOR-M ارتقا یافت که علاوه بر قابلیت حرکت دیش، یک کانال سوم در کنار ارسال و دریافت امواج الکترومغناطیسی، اختصاصاً برای مقابله با پارازیت دشمن به آن اضافه شد و علاوه بر آن، توان رزم هوا به هوای این رادار نیز افزایش یافت.

اما چیزی که تایفون شدیداً به آن نیاز داشت رادار آرایه فازی فعال active electronically scanned array (AESA) بود. این رادار که CAPTOR-E یا “سزار” CAESAR (Captor Active Electronically Scanned Array Radar نیز نامیده می‌شود بر روی یک پایهٔ دو قابهٔ ژیروسکوپی (گیمبال) قرار می‌گیرد و به‌راحتی تغییر جهت می‌دهد.

رادار آرایه فازی فعال توان کشف و رهگیری بسیار بالاتری را داراست و مقاومت بهتری در برابر ایجاد پارازیت دارد. تایفون دماغهٔ بزرگی دارد و این دماغهٔ بزرگ امکان قرار دادن یک رادار آرایه فازی فعال بزرگ و پرتوان با بیش از ۱۰۰۰ ماژول را می‌دهد. همچنین به دلیل وجود گیمبال، دیش رادار توان چرخیدن و پوشش زاویهٔ ۱۲۰ درجه در هر طرف را دارد.

بدین ترتیب تایفون می‌تواند حین کج کردن مسیر خود از سر راه جنگنده‌های دشمن و گریز از مهلکه، به سمت آن‌ها موشک شلیک کند و تحرکات آنان را زیر نظر داشته باشد. رادار تایفون یک رادار دهانهٔ ترکیبی (سار Synthetic-aperture radar (SAR)) می‌باشد و می‌تواند نقشه‌های دوبعدی از عوارض سطح زمین با روزلوشن بالا را فراهم کند (این قابلیت در رادارهای آرایه فازی فعال سوپرهورنت، اف-۱۵ex، اف ۳۵ و اف ۲۲ و اف-۱۶ وایپر نیز وجود دارد).

تصویر: نقشهٔ دو بعدی که با کمک رادار SAR به دست آمده.

اولین کشوری که رادار CAPTOR-E را برای تایفون سفارش داد کویت بود در سال ۲۰۱۶.

آلمان و انگلستان نیز دو نمونهٔ جداگانه و با قابلیت‌های بیشتر (ازجمله تقویت ماژول‌ها و توان جنگ الکترونیک بیشتر) از نمونهٔ تایفون کویتی را طراحی نموده و نصب آن‌ها را بر روی تایفون های خود از امسال شروع می‌کنند.

تایفون به سیستم آیرست (infrared search and track (IRST)) مجهز است که کاوندهٔ آن در سمت چپ دماغه کنار کابین خلبان قرار دارد. این سیستم رهگیری غیرفعال دارد بدین معنا که به جای ساطع کردن امواج و دریافت اکوی آن‌ها (مثل رادار) امواج فروسرخ هر جسمی که حرارت تولید کند (ازجمله موتور جنگنده و اصطکاک بدنه با هوا) را دریافت می‌کند.

اطلاعات آیرست به نمایشگری که درون کلاه خلبان وجود دارد منتقل می‌شود و می‌تواند ۲۰۰ هدف را به‌صورت هم‌زمان رهگیری کند. خلبان می‌تواند بدون کمک گرفتن از رادار کپتور به سمت این اهداف موشک حرارت یاب شلیک کند؛ اما آیرست این توانایی را نیز دارد که اطلاعات خود را با رادار کپتور به اشتراک گذاشته و گزینه‌های بیشتری پیش روی خلبان قرار دهد.

تصویر: سوخو-۳۴ ملقب به فول بک، از دید سیستم کاوندهٔ امواج مادون قرمز

تایفون از دو موتور EJ200 ساختهٔ شرکت انگلیسی رولز-رویس بهره می‌برد. EJ200 بر اساس نمونهٔ آزمایشی رولز-رویس XG-40 که در دههٔ ۱۹۸۰ توسعه یافت ساخته شده است و یکی از پیشرفته‌ترین موتورهای جت عملیاتی می‌باشد. به یک سیستم نظارت دائمی سلامتی مجهز است که وضعیت تمام اجزای موتور را به خلبان اطلاع می‌دهد و واجد توان ۶۰ هزار نیوتن بدون پس‌سوز و بیش از ۹۰ هزار نیوتن هنگام استفاده از پس‌سوز است که تقریباً معادل ۸۰ هزار اسب بخار می‌باشد. EJ200 همان موتوری است که خودروی بلادهوند LSR (Bloodhound LSR) را در سال ۲۰۱۹، قبل از آن که ورشکستگی سازندگانش ناشی از همه‌گیری کووید-۱۹ باعث ناتمام ماندن پروژه و نرسیدن به هدف ۱۰۰۰ مایل بر ساعت شود، به سرعت ۶۲۸ مایل بر ساعت (بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر بر ساعت) رساند.

EJ200 را می‌توان بدون هیچ ارتقایی و تنها با فشردن یک دکمه در حالت جنگ (war mode) قرار داد و به قدرت ۱۰۵ هزار نیوتن متر رساند، بدون اینکه آسیبی به آن برسد. EJ200 توان سوپرکروز (ابرپیمایش) دارد و می‌تواند بدون روشن کردن پس‌سوز دیوار صوتی را بکشند.

نیروی هوایی انگلستان سقف سرعت سوپرکروز تایفون را ۱.۱ ماخ اعلام کرد اما طی آزمایش‌هایی که نیروی هوایی سنگاپور انجام داد تایفون بدون روشن کردن پس‌سوز به سرعت ۱.۲۱ ماخ رسید.

اهمیت این قابلیت در کاهش امواج فروسرخ خارج شده از اگزوز هواپیما و کاهش اثر حرارتی آن می‌باشد. فایدهٔ دیگرش این است که در این سرعت، تایفون همانند اف ۲۲ می‌تواند موشک‌های خود را شلیک کند و نیاز به کم کردن سرعت ندارد. بدین ترتیب موشک‌های شلیک شده نیازی به مصرف سوخت محدود خود برای رسیدن به سرعت صوت ندارند و از انرژی جنبشی هواپیمای شلیک کننده استفاده می‌کنند و برد موشک افزایش چشم‌گیری پیدا می‌کند.

در سال ۲۰۰۷ موتورهای EJ200 مجموعاً ۵۰۰ هزار ساعت پرواز انجام دادند.

موتور EJ200 از ابتدا برای اضافه کردن قابلیت جهت‌دهی بردار رانش پیشرانه (thrust vector control (TVC)) ساخته شد. این سیستم برای تایفون بیش از ۴۰۰ ساعت آزمایش را پشت سر گذاشته و باوجود کاهش ۵ درصدی مصرف سوخت و افزایش ۷ درصدی قدرت رانش موتور هنوز به طور گسترده ایدهٔ استفاده از آن در تایفون مطرح نشده است.

تصویر: سوخو ۳۷ ملقب به ترمیناتور. از این هواپیما تنها یک فروند ساخته شد. در سال ۱۹۹۶ با مانورهای بی‌سابقه‌ای که اجرا نمود، کارایی سیستم تغییر جهت بردار رانش پیشرانه را در یک نمایشگاه هوایی به علاقه‌مندان نشان داد. ترمیناتور ۸ سال بعد به دلیل خستگی سازه ناشی از آزمایش‌های متعدد و مانورهای سنگینی که اجرا کرده بود سقوط کرد ولی از تجربیات ترمیناتور در ساخت سایر جنگنده‌های سوخو-۳۰/۳۵/۵۷ استفاده شد.

تصویر: اف-۱۵STOL/MTD این نسخهٔ آزمایشی از اف-۱۵ با سیستم تغییر جهت بردار رانش پیشرانه ۸ سال زودتر از ترمیناتور پرواز کرد و از تجربیات آن در اف-۲۲ رپتور استفاده شد.

 

اف-۲۲ و سوخو-۳۰/۳۵/۵۷ و چنگدو جی-۲۰ از سیستم جهت‌دهی بردار رانش دو بعدی استفاده می‌کنند. این سیستم باوجود مزایایی که برشمردیم پیچیدگی‌های فنی فراوان و وزن زیاد و هزینهٔ نگهداری بالایی را به هواپیما اضافه می‌کند. هم‌چنین خروجی اگزوز دایره‌ای (مشابه آن چه در سوخو ۳۵، سوخو ۳۰، سوخو ۵۷ و جنگندهٔ چینی چنگدو جی-۲۰ وجود دارد) باعث افزایش شدید برگشت‌پذیری امواج رادار و از بین رفتن اثر رادارگریزی در سایر قسمت‌های هواپیما می‌شود. سازندگان اف-۲۲ با طراحی خاص خروجی اگزوز این نقطه ضعف را برطرف کرده‌اند ولی این خروجی اگزوز کارایی سیستم جهت‌دهی بردار رانش را اندکی کاهش داده است (این سیستم با خروجی اگزوز دایره‌ای بیشترین کارایی را دارد). البته طراحان اف-۲۲ مجدداً دست به کار شده و با افزایش سطوح هدایتی و پهن کردن بال‌ها مانورپذیری اف-۲۲ را به بالاترین حد ممکن رسانده‌اند.

تصویر: بالا سمت راست جنگندهٔ چینی چنگدو جی ۲۰ / بالا سمت چپ جنگندهٔ روسی سوخو ۵۷ فلون / پایین سمت راست جنگندهٔ آمریکایی YF-23 ملقب به بیوهٔ سیاه و پایین سمت چپ نیز اف-۲۲ رپتور

به دلیل همین پیچیدگی‌های فنی و علاقه به کاهش وزن و سطح مقطع راداری نه در اف-۳۵ (جز در نسخهٔ B آن هم به شکلی متفاوت) و نه در تایفون از سیستم جهت‌دهی بردار رانش استفاده نمی‌شود.

فرماندهی ستاد مشترک نیروی هوایی امریکا در بیش از یک دهه قبل تنها شخصی است که تجربهٔ پرواز با هر دو جنگندهٔ تایفون و اف-۲۲ را دارد. او ضمن ستایش و تحسین چابکی و خوش‌دستی بی‌نظیر تایفون، مقایسهٔ اف-۲۲ و تایفون را مثل قیاس اتومبیل فرمول ۱ و خودروی نسکار دانست. به بیان او تایفون به همان چالاکی و فرزی اف-۲۲ است اما رپتور به‌عنوان یک جنگندهٔ نسل-۵ با قابلیت‌های اضافه‌ای که ارائه می‌دهد در سطحی دیگر قرار می‌گیرد.

در رزمایش مشترک ارتش هند و انگلستان که در سال ۲۰۰۷ برگزار شد خلبانان هندی که خود تجربهٔ پرواز با جنگندهٔ مانورپذیر سوخو-۳۰MKI را داشتند تحت تأثیر مانورپذیری تایفون های نیروی هوایی انگلیس قرار گرفتند. هرچند در این مانورها هرگز یک سلاح به حد نهایی قابلیت‌های خود نمی‌رسد (به‌عنوان‌مثال سوخوهای هندی برطبق قراردادی که با کشور روسیه در زمان خرید این جنگنده‌ها منعقد شده بود حق روشن کردن رادار و تسلیحات سوخو ۳۰MKI های خود را هنگام تمرین با جنگنده‌های غربی نداشتند.) و اختلاف سطح آموزش و مهارت‌های خلبانان هندی و انگلیسی هم باید در هنگام مقایسهٔ سوخو-۳۰ و تایفون مدنظر قرار گیرد.

تایفون از یک تفنگ رولور (Revolver) 27 میلی‌متری (عدد کالیبر) با ۱۵۰ گلوله استفاده می‌کند. این تفنگ ساختهٔ شرکت ماوزر (سازندهٔ تفنگ مشهور Mauser Gewehr 98 ملقب به برنو!) می‌باشد. وزن هر گلوله ۵۱۶ گرم است که نصف آن را وزن پرتابه تشکیل می‌دهد. خود تفنگ نیز ۱۰۰ کیلوگرم وزن دارد و می‌تواند در صورت لزوم هر ثانیه ۳۰ گلوله شلیک کند. جنگنده‌های تورنادو، آلف جت و جنگندهٔ سوئدی گریپن نیز از همین تفنگ (با نام BK27) استفاده می‌کنند.

تایفون درمجموع ۱۳ جایگاه (دو ۴ تا زیر بال‌ها + ۵ جایگاه در زیر بدنه) دارد که مجموعاً ۱۰ تُن محمولهٔ موشک یا بمب یا مخزن سوخت خارجی حمل می‌کنند. تایفون همانند سایر جنگنده‌های غربی می‌تواند طیف متنوعی از سلاح‌های ساخته شده توسط کشورهای عضو ناتو را حمل کند که بخشی از آن‌ها در شکل زیر نشان داده شده‌اند:

از بالا و سمت راست: موشک حرارت یاب AIM-9 Sidewinder / موشک حرارت یاب ASRAAM/ موشک هدایت فعال راداری برد متوسط تا بلند AMRAAM AIM-120/ موشک برد بلند Meteor / موشک ضدکشتی نروژی Kongsberg NSM / مخزن سوخت ۲۰۰۰ لیتری / موشک ضد رادار ALARM / موشک کروز StormShadow / غلاف تصویربرداری Recce // وسط: مخزن سوخت ۱۰۰۰ لیتری // غلاف نشانه‌گذاری لیزری / موشک ضدکشتی تاروس (Taurus) / بمب هدایت لیزری پیوی ۳ (Paveway III) GBU-24 / موشک ضد رادار AGM-88 HARM / سلاح هواپرتاب و ترکش شوندهٔ AGM-154 JSOW که برای مقابله با سامانه‌های پدافندی چون اس-۳۰۰ و اس-۴۰۰ ساخته می‌شود / بمب هدایت لیزری پیوی ۲ (Paveway II) GBU-12 / موشک هوا به زمین هدایت تلویزیونی AGM-65 ماوریک / موشک حرارت یاب آلمانی IRIS-T /

ردیف جلو سمت راست: ۳ عدد موشک ضدزره بریمستون Brimstone به‌صورت تریپلت/ مخزن ۴ تایی بمب CBLS-200

ردیف جلو سمت چپ: بمب‌های سقوط آزاد ۹۰۰ کیلوگرمی / ۴۵۰ کیلوگرمی و ۲۲۰ کیلوگرمی با فیوز تأخیری

شکل زیر نیز انواع بارگیری‌های تسلیحاتی تایفون برای مأموریت‌های مختلف را نشان می‌دهد:

تایفون ابتدا به‌عنوان یک جنگندهٔ برتری هوایی و یک شکاری چابک ساخته شد که تنها توانایی دفاع هوایی را داشت. رفته‌رفته از سال ۲۰۰۳ تاکنون در هر ترانچ و هر بلاک قابلیت‌های جدیدی بدان اضافه شده تا هم‌اکنون به یک مولتی رول تمام عیار و همه‌فن‌حریف تبدیل شده است.

ترانچ ۱ خود به بلاک ۲ و ۵ تقسیم می‌شود. در بلاک ۲ تایفون هنوز یک جنگندهٔ هوا به هوای کامل‌تر از قبل بود ولی در بلاک ۵ توان تهاجم زمینی را نیز به دست آورد.

در ترانچ ۲، ابتدا در بلاک ۸ کامپیوتر مرکزی ارتقا یافت، در بلاک ۱۰ سیستم حفاظت از خود (که هم‌اکنون با نام پراتورین شناخته می‌شود) ارتقا یافت و سیستم شناسایی دوست از دشمن (IFF) (Identification friend or foe) با قابلیت‌های بیشتر از قبل اضافه شد. همچنین توان شلیک موشک هوا به هوای پیشرفته‌تر آمرام C و موشک IRIS-T را به دست آورد.

بمب‌های GBU-24 پیوی ۳، موشک آلارم و بمب‌های پیوی ۴ نیز به زرادخانهٔ قابل شلیک توسط تایفون اضافه شد

در ترانچ ۲ بلاک ۱۵ توان شلیک موشک‌های میتیور، استورم شادو، تاروس و بریم استون را به دست آورد.

ترانچ ۳: رادار CAPTOR-M نصب شد. سیم‌کشی‌های قدیمی با فیبرنوری جایگزین شد و ارتقاهای گستردهٔ نرم‌افزاری و سخت‌افزاری دریافت کرد. موشک ضدکشتی ایتالیایی Sea Killer و موشک ضدکشتی/هوا به زمین انگلیسی SPEAR 3 نیز از این ترانچ قابل استفاده بر روی تایفون شد. اولین تایفون با رادار آرایهٔ فازی فعال که برای کشور کویت ساخته شد نیز از همین ترانچ است که رادارش با نسخهٔ CAPTOR-E تعویض شد.

ترانچ ۴: آخرین و جدیدترین مدل. دارای رادار آرایهٔ فازی فعال CAPTOR-E و توان انجام تمامی مأموریت‌ها (مولتی رول).

کاربران تایفون: اتریش (۱۵)، آلمان (۱۴۳ فروند در حال حاضر از ترانچ ۱ که همگی به ترانچ ۳ ارتقا یافتند. سفارش ۳۸ فروند دیگر از ترانچ ۴ و ۱۵ فروند نسخهٔ مخصوص سرکوب پدافند دشمن Suppression of Enemy Air Defences (SEAD) و جنگ الکترونیک با تسلیحات ضد رادار و سامانه‌های ایجاد پارازیت روی رادارهای دشمن نیز داده شده است و بدین ترتیب یوروفایترهای آلمان به بیش از ۲۰۰ فروند خواهند رسید)، ایتالیا (۹۶)، کویت (۲۸ فروند سفارش داده شده که تعدادی تحویل شده است)، عمان (۱۲)، قطر (۲۴ فروند سفارش داده شده و آموزش خلبانان در انگلستان شروع شده است)، عربستان (۷۱)، اسپانیا (۷۳) و انگلستان (۱۶۰ فروند سفارش داده شده که ۱۴۰ فروند آماده و در حال خدمت است).

 

خب حالا تایفون یا رافال؟؟؟!

سؤالی که همواره مطرح می‌شود و جواب آن ” … شاید هیچ‌کدام …” است! تایفون و رافال هر دو از گران‌قیمت‌ترین و پیچیده‌ترین جنگنده‌های جهان هستند. ازنظر هزینهٔ نگهداری کمتر از جنگنده‌های بزرگ و دوموتوره‌ای چون سوخو-۳۵ و اف-۱۵ قرار می‌گیرند اما بسیار پرهزینه‌تر از جنگنده‌های تک موتوره‌ای چون اف-۱۶ وایپر و جنگندهٔ سوئدی گریپن هستند.

موتور EJ200 تایفون ۳۰ درصد قدرت بیشتری از موتور Snecma M88 رافال دارد (۹۰ هزار نیوتن رانش در برابر ۷۵ هزار) همچنین سرعت اوج‌گیری رافال به‌زحمت به ۳۰۰ متر بر ثانیه می‌رسد ولی تایفون با سرعت ۳۲۳ متر بر ثانیه اوج می‌گیرد. سقف سرعت رافال ۱.۸ ماخ است اما تایفون به‌راحتی ۲ ماخ را پشت سر می‌گذارد. حداکثر ارتفاع پرواز رافال ۱۶ کیلومتر است و تایفون ۲۰ کیلومتر.

البته این اختلاف عملکرد بهای خود را نیز دارد. موتور تایفون پیچیده‌تر، پرهزینه‌تر و دارای مصرف سوخت بیشتر است.

هواپیمای جنگی یک “سیستم” است که خریده می‌شود؛ بدین معنا که پشتیبانی، آموزش خلبان‌ها، تربیت مهندسین تعمیر و نگه‌داری، تأمین اسلحه و قطعات یدکی نیز برای طولانی مدت، نه همیشه، با فروشنده خواهد بود؛ بنابراین مثل خودرو نیست که با جستجوی قیمت آن در اینترنت بتوان قیمت خرید را به دست آورد.

قیمت تایفون به طور رسمی ۹۳ میلیون یورو اعلام شده است. این قیمت برای کشورهایی چون آلمان و انگلستان که خود فروشنده و دارای زنجیرهٔ تأمین قطعات و خدمات این جنگنده هستند صدق می‌کند؛ اما برای مشتری خارجی خرید هر فروند تایفون ۳۲۱ میلیون دلار و هر فروند رافال ۲۴۵ میلیون دلار خرج خواهد داشت!

این در حالی است که جنگندهٔ توانا و بسیار چابک و پیشرفتهٔ اف-۱۶ بلاک ۷۰/۷۲ (وایپر) که با رادار آرایهٔ فازی فعال AN/APG-83، ارتقای گسترده در الکترونیک و کامیپوتر پرواز، سیستم IRST (جستجو و رهگیری فروسرخ)، دیتالینک جدید، کابین خلبان کاملاً به‌روز و مطابق استانداردهای تایفون و رافال و نیز تجهیزات پیشرفتهٔ دیگری چون سیستم جلوگیری از تصادف با زمین و کمک خلبان کامپیوتری برای فرود، عرضه می‌شود؛ با تمام امکانات و پشتیبانی کاملش از طرف شرکت لاکهید مارتین، تنها ۱۱۵ میلیون دلار قیمت دارد.

این جنگجوی کوچک باوجود تک موتوره بودن و ارزان بودنش کارنامه‌ای درخشان به قدمت ۴۰ سال دارد و هیچ مشتری خارجی از دریافت آن ناراضی نبوده بلکه مکرراً تقاضای دریافت نسخه‌های جدیدتر و بهتر را مطرح کرده است (به‌عنوان‌مثال کشور ترکیه).

از آن‌سو، اتریش با نارضایتی در سال ۲۰۱۷ اعلام کرد تمام ۱۵ فروند تایفون خود را به یک دولت خارجی خواهد فروخت و به جای آن‌ها اف-۱۶ یا گریپن خواهد خرید تا بدین ترتیب ۲ میلیارد یورو از هزینهٔ نگهداری ناوگان جنگنده‌هایش کاسته شود.

حتی اف-۳۵ نیز که اصلاً با تایفون و رافال در یک کلاس قرار نمی‌گیرد و فروش آن به مشتریان خارجی به دلیل تکنولوژی حساس و کمیابش با دردسرها و مانع تراشی‌های فراوان دولت امریکا مواجه می‌شود در یک بستهٔ کامل با قیمتی ۱۴۰ میلیون دلاری فروخته می‌شود.

هزینهٔ نگهداری جنگنده‌های تک موتورهای چون اف-۱۶ وایپر و گریپن نیز قطعاً کسری از هزینهٔ تایفون و رافال خواهد بود. به همین دلیل مشتریان غیراروپایی تایفون و رافال عمدتاً کشورهای حاشیهٔ جنوبی خلیج فارس هستند که اف-۳۵ به آن‌ها داده نمی‌شود و یا توان خرید آن را ندارند. در مورد کشورهای اروپایی نیز آن‌هایی که سهمی از خط تولید و ایجاد اشتغال با تولید این جنگنده‌ها را ندارند کمتر به سراغشان می‌روند. استثنا این داستان، یونان بود که تعداد کمی رافال از فرانسه تحویل گرفت و اخیراً درخواست خرید ۲۰ فروند اف-۳۵ را نیز داد. رافال های یونانی با تخفیف‌های بسیار (حدوداً نصف قیمت) با تعداد کم و فوراً از موجودی نیروی هوایی فرانسه تحویل یونان شدند، در حالی که این کشور برای دریافت اف-۳۵ باید از هفت خان و یک انتظار چند ساله به دلیل اشباع بودن خط تولید شرکت لاکهید مارتین به دلیل سفارش‌های بالای اف-۳۵ عبور کند.

تایفون جنگنده‌ای بسیار چابک و خوش‌پرواز است. طیف تسلیحاتی بسیار گسترده‌ای را پشتیبانی می‌کند و از آخرین تکنولوژی روز اروپا بهره می‌برد؛ زیباست و زیبا پرواز می‌کند؛ و البته همچون همتای فرانسوی‌اش بسیار گران‌قیمت و هزینه‌بر است. تایفون برای کشورهایی که خود تولیدکنندهٔ آن هستند در بین جنگنده‌های نسل ۴ و ۴.۵ بهترین انتخاب است اما پیش روی مشتری خارجی گزینه‌های- شاید- بهتری از تایفون و رافال نیز قرار دارند.

تصویر: رنگ‌آمیزی خاص تایفون نیروی هوایی آلمان به یاد “مانفرد آلبراخت فریهرر فون ریشتوفن” ملقب به بارون قرمز (Red Baron) که با ۸۰ شکار رسمی موفق‌ترین خلبان جنگ جهانی اول بود. او در این جنگ به نمادی روحیه‌بخش برای سربازان و مردم آلمان تبدیل شده بود. بارون قرمز در ۲۱ آپریل ۱۹۱۸ در ۲۵ سالگی از ناحیهٔ سینه مورد اصابت گلولهٔ مسلسل ضدهوایی قرار گرفت و همراه با هواپیمای Fokker Dr. 1 قرمز رنگ خود به صفحات تاریخ پیوست. برخلاف مانفرد و هواپیمای زیبایش، تایفون حداقل تا سال ۲۰۵۰، قصد خداحافظی از آسمان را ندارد.

با آرزوی سلامتی و بهروزی برای مردم ایران

نویسنده: بابک سزاوار کلاتی

 

مطالب مشابه

‫۱۰۰ دیدگاه‌ها

  1. حمید

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (84 ديدگاه)

    با همه این اوصاف هنوزم زیر اف ۱۴ تامکته

    موافقم ۲۶
    مخالفم ۹۱
    1. M5

      ۴ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (7 ديدگاه)

      جاننن
      رو چه حساب بهتره ؟؟
      دقیقا می شه بفرمائید چیش بهتره
      مانور پذیری بالا تری داره الکترونیک بهتری داره رادار بهتری داره موتور بهتری داره
      والا توی همه ی مقوله ها تایفون نه تنها از f14 بلکه در بسیاری جهات از f15 برتری داره
      F18 سوپر هورنت هم نقش تهاجمی داره و در کلاس تایفون نیست سوخو ۳۵ فقط رقیب تایفون هست که فقط مانور پذیری بیشتری داره(در آمریکا F22 نقش دفاعی یا وظیفه اصلی داگ فایت رو داره )

      موافقم ۵۷
      مخالفم ۹
    2. miladzm

      ۴ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (147 ديدگاه)

      اینا رو ولش ! … به قول یانکی اینا خودشون رو علاف کردن ! فقط حیف که این پیر خرفت داره ابهت امریکا رو کم رنگ میکنه ! نظر سنجی جدید که دیدم متوجه شدم محبوبیت اقای ترامپ شدیدا بالا رفته_ از درصد رای دهندگان به نامزد های ایالتی مورد حمایت اقای ترامپ کاملا همه چی مشخصه _ و درصد خواهان این خرفت خیلی کم تر شده ! به امید بازگشتش تا دوباره جهان به تنظیمات کارخانه و نظمی که باید داشته باشه برگرده و به گردن کلفتان و قلدران پوشالی نشون بده رییس واقعی کیه ! لعنت به گلوبالیست های کثیف و حقه باز !

      موافقم ۶۵
      مخالفم ۳۵
      1. پویا

        ۴ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (310 ديدگاه)

        کوتاه بیا دادا
        بایدن تا همین حالا هم خوب کارکرده!!

        موافقم ۸
        مخالفم ۴۸
    3. Reza Waffen SS

      ۴ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (4350 ديدگاه)

      شوخی می‌فرمایید ، F14 مرحوم 🤣🤣🤣

      موافقم ۴۴
      مخالفم ۳
    4. شاهین

      ۴ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (1110 ديدگاه)

      نکنه از روی فیلم تاپ گان این نظر رو دادی؟
      اونجا که با اف۱۴ از دست چند تا نسل ۵ فرار کردن!!!

      موافقم ۳۸
      مخالفم ۳
      1. Dian

        ۴ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (284 ديدگاه)

        اون نسل ۵ ها سوخو ۵۷ بودن؟

        موافقم ۲۴
        مخالفم ۰
        1. پارسا

          ۵ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (257 ديدگاه)

          بله

          موافقم ۱۵
          مخالفم ۰
        2. Iman99

          ۸ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (1138 ديدگاه)

          نسل ۵ ها الان سوخو هست که در جنگنده های روسی اولی سوخو ۵۷ دو موتوره هست و دومیش هم مدل سوخو ۷۵ هست که تک موتوره هست مثل اف ۳۵
          اروپا هم چون اف ۳‌‍۵ تبدیل به یک پروژه مشترک بین اروپا و امریکا شد دیگه برای جنگنده های نسل ۵ اقدام نکرد وگرنه قرار بود خودشون نسل ۵ رو بسازن ولی دیگه اف ۳۵ رو مشترکا روش توافق کردن
          و الانم برای نسل بعدی خود اروپا در کنار امریکا دارن روی جنگنده های برتر نسل ۶ کار میکنن تا برتری خودشون رو ثابت کنن
          دیکه صنایع هوافضا نظامی پیشرفته ترین صنایع و مهندسی ها هستن و در بالاترین سطح و کلا سطح بالا هستن و کلا هنر همینه که در این برتر باشن در همه چیزای دیگه هم این برتری و پیشرو بودن و اول بودن رو دارن اروپا و امریکا روسیه هم هست و ثابت کرده که میتونه

          تو جنگنده های نسل ۴ هم همین یورو فایتر در کنار جنگنده های روسی و جنگنده های امریکایی از بهترین و پیشرفته ترین جنگنده های حال حاضر هست و ثابت میکنه که اروپا و امریکا تا چه حد و با فاصله زیادی برتری مهندسی و تکنولوژیکی و کلا در همه چیز برتری دارن و سطح بالا هستن و کسی به گرد پاشون هم نمیرسه کلا همه چیز هم از خودشونه

          مثلا تو آسیا که کره که هیچ ژاپن هم هیچه در برابرشون و اونها زور زدن یه جنگنده نسل ۴ رو هم نتونستن خودشون صفر تا صد بسازن و دست به دامن امریکا و اروپا شدن ‌‌‌و یه نسخه از اف ۱۶ رو ساختن که همونم اصل کارش از خود امریکاس مثل موتور و سیستم های اصلی اون کلا مثل همه چیزای دیگشون که همینشم به گرد پای خود اروپا و امریکا کلا نمیرسه

          تو جنگنده های نسل ۴ همین یورو فایتر و f15ex و اف ۱۸ سوپر هورنت و سوخو ۳۴ و ۳۵ از اروپا روسیه و امریکا بهترین و پیشرفته ترین جنگنده های نسل ۴ هستن البته مدل های دیگه هم دارن که شاهکار هستن نسل ۵ و ۶ هم همینطور

          موافقم ۶
          مخالفم ۰
  2. Mohammad

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (400 ديدگاه)

    واقعا آمریکا تو صنعت هوافضا یه سروگردن از اروپا بالاتره

    موافقم ۷۸
    مخالفم ۱۵
    1. Reza Waffen SS

      ۴ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (4350 ديدگاه)

      البته این موفقیت رو مدیون دانشمندان دزدیده شده آلمان نازی هست

      موافقم ۵۳
      مخالفم ۴۳
      1. پویا

        ۴ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (310 ديدگاه)

        برادارن رایت هم آلمانی بودن؟!

        موافقم ۲۹
        مخالفم ۵
        1. phonix

          ۵ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (615 ديدگاه)

          برادر آلمان هیچ وقت در طول جنگ نتونست بر نیروی هوایی انگلیس غلبه کنه تنها نیروی دریایی این کشور رو زمین گیر کرد که تاره اونم بعد از مدتی با پیدا کردن زیر دریایی المان ها که شالم یه دستشون رسید بود (ماجرا داره) تونستن المان هارو دور بزنن تا اخر جنگ المان هیچ وقت نتونست مشکل بزرگی های انگلیس ایجاد کنه اگه این کارو میکرد شاید هیچ وقت سقوط نمی‌ کرد
          این بحث رو ژاپنی ها هم دارن اون عا هم فکر میکردن نیروی هوایی بسیار قوی تری از آمریکا دارن و کارشون بد هم نبود اما بمب باران فرشی(دکترین نظامی امریکا با کمک بمب افکن های کلاس بی) و وارد شدن جنگنده موستانگ نسخه ژاپنی ها و پیچید
          ضمنا هواپیمای موتور جت نازی ها وارد جنگ نشد وگرنه آسمان المان سقوط نمی‌کرد اکه اطلاعاتی در این زمینه دارید لینک ریپلای کنید به زبان فارسی یا انگلیسی علاقمند هستم

          موافقم ۱۵
          مخالفم ۷
      2. phonix

        ۴ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (615 ديدگاه)

        دوست عزیز در زمان جنگ جهانی هم پیشرفته تر بودن المان ها کلا در معقوله هوایی از انگلیس عقب تر بودن آمریکا که هیچ
        کل افتخار المان هواپیمای موتور جتی هست که هیچ وقت به جنگ نرسید

        موافقم ۱۲
        مخالفم ۱۲
        1. Reza Waffen SS

          ۵ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (4350 ديدگاه)

          به جنگ رسید کلی هم تلفات گرفت از متفقین منتها روز های آخر جنگ . در ضمن مسراشمیت های آلمانی جزو بهترین های چنگ جهانی بودن

          موافقم ۱۶
          مخالفم ۹
        2. اشكان

          ۶ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (11 ديدگاه)

          با سلام
          اگر علاقه به دونستن بیشتر مطالب مختصری که گفتید دارید سایت جنگاوران بطور کامل جنگنده ها و سیاستهای جنگ دوم رو باز کرده . واردش بشید کلاً خارج نمیشید تا چند بار نخونید ( مطالب جهت دار و یک طرفه نیست و نوبسنده ها دارای اطلاعات کامل هستند علاوه بر اینکه اکثر مطالب ترجمه از سایتهای معتبر هست )

          موافقم ۷
          مخالفم ۰
        3. Mr Naftalin az roghan abad

          ۶ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (70 ديدگاه)

          بهتره بگم پی۵۱ و اسپیتفایر مارک۹ و مارک۱۴ خیلی قوی تر از مسسرشیمیت بی اف۱۰۹ بودن. مسسر آخرای کار چند واریانت داد که ماستنگ با اون مرلین سوپرشارژ شده و بی۱۷ ها با بمباران هاشون خیلی از خلبان های تاپ آلمانو کشتن. استراتژیک آلمان با اون گورینگ احمق پایین تر از انگلیس و آمریکا بود هرچند بهتر از شوروی بود ولی.

          موافقم ۵
          مخالفم ۱
      3. ˈadɔlf ˈhɪtlɐ

        ۴ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (508 ديدگاه)

        دزدیدن همه دانشمندان جهان یه بورس تحصیلی می فرستند و دانشمندان و نوابغ رو می برن

        موافقم ۱۲
        مخالفم ۳
      4. Mohammad

        ۴ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (400 ديدگاه)

        این حرفای که همیشه ایرانی ها میزنن اینارو بنداز دور اون کشور موفق میشه میگید دانشمندش مال یه کشور دیگه بوده اون یکی موفق میشه میگید دانشمندش مال ما بوده وووو …. اینارو کی کرده تو گوشتون که بیرونم نمیریزید

        موافقم ۴۲
        مخالفم ۱۱
      5. Dian

        ۴ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (284 ديدگاه)

        واقعا المان عجب اعجوبه اییه
        با اینکه تو جنگ جهانی دوم شکست خورد و شوروی رو آمریکا حدود ۳۰۰۰ دانشمندشو ازش دزدیدن ، ولی در عرض چند دهه سریع خودشو جمع و جور کرد

        موافقم ۲۳
        مخالفم ۱۰
        1. عاشق پدال

          ۵ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (226 ديدگاه)

          برا همینه کشور ما هیچوقت نه المان میشه نه ژاپن میشه نه کره جنوبی.
          به مردمه. این مزخرفاتی هم که میگن کره جنوبی ارزوی ایران شدن داشت و غیره , برا فروکش کردن این حس عقب موندگیه. وگرنه ما نفت داریم. کره چی داشت اخه؟ حتی یه معدن درست حسابی نداره کره جنوبی. کل کره جنوبی رو بگردی معدن هاش به اندازه ی یکدونه معدن تو یالقوز اباد ایران نمیشه. بعد حالا مس کرمان و غیره رو حساب بکن. نفت و گاز رو حساب بکن.

          کره هیچوقت ارزوش ایران شدن نبود. مغز خر نخوردن که.
          دلتون رو هم به اون گذشته ها خوش نکنین.
          کسی که تو گذشته هست و گذشته ها رو مقایسه میکنه یه احمق به تمام معناست. شما ۱۰۰۰ بار گذشته رو پیش چشم بیاری شکمت سیر نمیشه. حالا بریم یه سری دکتر از پاکستان وارد کنیم که همین مردم گند زدن به کشور.
          یه جا خوندم المان کلا ۴۰ تا دانشگاه و دانشکده ی پزشکی داره. بیشترشونم سالی کمتر از ۵۰ تا دانشجو میگیرن. جمعیت المان با ما برابره.
          بعد ما ۱۶۳ تا دانشگاه و دانشکده داریم. و هرکدوم حداقل ۱۰۰ تا دانشجو میگیرن سالانه.
          بعد چرا مجبوریم از پاکستان و فیلیپین پزشک بیاریم؟
          همه میخوان برن. طرف دیگه دولتی نیست. مسئول نیست.

          موافقم ۲۴
          مخالفم ۴
        2. phonix

          ۵ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (615 ديدگاه)

          دوست عزیز کره صنعتی سازی زو با ایران شروع کرد و در این راه بسیار از ایران نا موفق تر بود چون ایران منابع هم داشت و کره نداشت ایران در اون زمان درصد های رشد اقتصادی دیوانه کننده ای رو ثبت می کرد به شکلی که لقب ژاپن خاورمیانه رو گرفت
          حالا که چی شده که یه اینجا رسیدیم خودتون بهتر میدونید

          موافقم ۲۵
          مخالفم ۳
        3. عاشق پدال

          ۵ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (132 ديدگاه)

          phonix

          ببین گفتم. این حرفا و این ژاپن خاورمیانه و غیره همش کشکه. فقط برا این زده میشه که احساس حقارت نکنی.
          کره ناموفق نبود. کره راه درست رو پیش میرفت. و راه درستش هم همین بود که کره رفت. حالا چون نفت نداشت کادیلاک نداشتن. ما نفت داشتیم کادیلاک سوار میشدیم و همین شرائط باعث شده شما فکر کنی ما ژاپن خاورمیانه بودیم.
          ببین هنوز خیلی خیلی مونده بفهمی بدنه نفت گاز معدن کشورداری یعنی چی. ما حتی تو تحریم دچارش نشدیم.

          نه زمان پهلوی نه الان ما نه ژاپن خاورمیانه بودیم نه پیاز خاورمیانه.
          شما به پیمان سنتو نگاه کن. همین پیمانو اگه بتونی درک کنی بفهمی . بعدم پیمان بغداد رو ببین.
          این امارهای دیوانه تر رو به جز کشورهای زیدی ثبت کردن. و کشور بوتسوانا فکر کنم تو افریقا بالاترین امار دیوانه کننده رو داره. ایا ژاپن افریقاست؟
          این امارهای دیوانه کننده رو میگن ایندکس توسعه ی سالانه. و حتی امار پهلوی رو وارد کنیم، هیچوقت جزو ۱۰ کشور اول نبودیم. حالا نمیدونم مبنای این مردم بیسواد چیه که شب و روز میگن ژاپن خاورمیانه.

          بعدم کره ناموفق نبود. هنر اینه نفت و گاز معدن نداشته باشی بشی کره. اینکه با نفت و گاز و معدن با کره رقابت کنی و بعد خودتو بگی ژاپن خاورمیانه احمقانس.

          به هر حال بگذریم.

          موافقم ۱۴
          مخالفم ۱۵
        4. phonix

          ۵ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (615 ديدگاه)

          عزیز چه ربطی به کادیلاک و نفت داره؟
          امار توسعه هنوز هم موجوده رشد بی سابقه اقتصادی که ایران اون زمان تجربه کرد در اندازه ژاپن بعد از جنگ بود ضمنا ایران خاورمیانه دوبار استفاده شد یک بار در زمان پهلوی که توسط ژرنال های آمریکا نسبت داد شد به ایران
          یک بار هم آقای رفسنجانی گفتن ایران رو ژاپن خاورمیانه میکنیم یکی واقیعه و یکی چرته
          در اون زمان کارخانه ایران ناسیونال شرکت ملی نفتکش های ایران ایران ایر ماشین سازی اراک و ماشین سازی تبریز تاسیس شد در یک مدت کم چنان تحولی در کشور ایجاد شد که ما هنوز هم داریم نونشو میخوریم

          موافقم ۱۴
          مخالفم ۳
    2. aliakbarkhoei

      ۵ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (120 ديدگاه)

      بدون اغراق از کل دنیا صنایع هوایی بویژه هواپیما‌های جنگیش بالا‌تره.

      موافقم ۶
      مخالفم ۱
      1. Iman99

        ۶ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (1138 ديدگاه)

        آره درسته اون زمان ایران اینقدر داشت پیشرفت میکرد به بواسطه ارتباطی که با کشور های پیشرفته غربی داشت و همچنین تحریم نبودنش میتونست الان از کره و ژاپن خیلی جلوتر باشه تحریم هم نبود به طوری که حتی میشه گفت برعکس وضعیت تحریم هم بود اون زمان و همه جوره به ایران کمک میشد طوری که اگه ادامه پیدا میکرد الان از کره و ژاپن خیلی جلو تر بودیم هرچند که به پای اروپا و امریکا نمیرسیدیم ولی از کره و ژاپن خیلی جلوتر میشدیم
        کافیه به وضع کره شمالی و جنوبی الان نگاه کنید تا بفهمید و تا آخرش رو برید
        با مقایسه وضع کره شمالی و جنوبی میبینیم که کلا کره جنوبی که مورد حمایت امریکا و اروپا هست الان چقدر پیشرفت کرده ولی کره شمالی تحریمه و الان از زاغه نشین ها هم وضعشون بد تره
        کلا

        موافقم ۹
        مخالفم ۱
  3. یانکی.من هم فرزند کسی هستم.آبان سرخ.

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (2110 ديدگاه)

    فقط آمریکا بقیه رو ولش.بقیه خودشون رو علاف کردن.با حمله روسیه تروریست همه کشورهای اروپایی که میخوایتن نسل ۵ و ۶ خودشون رو بسازن جا کردن و رفتن به التماس آمریکا تا اف۳۵ بده بهشون.

    موافقم ۴۳
    مخالفم ۲۲
    1. ˈadɔlf ˈhɪtlɐ

      ۶ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (508 ديدگاه)

      گل نسل ۶ هنوز تولید نشده

      موافقم ۷
      مخالفم ۱
  4. آرش+وان

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (276 ديدگاه)

    مقاله و پست بسیار عالی 👍🏻👍🏻👍🏻

    تو جنگ فالکلند( مالویناس) سال ۱۹۸۲ که موشک فرانسوی “اگزوست” و هلی کوپتر “سوپر فرلون” دست برتر رو روی جنگ افزارهای انگلیسی رو کردند ، و ناو فوق مدرن شفلید انگلستان رو آرژانتینی ها به قعر اقیانوس آتلانتیک جنوبی فرستادند.

    حتی در خلال جنگ ایران و عراق در روز ۱۷ می ۱۹۸۷ ، ناوچه آمریکایی یو اس اس استارک USS Stark اشتباهاً از سوی هواپیمای میراژ F1 عراقی هدف دو موشک اگزوست ، در نزدیکی سواحل عربستان قرار گرفت و با ۳۷ کشته و ۲۱ زخمی بازنشسته شد.

    موافقم ۱۶
    مخالفم ۹
  5. AliREZA

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (26 ديدگاه)

    این مقاله به مناسبت رسیدن کیفیت خوب فیلم تاپ گان هست
    تا الان منتظر اومدن کیفیت خوب تاپ گان بودم و فیل رو ۲۰ بار نگاش کردم

    موافقم ۲۲
    مخالفم ۱
    1. Reza Waffen SS

      ۴ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (4350 ديدگاه)

      میدونید کی قراره نسخه با کیفیتش بیاد ؟؟؟

      موافقم ۸
      مخالفم ۱
      1. LH44

        ۴ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (47 ديدگاه)

        اومده داداش

        موافقم ۴
        مخالفم ۰
  6. Erfan

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (470 ديدگاه)

    واقعا جا داره از نویسنده تشکر کرد.
    کاملا معلومه که تلاش بسیاری برای تهیه این متن شده و بسیار کامل بود.

    موافقم ۴۵
    مخالفم ۰
  7. Hamid

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (231 ديدگاه)

    خیلی عالی بود مرسی

    موافقم ۲۱
    مخالفم ۰
  8. military

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (1 ديدگاه)

    نویسنده عزیز یه طوری از این جنگنده تعریف کرد که به میلیتارین های خود اروپا بگی از خنده غش میکنن…..تایفون رو اگه بخوایم شرح بدیم تو یه جمله میشه گفت؛طرحی برای جلوگیری از ورشکستگی صنعت هوایی نظامی در اروپا….دلایل دیگه ای هم مثل بحث مستقل بودن از امریکا در جنگنده های نه چندان پیشرفته و غیره هم داره ولی أصلی ترینش همون مورد فعال بودن کارخانجات هوایی اروپاس….یعنی دولت های اروپایی حاضر شدن که هزینه ای تقبل و تزریق کنن تا صنعت هوایی نظامیشون سرپا بمونه درحالیکه همونطور که تو متن هم اشاره کردین وقتی فرانسه دید خیلی اش دهن سوزی نیست رفت پی برنامه خودش که حضرت رافائل که سابقه شکست اف ٢٢ در داگفایت رو داره و به نظرم توجیح داره در مقابل مبلغ بیشتر رافائل رو خرید چون چالاکیش به علاوه قابلیت مولتی رول بودنش در بین جنگنده های غیر امریکایی موجود نیست که در امریکا هم فقط میشه به f15 QA اشاره کرد….درکل جزو با اون مبلغش واقعا افتضاح ترین گزینه حال حاضره…..یه چیزی هم که باید اشاره کرد مشتری هاش هستند که غیر کشورهای حاشیه خلیج فارس هیشکی پا پیش نزاشته که میشه به خرید های سیاسی اعراب اشاره کرد که سعی در جلب حمایت اروپا رو دارن نه خرید منطقی و از روی کارایی فنی….در ضمن همین سه چهار ماه پیش بود که هفت نفر از جمله یه سرلشگر کویتی رو در ارتششون به دلیل فساد در پرونده خرید یوروفایتر دستگیر کردن که عمق فاجعه رو در خرید مشتری های این جنگنده نشون میده….در کل اشغالی بیش نیست چون اگر واقعا قابلیتی که اروپایی ها روش تبلیغ دارن داشت اروپا سراسیمه به دنبال خرید f35 برای ایجاد برتری تکنولوژیک در برابر روسیه روی نمی اوردن(چون روسیه هنوز نسل پنج به خدمت نگرفته و به دلیل مشکلات اقتصادی هم زیاد اینده روشنی نداره)

    پ ن:احتمالا ترکیه هم به لیست مشتری های این جنگنده بپیونده چون سر ماجرای خرید اس ۴۰۰ و اخراج شدنش از پروژه f35 همینطور مخالفت کنگره امریکا با فروش کیت های ارتقایی جنگنده های f16 بخاطر مسائل حقوق بشری و ایضا دشمنی ترکیه با یونان و حمایت فرانسه از یونان و مقدور نبودن خرید رافائل،از طرفی به دلیل نزدیکی روابط نظامی ترکیه و انگلیس،بندگان خدا احتمالا به بدبختان کاربر این جنگنده اضافه میشن….در ضمن ترکیه با سوئد هم سر گروه های تروریستی کردی مستقر در سوئد مشکل داره پس نمیتونه گریپن هم بگیره….از طرفی اروپا و امریکا دارن یونان رو به شدت تسلیح میکنن و ترکیه برای اینکه برتری هواییش از بین نره مجبور به خریده فوری یه نسل چهار پلاس هست تا نسل پنج خودش اماده بشه

    موافقم ۲۷
    مخالفم ۲۱
    1. phonix

      ۴ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (615 ديدگاه)

      تنها شرکت‌های قدیمی تولید کننده جت جنگی در اروپا که هنوز هم فعالند ساب سوئد هست و داسو که در این پروژه همکاری نداشتن
      تا قبل از این هم شرکت های اروپایی به طور ویژه کار نمی‌کردن صنعت نظامی یه صنعت اقتصادی نیست خیلی از کشور ها اونو به عنوان یک عامل بازدارنده استفاده میکنن حالا اگه این براشون سود اوری داشته باشه چه بهتر ولی اگه فروش هم نداشته باشه هم مهم نیست نمونش هم ساب سوئد هزار بار هم خود نیروی هوایی آمریکا اینکارو کرده و هواپیمایی خریده که لازم نداشته تا بخش خصوص بتونه درامد داشته باشه
      علاوه بر متعصبین خودرویی متعصبین صنعت هوایی هم داریم به به

      موافقم ۱۶
      مخالفم ۱۲
      1. دانیال_Surrey،England

        ۴ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (2561 ديدگاه)

        ((علاوه بر متعصبین خودرویی متعصبین صنعت هوایی هم داریم به به))
        صد در صد.
        جالبه تو جنگ جهانی دوم آمریکایی ها حتی یک جنگنده درست و حسابی نداشتن که استانداردهای اروپایی رو پاس کنه.
        یه دونه p51 mustang بود که اونم با سفارش و نظارت مهندسای انگلیسی با موتور رولز رویس ساختن.
        رقابت اصلی بین آلمان و انگلیس بود که اونم بعد از پایان جنگ هرچی تکنولوژی بود تقدیم آمریکا کردن!!
        از موتور جت گرفته تا موشک های بالستیک دور برد و تکنولوژی هسته ای و حتی نیروی ویژه!!
        دلیل عقب افتادن این دوتا کشور هم همین بود+بودجه بسیار بالای آمریکا.
        الانم این دوستمون داره از رو هوا یه چیزی میگه الان یکی بزرگترین پیمانکارهای دفاعی آمریکا همین bae systems و رولز رویس هستن که تو همین f35 هم مشارکت داشتن.
        بعد جالبه همین آمریکایی ها گفتن تو جنگنده ی نسل ۶ انگلیس با توجه به چیزایی که دیدن استقبال کردن از تبادل تکنولوژی!!
        این چیزایی هم که درباره ی تایفون و ترکیه با فلانی جنگ داره و… که میگه نمیدونم از کجاش داره درمیاره یا کی خواب دیده.

        موافقم ۲۵
        مخالفم ۱۰
        1. Mr Naftalin az roghan abad

          ۶ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (70 ديدگاه)

          دانیال تعصبی، آمریکا قبل از ساخت ماستنگ با موتور بهینه سوپرشارژ رولزرویس مرلین که شد پاکارد هم جنگنده های قوی داشت که انگلیس استفاده میکرد اونم با موتور شعاعی قوی ۱۸ سیلندر پرت اند ویتنی f4u Corsair با پی۴۷ تاندربولت. یعنی آمریکا باز هیچی نداشت؟؟؟!!! نه فوکه ولف نه مسسرشمیت بی اف۱۰۹ با اون موتورای دایملر بنز و بی ام و۸۰۱ به پی۴۷ به این قوی تو ارتفاع نرسیدن باز. همون رولزرویس هم اخرای کار برای اسپیتفایر یک موتور گریفون داد بیرون که باز رو دستش دایملر بنزه ۶۰۵ و یونکرس یومو ۲۱۳ نزدن که روی دست مرلین ۶۱ و ۶۶ هم زده نشد. ولی با اینکه که میگی آمریکا هیچی نداشت بشدت مخالفم اول اطلاعات جمع‌آوری کن بعد صحبت کن.

          موافقم ۲
          مخالفم ۲
      2. دانیال_Surrey،England

        ۴ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (2561 ديدگاه)

        اینم حرفای ژنرال آمریکایی John P. Jumper .
        ..
        The Eurofighter is both agile and sophisticated, but is still difficult to compare to the F/A-22 Raptor. They are__ different kinds of airplanes to start with; it’s like asking us to compare a NASCAR car with a Formula One car. They are both exciting in different ways, but they are designed for different levels of performance. … The Eurofighter is certainly, as far as smoothness of controls and the ability to pull (and sustain high G forces), very impressive. That is what it was designed to do, especially the version I flew, with the avionics, the color moving map displays, etc. — all absolutely top notch. The maneuverability of the airplane in close-in combat was also very impressive. The F/A-22 performs in much the same way as the Eurofighter. But it has additional capabilities that allow it to perform the [U.S.] Air Force’s unique missions.__
        ..
        ..
        حالا شما مقایسه کنید با حرفای پوچ یه نفر که با ع رق گیر نشسته و سابقه ی ۰- در پرواز.
        اگه ترجمه ی دقیقشم خواستید بگید پایین تر میزارم.

        موافقم ۱۳
        مخالفم ۶
        1. پویا

          ۴ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (310 ديدگاه)

          تو خود متن اشاره کرده به این حرف ژنرال آمریکایی

          موافقم ۴
          مخالفم ۳
    2. phonix

      ۵ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (615 ديدگاه)

      رافائل سابقه شکست اف ۲۲ روتوداگفایت داره؟
      اره داداش
      رافائل از سوخو هم بهتره
      همه عالم میدونن که تا الان همچین مقایسه ای نشده و اف بیست و دو حتی در تمرین های ناتو شرکت نکرده
      امریکا هم رافائل هم نداره
      اگه اینو بخاطر کانارد میگی که خیلی شوتی

      موافقم ۸
      مخالفم ۱
  9. Ali

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (58 ديدگاه)

    فقط قاهر

    موافقم ۲۳
    مخالفم ۳
    1. M5

      ۴ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (7 ديدگاه)

      بزار پرواز کنه بعد…

      موافقم ۱۴
      مخالفم ۱
      1. ارسلان

        ۵ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (272 ديدگاه)

        پدال لطفا بگید چرا کامنت بنده رو که توضیحاتی راجب به ارتقای اف-۵ بود رو حذف کردید
        چون یه کامنت کاملا خبری و توضیحی براساس منابع اینترنتی بود هیچ چیزه بدی نداشت
        لطف کنید بگید دلیل حذفش چی بود تا در اینده بنده بدانم چه کامنتی منتشر میشه یا نمیشه تا الکی و بیخودی تایپ نکنم

        موافقم ۳
        مخالفم ۱
        1. جواد عقیلی

          ۶ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (782 ديدگاه)

          درود. هیچ کامنت شما حذف نشده دوست عزیز.

          موافقم ۰
          مخالفم ۰
    2. Mr Naftalin az roghan abad

      ۴ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (70 ديدگاه)

      قاهر موتور نداره هیچی نداره همون اف۵ تایگر رو اومدن تبدیل کردن به قاهر.

      موافقم ۱۱
      مخالفم ۱۲
      1. ˈadɔlf ˈhɪtlɐ

        ۴ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (508 ديدگاه)

        داداش بجای اینکه خوشی کنی که کشورت می خواد جنگنده تولید کنه اینطوری می کنی

        موافقم ۲
        مخالفم ۵
      2. phonix

        ۴ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (615 ديدگاه)

        اف پنج هم نیست ماکت بود

        موافقم ۷
        مخالفم ۳
        1. Mr Naftalin az roghan abad

          ۶ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (70 ديدگاه)

          میدونم ماکته

          موافقم ۳
          مخالفم ۱
        2. Phonix

          ۹ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (337 ديدگاه)

          در جواب شما همین بس که که شاهد ۱۹۱ موتور پیستونی هست و از پشتش ملخ داره تو عکساش هست
          بعد هم بجز قیافه هیچ شباهتی به جانور قندهار نداره فکر کنم در عکس هاش دقت نکردین این پهباد نصف پهباد موتور جت امریکایی هم نیست و اقایون اومدن براش شکل ضد رادار و ضد امواج درشت کردن مسخرس
          بعد هم نگفتم رادار ندارن گفتن رادار ضد اهداف هوایی ندارن وگرنه اکثر پهباد ها که توان حمله به زمین رو دارن رادار حمل می‌کنند
          شما هم اصلا توجه نکردی خدمتت عرض کردم ما اصلا پهباد موتور تربوپراپ نداریم
          اگه داریم عکسشو برام بفرس که برم بدم به دوتا نشریه خبر از تحول بزرگ نیروی هوایی ایران بدم
          خیلی از کشور های بزرگ هم توریوپراپ استفاده نمیکنن چون هزینه نگهداری و استفادش زیاده شما هنوز هم فرق موتور پیستونی و توربو پراپ رو نمیدونی
          هر چقدر هم بگی داریم وقتی عکس اون پهپادی که دربارش ادعا میکنید تو نت هست و عکس نشون میده موتور پیستونی هست حرف شما ارزشش رو از دست میده
          بعد هم هرچی تو تلویزیون دیدی رو قبول نکن پهپاد بدون سامانه اپتیک چطور میخواد از موشک استفاده کنه؟
          باز هم میگم شما داری دری وری میگی عزیز دل اگر حرفتون درست بود مثل تراشه ها میگفتم خق با شماس ولی الان خیر داری اشتباه صحبت میکنید
          درباره اون سامانه اپیتک من دراوردی کرار هم بگم اون رادار تشخیص عوارض زمینه که پهباد کرار و موشک کروز ساخت اسران باهاش کار میکنم این پهباد اتحاریه عملا یه موشک کروزه که بهش میگن پهباد
          بعد هم اون موشک های خوشه ای و… هم برای خانواده شاهد توسعه پیدا کردن
          باز هم میگم اینکه افراد نظامی کشور اصلاعات نا صحیح رو‌ صحیح میدونن و با اون اطلاعات نا صحیح دشمنان رو تحریک میکنن و شما باور میکنی بزرگ ترین خیانت به کشوره
          هر وقت ایران کرونا یاب رو که بالا ترین رده نظامی کشور (نمیشه اسمش روگرفت) اومد تو تلویزیون وگفت با کرونا پیدا میکنیم و گفت با از امریکا توی تولید واکسن بهتریم این حرف هاش عملی شد منم قبول میکنم که کرار پهباد موتور جت رزمی هست و ما هم موتور مینی جت داریم که روس ها میخوان بخرن:)
          روسیه اصلا پهباد کوچیک موتور جت نداره
          یک پهباد موتور جت تمام عیار داره که زمان با پاکفا معرفی کرد

          موافقم ۶
          مخالفم ۶
      3. ارسلان

        ۵ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (272 ديدگاه)

        اف-۵ رو قاهر کردن؟؟ حاجی شما کوثر رو با قاهر اشتباه گرفتی
        کوثر هم جنگنده ی جدیدی نیست یه ارتقا روی اف-۵ هست که از نسل ۳ شده نسل ۴ / سیستم های آنالوگش با دیجیتال عوض شده و نمایشگر بهش اضافه شده بجای داشبورد عقربه ای
        رادارش عوض شده با یه رادار ایتالیایی به اسم گریفو که ساخت چین هست احتمالا تحت لیسانس باشه و موتورهاش هم با موتورهای قویتر RD-33 روسی عوض شده که قابلیت مانور و چالاکی بیشتری نسبت به نمونه فابریک بهش داده

        موافقم ۱۰
        مخالفم ۷
        1. اشكان

          ۶ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (11 ديدگاه)

          موتور اسم برده اندازه خود اف ۵ هست عزیز و ورودی هوا هم به ورودی اف ۵ نمیخوره . در مورد رادار هم خیلی مطمئن نیستم ولی هود و کنترلرها تعویض شده

          موافقم ۴
          مخالفم ۰
        2. Mr Naftalin az roghan abad

          ۶ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (70 ديدگاه)

          ارسلان به این دلیل گفتم اف۵ چون موتورش موتور اف۵ قرار بود بشه وگرنه میدوم قاهر اف۵ نیست اشتباهی از دهنم دراومد. اون کوثر هم چه اشغالیه اومدن یک رادر دیگه اضافه کردن با یک کاکپیتی نه کاربراتور ارتقا یافته نه ایرفریم رو تقویت کردن درضمن موتورای روسی بدرد اب و هوای خشک و گرم ایران نمیخوره همون موتور فابریک آمریکاییش شرفش بیشتر بود. توپولوف ۱۵۴ رو دیدیم چقدر ایرانی رو کشت بخاطر موتور نامناسب. بعد حالا تویی که وطن پرستی میکنی خبر داری سپاه گفته همین کوثر بی جون میتونه اف۳۵ رو شکست بده؟ نه خدایی ارسلان خبر داری؟ موافقی ایران هیچی بلد نیست درست کنه؟ اون کرار هم تی۷۲ بود برجکو اوردن عقب سیستم موشکی هم روش گذاشتن یک موتور نمیدونم چیچی هم رو گذاشتن. تعصب در این حد؟

          موافقم ۳
          مخالفم ۶
        3. ارسلان

          ۶ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (272 ديدگاه)

          Mr Naftalin az roghan abad
          اول اینکه فقط موتور میگ-۲۹ بدرد اب و هوای ایران نمیخوره چون زمان شوروی بعنوان هواپیمای برتری هوایی مخصوص شوروی ساخته شد و قرار نبود صادر بشه البته ابتدا اسمش میگ ۲۷ بود و بعد از چندین بار توسعه شد میگ ۲۹ و بنده خودم اینک میگ ۲۹ سازگار اب و هوای ایران نیست رو قبلا در پدال گفته بودم
          اگه همه ی موتورهای روسی بدرد اب و هوای ایران نمیخورن پس چطور عراق با میگ ۲۵ / میگ ۲۳ / سوخو ۲۲ / سوخو ۲۵ / میومد ایران رو در زمان جنگ بمب باران میکرد یا چطور توی ایران همین الان بمب افکن سوخو ۲۳ بدون مشکل پرواز میکنه ؟؟؟

          من حقایق رو گفتم نه اینکه جانبداری بکنم / جدا از این مگه وطنپرستی بده ؟؟ از نظر تو باید وطن فروش باشم ؟؟

          من نشنیدم سپاه بگه کوثر اف-۳۵ رو میزنه یه نشریه امریکایی یا یه ژنرال غربی درست یادم نیست گفته بود که توی داگ فایت اف ۳۵ شانسی جلوی اف-۵ فابریک نداره نه اینکه کوثر چون اف ۳۵ تمام تخم مرغ هاش رو در سبد رادارگریزی گذاشته
          که توی نمایشگاه صنایع هوایی آلمان که یکی دو سال پیش برگزار شد معلوم شد همچینم رادار گریز نیس و توسط رادارهای قدیمی (موج بلند) آلمانی به راحتی رهگیری شد خیلی از ژنرال های امریکایی هم از اف ۳۵ بد گفتن

          اینکه کدوم جنگ افزار چقدر کارایی داره باید در میدان جنگ مشخص بشه اینکه طرف بگه جنگنده ی مثلا اف ۳۵ من رو دستش نیس این حرفه و حرفم باده هواس مثله پاتریوت که میگفتن برترین پدافند دنیاس که در میدان عمل معلوم شد مفت نمی ارزه

          ایران سرمایه گذاریش در بحث پهپاد و موشک هست و تمام نشریه های معتبر غربی و شرقی گفتن که ایران در زمینه ها جزو ۳ قدرت اوله دنیاس اگه بلد نبود بسازه پس چجوری بقیق عربستان رفت روی هوا اونم جلوی چشم پاترویت ؟؟
          ژنرال مکنزی پارسال گفته بود از زمان جنگ کره تا به امروز این اولین باره که امریکا برتری هواییش رو از دست داده !! در مقابل چی ؟؟ پهپادهای ایران !! این حرف یه متخصص آموزش دیده ی نظامی غربی هست نه حرف متعصبان غربگرا و همین جمله کافیه تا پی ببری داستان واقعا چیه
          اگه ایران بلد نبود چیزی بسازه چجوری پهپاد میاد فیلم میگیره از عرشه ناو استراتیژیک هواپیمابر و سیستم های ناو خبرش نمیشه که چند متر بالا سرش یه چیزی داره پرواز میکنه ؟؟
          یا روسیه مگه دیوانه هست که باید چیزی که بدرد نمیخوره رو از ایران بخره ؟؟
          یا اصلا اگه ایران بلد نیست چیزی بسازه پس چرا غرب چن ساله خودشو پاره کرده میگه بیا برنامه موشکی و پهپادی ت رو جمع کن ؟؟
          کلا تمام متخصصین نظامی به این جمع بندی رسیدن که دوره ی آینده دوره ی پهپاده و اینکه الان یه سری ها در رویاها سیر میکنن که آغا اف ۳۵ چیه یورو فایتر چیه این خداس اون خداس این حرفا دیگه همه پشمه حجم داره ولی وزن نداره
          جنگنده دیگه به تاریخ خواهد پیوست تا یکی دو دهه ی آینده

          موافقم ۹
          مخالفم ۷
        4. ارسلان

          ۶ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (272 ديدگاه)

          اشکان
          اطلاعاتی که من ارائه کردم از رصد سایتهای بررسی نظامی خارجی بود و بعدش سایتهای ایرانی هم رصد کردم تمام اطلاعات با هم مطابقت داشت در مورد رادار عکس رادار جدید روی دماغه کوثر منتشر کردن / با عکس خوده رادار که با سرچ خالی اسمش جستجو کردم کاملا مطابقت داشت از طرفی رادار ساخت چین هست و چیزه عجیبی نیس
          در مورد موتور آر-دی ۳۳ هم ابتدا روی مدل دو سکان عمودی یعنی صاعقه نصب شد و قرار بود روی کوثر هم نصب بشه ولی بعدا گفتن موتور اف-۵ رو بومی کردیم به اسم اوج که اونم به نظرم فقط تبلیغات بود چون مثله طوفان فصلی سریع سرو صدا کردن و سریع جمع شد موتور اوج احتمالا ۵۰ درصد بومی بوده که بخاطر برگشت تحریم نتوستن ۵۰ درصد باقی رو وارد کنن و جمع شده رفته همچنین امتحان عملی هم پس نداده پس تنها گزینه شون همون آر-دی ۳۳ هست

          موافقم ۷
          مخالفم ۶
        5. phonix

          ۷ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (337 ديدگاه)

          اقای ارسلان در متنی که ایراد فرمودید *** چیزی ندیدم
          موشک های ایران بر پایه موشک های قدیمی چین و روسیه هستند ( عمدتا چین) چین روسیه و خود امریکا در زمینه موشکی از ما بهتر بزرگ تر و قدرتمند ترن ( این سه تا کشور که گفتید ما جز سه تا هستیم)
          در زمینه پهباد هم چطور کشوری که یه پهباد موتور جت یا توربوپراپ نداره رو جز سه تا میدونید هرکی اینو گفته چرند گفته همه هم گفتن رشد زیادی داشته نه اینکه جز سه قدرت هست ( هند فرانسه انگلیس امریکا چین همشون پهباد های موتور جت و با قابلیت انجام عملیات بلند نظامی دارن)
          بعد هم تا همین امروز هیچکس برتری هوایی هیچ کشوری رو با پهبادی که قابلیت جنگ هوایی نداره نتونسته تحدید کنه که ما دومی باشیم
          اون بخش اف ۳۵هم اولا ارادار ها قدیمی نبوده دوما فقط حرفش بود که یک استارتاپ المانی این کارو کرده ما که چیزی ندیدیم اسراییل هم با همون اف ۳۵ تو عمق خاک سوریه عملیات انجام داده جایی که اس ۴۰۰ هست
          هر وقت روس ها با پانتسیر و بوک ام یک و ام دو و انواع سامانه اس تونستند پهباد های ترکی رو بزنن اف ۳۵ رو هم میزنن هنوز که هنوزه نیروی هوایی اوکراین داره عملیات انجام میده

          درباره پاترویت هم بگم احتمالا در عربستان مشکلی وجود داشته مثلا غافلگیر شدن عربستانی ها چون سامانه های راداری همیشه فعال نیستن تا جاشون لو نره وگرنه تو سوریه و عراق بار ها فعالیت کردن و پیروز بودن)

          موافقم ۷
          مخالفم ۹
        6. ارسلان

          ۸ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (272 ديدگاه)

          phonix
          تو توی ۳۰ سال پیش گیر کردی که ایران بیس تکنولوژی موشک رو میخواست وارد کنه بخواییم با منطق تو بریم جلو تمام موشک های غربی و شرقی بر پایه موشک V-2 آلمان نازی هست ولی آیا همونه ؟؟ خیر بیس فناوری از موشک آلمانها گرفته شده جالبه که تو موشکهای غربی رو نمیگی بر پایه V-2 ولی برای ایران میگی
          اولا تو هنوز نمیدونی ما موشک چینی نداریم همش موشک روسی هست که فناوری ش رو شوروی داد به چین مثل تانک های شوروی که به اسم تایپ مثلا ۵۴ در چین مونتاژ میشد
          شاخ ترین موشک روسی هم که اسکندر باشه خطای اصابت ۲۰۰ متر داره که اگه بصورت هدایت ماهواره ای گلوناس هدایت بشه خطاش به ۵۰ متر میرسه در صورتی که چن سال پیش موشکهای ایران خطای کمتر از ۵ متر داشتن اونم بدون هدایت ماهواره ای چون اساسا ایران اون موقع در حمله به عین الاسد اصلا ماهواره هدایت موشک نداشت بعدا تو موشک های ایران رو با موشکهای روسی یکی میکنی ؟؟؟
          همین الان غربی ها تیتر زدن روسیه علاوه بر پهپاد دنبال موشکهای ایرانه چون نیاز به نقطه زنی داره و موشک اسکندر خطاش زیاده
          ایران پهپاد موتور جت و توروبو پراپ نداره ؟؟؟؟؟؟ آغا بخدا سرچ کردن راحترین کاره
          ایران ۱۲ ساله پهپاد موتور جت داره به اسم پهپاد کرار / پهپاد شاهد ۱۹۷ هم دومین موتور جت هست که ۱۰ ساله در خدمته
          جدیدترین پهپاد توربو پراپ ایران اسمش پهپاد غزه هست قبلش شاهد ۱۴۹ بود
          قبل از نوشتن یکم سرچ کن برادر
          پهپاد های ایران قابلیت جنگ هوایی دارن اگه رزمایش پهپادی اخیر رو دانبال کرده باشی با موفقیت آزمایش شد و فیلم هاش هم هست
          دیگه وقتی تو که یه آدم عادی هست وقتی حس میکنی از یه متخصص نظامی غربی بیشتر میدونی ژنرالی که اشراف کامل به تمام تجهیزات کشورش داره از اف-۲۲ و اف-۳۵ بگیر تا بقیه تجهیزات زمینی و دریایی و هوایی وقتی اون گفته ما برتری هوایی مون رو از زمان جنگ کره برای اولین بار در مقابل ایران از دست دادم به نظرت من بهت چی بگم جز اینکه تعصب کورت کرده !!!
          کلا همه چی رو وارونه و برعکس میگی باز خدارو شکر اینترنت در دسترس همه هست و همه میتونن سرچ کنن

          موافقم ۷
          مخالفم ۱۱
        7. Mr Naftalin az roghan abad

          ۸ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (70 ديدگاه)

          پسر اینقدر انشا ننویس. نیاز نیست از کشور ضعیفت که وابسته به گذشته و روسیه و چینه دفاع نکن.

          موافقم ۹
          مخالفم ۸
        8. ارسلان

          ۸ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (272 ديدگاه)

          Mr Naftalin az roghan abad
          دفاع ؟؟
          پسر جان از کی حقایق شد دفاع ؟؟
          کشور اگه ضعیف بود که تا حالا ۱۰۰ بار بهش حمله شده بود
          نمیدونم این چه کشوره وابسته ای به روسیه هست که روسیه برای خرید پهپاد و روش دور زدن تحریم ها بهش التماس میکنه ؟؟ شواهد میدانی که میگن روسیه وابسته شده
          تو ثابت کردی ساده ترین چیز یعنی معنی وابستگی نمیدونی پس راجب یقیه چیزا صحبت نکنیم بهتره
          خداییش این پست قدیمی شده و بجز کسایی که هنوزم دارن نظر میزارن کسی دیگه این پست رو نگاه نمیکنه پس با اکانتای فیک (۶۶ دیدگاه) الکی اسپم نکن اخه کی اسم اکانت ش رو میزاره نفتالین از روغن آباد جز اینکه بخواد فیک بزنه

          موافقم ۹
          مخالفم ۹
        9. phonix

          ۸ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (337 ديدگاه)

          اول اینکه پهباد کرار یک پهباد انتحاری رزمی هست و با پهباد های کلاس جهانی غیر قابل قیاس هست اصلا دوربین اوپتیک نداره که بخواد مورد استفاده رزمی قرار بگیره موقعیت یابش با جی پس اس هست که اونم ماله امریکاس که در شرایط جنگی یا غیر فعاله یا دری وری میگه مثل جنگ روسیه و اوکراین پس اصلا شبیه پهباد های موتور جت خارجی و ممتاز نیست ایران اصلا توان ساخت موتور جت نداره که بخواد یک موتور جت نظامی برای یک پهباد توسعه بده که به مراتب سخت تره
          دوم شما برو فرق موتور توربوپراپ و پیستونی رو یاد بگیر بعد بیا به من بگو سرچ کن همون نشریاتی که ذکر کردی گفتن ایران با دور زدن تحریم ها موتور های قایقرو که میشه از اینترنت خرید برای پهباد هاش جور میکنه دقیقا همونایی که الان داشتی ازشون برام داستان میگفتی
          موتور توربوپاپ بسیار پیشرفته تر سریع تر و سنیگن تره و قابلیت رزم خیلی بیشتری به پهباد ها میده
          سوم در هیچ رزمایشی نشون داده نشده پهباد های ایران بتونن اهداف هوایی رو بزنن چون اصلا اردار هوایی ندارن رادار نیاز به یک دماغه مناسب برای قرار گیری داره که ما تو هیچ کدوم از پهباد هامون نداریم حتی امریکایی ها هم در اکثر پهباد هاشون قابلیت رزم هوایی ندارن چون اصلا پهباد برای رزم هوایی نیست و در برابر حتی یک هواپیمای ملخی مثل سیبل متحرکه البته پهباد هاب موتور جت ( بجز کرار که انتحاریه) توان رزم هوایی دارن اونا هم خیلی محدود
          بعد هم ودیوی اثبت فوق دقیق پهباد انتحاری کپی شده اسراییل رو خیلی خوب دیدم دستون درد نکنه:)
          بعد هم یه دست تشریف ببرید تفاوت موشک های جدید ایران با موشک های جدید چین رو ببینید که عملابدون فرقن شما هنوز تو زمان جنگ موندید
          چهرم شما موشک باستیک اسکندر رو که برای حمل کلاهک اتمی هست رو با موشک های بدون کلاهک اتمی مقایسه میکنید؟ البته این از بیشعوری و عدم داشتن سواد نظامی پوتینه که میخواد با موشک اتمی کار غیر اتمی بکنه
          در نهایت باز باید بگم باز هم دری وری ارائه دادید
          اون نشریات هم یا بد ترجمه شد گل یا تیترشون زرده چون همین طور که گفتن هیچ کجای دنیا هیچ کشوری با پهباد نمیتونه جت جنگی که با سرعت فرای صوت حرکت میکنه رو منهدم کنه که بخواد برتری هوایی رو از کسی بگیره
          این حرف مثل حرف اونایی هست که میگن با قایق موتوری ناو هواپیما بر رو غرق میکنیم اونم در حالی مه تو جنگ نفت کش ها امریکا با دوتا سوپر کبرا حسابی از خجالت سپاه در اومد( یکی از دو فروند بالگرد سوپر کبرا سقوط کرد که خلبانش زنده موند و هدف گلوله مسلسل قرار گرفته بود الان همه اون سوپر کبرا ها با اپاچی که حفاظت بهتری داره دارن تعویض میشن)
          شاید به روح اریاییتون اسیب برسه ولی با این اوضاع در صورت حمله کشور های عربی به ایران شاهد قادسیه دو خواهیم بود و این خودش بزرگ ترین توهین به این مرز و بومه که فرماندهانش با ندانم کاری و عدم اطلاع از اوضاع روز جهان بلایی هست که دیر ی زود سر این کشور میارن ننگ بر وطن فروش ها
          با توجه به توضیحات خوبی که درباره تراشه ارائه دادید روی شما یه حساب دیگه باز میکردم

          موافقم ۹
          مخالفم ۷
        10. phonix

          ۸ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (337 ديدگاه)

          اقا ارسلان براتون یه متن نوشتم که یکم بحثش مشکل دار شد و به مشکل خورد قابل درک هم هست
          خیلی کم و در حد چند جمله می بندم موضوع رو
          ۱. ایران پهباد موتور پیستونی داره نه موتور توربوپراپ
          ۲. پهباد کرار یک پهباد ترکیب شده با موشک های کروز هست و عملا یه مشوکه تا یک پهباد حتی ازش به عنوان هدف سامانه پدافندی استفاده شد ( عکس این پهباد با استتار نارنجی تو نت هست) کسی پهباد موتر جت رو سیبل استفاده نمیکنه
          ۳.موشک اسکندر یک موشک با قابلیت حمل کلاهک اتمی هست و داشتن اختلاف براش ملاک نیست خیلی حالا اینکه روسیه باهاش سعی میکنه اهداف رو بزنه نشان دهنده کمبود این کشور هست در این بحث
          ۴. اون تیتر هایی که فرمودید یا اشتباه ترجمه شدن یا تیتر زرد هستن چون پهباد های ایران اصلا رادار برای زرن اهداف هوایی ندارن که بخوان روش قفل کنن موشک هوا به هوا هم برای پهباد نداریم عزیز با چی قرار جت هارو بزنن؟
          ۵.شما تشریف ببر نمونه های چینی و ایرانی موشک های جدید زد تانک و حتی موشک های کلاس الماس رو با نمونه های چینی مقایسه کن تا متوجه بشی ما الان هم از چین اطلاعات و نقشه وارد میکنیم و همش ماله جنگ نیست
          بعد هم اون رزمایش پهبادی که یکی از بزرگترین ابرو ریزی ها بود برای نشون دادن قدرت پهباد ها تو خیمه چاشی گذاشتن پهباد با اختلاف زیاد به هدف نخورده و بعد خیمه به شکل عجیبی منفجر شده:)
          ضمنا اون رسانه های مورد علاقتون خبر از مشکل داشت پهباد های ایرانی ارسال شده برای روسیه دادن و گفتن پرسنل روسی راضی نیستن
          ضمنا خرید پهباد از ایران از طرف روسیه نشان دهنده ترد شدن این کشوره نه بهتر بودن ایران عزیزم
          با توجه به مطلب تراشه ها من یه حساب دیگه روی شما باز میکردم

          موافقم ۹
          مخالفم ۷
        11. ارسلان

          ۹ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (272 ديدگاه)

          phonix
          پهپاد شاهد ۱۴۹ وزنش ۳.۵ تن هست و بردش ۷۰۰۰ کیلومتره کدوم موتور پیستونی ۳.۵ تن رو بلند میکنه و اینقدر برد داره؟؟
          موتور پهپاد شاهد ۱۴۹ موتور توربو پراپ مدل TPE331 هست اصلا زحمت دادی سرچ کنی؟؟
          حالا سرچ رو ولش سرچ کردن انتظار زیادی بود پیشه خودت نگفتی چجوری یه موتور پیستونی میتونه یه پهپاد ۳.۵ تنی رو + ۵۰۰ کیلو محمات رو بلند کنه ؟؟
          ماشالله به تو که فرق موتور پیستونی و توربو پراپ رو فهمیدی :)
          جدا از این پهپاد شاهد ۱۴۹ به رادار SAR مجهز هست که البته یه رادار اسکن زمینی هست و برای رزم هوایی ساخته نشده اینو گفتم چون ادعا کرده بودی رادار ندارن پهپادای ایران
          خب بریم سراغ پهپاد کرار
          مهمات مورد استفاده کرار / موشک کروز و ضد کشتی کوثر که در حمله ی ترکیبی کروز- پهپاد علیه عربستان از کرار شلیک شد
          این عکس موشک از نزدیک
          https://cdn.yjc.news/files/fa/news/1398/6/27/10581771_796.jpg
          اینم عکس پهپاد کرار مجهز به ۲ عدد موشک کروز ضد کشتی کوثر
          https://www.secretprojects.co.uk/data/attachments/45/45298-da858e2db4128f7f895fe43a8b00b3aa.jpg

          موشک شهاب ثاقب برای رزم هوایی علیه جنگنده های دشمن که با استفاده از جستجوگر IIR روی هدف خود قفل می‌کند و با برد ۸ تا ۱۰ کیلومتر، سرعت آن ۲ تا ۲.۷ ماخ است. علاوه بر انهدام اهداف هوایی میتونه علیه اهداف زمینی و دریایی هم بکار گرفته بشه این موشک ۶۰ کیلوگرمی توانایی نفوذ ۱ تا ۱.۵ متر در انواع زره تانک و شناور را داشته و دقت اصابت آن ۳۰ سانتیمتر مربع در فاصله ۱۰ کیلومتر است و از مقاومت نسبتاً بالایی نسبت به اخلال (جمینگ) و فریب برخوردار بوده
          اینم عکسش
          https://www.iribnews.ir/files/fa/news/1399/8/25/5598446_614.jpg

          عکس پایین روی دماغه ماژول اپتیکی نصب شده که میگفتی پهپاد کرار نداره
          https://www.iribnews.ir/files/fa/news/1399/8/25/5598448_101.jpg

          عکس های زیر موشک هوا به هوای آذرخش، بمب هدایت لیزری ۵۰۰ پوندی و بمب خوشه‌ای سیمرغ به عنوان تسلیحات جدید پهپاد کرار در سال ۹۹
          https://www.iribnews.ir/files/fa/news/1399/8/25/5598449_253.jpg
          https://www.iribnews.ir/files/fa/news/1399/8/25/5598450_683.jpg

          موشک آذرخش نیز در حقیقت یک تلاش ایرانی برای توسعه یک سلاح هوا به هوا و هوا به زمین بر اساس موشک هوا به هوای آمریکایی AIM-۹ هس

          مسئله مهم دیگه، نمایش دقت بالای این پرنده بدون سرنشین در حوزه بمباران حتی با بمب‌های غیر هوشمنده بر اساس تصاویر منتشر شده توسط وزارت دفاع این پهپاد با پرتاب یک تیر بمب مارک ۸۲ از ارتفاع ۶۴۰ متر و با سرعت ۵۹۳ کیلومتر در ساعت موفق شده خیلی نزدیک به مرکز هدف را با موفقیت مورد اصابت قرار بده

          اینم عکسش
          https://www.iribnews.ir/files/fa/news/1399/8/25/5598451_923.jpg

          شاهد ۱۹۱ دومین پهپاد موتور جت ایران هم که همه میشناسن برگرفته از RQ-170 هست که میگی ایران توانایی ساخت موتور جت نداره پس چجوری تولیدش میکنه
          جالبه بدونی در سال ۲۰۱۹ یک شرکت روس برای خرید موتور مینی‌جت ساخت ایران با یکی از شرکت‌های خصوصی ایرانی حاضر در نمایشگاه ماکس۲۰۱۹ قرارداد بست حالا هیی حقایق رو انکار کن عزیز دل

          مورد بعدی اینکه همونطور که گفتی دکترین موشک بالستیک در دنیا دکترین سلاح هسته ای هست و دقت اهمیتی نداره و وقتی معلوم میشه که موشکهای روسی دقت شون خیلی با موشکهای ایرانی فاصله داره و این یعنی موشکهای ایران با موشکهای بقیه دنیا از جمله موشکهای چینی و روسی از نظره فناوری جدا هستن و کاملا دو چیزه جدا از هم هستن ولی شما گفتی که موشکهای ایران همون موشکهای چینی و روسی هستن خب خداروشکر حداقل این مساله بهت ثابت شد

          موافقم ۸
          مخالفم ۷
        12. phonix

          ۹ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (615 ديدگاه)

          اقا ارسلان اون موتور برای موشک های کروز کاربرد داره تکلیفت رو مشخص کن این پهباده یا موشک کروز 😂
          هرجا درن میخواد میپری روی بحث دیگه و اجتماع میکنی اطلاعات رو
          ضمنا روس ها خودشون یکی تز قوی ترین موشک های کروز رو دارن که در ابتدای جنگ باهاش پدر پدافند اوکراین رو در اوردن
          لازم به ذکره موتور موشک کروز روی پهباد قابل نصب نیست

          موافقم ۷
          مخالفم ۷
        13. ارسلان

          ۹ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (272 ديدگاه)

          phonix
          کدوم موتور ؟؟ اگه TPE331 رو میگی ؟؟ اون یه موتور توربوپراپ هست کدوم موشک کروزیی موتور توربو پراپ داره اخه ؟ :)
          اگرم به پهپاد کرار میگی موشک کروز باید بگم که پهپاد کرار نمونه بومی شده و ارتقا یافته ی پهپاد MQM-107 هست

          موتور موشک کروز قابل نصب روی پهپاد نیست ؟؟ به نظرت موتور موشک کروز چیه ؟؟ جواب= موتور توربوفن
          همین الان روی انواع جنگنده ها از اف ۱۵ و ۱۶ بگیر تا اف ۲۲ و ۳۵ و انواع پهپاد های موتور جت نظیر پهپاد گلوبال هاوک و RQ-170 و … موتور توربوفن نصبه بعد چجوری موتور توربوفن قابل نصب روی پهپاد نیس ؟؟؟
          خدایی این حرفای خنده دارو از کجا میاری :)

          جدا از این پهپاد کرار از موتور توربوجت استفاده میکنه که نسبت به موتور توربوفن قدرت کمتر و مصرف سوخت بیشتری داره ولی مزیت توربوجت قیمت بسیار پایین اون نسبت به توربوفن هست که باعث میشه قیمت پهپاد خیلی ارزانتر در بیاد

          موشکهای کروز سنگین از توربوفن استفاده میکنن چون قدرت بالای توربوفن میتونه اونو به پرواز دربیاره و مصرف سوخت کم توربوفن هم برد عملیاتی شو بسیار بالا میبره
          موشک کروز سنگین ایران هم به نام سومار از یه توربوفن ساخت ایران استفاده میکنه و دارای برد ۲۵۰۰ کیلومتره

          موافقم ۷
          مخالفم ۶
        14. phonix

          ۱۰ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (337 ديدگاه)

          اقا ارسلان عزیز
          خوب شد به پهباد ۱۰۷ امریکا اشاره کردید
          اول این پهباد اصلا یه پهباد مدرن به حساب نمیاد و توان رزمی بسیار کمتری از پهباد های جدید داره کمتر از خانواده مشحور ام کیو
          بعد موتور هایی که روی موشک های کروز نصب میشه از تکنولوژی ساده تر و ارزون تری نسبت به موتور های جت استفاده شده روی جت ها و… داره پهباد کرار عملا از مدل اول استفاده میکنه چون ایران توان ساخت و تکنولوژی پهباد هایی که بر پایه موتور های جت باشن رو نداره اگر همچین توانی داشت به اینده نیروی هوایی امید وارم بودیم چون بزرگترین مشکل و توان مورد نیاز برای ساخت یک جنگنده موتور اون هست
          این به کنار موشک کروز سنگین دیگه چیه؟
          مثل اینکه امریکا به موشک های اتمی کوچیکش که در داخل دهلیز نسل پنج ها جا میشه بگه موشک مینی اتمی
          اصلا همچین رده بندی ای نداریم عزیز دلم
          بعد هم پهباد ۱۰۷ یک پایه و جز اولین گام های امرکیا برای تولید پهباد های رزمی موتور جت بود بعد هم شما اومدید میگید موتور استفاده شده داحل موشک با موتور موجور در داخل جت جنگی یکیه؟
          عجب واقعا این حرف عجیبه یک جت جنگی بعضا سال ها مورد استفاده قرار میگیره و هزینه زیادی براش میشه اما موشک عملا نیازی به چنین خرجی نداره برای همین هم هست که ایران با توجه به بودجه نظامیش دنبال اون رفته
          ما اگه انقدر تکنولوژی داشتیم و توان مهندسیم زیاد بود امید داشتیم تا ده سال دیگه یه جت بسازیم
          متاسفانه باور های شما کاملا اشتباهه همین چند وقت پیش شناور ایرانی خواست قایق تجسس بدون سر نشین امریکایی رو در اب های ازاد بدزده تا روش تحقیق کنه این خودش به خودی خود عجیب نیست همه هم اینکارو میکنن از چین و روسیه تا امریکا ولی روششون کاملا مسخرس یه مشت دلقک شدن رییس با کشتی ؟
          برای اینکه بهتون بگم چقدر عقب هستن مثالی میزنم در جریان جنگ اسراییل و مصر دشمن ما که اسراییل باشه که اقایون میخوان از بین ببرنش در عمق خاک مصر تحت همایت شوروی اقدام به دزدیدن رادار های مصری ساخت شوروی کرد اونم با دقت زیاد و بسیار حرفه ای
          این سازمان رزم هیچیش درست نیست هیچ وقت هم قابل دفاع نبوده و نیست وقتی استورش در عملیات کربلای پنج ستون فقرات نیرو های نظامی رو در هم کوبید وقتی برای انتخابات کله گنده های احمقش بندر فاو رو رها کردن
          شما هم هعی داری میپیری اول بیا از ادعات درباره اینکه چطور با پهباد بدون رادار هوایی میخوان برتری هوایی رو از اف پونزده و اف ۱۸و ۳۵ و ۲۲ و … بگیرن

          موافقم ۷
          مخالفم ۷
        15. ارسلان

          ۱۰ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (272 ديدگاه)

          phonix
          عزیز بنده گفتم موتور موشک کروز و جنگنده ها و پهپادها اساسا یه تکنولوژی مشترک به اسم توربوفن هست نه اینکه موتور موشک کروز رو ببندن روی هواپیما
          پهپاد کرار هم پهپاد ۱۰۷ نیست براساس اون ساخته شده یعنی بیس فناوری ش همونه باز خوبه من گفتم این یه پهپاد برا اساس پهپاد ۱۰۷ هست تا همین دیروز بهش مگیفتی موشک کروز :)
          همین نشون میده که هیچ اطلاعاتی در مورد جنگ افزار های ایران نداری و همینجوری الکی نظر میدی و قضاوت میکنی
          و در مورد توانایی های کرار قبلا صحبت کردم که شامل عملیات علیه شناورها و جنگنده ها و اهداف زمینی میشه و هیچ پهپادی در دنیا فعلا نداریم که این سه ماموریت انجام بده
          توی دنیا پهپاد ها یا برای شناسایی ساخته میشن یا اگه رزمی هست علیه اهداف زمینی فقط کار میکنن

          این باره سوم هس که میگی ایران توانایی پهپادهای موتور جت رو نداره و منم برای باره سوم دارم بهت میگم پس پهپاد شاهد ۱۹۱ و کرار چجوری میسازه که جفتشون موتور جت هستن؟؟
          مخصوصا شاهد ۱۹۱ موتورش از نوع بسیار پیشرفته ای هست که موتورش حرارت و غبار تولید نمیکنه چون یه پهپاده پنهانکاره / تکنولوژی های پهپاد RQ-170 اینقد سری و پیشرفته و بروز ترین تکنولوژی های امریکا بود که فقط سازمان CIA از این پهپاد استفاده میکرد و ارتش امریکا اجازه استفاده ازش رو نداشت
          خب میشه بگی اگه ایران توانایی نداره چجوری این پهپاد رو داره تولید میکنه ؟؟؟

          به کروز های بالای ۱ تن وزن میگن موشک کروز سنگین و برد بالای ۲۰۰۰ کیلومتر دارن / کروز سومار ۱.۲ تن وزن داره و از کلاهک جنگی سنگین استفاده میکنه بردش ۲۵۰۰ کیلومتره کروزهای سبک از موتور راکتی استفاده میکنن و برد کمتری دارن مثله موشک نور / کوثر / و موشک کروز کرم ابریشم

          در رابطه با تولید جنگنده خب توی کامنتت خودت جواب خودتو دادی بودجه نظامی ایران محدوده برای همین میره سلاح های کم خرج
          در دکترین ایران نساختن به معنی نتواستن نیست بلکه وقتی میتونه با یه جنگ افزار بسیار ارزانتر همون کارو بکنه خود مریض نیست بیشتر خرج کنه تا همون کار رو با ریسک بالاتری انجام بده این یکی از مولفه های پیروزی در جنگ هس که بهش میگن هزینه زایی برای دشمن
          شما یه پهپاد فرضا ۱۵۰۰ دلاری میسازی و دشمن مجبوره بهش موشک ۱ میلیون دلاری شلیک کنه
          همین روسیه گرفتار همین بلا شد یکی از بزرگترین و گرانترین ناواش به اسم موسکوا با یه موشک ۱ میلیون دلاری از بین رفت و خسارت میلیارد دلاری به روسیه وارد شد بایت از دست رفتن نیروی انسانی و ابزار جنگیش

          جنگنده چیکار میکنه؟؟
          میره یه جایی رو روی زمین میزنه یا میره یه جنگنده ی متجاوز رو توی هوا میزنه خب ایران نشون داده همینکارو خیلی موفق تر و دقیق تر با موشک و پهپاد و پدافند انجام میده بدون ریسک درگیر شدن با پدافند دشمن و از دست رفتن خلبان

          از طرفی روسیه که خودش یه قطب و یه قدرت جهانی در ساخت جنگنده هست جنگنده هاش در جنگ اوکراین به کارش نیومدن و روی آورده به پهپاد های ایران / نه فقط روسیه تمام متخصصان نظامی دنیا فهمیدن دوره جنگنده دیگه تموم شد و دوره ی جدید دوره ی پهپاده
          وقتی شما رولزرویس رو ول کردی اومدی سوار پراید شدی میتونی از ایران هم انتظار داشته باشی پهپاد و موشک رو ول کنه یا کم رنگ کنه و تمرکزش رو بزاره روی جنگنده :)
          هم رولزرویس و هم پراید شما رو از نقطه ی A به نقطه ی B میبرن ولی در رولزرویس جان شما به خطر نمیافته و با آرامش خاطر به مقصد میرسی / حکایت جنگنده و پهپاد هم دقیقا همینه
          حالا اگه فهمیدی !

          موافقم ۶
          مخالفم ۶
        16. ارسلان

          ۱۰ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (272 ديدگاه)

          فونیکس
          ببین برادر شما یه سری ادعاهایی رو مطرح میکنی مثله نداشتن توانایی ایران در تولید موتور جت و بنده هم بهت میگفتم پس فلان پهپاد موتورجت ایران رو کی تولید میکنه ؟
          ولی تو بجای جواب به سوال من باز میای دوباره کامنت جدید میدی و همونو میگی ایران نمیتونه موتور جت تولید کنه و دیگه جواب نمیدی که ایران چجوری پهپاد موتور جت تولید میکنه !! اساسا وقتی ایران نتونه موتور جت تولید کنه پس ما نباید شاهد پهپاد موتور جت در ایران باشیم

          از طرفی وقتی تو میگی پهپاد کرار یه موشک کروز هست توی کامنت دوم ت در ۸ شهریور نوشتی (۲. پهباد کرار یک پهباد ترکیب شده با موشک های کروز هست) یعنی این یه موشک کروز بوده و ایران یه موشک کروز رو پهپاد کرده خب این گفته ی تو یعنی که شما اشراف کامل به این جنگ افزار داری ولی بعدا معلوم میشه اشتباه گفتی و این یه پهپاده و براساس پهپاد ۱۰۷ هست خب برادر / داداش / رفیق / وقتی اشتباه میکنی بپذیر نه اینکه بخاطر غرور کاذب روی اشتباه پافشاری کنی غرور باید جای درست باشه نه جای اشتباه
          نه فقط اینجا توی تک تک کامنتات اشتباه نوشتی و من درستش رو در جواب نوشتم مثله نداشتن توانایی پهپاد ایران علیه اهداف هوایی / یکی دو تا که نبوده !!
          ببین عزیز بنده قبل از اینکه دستم توی خودرو و موتورسیکلت باشه دستم توی جنگ افزار بوده خیالت از این بابت راحت دهه ی هشتاد تا ۹۰ من پای ثابت ماهانه ی صنایع هوایی و ماهانه ی تخصصی جنگ افزار بودم و از دهه ۹۰ تا الان از اینترنت پیگیر هستم این مباحث رو پس رک بگم این بحثا با من بیفایده هست

          در هر صورت تا وقتی هدفت پافشاری روی اشتباهات باشه بجای اینکه هدف بالا بردن اطلاعاتت باشه اینجوری صحبت کردن فایده نداره و اب در هاون کوبیدن هست

          موافقم ۶
          مخالفم ۶
        17. Mr Naftalin az roghan abad

          ۱۱ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (70 ديدگاه)

          مرد حسابی من مثل بقیه اکانت فیک نمیزنم اسپم هم درکار نیست. اسممو ۱ سال پیش عوض کردم و دوباره پریده حسابم دیگه بدون عکس پروف میام کامنت میزارم. دوما کم روسا ازبکا عثمان با اون چنگیز خان به ما کم حمله نکردن دلیلش ضعف و خنگ بودن پادشاها بود. اینم بگم میام روی این پست نه چندان قدیمی کامنت میزارم ببینم شما که علاقه به جواب دادن داره چی میگی. حالا پوتین غلط کرد اومد از ما پهباد گرفت خودش بهتر از ما پهباد داره. هزاران دلیل هست بعد شمایی که تو ارتش روسیه یا ایران نیستی ندوسته چرا قضاوت میکنید.

          موافقم ۶
          مخالفم ۶
        18. phonix

          ۱۱ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (337 ديدگاه)

          کسی داره به من میگه درباره سخت افزار نظامی اطلاع ندارم که برگشته و میگه ایران پهباد موتور توربو پراپ داره
          کسی اینو میگه که فرقه سامانه تشخیص عوارض زمنی و سامانه دید اوپتیک رو نمیدونه( یکی از دلایل اصلی اینکه من میگم این پهباد عملا موشک کروز هست)
          شما میگی این پهباد توان هدف قرار دادن کشتی ها و جنگنده هارو داره
          من میگم اصلا رادار نداره که بتونه اینکارو بکنه( رادار هوایی برای قفل کردن روی دشمن)
          چین چنده میلیارد دلار هزینه ساخت سامانه موشکی قابل اتکا برای هدف قرار دادن کشتی های رزمی ایجاد کرده و هنوز هم داره روش کار میکنه بعد شما میای میگی اینپهباد توان هدف قرار دادن یه کشتی جنگی با سامانه های جنگ الکتورنیک سیستم دفاع هوایی برد بلند و برد کوتاه و در اخر هم چف و فلر رو میزنه؟
          این حرف خود مسخره بودنه هیچکس در دنیا چنین ادعایی نداره حتی چینی ها و روس ها
          شما به ۱۹۱ میگی موتور جت ؟ اونم بر اساس چی بر اساس ادعا تلویزنوی کسی که به در قابله میگه کرونا یاب؟
          اگر از این پهباد که اونم مقیاس ۱۵درصد پهباد امریکایی هست و خیلی از پهباد های استاندارد کوچیک تره یک ودیو پرواز ازش هست و دیگه هیچی حتی در حمله به داعش از مدل موتور پیستونی اون استفاده کردن و دیگه تمام شد حالا اونو به اندازه همه پهباد های برتر میزاری ؟
          کسی به من میگه سواد نظامی نداری که جت جنگنده رو با پهباد و موشک مقایسه و حتی اونارو برتر میدونه این حرفت واقعا مسخره بود
          اول موشک یک سامانه تهاجمی هست برای پشتیبانی برای نیروی هوایی نه برای نیروی زمینی از موشک برای سرکوب پدافند استفاده میشه تا امار تلفات جنگنده ها کمتر بشه از پهباد برای پشتیبانی هوایی استفاده میشه نه برای برتری هوایی داشتن بر دشمن یک جت سوخو۲۹ یا e10 ده ها برارب از یک پهباد توان رزم پشتیبانی دارن فقط پهباد ارزئن ترهع و به دلیل نداشتن اپراتور فیزیکی ریسکش کمتره
          شما دو هزار بار بگو ایران قویه صد هزار بار بگو ایران خیلی شاخه ولی خودت هم میدونی در عمل هیچی نیست حالا هعی عدم توان مهندسی رو بزار به حساب دکتربن نظامی چریکی و کم خرج
          حالا هعی با منفجر کردن ماکت ناو هواپیمابر خوشحال شو به سامانه شناسایی عوارض بگو اوپتیک با پهباد هم برو اف سی و پنج بزن
          هر وقت هم کم اوردی برو مطالب نشریات خارجی رو فقط اونایی که به نفعت هست رو تقطیع کن
          خوش گذشت عزیز شما رو با دریای دانش نظامیتون تنها میزارم
          تمام مطالب ذکر شدتون رو هم در مجموع این ریپلای ها به درستی و با دانش کامل جواب دادم که یه وقت احساس نکنید سواد نظامیم ته کشیده البته دربرابر شما خدا هم کم میاره
          خوشگذشت اقا اطلاعات نظامیتون رو در اختیار چین و هم بزارید انقدر خودرو برای ساختن پهباد موتور جت هم رزم j20 به اب و اتیش نکشه تکنسین های انقلابی و جهادی ما هستن
          دفعه بعد هم رفتی تویه جمع نظامی بگو جت کار پهباد و موشک رو میکنه تا نقل مجلس شی
          کشتی موسکوا هم ماله زمان شوروی بود و قربانی دیوانگی پوتین شد اگر با یک سامنه ضد هوایی مثل ناو های غربی یا چینی تجهیز شده بود انقدر مسخره از رده خارج نمیشد وگرنه ما این همه تو خلیج فارس با امریکا جنگیدیم هیچی ته جیبمون رو نگرفت دوتا کشتی مارو زدن کلی تلفات گرفتن( لازم هم نیست اون کشتی که به مین خورد رو علم کنی چند وقت بعد کشتی های مین روب اورد و منطقه رو پاک سازی کرد الان هم اینکارو میشه از هوا با بالگرد و از زمین با کشتی انجام داد)

          موافقم ۷
          مخالفم ۶
        19. ارسلان

          ۱۱ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (272 ديدگاه)

          ببین فونیکس از همون لحظه ای که گفتی پهپاد کرار موشک کروز هست و بعدش بهت ثابت شد که نیس همون موقع ثابت کردی در حوزه ی نظامی کاملا بیسوادی
          البته قبلش با گفتن اینکه ایران پهپاد موتور توربو پراپ نداره ثابت کرده بودی ولی وقتی گفتی کرار موشک کروزه تیر خلاصی بود به بیسوادت در حوزه ی هوایی و نظامی :)))
          و منم اشتبا کردم باهات ادامه دادم چون فکر میکردم دنبال اطلاعاتی !! ادامه دادن با کسی که از اطلاعات نظامی تهی هست و کارش فقط شده حاشا کردن حقایق بیفایدس
          تور ور با رویاهات در بحث نظامی تنها میزارم والسلام نامه تمام
          در ضمن خط اول کامنت جدیدت رو خوندم دیگه ولش کردم چون همون اسپم های کامنتای قبلیت بود
          حالا ریپلای میکنی یا نه به خودت مربوطه ولی بدون من دیگه این پست رو چک نمیکنم

          موافقم ۲
          مخالفم ۵
  10. Mosi

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (20 ديدگاه)

    جنگنده فوق العاده ای هست در رزم هوایی و تقریبا رودستش نیست اما فعلا همه باید به سمت اف ۲۲ تعظیم کنن
    لامصب آمریکا یه جیزی ساخته که هنوز بعدش که اف ۳۵ رو ساخته هنوز خیلی از ویژگی هاش برا اف ۳۵ قفله😂🤯
    خدا رحم کرد که yf23 به هر دلیلی ساخته نشد چون اون از اف ۲۲ که باز اف۲۲ از اف ۳۵ که باز خود اف ۳۵ از هر جنگنده ای به مراتب رادار گریز تره رادار گریز تر بود!!!!
    پیشرفته ترم بود !!!
    میزان حمل مهماتشم بیشتر بود !!
    فقط چالاکیش از اف۲۲ کمتر بوده
    شما اصلا به همون بیوه سیاه نگاه کنی میفهمی که کلا از یه دنیای دیگست

    کلا فعلا با اختلاف زیر دست آمریکا
    تنها رقیبی هم که بتونه یکم خودشو توی سال های آینده!😂شاید با هزار تا کلک و دزدی نزدیک آمریکا بکنه چینه
    فعلا بقیه سماق بمکن

    موافقم ۲۰
    مخالفم ۱۴
    1. پویا

      ۴ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (310 ديدگاه)

      چین خیلی پیشرفت کرده همین j20 جنگنده خیلی خفنی شده

      موافقم ۱۱
      مخالفم ۲۱
      1. phonix

        ۴ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (615 ديدگاه)

        هیچ اطلاعاتی از جی بیست در اختیار نیست از کجا فهمیدی خفنه ؟
        از قیافش ؟
        نه در رزمی شرکت کرده نه در جنگی و توسط شرکت قابل اطمینانی هم ساخته نشده هر وقت امتحانشو پس داد خفن به حساب میاد

        موافقم ۱۴
        مخالفم ۳
        1. پویا

          ۵ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (310 ديدگاه)

          F22 و f35هم تو رزمی شرکت نکردن
          شما از کجا فهمیدی
          بعدشم کی گفته اطلاعاتی ازشون درز نکرده

          موافقم ۳
          مخالفم ۱۰
        2. کامبیز

          ۶ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (1 ديدگاه)

          یره مگه f35 و f22 تو جنگی شرکت کردن؟ چرا تو عراق و افغانستان و سوریه که نیروی هوائی نداشتن کارهائی کردن ولی این نشد دلیل هر وقت در مقابل سوخو۵۷ یا جی۲۰ کاری کردن اونوقت بگین

          موافقم ۰
          مخالفم ۴
      2. Mr Naftalin az roghan abad

        ۵ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (70 ديدگاه)

        جالبه یک اتفاقی تازگیا افتاده بود همین جی۲۰ که فقط قیافست دیگه هیچی نیست! چند تا اف۳۵ داشتن از کنار چین و تایوان حرکت می‌کردن بعد هیچ کدوم از این لایتنینگ ها توی رادار جی۲۰ نشون داده نشدن😂😂 همین سوخو ۵۷ هم اشغالی بیش نیست چون خود روسیه میدونه همه جنگنده هاش مشکل دارن و خیلی درد دیگه پس برای چی عملیاتی نمیکنه جدیداشو؟ هنوز اف۳۵ و اف۲۲ رهبر جنگنده ها رادارگریز هستن یوروفایتر هم یک چند منظوره تمام عیاره. خدمت پویا

        موافقم ۱۲
        مخالفم ۳
        1. phonix

          ۵ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (615 ديدگاه)

          به نام خدا اقا پویا
          اف بیست و دو در جریان جنگ خلیج فارس به خاورمیانه اعزام شد و حضور داشت در جریان نبرد با نیروی هوای ایران برخورد داشت تا میزان رادارگریز اون رو در طی یک عملیات نظامی بسنجند در عملیات طوفان صحرا حضور داشت و همین الان هم در پایگاه یکم نیروی هوایی آمریکا واقع در آلاسکا خدمت میکنه و به طور مرتب اقدام یه رهگیری بمب افکن ها و جنگنده های روسیه میکنه
          اف سی و پنج هم در چندین و چند کشور متفاوت خدمت میکنه و اطلاعاتش بسیار واضح هست ضمنا از این جت توسط اسراییل استفاده نظامی و عملیاتی شده و با اون یه عمق خاک سوریه نفوذ کردن (اعلام شده توسط نیروی هوایی اسراییل)
          ضمنا رپتور و برادر کوچیک ترش ساخت شرکت لاکهید مارتین هستند که جواب پس داده و متعلق به زمان جنگ جهانیه
          انشاالله که جواب گرفته باشید.

          موافقم ۹
          مخالفم ۱
        2. پویا

          ۵ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (310 ديدگاه)

          به جان خودم من کاپیتالیسم دو آتیشم و طرفدار سرسخت غرب
          اما در کل باید بعضی چیزا رو پذیرفت
          در ضمن من نگفتم در حد ۲۲و۳۵ هست گفتم خوب پیشرف کردن

          موافقم ۳
          مخالفم ۱
        3. پویا

          ۵ شهریور ۱۴۰۱
          سوابق: (310 ديدگاه)

          شماها چرا جواب میدید پاسختون سریع ثبت میشه مال من ثبت نمیشه

          موافقم ۱
          مخالفم ۰
    2. محمد باقر

      ۱۶ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (1 ديدگاه)

      از لحاظ برتری هوایی سوخو ۵۷ خیلی خیلی خیلی از اف ۲۲ برتر هست، مزیت اف ۲۲ شاید برای پنهانکار شدنش باشه و گرنه چندان برا برتری هوایی به درد نمی خوره

      موافقم ۰
      مخالفم ۲
  11. Payfast

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (503 ديدگاه)

    F35 موشک خورده رو به این ترجیح میدم

    موافقم ۱۹
    مخالفم ۱۷
    1. phonix

      ۴ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (615 ديدگاه)

      پس خیلی پولداری که پول پرواز و سرویس یه هواپیمای نسل پنجو میدی افرین
      اینا برا نمایش نیستن برا جنگن

      موافقم ۶
      مخالفم ۰
  12. شاهین

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (1110 ديدگاه)

    خیلی ممنون بابت این پست بسیار عالی
    خسته نباشید

    موافقم ۶
    مخالفم ۰
  13. قاطر فروش

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (800 ديدگاه)

    دیشب تاپ گان رو دیدم و خوندن این مقاله واقعا چسبید
    امریکا ک سالاره هیشکی رو دستش نیست ولی تو اروپایی ها بنظرم گریپن ملقب ب قاتل میگ بهترینه

    موافقم ۱۳
    مخالفم ۵
    1. Mr Naftalin az roghan abad

      ۶ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (70 ديدگاه)

      داداش این گریپین یکی داسالت رافاعل یکی یوروفایتر تایفون واقعا جنگنده های توانمندی هستن مخصوصا تایفون با این ساب۳۹ گل گفتی.

      موافقم ۳
      مخالفم ۰
  14. حمید

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (263 ديدگاه)

    خیلی کامل بود واقعا لذت بردم،امیدوارم ادامه دار باشه

    موافقم ۶
    مخالفم ۰
  15. Mr Naftalin az roghan abad

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (70 ديدگاه)

    عالیه این جنگنده رو خیلی دوست دارم ولی فکر نکنین سایت پدال باید مثل سایت جنگاوران بشه اینجا اخبار روز خودرو هست نه اخبار نظامی. ولی با این حال، خیلی حال کردم مطلب خیلی کاملی بود.

    موافقم ۸
    مخالفم ۲
  16. مسعود

    ۴ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (26 ديدگاه)

    جناب سزاوار ممنون بابت مقاله ی عالی و کامل 🌹

    موافقم ۷
    مخالفم ۰
  17. عاشق پدال

    ۵ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (226 ديدگاه)

    احیانا سهامدار این شرکتایین؟ یا معتلق به پدرتونه؟
    اووووف. کشور هرچه خرابتر مردم بیشتر تو سر کله همدیگه میزنن.
    چقدر دلتون خوشه .
    فقط سفارش بدین چندتا پزشک از فیلیپین بیاریم؟ یادش بخیر سریالی بود طرف تو فیلیپین دکتری امحا احشا خونده بود.

    موافقم ۶
    مخالفم ۰
  18. نوید AJ

    ۵ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (3438 ديدگاه)

    کسی میدونه الکتریسیته ی این هواپیماها چجوری تولید میشه؟

    موافقم ۴
    مخالفم ۰
    1. آرش+وان

      ۵ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (276 ديدگاه)

      APU
      Auxiliary Power Unit
      سرچ بفرمایید

      موافقم ۴
      مخالفم ۰
      1. نوید AJ

        ۵ شهریور ۱۴۰۱
        سوابق: (3438 ديدگاه)

        ممنون

        موافقم ۱
        مخالفم ۰
    2. اشكان

      ۶ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (11 ديدگاه)

      در زمان استارت از زمین و باطری و بعد از استارت با فرایندی مثل دینام و توربین های بازی( بسته به نوع هواپیما و ….)

      موافقم ۱
      مخالفم ۰
  19. Reza

    ۵ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (36 ديدگاه)

    قاتل میگ های روسی هست ،جناب تایفون

    موافقم ۶
    مخالفم ۰
    1. Mr Naftalin az roghan abad

      ۷ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (70 ديدگاه)

      نه سوخو نه میگ پوخی نیستن

      موافقم ۲
      مخالفم ۰
  20. محمد

    ۵ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (6 ديدگاه)

    سلام. به خاطر این مقاله بسیار زیبا و آموزنده سپاسگزارم

    موافقم ۶
    مخالفم ۰
  21. مهدی

    ۵ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (1235 ديدگاه)

    جنگ افزارهای تهاجمی آمریکایی در مجموع بهترین هستن چون استراتژیک نظامی آمریکا همیشه بر اساس تهاجم بوده و تمرکز رو این نوع جنگ افزارها هست اما بخش زیادی از این قدرت، شوآف و تبلیغات هست بدون شک. بلاخره برای فروش و دوشیدن کشورها این کارها لازمه. من فکر نمیکنم جنگنده‌های نسل جدید اروپایی ( چه تایفون چه ساب و…) کم از f22 و f35 داشته باشن مخصوصا f35 که کلا جنگنده تنبلی هست و منتقد هم کم ندارد. تو بخش های دفاعی مثل پدافندها هم روسیه همیشه دست بالاتر رو داشته چون اساسا دکترین نظامیش دفاعی هست

    موافقم ۸
    مخالفم ۵
    1. phonix

      ۶ شهریور ۱۴۰۱
      سوابق: (615 ديدگاه)

      بله از تعداد فیل شدن موشک هاش تو اورکاین معلومه چقدر پدافندش قوی هست همش لب و دهن بود روسیه ابروی شوروی رو برده
      پانتسیر هم عمرا به سامانه گاتلینگ برسه
      اسکای گارد رو بگیره شاخ غول کنده ضمنا امریکا پیشرو در تولید رادار هاست که برای اگاهی از حمله دشمن استفاده میشن

      موافقم ۴
      مخالفم ۰
  22. امیر

    ۵ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (1 ديدگاه)

    فعلآ که آمریکا حرف اولو میزنه

    موافقم ۱
    مخالفم ۰
  23. آرش

    ۹ شهریور ۱۴۰۱
    سوابق: (11 ديدگاه)

    ببخشید من یه سوال داشتم،در سایتها و پیجهای اینستاگرامی اسم سوخو ۵۷ رو پکفا مینویسن ولی در این سایت بهش فلون میگن،کدومش درسته؟

    موافقم ۰
    مخالفم ۰

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.

دکمه بازگشت به بالا