مشهورترین خودروهای دنیا با بزرگ ترین بال عقب؛ از پلی موت تا پورشه و لامبورگینی

اگر بخواهیم فهرستی از خودروهایی تهیه کنیم که بیشترین تأثیر را بر فرهنگ بال عقب داشته‌اند، معمولا نام‌هایی مثل تویوتا سوپرا، سوبارو ایمپرزا، فورد اسکورت کازورث و پورشه 911GT3 RS مطرح می‌شوند. با این حال، تاریخ خودرو مملو از مدل‌هایی است که بال عقب آنها فقط یک قطعه تزئینی نبوده و گاهی بخش مهمی از شخصیت فنی خودرو را تشکیل داده است.

از بال عظیم پلی موت سوپربرد / Plymouth Superbird در دهه ۱۹۷۰ گرفته تا بال چندلایه و بسیار بزرگ دوج وایپر ACR و بال تقریباً هم‌ارتفاع سقف در 911GT3 RS، فلسفه طراحی این قطعه طی نیم قرن کاملاً تغییر کرده است.

نکته مهم این که «بزرگ‌ترین» الزاماً به معنای بیشترین ارتفاع نیست. بعضی بال‌ها از نظر عرض، بعضی از نظر ارتفاع و برخی دیگر از نظر سطح مؤثر آیرودینامیکی نسبت به کل بدنه، بسیار بزرگ هستند. بنابراین فهرست زیر را باید مجموعه‌ای از شاخص‌ترین خودروهای جاده‌ای با بال‌های عقب بسیار بزرگ دانست.

شاید هیچ خودرویی به اندازه پلی‌موت رودرانر سوپربرد در دهه ۱۹۷۰ مفهوم «بال بزرگ» را به شکل افراطی وارد دنیای خودروهای جاده‌ای نکرد. بال عقب این خودرو آن‌قدر بلند بود که در نگاه اول بیشتر شبیه قطعه‌ای از یک خودروی مسابقه‌ای به نظر می‌رسید تا یک خودروی خیابانی. طراحی آن مستقیماً با نیازهای مسابقات NASCAR ارتباط داشت، اما برای اینکه خودرو بتواند در مسابقات شرکت کند، نسخه جاده‌ای نیز تولید شد.

ارتفاع بال به شکلی طراحی شده بود که جریان هوا را در سرعت‌های بالا مدیریت کند و همزمان امکان باز شدن در صندوق عقب را فراهم آورد. سوپربرد همچنین از دماغه‌ای کشیده و آیرودینامیک متفاوت نسبت به رودرانر معمولی استفاده می‌کرد.

نسخه مجهز به موتور ۶.۹ لیتری V8 Hemi حدود ۴۲۵ اسب‌بخار قدرت و حدود ۶۶۴ نیوتن‌متر گشتاور تولید می‌کرد. شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت حدود ۵.۶ ثانیه بود. قیمت پایه خودرو در سال ۱۹۷۰ حدود ۴٬۲۹۸ دلار بود، اما نمونه‌های سالم امروزی ارزش بسیار بالاتری دارند و نسخه‌های Hemi می‌توانند صدها هزار دلار قیمت داشته باشند.

اگر سوپربرد نماد مهندسی مسابقه‌ای بود، لامبورگینی کانتاش نشان داد که یک بال بزرگ می‌تواند به عنصری تعیین‌کننده در هویت بصری یک سوپراسپرت تبدیل شود. بال لامبورگینی کانتاش در بسیاری از نسخه‌ها بیشتر با ظاهر تهاجمی خودرو ارتباط داشت تا اینکه یک راهکار کاملاً بهینه آیرودینامیکی باشد.

جالب اینکه اضافه شدن بال به لامبورگینی کانتاش بدون هزینه نبود. افزایش نیروی پسا می‌توانست سرعت نهایی خودرو را کاهش دهد، اما در مقابل ظاهر خودرو را بسیار تهاجمی‌تر می‌کرد. به همین دلیل لامبورگینی کانتاش یکی از نخستین خودروهایی شد که بال عقب بزرگ را به یک نماد فرهنگی تبدیل کرد.

در نسخه LP400 S موتور ۴.۰ لیتری V12 حدود ۳۵۳ اسب‌بخار قدرت و ۳۶۳ نیوتن‌متر گشتاور داشت. شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت حدود ۵.۹ ثانیه و سرعت نهایی نزدیک به ۲۹۲ کیلومتر بر ساعت بود. قیمت رسمی آن در اواخر دهه ۱۹۷۰ حدود ۸۵ هزار دلار اعلام شده بود.

در دهه ۱۹۸۰، فورد با سیرا RS کازورث یکی از مشهورترین بال‌های عقب تاریخ را به بازار فرستاد. این بال آن‌قدر بزرگ و غیرمتعارف بود که حتی امروز نیز با دیدن آن، تقریباً هیچ‌کس نمی‌تواند خودرو را با مدل دیگری اشتباه بگیرد.

هدف اصلی بال افزایش پایداری محور عقب در سرعت بالا بود. سیرا RS کازورث در اصل خودرویی بود که ارتباط بسیار نزدیکی با مسابقات داشت و آیرودینامیک آن بخشی از شخصیت عملکردی خودرو محسوب می‌شد.

نسخه اولیه از سیرا RS کازورث از موتور ۲.۰ لیتری چهارسیلندر توربوشارژ با حدود ۲۰۴ اسب‌بخار و نزدیک به ۲۷۷ نیوتن‌متر گشتاور استفاده می‌کرد و شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت آن حدود ۶.۸ ثانیه بود. این خودرو در زمان عرضه حدود ۱۸ هزار پوند قیمت داشت و امروز نمونه‌های سالم و اصیل آن ارزش کلکسیونی قابل توجهی پیدا کرده‌اند.

اگر سیرا RS کازورث بال بزرگی داشت، اسکورت RS کازورث این ایده را حتی افراطی‌تر کرد. بال دوطبقه معروف این خودرو یکی از شناخته‌شده‌ترین قطعات آیرودینامیکی تاریخ خودرو است و تقریباً تمام نمای عقب خودرو را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

این بال به خودرو اجازه می‌داد در سرعت‌های بالا پایداری بیشتری داشته باشد و با سایر اجزای آیرودینامیکی، از جمله اسپویلرها و زیر‌بندی خودرو، هماهنگ شود. حتی طراحی اولیه بال این خودرو از نسخه‌ای بزرگ‌تر و سه‌طبقه‌تر شروع شده بود که در نهایت برای تولید خیابانی تعدیل شد.

نسخه قدرتمند Escort RS Cosworth حدود ۲۲۷ اسب‌بخار قدرت و ۲۹۹ نیوتن‌متر گشتاور داشت و به لطف سامانه چهارچرخ محرک، در حدود ۶ ثانیه به سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت می‌رسید. قیمت آن در زمان عرضه بسته به بازار و نسخه متفاوت بود، اما امروزه نمونه‌های اصیل و کم‌کارکرد می‌توانند چندین برابر قیمت اولیه معامله شوند.

نسل چهارم تویوتا سوپرا یکی از معروف‌ترین بال‌های عقب را در میان خودروهای اسپرت ژاپنی داشت. برخلاف بسیاری از خودروهای دهه ۱۹۹۰ که بال را صرفاً برای ظاهر نصب می‌کردند، بال سوپرا بخشی از پکیج آیرودینامیکی خودرو بود و برای افزایش پایداری در سرعت بالا طراحی شده بود.

فرم منحنی و ضخیم این بال به یکی از شناسه‌های اصلی A80 تبدیل شد؛ به‌گونه‌ای که حتی امروز نیز بسیاری از نسخه‌های تیونینگ‌شده سوپرا از همان سبک طراحی استفاده می‌کنند.

نسخه توربو موتور معروف 2JZ-GTE را داشت که در مشخصات بازار آمریکا ۳۲۰ اسب‌بخار و ۴۲۷ نیوتن‌متر تولید می‌کرد. برای صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت حدود ۴.۶ ثانیه ثبت شده است؛ درحالی‌که قیمت مدل توربو هنگام عرضه در آمریکا ۳۹٬۹۰۰ دلار بود.

وقتی صحبت از بال عقب بزرگ در خودروهای ژاپنی می‌شود، سوبارو ایمپرزا 22B STI یکی از نخستین نام‌هایی است که مطرح می‌شود. این خودرو در واقع نسخه‌ای جاده‌ای با الهام مستقیم از خودروهای رالی موفق سوبارو بود و بال عقب آن نیز کاملاً با همین فلسفه طراحی شد.

بال 22B امکان تنظیم زاویه داشت تا میزان نیروی رو به پایین محور عقب تغییر کند. بدنه پهن‌تر، گلگیرهای برجسته و بال بزرگ باعث شده بودند 22B ظاهری بسیار نزدیک به خودروهای مسابقات رالی داشته باشد. خود STI نیز 22B را یک مدل جاده‌ای با الهام از سوبارو ایمپرزا WRC معرفی می‌کند.

موتور ۲.۲ لیتری توربوشارژ چهارسیلندر بوکسر آن به‌صورت رسمی ۲۸۰ اسب‌بخار و ۳۶۳ نیوتن‌متر تولید می‌کرد. شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت حدود ۴.۲ ثانیه بود. قیمت اولیه خودرو در ژاپن حدود ۴۱٬۶۰۰ دلار گزارش شده، اما امروز 22B یکی از ارزشمندترین Imprezaهای تاریخ است. ۷. Dodge Viper ACR؛ بالی با عرض نزدیک به ۱.۹ متر

اگر معیار را عرض بال قرار دهیم، دوج وایپر ACR بدون تردید یکی از مهم‌ترین خودروهای این فهرست است. نسخه Extreme Aero Package دارای بالی با عرض حدود ۷۳.۹ اینچ، معادل تقریباً ۱۸۸ سانتی‌متر بود؛ عددی که برای یک خودروی جاده‌ای فوق‌العاده بزرگ محسوب می‌شود.

این بال کاملاً عملکردی بود و در کنار اسپلیتر بزرگ جلو، دیفیوزر و سایر اجزای آیرودینامیکی، برای تولید نیروی رو به پایین بسیار زیاد طراحی شده بود. در واقع دوج وایپر ACR یکی از نمونه‌های کم‌نظیر خودروهای خیابانی بود که آیرودینامیک آن تقریباً به سطح خودروهای مسابقه‌ای نزدیک شده بود.

موتور ۸.۴ لیتری V10 این خودرو ۶۴۵ اسب‌بخار قدرت و حدود ۸۱۳ نیوتن‌متر گشتاور داشت. شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت حدود ۳.۴ ثانیه بود. قیمت پایه ACR در سال ۲۰۱۶ حدود ۱۱۸٬۷۹۵ دلار اعلام شد و پکیج Extreme Aero نیز حدود ۶٬۹۰۰ دلار هزینه داشت.

اگر نسل‌های قدیمی با بال‌های بزرگ، ظاهر مسابقه‌ای را وارد خیابان کردند، پورشه 911GT3 RS این ایده را به سطح مهندسی مدرن رساند. بال عقب این خودرو به دلیل ارتفاع بسیار زیاد، تقریباً در امتداد سقف قرار گرفته و از نوع Swan-Neck با طراحی دو المانه است.

در نسل فعلی، بال تنها برای زیبایی نیست و بخشی از یک سیستم آیرودینامیکی پیچیده شامل اسپلیتر، دیفیوزر، کانال‌های هوا و سامانه DRS است. به همین دلیل، بال GT3 RS را باید یکی از پیشرفته‌ترین بال‌های نصب‌شده روی یک خودروی جاده‌ای دانست.

مدل فعلی به موتور ۴.۰ لیتری شش سیلندر تنفس طبیعی مجهز است و ۵۲۵ اسب‌بخار قدرت تولید می‌کند. گشتاور آن حدود ۴۶۵ نیوتن‌متر است و خودرو در ۳.۲ ثانیه از صفر به ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت می‌رسد و حداکثر سرعت آن ۲۹۶ کیلومتر بر ساعت است. قیمت پایه در آلمان از حدود ۲۴۸٬۱۵۷ یورو آغاز می‌شود.

مدل‌های مختلف مرسدس AMG GT بلک سریز، همیشه همراه بال‌های عقب بزرگ ارایه شدند. این خودرو نشان می‌دهد که بال بزرگ لزوماً نباید خودرو را به یک مدل کلاسیک شبیه کند و باید کاملا مهندسی‌شده، درخدمت بهبود آیرودینامیک و پرفرمنس ساخته شود. بال عظیم این خودرو با فلاپ‌های فعال و سایر اجزای آیرودینامیکی هماهنگ می‌شود و بخشی از سیستم پیچیده مدیریت جریان هوا است.

نسخه‌ی AMG از یک موتور ۴ لیتری V8 توئین‌توربو استفاده کرده که ۷۳۰ اسب‌بخار قدرت و ۸۰۰ نیوتن‌متر گشتاور تولید می‌کند. شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت ۳.۲ ثانیه و حداکثر سرعت ۳۲۵ کیلومتر بر ساعت است. قیمت پایه در زمان عرضه آلمان حدود ۳۳۵٬۲۴۰ یورو بود.

نکته جالب اینکه این بال صرفاً برای تولید نیروی رو به پایین ثابت طراحی نشده و با سایر اجزای فعال خودرو همکاری می‌کند؛ به همین دلیل GT بلک سریز را می‌توان یکی از پیشرفته‌ترین خودروهای جاده‌ای از نظر آیرودینامیک دانست.

پاسخ به سؤال «کدام خودرو بزرگ‌ترین بال عقب تاریخ را دارد؟» به معیار اندازه‌گیری بستگی دارد. اگر ارتفاع و ظاهر اغراق‌آمیز را در نظر بگیریم، پلی‌موت سوپربرد یکی از نخستین و شاخص‌ترین نمونه‌هاست. اگر عرض بال معیار باشد، دوج وایپر ACR با نمونه اکسترم ایرو و عرض ۱۸۸ سانتی‌متر یکی از جدی‌ترین مدعیان است. از نظر فناوری و عملکرد آیرودینامیک در خودروهای امروزی پورشه 911 GT3 RS و مرسدس AMG GT بلک سریز در سطح بالاتر از رقبا قرار می‌گیرند.

در واقع، داستان بال‌های بزرگ از خودروهای مسابقه‌ای و قوانین همولوگیشن آغاز شد، اما در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ به بخشی از فرهنگ خودروهای اسپرت تبدیل شد و امروز دوباره با استفاده از فیبرکربن، آیرودینامیک فعال و DRS به یک ابزار مهندسی بسیار پیچیده رسیده است. به همین دلیل، بال عقب دیگر فقط چیزی برای جلب توجه نیست؛ در سریع‌ترین خودروهای جاده‌ای جهان، گاهی تفاوت میان یک خودروی سریع و یک خودروی بسیار سریع در پیچ‌ها را رقم می‌زند.