فورد نوکلئون؛ خودروی اتمی که قرار بود بدون بنزین هزاران کیلومتر حرکت کند!
فورد در سال ۱۹۵۸ طرح نوکلئون را با راکتور اتمی ارائه داد اما به دلیل خطرات تشعشع و نبود فناوری لازم، این ایده فراتر از یک ماکت نرفت.
در دهه ۱۹۵۰، انرژی هسته‌ای فقط موضوع آزمایشگاه‌ها و نیروگاه‌ها نبود؛ بلکه بسیاری از طراحان و مهندسان آن دوران تصور می‌کردند فناوری اتمی می‌تواند وارد زندگی روزمره مردم شود. در چنین فضایی، فورد در سال ۱۹۵۸ یکی از عجیب‌ترین خودروهای مفهومی تاریخ صنعت خودرو را معرفی کرد؛ فورد نوکلئون Ford Nucleon خودرویی که قرار بود به جای موتور احتراق داخلی، از یک راکتور هسته‌ای استفاده کند. با این حال، آنچه فورد معرفی کرد هرگز به یک خودروی واقعی و قابل رانندگی تبدیل نشد.
فورد نوکلئون چگونه قرار بود کار کند؟
ایده اصلی نوکلئون بر استفاده از یک راکتور هسته‌ای کوچک و مستقل در قسمت عقب خودرو استوار بود. بر اساس طرح فورد، انرژی حاصل از واکنش شکافت هسته‌ای می‌توانست برای ایجاد بخار و به حرکت درآوردن سیستم محرکه خودرو استفاده شود. به بیان ساده، نوکلئون قرار نبود یک خودرو با موتور بنزینی و سوخت هسته‌ای باشد؛ بلکه کل سیستم تولید انرژی آن بر پایه یک راکتور هسته‌ای طراحی شده بود.
در طرح اولیه، بخش موسوم به کپسول نیرو در عقب خودرو قرار می‌گرفت و قرار بود پس از طی مسافت طولانی، به جای سوخت‌گیری معمول، این واحد در یک ایستگاه مخصوص تعویض یا شارژ شود. منابع تاریخی از بردی معادل بیش از ۸۰۰۰ کیلومتر، برای این ایده یاد می‌کنند؛ رقمی که برای خودرویی در دهه ۱۹۵۰ بسیار بلندپروازانه بود.
آیا فورد واقعاً یک خودروی اتمی ساخت؟
خیر. این نکته یکی از مهم‌ترین واقعیت‌ها درباره فورد نوکلئون است. فورد تنها یک مدل سه‌هشتم مقیاس از این خودرو ساخت و هیچ نمونه عملیاتی یا خودروی فول‌سایزی که بتواند با نیروی هسته‌ای حرکت کند، تولید نشد. مدل موجود نزدیک به ۱۹۰ سانتی‌متر طول دارد و در مجموعه هنری فورد نگهداری می‌شود.
خود فورد نیز از ابتدا می‌دانست که فناوری مورد نیاز برای ساخت چنین خودرویی در آن زمان آماده نیست. طراحی نوکلئون بر این فرض انجام شده بود که در آینده راکتورهای هسته‌ای بسیار کوچک‌تر و سبک‌تر شوند و راهکاری مناسب برای محافظت سرنشینان در برابر تشعشعات نیز به وجود بیاید.
چرا خودروی اتمی فورد هرگز به خیابان نرسید؟
بزرگ‌ترین مشکل، ابعاد و وزن راکتور و تجهیزات حفاظتی آن بود. یک خودرو نمی‌توانست بدون استفاده از مواد محافظ کافی، راکتور هسته‌ای را در نزدیکی سرنشینان حمل کند. از سوی دیگر، کوچک‌سازی یک نیروگاه هسته‌ای تا ابعادی مناسب برای خودرو و حل مسئله ایمنی، دفع پسماند و حفاظت در برابر تشعشعات، چالش‌هایی بسیار بزرگ بودند.
به همین دلیل، نوکلئون بیشتر از آنکه یک پروژه آماده تولید باشد، تصویری از آینده‌ای احتمالی بود؛ آینده‌ای که در آن انرژی هسته‌ای می‌توانست جای بنزین و دیگر سوخت‌های متداول را در خودروها بگیرد.
فورد نوکلئون امروز بیش از آنکه یک خودروی واقعی باشد، نمونه‌ای از خوش‌بینی فناوری در عصر اتم است؛ دوره‌ای که طراحان صنعت خودرو محدودیت‌های فنی آن روز را کنار می‌گذاشتند و آینده‌ای بسیار متفاوت را تصور می‌کردند. شاید نوکلئون هرگز به خیابان نیامد، اما نشان داد که خودروهای مفهومی می‌توانند مرزهای تصور درباره آینده حمل‌ونقل را بسیار فراتر از فناوری موجود زمان خود ببرند.