راز طراحی کرکره‌ای چراغ‌های عقب بنزهای قدیمی چه بود؟ دلیلی فراتر از زیبایی

اگر تابه‌حال به یک مرسدس بنز کلاسیک نگاه کرده باشید، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده که چرا چراغ‌های عقب آن‌ها دارای شیارهای افقی و برجسته هستند و اصطلاحاً حالتی کر‌کره‌ای دارد؟ این فرم خاص از دهه ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۰ میلادی به یکی از شناخته‌شده‌ترین المان‌های طراحی محصولات مرسدس بنز تبدیل شد و روی طیف وسیعی از خودروها، از نخستین نسل S کلاس (کد W116) گرفته تا S کلاس W126 و مدل اسپرت R107 SL خودنمایی می‌کرد. شاید در نگاه اول تصور شود که این شیارها صرفاً یک المان زیبایی در زبان طراحی مرسدس بنز بوده‌اند اما درواقع یک دلیل کاملاً کاربردی و مهندسی پشت آن قرار داشت.

مرسدس بنز از دهه ۷۰ میلادی استفاده از لنزهای کرکره‌ای را در بخش عمده‌ای از محصولات خود آغاز کرد. SL نسل R107 که در سال ۱۹۷۱ معرفی شد، از نخستین خودروهایی بود که به این چراغ‌های کرکره‌ای مجهز شد. فلسفه اصلی این طرح کاملاً با ایمنی گره خورده بود زیرا چراغ‌های عقب خودرو باید حتی در صورت رانندگی در هوای بارانی، مسیرهای گلی، برفی و پر از آلودگی‌های جاده‌ای همچنان کاملاً نمایان باقی می‌ماندند. در چراغ‌های عقب با سطح صاف و مسطح، گردوخاک و گل‌ولای به‌صورت یکدست روی کل شیشه قرار می‌گیرد و هرچه لایه کثیفی ضخیم‌تر شود، دیدن نور چراغ برای رانندگان پشتی دشوارتر می‌شود. طرح شیاردار یک راهکار فوق‌العاده ساده اما هوشمندانه ارائه داد؛ شیارهای فرورفته باعث می‌شدند گل‌ولای در کانال‌های افقی قرار گیرد و درعین‌حال، برجستگی‌های طلق چراغ همچنان تمیز و بدون کثیفی باقی بمانند. به‌این‌ترتیب، مرسدس بنز با استفاده از فرم هندسی طلق چراغ، احتمال کور شدن کامل نور توسط کثیفی را به حداقل رساند. این ویژگی به‌ویژه برای رانندگی در آب‌وهوای مرطوب و جاده‌های آلوده اروپا کاربردی بسیار حیاتی داشت.

اصل فنی این شیارها بسیار ساده و درعین‌حال درخشان بود. مرسدس بنز به‌جای استفاده از یک سطح کاملاً صاف، مجموعه‌ای از شیارهای افقی برجسته را روی طلق چراغ قالب‌گیری کرد. این شیارها یکدستی لایه گل‌ولای را برهم می‌زدند و مانع از پخش شدن یکنواخت کثیفی روی کل سطح چراغ می‌شدند. علاوه بر این، شیارها یک مزیت دیگر هم داشتند و نور خروجی را بهتر روی سطح طلق توزیع می‌کردند و باعث می‌شدند بخش‌های روشن چراغ از زوایای مختلف به‌خوبی دیده شوند.

این ویژگی در طول سال‌ها روی طیف گسترده‌ای از مدل‌های کلاسیک پیاده‌سازی شد. در SL نسل R107 این شیارها با فرم پهن و کم‌ارتفاع بخش عقبی ترکیب شدند و یکی از ماندگارترین نماهای عقب را ساختند. در سدان W116 به‌عنوان نخستین نسل S کلاس، این شیارهای افقی متولد شدند و تا بیش از دو دهه به پایه ثابت سدان‌های بنز تبدیل شدند. در ادامه، خانواده محبوب W123 شامل نسخه‌های سدان، استیشن و کوپه از همین الگو در بخش عقب استفاده کردند.

پرچم‌دار بعدی یعنی S کلاس W126 نیز این ایده را ادامه داد تا چراغ‌های بزرگ شیاردار به مشخصه اصلی وقار آن تبدیل شود. نسل بعدی E کلاس یعنی W124 نیز همین شیارها را در بدنه‌ای بسیار آیرودینامیک‌تر جای داد. حتی W201 که کوچک‌ترین خودروی مرسدس در آن سال‌ها و سلف C کلاس امروزی بود، این طرح چراغ را از برادران بزرگ‌ترش به ارث برد و شاسی‌بلند G کلاس نیز حتی مدت‌ها پس از صاف شدن چراغ‌های سایر مدل‌ها، نسخه‌هایی از این طرح کرکره‌ای را حفظ کرد.

هوشمندی مرسدس بنز در این بود که این ایده را فقط برای یک خودرو به کار نگرفت بلکه آن را به یک امضای مشترک در سراسر سبد محصولات خود تبدیل کرد. همین موضوع باعث شد مدل‌های مختلف مرسدس بنز از نمای عقب شباهت خانوادگی انکارناپذیری داشته باشند به‌طوری‌که یک W123، یک W126 و یک R107 با وجود تفاوت‌های کلی، از روی چراغ‌های عقب فوراً به‌عنوان محصولات یک خودروساز شناسایی می‌شدند. این ویژگی کاملاً با فلسفه طراحی بی‌ادعا و اصیل مرسدس بنز در آن دوران همخوانی داشت؛ دورانی که جزئیات اضافی و بی‌کاربرد جایی در خودروها نداشتند و حتی ظاهری‌ترین جزئیات هم یک دلیل محکم مهندسی در پشت خود داشتند.

با گذر زمان، صنعت خودرو به سمت بدنه‌های صاف‌تر، یکدست‌تر و فناوری‌های روشنایی پیشرفته‌تر حرکت کرد. ظهور چراغ‌های جدید LED به طراحان اجازه داد بدون نیاز به لنزهای بزرگ و شیاردار، نحوه و زاویه تابش نور را به‌صورت کاملاً دقیق کنترل کنند. لنزهای محاسباتی رایانه‌ای، المان‌های نوری کوچک‌تر و فرم‌های پیچیده‌تر چراغ، آزادی عمل بسیار بیشتری به طراحان دادند. درنتیجه، با تغییر زبان طراحی محصولات مرسدس بنز، این شرکت به‌تدریج از چراغ‌های کرکره‌ای فاصله گرفت. این تغییر به معنای کنار گذاشتن یک ایده ناکارآمد نبود، بلکه فناوری به‌اندازه‌ای پیشرفت کرده بود که دیگر نیازی به استفاده از لنزهای برجسته فیزیکی برای حفظ دید چراغ وجود نداشت.