سریع‌ترین خودروهای تاریخ فرمول یک؛ از مک‌لارن افسانه‌ای تا مرسدس W11

فرمول یک از سال ۱۹۴۶ به‌عنوان یکی از مهم‌ترین رقابت‌های دنیای اتومبیلرانی شناخته می‌شود؛ زمانی که برخی از بهترین خودروسازان جهان برای مشخص شدن برتری خودروها و رانندگان خود در یک پیست اختصاصی در شهر تورین ایتالیا به رقابت پرداختند. مسابقات قهرمانی جهان نیز از سال ۱۹۵۰ آغاز شد و از آن زمان تاکنون، تیم‌ها و رانندگان مختلفی برای کسب مهم‌ترین عنوان دنیای موتوراسپرت تلاش کرده‌اند.

برای رتبه‌بندی سریع‌ترین خودروهای تاریخ فرمول یک، سرعت تنها به حداکثر سرعت در مسیر مستقیم محدود نمی‌شود. عملکرد خودرو در طول یک مسابقه، مهارت راننده، توانایی ترمزگیری، فرمان‌پذیری و قابلیت اطمینان نیز نقش مهمی در زمان نهایی دارند.

اگرچه مقررات فنی مشخصی از سوی فدراسیون بین‌المللی اتومبیلرانی FIA به‌عنوان نهاد ناظر بر فرمول یک اعمال می‌شود، اما هیچ دو خودروی فرمول یک کاملاً شبیه یکدیگر نیستند. هر تیم در هر فصل از نوآوری‌های جدیدی برای بهبود عملکرد و افزایش سرعت استفاده می‌کند. از سوی دیگر، مقررات FIA نیز هر چند وقت یک‌بار تغییر می‌کنند و همین مسئله باعث می‌شود زمان ثبت‌شده در پیست‌ها از سالی به سال دیگر تفاوت زیادی داشته باشد.

در این فهرست، تعدادی از به‌یادماندنی‌ترین خودروهای تاریخ فرمول یک را بررسی می‌کنیم. از آنجا که یک آزمایش استاندارد و مشترک برای تعیین سریع‌ترین خودرو در تمام ادوار فرمول یک وجود ندارد، این رتبه‌بندی بر اساس حداکثر سرعت اعلام‌شده توسط تیم‌ها، میزان سلطه خودروها در دوره خود و در یک مورد، بیشترین سرعت ثبت‌شده در نمکزارهای آفریقای جنوبی انجام شده است.

در سال ۱۹۸۸، آلن پروست و آیرتون سنا با خودروهای مک‌لارن MP4-4 خود تاریخ فرمول یک را رقم زدند. رقابت این دو راننده، چه در داخل و چه خارج از پیست، به‌خوبی شناخته شده بود؛ اما در آن فصل این خودرو بود که بیش از همه توجه‌ها را به خود جلب کرد. سنا و پروست در مجموع ۱۵ پیروزی از ۱۶ مسابقه آن فصل به دست آوردند.

MP4-4 که توسط استیو نیکولز طراحی شده بود، از یک موتور ۶ سیلندر V شکل هوندا با حجم ۱.۵ لیتر و قدرت ۶۵۰ اسب‌بخار استفاده می‌کرد؛ موتوری که در مقایسه با پیشرانه‌های تنفس طبیعی رقیب، قدرت کمتری داشت. ظرفیت سوخت خودرو نیز به ۱۵۰ لیتر محدود شده بود. با این حال، موتور کوچک‌تر و وزن پایین‌تر، در کنار طراحی بسیار آیرودینامیک، MP4-4 را به خودرویی فوق‌العاده رقابتی تبدیل کرده بود. سنا نیز در ۱۳ مسابقه از مجموع ۱۶ مسابقه فصل، جایگاه نخست خط شروع را به دست آورد. این خودرو با وجود برخورداری از تجهیزات فنی نسبتاً ساده، عملکردی شبیه یک کارتینگ بسیار قدرتمند داشت و الهام‌بخش بسیاری از رانندگان مسابقه‌ای، از جمله لوئیس همیلتون شد.

MP4-4 رقبا را کاملاً کنار زد. سنا قهرمان فصل ۱۹۸۸ شد، پروست در جایگاه دوم قرار گرفت و مک‌لارن نیز چهارمین قهرمانی خود در بخش سازندگان را به دست آورد. فصل ۱۹۸۸ برای همیشه به‌عنوان یکی از نمونه‌های برجسته هماهنگی راننده و خودرو در بالاترین سطح توانایی‌هایشان در تاریخ فرمول یک باقی ماند.

ردبول پس از نخستین قهرمانی خود در سال ۲۰۱۰، به یکی از قدرت‌های اصلی فرمول یک تبدیل شد، اما پس از سال ۲۰۱۴ تحت‌تأثیر برتری مرسدس قرار گرفت. این شرایط در سال ۲۰۲۲ تغییر کرد؛ زمانی که ردبول سرانجام پس از هشت سال، مرسدس را از صدر کنار زد. مکس ورشتپن و سرخیو پرز در کنار خودروی RB18 نقش مهمی در این موفقیت داشتند.

FIA برای فصل ۲۰۲۲ قوانین جدیدی در زمینه آیرودینامیک وضع کرد. آدریان نیوی، طراح ردبول، از این قوانین برای ساخت خودرویی مبتنی بر اثر زمین استفاده کرد که نیروی رو به پایین بسیار زیادی تولید می‌کرد. در نتیجه، RB18 چسبندگی فوق‌العاده‌ای به سطح پیست داشت و این ویژگی در کنار سیستم تعلیق اصلاح‌شده، باعث شد خودرو در پیچ‌ها عملکرد بسیار خوبی داشته باشد.

RB18 همچنین به لطف پیشرانه هوندا، قدرت مناسبی را در کنار قابلیت اطمینان بالا ارائه می‌کرد. ترکیب این عوامل، آن را به یکی از باثبات‌ترین خودروهای فصل تبدیل کرد. ورشتپن در ۱۶ مسابقه از ۲۲ گرندپری آن سال پیروز شد و پرز نیز دو پیروزی به دست آورد. در نهایت ردبول قهرمانی سازندگان را از آن خود کرد و ورشتپن نیز برای دومین بار قهرمان جهان شد. این نخستین قهرمانی همزمان راننده و سازنده برای ردبول از سال ۲۰۱۳ بود.

اگرچه مرسدس و ردبول از سال ۲۰۱۰ بر فرمول یک تسلط داشتند، فراری همواره یکی از رقبای جدی باقی مانده بود و در سال ۲۰۱۷ با SF70H شانس خوبی برای قهرمانی داشت. کیمی رایکونن و سباستین فتل، دو قهرمان جهان، پشت فرمان این خودرو قرار گرفتند و خودروی هفتادمین سالگرد فراری یکی از مهم‌ترین محصولات این تیم بود.

SF70H به یک موتور ۶ سیلندر با حجم ۱.۶ لیتر مجهز بود که توانایی تولید حداکثر ۱۰۰۰ اسب‌بخار را داشت. این خودرو با طول پنج متر و عرض دو متر، شاسی ساخته‌شده از ساختار ترکیبی فیبر کربن و لانه‌زنبوری داشت و وزن آن به ۷۲۸ کیلوگرم می‌رسید. جعبه‌دنده نیمه‌خودکار هشت سرعته با سیستم تعویض سریع دنده، در کنار ترمزهای دیسکی کربنی، از دیگر ویژگی‌هایی بودند که به عملکرد فوق‌العاده SF70H کمک می‌کردند.

SF70H در ۲۰ مسابقه فصل ۲۰۱۷، ۲۰ بار روی سکو رفت و نشان داد که فراری همچنان توانایی رقابت در بالاترین سطح را دارد. در پایان فصل، سباستین فتل و فراری به‌ترتیب در جایگاه دوم قهرمانی رانندگان و سازندگان قرار گرفتند. پیروزی فتل در گرندپری محبوب موناکو نیز اعتمادبه‌نفس زیادی به تیم ایتالیایی داد و فراری بار دیگر در مرکز توجهات قرار گرفت.

مک‌لارن MP4-20 در فصل ۲۰۰۵ فرمول یک مورد استفاده قرار گرفت و یکی از ویژگی‌های مهم آن این بود که آخرین خودروی مک‌لارن مجهز به موتور مرسدس محسوب می‌شد. موتور این خودرو حدود ۹۲۰ اسب‌بخار قدرت را در دور موتور ۱۹ هزار دور بر دقیقه تولید می‌کرد و از نظر عملکرد چیزی کم نداشت.

طراحی MP4-20 در نگاه نخست کمی عجیب به نظر می‌رسید، اما همین طراحی به آیرودینامیک بسیار خوب خودرو کمک می‌کرد و به آن برتری قابل توجهی نسبت به بسیاری از رقبا می‌داد. این خودرو در فصل ۲۰۰۵ یکی از مسلط‌ترین ماشین‌های پیست بود. MP4-20 فصل را با مشکلاتی در زمینه قابلیت اطمینان آغاز کرد، اما پس از برطرف شدن این ایرادات، عملکرد فوق‌العاده‌ای داشت و در مجموع ۱۰ مسابقه را برد؛ هفت پیروزی نیز در ۹ مسابقه پایانی فصل به دست آمد. مک‌لارن در پایان فصل در رده دوم قهرمانی سازندگان، پشت سر رنو قرار گرفت. کیمی رایکونن دوم و خوان پابلو مونتویا چهارم شدند. پدرو دلا روسا و الکساندر وورز نیز در مقاطعی با این خودرو مسابقه دادند.

MP4-20 رکوردهایی را ثبت کرد که در زمان خود کم‌نظیر بودند. این خودرو همچنان رکورد سریع‌ترین دور تاریخ گرندپری بحرین را با زمان یک دقیقه و ۳۱.۴۴۷ ثانیه در اختیار دارد. تغییر قوانین در سال ۲۰۲۲ نیز باعث شده شکستن این رکورد دشوارتر شود. همین ماندگاری، MP4-20 را در میان سریع‌ترین خودروهای تاریخ فرمول یک قرار می‌دهد.

مرسدس W11 که نام کامل آن Mercedes-AMG F1 W11 EQ Performance است، یکی از بهترین خودروهای فرمول یک در سال‌های اخیر به شمار می‌رود. مرسدس در آستانه فصل ۲۰۲۰ تحت فشار فزاینده ردبول قرار داشت و برای ادامه سلطه شش‌ساله خود در بخش سازندگان، به خودرویی قدرتمند نیاز داشت؛ خودرویی که بتواند توانایی‌های لوئیس همیلتون و والتری بوتاس را به بهترین شکل به نمایش بگذارد.

W11 با شاسی و گیربکس مرسدس و یک پیشرانه V6 مرسدس که ۱۰۲۵ اسب‌بخار قدرت تولید می‌کرد، به شکلی دقیق برای حداکثر عملکرد بهینه شده بود. این خودرو توانست در بیشتر فصل ردبول را پشت سر خود نگه دارد و حتی زمانی که لوئیس همیلتون به دلیل ابتلا به کووید-۱۹ نتوانست در گرندپری صخیر شرکت کند، فرصت درخشیدن را به جورج راسل جوان داد. راسل در همان مسابقه سریع‌ترین دور را ثبت کرد.

مرسدس W11 در سال ۲۰۲۰ در پیست‌های مختلف چندین رکورد سریع‌ترین دور را به ثبت رساند و به همین دلیل بسیاری آن را سریع‌ترین خودروی تاریخ فرمول یک می‌دانند. ترکیب W11 با استعداد همیلتون، نتیجه‌ای کم‌نظیر داشت. مرسدس و همیلتون هر دو عنوان قهرمانی سازندگان و رانندگان را به دست آوردند. W11 در آن فصل ۲۵ بار روی سکو رفت، ۱۳ پیروزی کسب کرد و ۹ بار سریع‌ترین دور مسابقه را به ثبت رساند. والتری بوتاس نیز فصل را در جایگاه دوم به پایان رساند. مرسدس با W11 همچنین رکورد فراری را پشت سر گذاشت و تعداد قهرمانی‌های پیاپی خود را افزایش داد. این روند در سال ۲۰۲۱ نیز ادامه یافت تا مرسدس به موفق‌ترین سازنده تاریخ فرمول یک تبدیل شود.