چرا بعضی کامیون‌ها هنگام حرکت یک محور را بالا می‌برند؟

اگر در جاده یا بزرگراه کامیونی را دیده باشید که یکی از محورهای چرخ آن از سطح زمین فاصله گرفته است، شاید تصور کنید وسیله نقلیه دچار نقص فنی شده یا راننده قصد تعمیر آن را دارد؛ اما در بسیاری از کامیون‌های سنگین، این وضعیت کاملاً عمدی است. چنین کامیون‌هایی به سیستمی موسوم به محور بالارونده مجهز هستند که به راننده یا سیستم کنترلی اجازه می‌دهد در شرایط مشخص، یک محور را از زمین بلند کند و هنگام نیاز دوباره روی جاده قرار دهد.

کامیون‌های سنگین برای حمل بارهای زیاد به چند محور مجهز می‌شوند تا وزن خودرو و محموله میان چرخ‌های بیشتری توزیع شود. این کار به رعایت محدودیت بار هر محور و کاهش فشار واردشده به سطح جاده کمک می‌کند. با این حال، زمانی که کامیون بدون بار یا با محموله‌ای سبک حرکت می‌کند، ممکن است به تمام ظرفیت محورها نیاز نداشته باشد.

در چنین شرایطی، بالا بردن محور کمکی باعث می‌شود وزن کمتری به مجموعه چرخ‌های در تماس با زمین و سیستم تعلیق وارد شود. این قابلیت به‌ویژه در کامیون‌هایی کاربرد دارد که وزن محموله آن‌ها در طول مسیر تغییر می‌کند یا بخشی از مسیر را بدون بار طی می‌کنند. کاهش مصرف سوخت و فرسایش لاستیک از جمله مزایای محورهای بالارونده است.

یکی از مهم‌ترین دلایل بالا بردن محور، کاهش استهلاک لاستیک‌هاست. هر چرخی که روی جاده حرکت می‌کند، در اثر تماس با آسفالت و نیروهای ناشی از شتاب‌گیری، ترمزگیری و پیچیدن دچار فرسایش می‌شود. وقتی محور اضافی در شرایط مناسب بالا می‌رود، لاستیک‌های آن دیگر با سطح جاده تماس ندارند و فرسایش ناشی از حرکت کاهش می‌یابد.

این موضوع هنگام گردش نیز اهمیت دارد. در محورهای کمکی غیر قابل ‌فرمان گیری، چرخ‌ها هنگام پیچیدن ممکن است روی سطح جاده کشیده شوند و فشار جانبی زیادی به لاستیک‌ها و اجزای شاسی وارد کنند. بالا بردن چنین محوری در شرایط مجاز می‌تواند این سایش را کاهش دهد؛ البته شیوه استفاده از محور به طراحی کامیون و مقررات محل تردد بستگی دارد.

بله در بسیاری از طراحی‌ها این کار می‌تواند به کاهش مصرف سوخت کمک کند. بالا رفتن محور، مقاومت ناشی از تماس لاستیک‌های آن با جاده را حذف می‌کند و در برخی سیستم‌ها وزن و تلفات مکانیکی مجموعه نیز کمتر است. این قابلیت هنگام حرکت بدون بار می‌تواند شعاع گردش را بهبود و مصرف سوخت را کاهش دهد. میزان صرفه‌جویی به نوع سیستم، وزن کامیون، مسیر و شرایط رانندگی بستگی دارد.

وقتی بار سنگین است، محورهای اضافی برای توزیع وزن و حفظ ظرفیت مجاز هر محور ضرورت دارند. پایین آوردن محور همچنین می‌تواند در شرایطی به بهبود کشش و پایداری کمک کند؛ به‌ویژه زمانی که سطح مسیر لغزنده است یا کامیون به نیروی بیشتری برای حرکت نیاز دارد. برخی سیستم‌های جدید با توجه به میزان بار، به‌صورت خودکار محور را بالا یا پایین می‌برند.

بالا بردن محور در زمان نامناسب ممکن است باعث افزایش بیش از حد بار روی محورهای باقی‌مانده و کاهش پایداری شود؛ بنابراین، این قابلیت نباید صرفاً برای صرفه‌جویی در هزینه‌ها و بدون توجه به وزن بار و دستورالعمل سازنده استفاده شود. در نهایت باید گفت محوری که از زمین بلند شده است لزوماً نشانه خرابی کامیون نیست. در بسیاری از موارد، این فناوری راهی برای کاهش استهلاک، بهبود بهره‌وری و تطبیق بهتر کامیون با وزن متغیر بار است؛ به شرط آنکه در شرایط مناسب و مطابق مقررات به کار گرفته شود.