بررسی تغییرات هزینه نهادههای تولید در نیمه دوم ۱۴۰۴
مرور دادههای مربوط به بازه تیر تا دی ۱۴۰۴ نشان میدهد هزینه مواد اولیه مصرفی در هر دستگاه خودرو رشد محسوسی داشته است. مهمترین نکات این دوره به شرح زیر است:
۱. رشد نرخ ارز
نرخ دلار در این بازه حدود ۹۶ درصد افزایش یافته و تقریباً دو برابر شده است. از آنجا که حتی خودروهای با داخلیسازی بالا نیز ارزبری دارند، این موضوع مستقیماً روی بهای تمامشده اثر گذاشته است.
بر اساس برآوردها، ارزبری هر خودرو حدود ۲,۹۶۰ دلار است. با جهش نرخ ارز، هزینه ارزی هر خودرو از حدود ۲۰۰ میلیون تومان در تیرماه به نزدیک ۴۰۰ میلیون تومان در دیماه رسیده است. یعنی فقط از محل افزایش نرخ ارز، چیزی در حدود ۲۰۰ میلیون تومان به هزینه تولید افزوده شده است.
۲. رشد قیمت مواد اولیه اصلی
نگاهی به نهادههای کلیدی نشان میدهد برخی مواد حتی سریعتر از دلار رشد کردهاند:
نهاده | درصد رشد در بازه تیر تا دی ۱۴۰۴ |
|---|---|
ورق سرد | ۸۵٪ |
ورق گرم | ۷۸٪ |
گالوانیزه | ۴۸٪ |
قراضه | ۶۱٪ |
آلومینیوم | ۹۶٪ |
سرب | ۴۷٪ |
مس | ۱۴۶٪ |
در این میان، مس با رشد ۱۴۶ درصدی بیشترین افزایش را تجربه کرده؛ یعنی حدود ۵۰ واحد درصد بالاتر از رشد نرخ ارز. میانگین رشد مواد اولیه مستقیم نیز در این بازه حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد برآورد میشود.
۳. سایر هزینههای تولید
طبق گزارشهای رسمی، هزینههایی مانند دستمزد، انرژی، حملونقل و خدمات جانبی بین ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش داشتهاند.
با در نظر گرفتن اینکه حدود ۷۵ درصد قیمت تمامشده خودرو مربوط به مواد اولیه و ۲۵ درصد مربوط به سایر هزینههاست، برآورد میشود قیمت تمامشده هر خودرو در دی ۱۴۰۴ نسبت به تیر همان سال حدود ۱.۷۸ برابر شده باشد.
آیا قیمت محصولات ایرانخودرو بیش از این میزان رشد کرده است؟
برای پاسخ، افزایش قیمت برخی محصولات ایرانخودرو در همین بازه بررسی شده است:
محصول | نسبت افزایش قیمت | درصد رشد |
|---|---|---|
پژو ۲۰۷ TU3 | ۱.۳۵ برابر | ۳۴٪ |
تارا دستی V1P | ۱.۴۳ برابر | ۴۳٪ |
تارا اتومات V4LX | ۱.۴۷ برابر | ۴۷٪ |
تارا اتومات EF7P | ۱.۲۷ برابر | ۲۷٪ |
ریرا اتومات | ۱.۴۲ برابر | ۴۲٪ |
سورن پلاس دوگانه | ۱.۳۵ تا ۱.۴۰ برابر | ۳۵ تا ۴۰٪ |
سورن پلاس XU7P | ۱.۶۴ برابر | ۴۴٪ |
پژو ۲۰۷ سقف شیشهای | ۱.۳۹ برابر | ۳۹٪ |
بر اساس این ارقام، بیشترین افزایش مربوط به سورن پلاس XU7P با رشد ۱.۶۴ برابری بوده که همچنان کمتر از برآورد رشد ۱.۷۸ برابری قیمت تمامشده است. کمترین رشد نیز مربوط به تارا اتومات EF7P با افزایش ۱.۲۷ برابری بوده است. میانگین رشد قیمت محصولات بررسیشده حدود ۱.۴۰ برابر یا ۴۰ درصد برآورد میشود.
جمعبندی
دادههای موجود نشان میدهد در بازه تیر تا دی ۱۴۰۴، رشد هزینههای تولید خودرو بهویژه تحت تأثیر افزایش نرخ ارز و جهش قیمت برخی مواد اولیه، بسیار قابل توجه بوده است. با این حال، افزایش قیمت کارخانهای محصولات ایرانخودرو در این دوره به طور متوسط کمتر از رشد برآوردی بهای تمامشده بوده است.
این ارقام بهتنهایی پاسخ قطعی به همه پرسشهای صنعت خودرو نمیدهند، اما نشان میدهند در این مقطع زمانی، افزایش قیمت محصولات ایرانخودرو حداقل از منظر عددی، فراتر از رشد هزینههای تولید حرکت نکرده است.
اقتصاد ایران جای سادهای برای تحلیل نیست؛ اینجا همیشه یک متغیر دیگر پشت در ایستاده که آماده است همه معادلات را دوباره به هم بزند.