مزدا پیش از ساخت خودرو چه محصولی تولید می‌کرد؟ داستان جالب یک خودروساز ژاپنی!
مزدا فعالیت خود را در سال ۱۹۲۰ با تولید چوب‌پنبه آغاز کرد و پس از یک آتش‌سوزی بزرگ، با تغییر مسیر صنعتی وارد حوزه تولید وسایل نقلیه شد.
امروزه وقتی نام مزدا به میان می‌آید، بیشتر افراد به یاد خودروهای خوش‌ساخت ژاپنی، طراحی متفاوت و مدل‌هایی مانند مزدا ۳، CX-5 و MX-5 می‌افتند؛ اما تاریخ این خودروساز مشهور از جایی کاملاً متفاوت آغاز شده است. مزدا در نخستین سال‌های فعالیت خود نه خودرو می‌ساخت و نه ارتباطی با صنعت خودروسازی داشت.
این شرکت در سال ۱۹۲۰ میلادی در شهر هیروشیما ژاپن تأسیس شد و کسب‌وکار اولیه آن تولید چوب‌پنبه بود؛ ماده‌ای که در آن دوران کاربردهای صنعتی متنوعی داشت. مسیری که از تولید چوب‌پنبه آغاز شد، سرانجام به شکل‌گیری یکی از نام‌های شناخته‌شده صنعت خودرو جهان انجامید.
مزدا چگونه وارد صنعت چوب‌پنبه شد؟
ریشه شکل‌گیری مزدا به ۳۰ ژانویه ۱۹۲۰ بازمی‌گردد؛ زمانی که گروهی از فعالان اقتصادی محلی در هیروشیما برای نجات یک شرکت تولیدکننده چوب‌پنبه که با مشکلات مالی روبه‌رو شده بود، شرکت جدیدی با نام تویو کورک کوگیو Toyo Cork Kogyo تأسیس کردند. در آن زمان، چوب‌پنبه به دلیل ویژگی‌هایی مانند وزن کم، انعطاف‌پذیری و قابلیت عایق‌کاری، در صنایع مختلف مورد استفاده قرار می‌گرفت. از سوی دیگر، وجود درختان بلوط چوب‌پنبه در مناطق اطراف هیروشیما و رونق صنعت کشتی‌سازی در این منطقه، زمینه مناسبی برای فعالیت در این حوزه فراهم کرده بود.
یک سال پس از تأسیس شرکت، جوجیرو ماتسودا Jujiro Matsuda به‌عنوان دومین رئیس آن انتخاب شد. او که تجربه و دانش فنی قابل‌توجهی در حوزه ماشین‌آلات داشت، تولید تخته‌های چوب‌پنبه فشرده را در دستور کار قرار داد. این محصولات در زمینه‌هایی مانند عایق‌کاری و ضربه‌گیری کاربرد داشتند و به شرکت کمک کردند فعالیت خود را توسعه دهد.
آتش‌سوزی که مسیر شرکت را تغییر داد
فعالیت تویو کورک کوگیو با وجود پیشرفت‌های اولیه، چندان بدون دردسر نبود. در دسامبر ۱۹۲۵، آتش‌سوزی بزرگی بخش عمده تجهیزات کارخانه را از بین برد و حدود ۷۰ درصد امکانات تولیدی شرکت آسیب دید. این حادثه ضربه سنگینی به کسب‌وکار نوپای شرکت وارد کرد و روند تولید برای مدتی متوقف شد.
ماتسودا در جریان بازسازی کارخانه به این نتیجه رسید که اتکای بیش از اندازه به صنعت چوب‌پنبه، با توجه به نوسان تقاضا در این بازار، نمی‌تواند آینده مطمئنی برای شرکت فراهم کند. از آنجا که او در زمینه ماشین‌آلات تجربه داشت، تصمیم گرفت فعالیت شرکت را به‌تدریج به سمت صنایع مهندسی و تولید تجهیزات صنعتی گسترش دهد. سرانجام در سپتامبر ۱۹۲۷، نام تویو کورک کوگیو به تویو کوگیو Toyo Kogyo تغییر یافت و مسیر تازه‌ای در تاریخ این مجموعه آغاز شد.
از ماشین‌آلات صنعتی تا نخستین خودرو
ورود به صنعت ماشین‌سازی، زمینه‌ساز شکل‌گیری بخش خودروسازی شرکت شد. تویو کوگیو در سال ۱۹۲۹ تولید ماشین‌ابزار را آغاز کرد و در همان سال نمونه اولیه یک موتور دو زمانه ۲۵۰ سی‌سی را ساخت. پس از آن، فعالیت‌های مهندسی شرکت گسترش یافت و در سال ۱۹۳۱ نخستین محصول موتوری تجاری آن، یک کامیون سه‌چرخ با نام مزداگو Mazda-Go به بازار عرضه شد. این وسیله نقلیه با ترکیبی از ساختار موتورسیکلت و بخش بار، برای حمل‌ونقل کالا در مسیرهای شهری و تجاری ژاپن طراحی شده بود.
مزداگو به‌سرعت جایگاه قابل‌توجهی در بازار کامیون‌های سه‌چرخ ژاپن پیدا کرد و موفقیت آن، شرکت را بیش از گذشته به سمت صنعت خودرو سوق داد. البته ورود مزدا به بازار خودروهای سواری سال‌ها بعد اتفاق افتاد؛ نخستین خودروی سواری این شرکت، مدل کوچک R360 کوپه، در سال ۱۹۶۰ معرفی شد.
جالب اینکه ارتباط مزدا با گذشته چوب‌پنبه‌ای خود به‌طور کامل قطع نشد. بخش تولید چوب‌پنبه در سال ۱۹۴۴ به مجموعه‌ای دیگر واگذار شد، اما این ماده سال‌ها بعد دوباره در طراحی داخلی محصولات مزدا موردتوجه قرار گرفت. برای نمونه، در کابین خودروی برقی MX-30 از چوب‌پنبه به‌عنوان یکی از مواد به‌کاررفته در تزئینات داخلی استفاده شد؛ بازگشتی نمادین به صنعتی که بیش از یک قرن پیش، نقطه آغاز فعالیت این خودروساز ژاپنی بود.
داستان مزدا نشان می‌دهد شرکتی که امروز با فناوری‌های مهندسی و خودروهای مدرن شناخته می‌شود، مسیر خود را از یک کارخانه تولید چوب‌پنبه آغاز کرده و با تغییر مسیرهای صنعتی و پشت سر گذاشتن بحران‌ها، به جایگاه امروزی رسیده است.
