سیستم تروفی تانک چیست و چگونه کار می‌کند؟

تانک‌ها جزو ویرانگرترین سلاح‌هایی هستند که تاکنون ساخته شده‌اند. آن‌ها به تعریف کننده جنگ در قرن بیستم و بیست و یکم تبدیل شده‌اند و به‌طور بی‌امان بر روی چرخ‌های زنجیری خود می‌غلتند و توپ‌های پرقدرت نصب شده بر روی برجک‌های خود را به کار می‌گیرند.

با این حال، فناوری نظامی به‌طور مداوم در حال تکامل است. تهدیدات جدید شناسایی می‌شوند، سلاح‌ها برای مقابله با آن‌ها طراحی می‌شوند و به نوبه خود، تهدید اولیه بیشتر توسعه می‌یابد تا مشکلات در حال تکامل را دور بزند؛ بنابراین، برای یک تانک تنها داشتن یک زرادخانه عظیم و متنوع از آتش کافی نیست. تانک همچنین باید بتواند در برابر برخی از ضرباتی که در پاسخ به سمت آن پرتاب می‌شود، مقاومت کند. آن‌ها، به‌هرحال سریع‌ترین و چابک‌ترین وسایل نقلیه نیستند و عموماً بسیار بزرگ هستند. به عنوان مثال، مدل M1A2 تانک معروف M1 آبرامز، یک غول ۶۲.۵ تنی است. همه این‌ها بدون محافظت مناسب، می‌تواند به یک هدف بزرگ تبدیل شود.

خوشبختانه برای خدمه تانک، مهندسان راه‌حل‌های مبتکرانه‌ای برای معمای اقدامات حفاظتی برای تانک‌ها ابداع کرده‌اند. در اینجا نگاهی عمیق به سیستم تروفی Trophy، نحوه دفاع آن از تانک‌ها در برابر حملات و تفاوت آن با برخی مفاهیم متعارف‌تر مانند نصب زره سنگین‌تر داریم.

جنگ جهانی دوم درگیری‌ای بود که در آن تانک‌ها به ظرفیت‌های خیره‌کننده‌ای دست یافتند. بسیاری از موفقیت تاکتیک‌های اولیه آلمان حول اجرای هدفمند تیپ‌های تانک بود که البته در برابر دشمنانی که تجهیزات ضد تانک تخصصی نداشتند بسیار مؤثر بود. با این حال، ظهور چنین سلاح‌هایی به این معنی بود که تانک‌ها نیاز به تکامل داشتند.

PG-70 شوروی در سال‌های پایانی جنگ به آرپی‌جی و M72 تبدیل شد که در طول جنگ ویتنام با تأثیرات ویرانگری علیه وسایل نقلیه ارتش ایالات‌متحده به کار گرفته شدند. دفاع از تانک‌ها در برابر چنین تهدیداتی، با تکامل آن‌ها، نیاز به نبوغ قابل‌توجهی داشته است. شوروی حتی نمونه اولیه عظیم‌الجثه Object 279 را ایجاد کرد، یک تانک غیرعملی اما چشمگیر با زره به ضخامت ۳۱.۷ سانتیمتر و وزن ۶۶ تن.

همان‌طور که تانک‌های سنگین جای خود را به تانک‌های متوسط و تانک‌های اصلی میدان نبرد دادند، اقدامات حفاظتی به‌طور فزاینده‌ای پیچیده‌تر از ضخامت صرف شدند. اقدامات متقابل الکترونیکی برای محافظت در برابر انفجارها مجبور شد به کانون توجه بیشتری تبدیل شود تا سعی در جلوگیری از ضرباتی کند که تانک‌های سبک‌تر و با زره کمتر واقعاً نمی‌خواستند دریافت کنند. سیستم پیشرفته تروفی قرار بود به یکی از این اقدامات تبدیل شود.

پیاده‌سازی باروت، تانک‌هایی را که زمانی غیرقابل نفوذ بودند، به عنوان قدرت‌های دفاعی عمدتاً منسوخ کرد. دقیقاً به همین ترتیب، موشک‌های زره‌شکن و سایر توپخانه‌ها تهدیدهای بی‌سابقه‌ای برای تانک‌ها بودند. لایه‌های ضخیم‌تر زره در برابر پرتابه‌هایی که به‌طور خاص برای نفوذ به آن‌ها طراحی شده بودند، کافی نبود. با این حال، نباید گفت که زره به‌طورکلی بی‌اثر است. نوآوری‌هایی مانند زره واکنشی (لایه‌های فلزی با مواد منفجره در بین آن‌ها که در هنگام برخورد به دور از تانک منفجر می‌شوند) که اولین بار در سال ۱۹۸۲ در میدان نبرد ظاهر شد، به کاهش آسیب‌پذیری تانک‌ها در برابر نسل جدیدی از سلاح‌ها کمک کرد.

سناریوی ایده‌آل کاهش آسیب ناشی از ضربه به تانک نیست، بلکه جلوگیری از وقوع آن ضربه است. فناوری رادار در این امر نقش دارد. این کلید APS مدرن (سیستم حفاظت فعال Active Protection System) است. وظایف چنین سیستمی که اولین بار توسط اتحاد جماهیر شوروی توسعه یافت، دوچندان است: استفاده از یک شبکه راداری که به‌صورت استراتژیک در بدنه تانک قرار گرفته است برای تشخیص و مکان‌یابی مهمات ورودی و شلیک موشک مخصوص به خود برای از بین بردن تهدید قبل از رسیدن. سیستم تروفی یک نمونه پیچیده از چنین APS است.

این سیستم توسط رافائل توسعه و در سال ۲۰۱۱ تحویل داده شد. تروفی یک ابزار دفاعی قدرتمند و یک سلاح تهاجمی است که در یک قالب جمع شده است. این سیستم می‌تواند یک شلیک ورودی را تشخیص دهد، نوع تهدید را تجزیه و تحلیل کند و سپس آتش لازم (از شلیک‌های معمولی تا پرتابی شبیه به شات‌گان از پرتابه‌های کوچک‌تر) را برای نابودی آن در حین نزدیک شدن به کار گیرد.

خدمه تانک، در یک فضای محدود که اغلب زمان از اهمیت حیاتی برخوردار است، کار فوق‌العاده دشواری را پیش رو دارند. یک اختلال در ارتباط، کوچک‌ترین تردید در تصمیم‌گیری، یا یک محاسبه اشتباه جزئی در هدف‌گیری می‌تواند کشنده باشد. هدف سیستم تروفی کاهش این بار با برداشتن برخی از مسئولیت‌های یکی از حیاتی‌ترین وظایف خدمه تانک است: ردیابی و خنثی کردن آتش دشمن. این سیستم همه‌کاره اساساً از سنسورها، سخت‌افزارهای قابل استفاده توسط خدمه و توپ تشکیل شده است. فناوری تروفی کار بسیار پیچیده و ارزشمندی برای انجام دارد و در اینجا نحوه عملکرد آن را توضیح داده‌ایم.

برخی از بزرگ‌ترین تهدیدات برای تانک‌ها، مانند آرپی‌جی‌ها، می‌توانند تقریباً ۲۷۵ متر را در یک ثانیه طی کنند. قابلیت پنهان‌سازی آسان یک فرد مسلح به آرپی‌جی و سرعت پرتابه پس از شلیک، باعث می‌شود خدمه تانک نتوانند تهدیدی را تشخیص دهند، آن را مکان‌یابی کنند، مسیر آن را پیش‌بینی کنند و آن را خنثی کنند. تروفی، مانند سیستم‌های مشابه از جمله Arena APS روسیه، قصد دارد همه این کارها را انجام دهد.

سیستم تروفی به تهدید شناسایی شده با اولین تشخیص اینکه پرتابه چیست (تشخیص و طبقه‌بندی تهدید) واکنش نشان می‌دهد. سپس مسیر پرواز را تعیین می‌کند (اگر تهدیدی واقعی و در مسیر هدف در نظر گرفته شود) و بهترین نقطه برای رهگیری آن را مشخص می‌کند. نمایشگر به خدمه تانک نشان می‌دهد که چه چیزی در راه است و کجاست، اما آن‌ها نیازی به درگیری دستی ندارند زیرا سلاح تروفی می‌تواند به‌طور خودکار شلیک کند. با استفاده از فناوری شناسایی هدف خود، خدمه می‌توانند بلافاصله به حالت تهاجمی بروند، با اشاره‌ای به اینکه مهاجمان احتمالی در کجا قرار دارند.

بریکینگ دیفنس در سال 2018 گزارش داد که ۲۶۱ دستگاه M1 آمریکا به تروفی مجهز خواهند شد. تانک‌های آبرامز نیز به آن مجهز شده‌اند. در سال 2023 دیفنس نیوز اظهار داشت که تانک‌های لئوپارد ۲ در آلمان نیز از آن استفاده می‌کنند. نسل بعدی تانک‌های چلنجر نیز از آن استفاده خواهند کرد و قرار است تا سال ۲۰۳۰ این کار انجام شود. به‌طور خلاصه، علاقه زیادی به این فناوری از سوی خریداران در سراسر جهان وجود دارد. در آزمایش‌های طولانی مدت با تانک‌های چلنجر ۳، این سیستم حداقل ۹۰ درصد از پرتابه‌هایی که با آن مواجه شد را خنثی کرد.

تروفی عملکرد بسیار خوبی داشته و قابلیت‌های آن به خوبی اثبات شده‌اند. رافائل آن را تنها سیستم حفاظت فعال اثبات شده میدان نبرد در جهان اعلام می‌کند. تروفی همچنین می‌تواند چندین تهدید را به‌طور هم‌زمان مدیریت کند و با استفاده از طراحی چرخان هوشمند خود، اولویت را به آن‌ها اختصاص دهد. با این حال باید دانست این فناوری بی‌نقص نیست، زیرا پرتابه‌هایی مانند برخی از TOW 2B می‌توانند سنسورهای آن را مختل کنند. علاوه بر این، پرتابه‌های هم‌زمان متعدد می‌توانند یک چالش لجستیکی بزرگ‌تر برای مقابله باشند و تمرکز انحصاری بر روی سلاح‌های خاص و اثربخشی در برابر آن‌ها نیز می‌تواند آن را آسیب‌پذیر کند.

با این وجود، APS هایی مانند تروفی به یکی از مؤثرترین سیستم‌های دفاعی تبدیل شده‌اند که تانک‌ها تاکنون داشته‌اند.