خصوصیسازی سایپا؛ رقابت کرمانموتور، ماموت و حذف احتمالی بابک زنجانی
پس از خصوصیسازی ایرانخودرو در بهمنماه سال گذشته، حالا نوبت به گام دوم واگذاری در صنعت خودروی دولتی کشور رسیده است. عرضه بلوکی ۴۲ درصد از سهام تودلی سایپا، معادلات مالکیت و مدیریت دومین خودروساز بزرگ ایران را وارد مرحلهای تازه کرده؛ مرحلهای که اگرچه نام «خصوصیسازی» را یدک میکشد، اما همچنان با حضور پررنگ دولت و بازیگران خاص همراه است.
گام دوم خصوصیسازی؛ سایپا در مسیر واگذاری بلوکی
نخستین گام بزرگ خصوصیسازی خودروسازان دولتی، بهمنماه سال گذشته با واگذاری سهام ایرانخودرو برداشته شد؛ واگذاریای که به تشکیل یک کنسرسیوم بخش خصوصی و تصاحب ۳ کرسی از ۵ کرسی هیئتمدیره ایرانخودرو انجامید و یکی از بزرگترین واگذاریهای تاریخ اقتصاد ایران را رقم زد.
اکنون، با گذشت حدود یک سال، نوبت به سایپا رسیده است. پیشتر علی شیخزاده، مدیرعامل گروه خودروسازی سایپا اعلام کرده بود که در صورت نهایی شدن ارزیابیهای مالی، حقوقی و ساختار شرکتی، ۴۲ درصد از سهام سایپا بهصورت بلوکی و از طریق مزایده، در نیمه نخست بهمنماه سال جاری در بورس عرضه خواهد شد.
هدف از این ارزیابیها، ایجاد شفافیت کامل برای سرمایهگذاران بالقوه و اطمینان از اجرای فرآیند خصوصیسازی در چارچوب قانونی عنوان شده است.
نقش ایدرو؛ خروج محدود، حضور تضمینشده
بررسیها نشان میدهد که با واگذاری ۴۲ درصد از سهام تودلی سایپا، سهم سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) که در حال حاضر نزدیک به ۱۸ درصد است، تغییری نخواهد کرد. به این ترتیب، ایدرو همچنان یک کرسی در هیئتمدیره سایپا حفظ خواهد کرد.
این موضوع ریشه در تصمیم سال گذشته ایدرو دارد؛ زمانی که شرکت مادر تخصصی صنایع خودرویی کشور، طی نامهای به هیئت دولت خواستار حفظ حداقل ۲۰ درصد از سهام تودلی ایرانخودرو و سایپا برای تضمین نظارت حاکمیتی و جلوگیری از واگذاری کامل شد. در واگذاری ایرانخودرو این درخواست اجرایی شد و حالا همین الگو برای سایپا نیز دنبال میشود.
ترکیب احتمالی سهامداران پس از واگذاری
سهامدار | سهم تقریبی | وضعیت پس از واگذاری |
|---|---|---|
ایدرو | حدود ۱۸٪ | حفظ یک کرسی هیئتمدیره |
سهام تودلی عرضهشده | ۴۲٪ | واگذاری بلوکی در بورس |
سهام شناور و خرد | مابقی | بدون تغییر اساسی |
کرمانموتور؛ گزینه جدی برای ورود به هیئتمدیره
در میان گزینههای مطرح برای تصاحب کرسیهای هیئتمدیره سایپا، نام کرمانموتور بیش از سایرین به گوش میرسد. بررسیها نشان میدهد که زیرمجموعههای این شرکت در حال حاضر حدود ۹ درصد از سهام سایپا را در اختیار دارند.
با توجه به سابقه فعالیت کرمانموتور در صنعت خودروسازی، همکاریهای پیشین، و حضور فعال در بازار خودروهای مونتاژی، این شرکت تلاش میکند نقش پررنگتری در فرآیند خصوصیسازی سایپا ایفا کرده و به یکی از بازیگران اصلی مدیریت این خودروساز تبدیل شود.
بابک زنجانی؛ حذف آرام از لیست خریداران؟
در ماههای گذشته، بابک زنجانی نیز آمادگی خود را برای خرید سهام سایپا اعلام کرده بود. با این حال، ورود او به صف خریداران با یک شرط کلیدی از سوی دولت گره خورده است:
تسویه کامل مطالبات معوق و بدهیهای پیشین به دولت.
بر اساس شنیدهها، با توجه به نهایی نشدن این تسویه، زمزمههایی از خروج بابک زنجانی از لیست متقاضیان خرید سهام سایپا به گوش میرسد. شرط تسویه بدهیها بهعنوان یکی از پیشنیازهای اصلی پذیرش پیشنهاد او از سوی مسئولان دولتی مطرح شده و فعلاً مانعی جدی بر سر راه این گزینه به شمار میآید.
سایر متقاضیان؛ از قطعهسازان تا صنایع غذایی
علاوه بر کرمانموتور و گزینه کناررفته یا معلق بابک زنجانی، نامهای دیگری نیز در فهرست خریداران بالقوه سهام سایپا دیده میشود:
- ماموت خودرو
- کنسرسیومی از قطعهسازان
- یک شرکت فعال در صنایع غذایی (بر اساس شنیدهها)
تنوع این فهرست، نشاندهنده جذابیت مدیریتی و داراییمحور سایپا برای سرمایهگذاران خارج از بدنه سنتی خودروسازی است.
جمعبندی
واگذاری بلوکی ۴۲ درصد از سهام سایپا، اگرچه گامی مهم در مسیر خصوصیسازی صنعت خودرو به شمار میرود، اما حفظ سهم ایدرو و تداوم نظارت حاکمیتی نشان میدهد که دولت همچنان تمایلی به خروج کامل از این صنعت ندارد. رقابت میان کرمانموتور، ماموت خودرو و سایر متقاضیان، در کنار حذف یا تعلیق برخی گزینهها، آینده مدیریتی سایپا را به یکی از مهمترین پروندههای اقتصادی ماههای پیش رو تبدیل کرده است.