۸۳ درصد آلودگی هوای تهران از دود خودروها؛ طرح ضربتی پایش آلایندگی در پایتخت
همزمان با روز «معاینه فنی»، گشتهای مشترک ستاد مرکزی معاینه فنی، پلیس راهور و سازمان محیط زیست برای مقابله با پدیده مهآلود در تهران فعال شدند. این طرح پایشی که در حوالی میدان آزادی و به صورت رندومی اجرا شد، هدفش بررسی وضعیت فنی و میزان آلایندگی خودروهای ترددی در سطح پایتخت است.
سیدمهدی میرزایی قمی، رئیس ستاد معاینه فنی خودروهای شهر تهران، با تاکید بر نقش پررنگ وسایل نقلیه در بحران آلودگی هوا، به آمار تکاندهندهای اشاره کرد. او بیان داشت: «بر اساس مطالعات سال ۱۳۹۶، منابع متحرک عامل اصلی ۸۳ درصدی انتشار آلایندههای گازی و ۶۱ درصدی ذرات معلق در هوای تهران هستند.» همین آمار نشان میدهد که نظارت مستمر بر خودروها چقدر حیاتی است.
جزئیات اجرای این طرح بدین صورت است که پلیس راهور به صورت تصادفی خودروها را در نقاط پرتردد متوقف میکند. نکته قابل توجه، برخورد قاطع با متخلفان است؛ حتی اگر خودرو دارای گواهی معاینه فنی معتبر باشد، اما در تستهای میدانی و کنار جادهای مردود شود، گواهی آن بلافاصله توسط پلیس باطل میگردد. در این حالت، مالک خودرو چارهای جز مراجعه مجدد به مراکز معاینه فنی و اخذ برگه جدید نخواهد داشت. این اقدام در راستای اعمال قانون حمایت از مصرفکنندگان خودرو و تضمین سلامت شهروندان انجام میشود.
اجرای چنین طرحهایی اگرچه به ظاهر نظارتی است، اما در باطن بازوی اجرایی برای کاهش بحران آلودگی هواست. آمار تکاندهنده ۸۳ درصد سهم خودروها در تولید آلایندههای گازی نشان میدهد که تمرکز بر منابع متحرک، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اجتنابناپذیر است. نکته کلیدی و هوشمندانه در این طرح، حذف «برگه معاینه فنی» به عنوان یک سند کاغذی ثابت و ارجاع به وضعیت واقعی خودرو در لحظه است؛ چرا که بسیاری از خودروها پس از اخذ برگه، به دلیل نگهداری نامناسب دوباره آلاینده میشوند. ابطال آنی گواهی در صورت مردودی در تستهای رندومی، حفرههای موجود در فرآیند گذشته را میبندد و مالکان را مجبور میکند تا سلامت خودرو را به صورت مستمر، نه فقط در زمان آزمون، حفظ کنند.
علاوه بر نظارتهای میدانی، نوسازی ناوگان فرسوده سواری و موتورسیکلت به عنوان ریشه اصلی معضل آلودگی هوا، راهکاری قطعی و بنیادین است. خودروها و موتورسیکلتهای قدیمی به دلیل استهلاک فنی بالا و تکنولوژیهای منسوخ، حتی با سرویسهای دورهای نیز استانداردهای آلایندگی روز را رعایت نکرده و سهم بسیار زیادی در تولید ذرات معلق و گازهای سمی دارند. جایگزینی این منابع آلاینده با خودروهای جدیدتر و استاندارد، ضمن کاهش چشمگیر میزان آلودگی، به دلیل مصرف سوخت بهینه، به اقتصاد خانوار و ملی نیز کمک شایانی خواهد کرد؛ بنابراین، طرحهای بازرسی باید در کنار مشوقهای جدی برای اسقاط و نوسازی، به عنوان دو بال پرواز برای پاکسازی هوای کلانشهرها عمل کنند.