چگونه پیستونهای چاپ سهبعدی قوانین فرمول یک را دور زدند؟
فصل جدید فرمول یک هنوز از راه نرسیده اما آتش جنجالها از همین حالا زبانه کشیده است. دو غول این مسابقات، یعنی تیمهای مرسدس و ردبول، ظاهراً راهی هوشمندانه برای دور زدن یکی از مهمترین قوانین فنی فصل ۲۰۲۶ پیدا کردهاند؛ راهی که میتواند توازن قدرت را از همان ابتدا به هم بزند. داستان از یک قانون جدید شروع میشود. فدراسیون جهانی اتومبیلرانی یا همان فیا برای کاهش هزینهها و پیچیدگیهای فنی، سقف نسبت تراکم موتورها را از 18:1 به 16:1 کاهش داده است. نسبت تراکم بالاتر یعنی قدرت بیشتر، اما کنترل آن به مهندسی فوقپیشرفته و پرهزینه نیاز دارد. هدف فیا از این کار ایجاد رقابتی نزدیکتر و کمهزینهتر بوده است اما مهندسان فرمول یک، استاد پیدا کردن خلأها در کتاب قوانین هستند.
نقطهضعف قانون در روش اندازهگیری نهفته است. فیا نسبت تراکم را بهصورت استاتیک و در دمای محیط اندازهگیری میکند یعنی زمانی که موتور خاموش و سرد است؛ اما یک موتور فرمول یک در شرایط مسابقه در دمای بسیار بالا کار میکند و اینجاست که فیزیک وارد بازی میشود. فلزات در اثر گرما منبسط میشوند. پیستونها بزرگتر و شاتونها کمی کشیدهتر میشوند و همین تغییرات جزئی، نسبت تراکم واقعی موتور را در حین کار تغییر میدهد. این دقیقاً همان نقطهای است که مرسدس و ردبول روی آن دست گذاشتهاند و از آن به نفع خود استفاده کردهاند.
سلاح مخفی این دو تیم، پیستونهایی است که با فناوری چاپ سهبعدی از یک آلیاژ فولادی ویژه ساخته شدهاند. این فناوری به مهندسان اجازه میدهد ساختارهای داخلی فوقالعاده پیچیدهای درون یک قطعه فلزی طراحی کنند؛ کاری که با روشهای تراشکاری سنتی غیرممکن است. آنها با استفاده از این تکنیک، ساختار داخلی پیستون را طوری مهندسی کردهاند که حرارت ناشی از احتراق را به نقاط خاصی هدایت کند. این کار باعث میشود پیستون در دمای عملیاتی موتور، بیشازحد معمول منبسط شود و عملاً نسبت تراکم را از سقف قانونی 16:1 فراتر ببرد، بدون آنکه در بازرسیهای استاتیک فیا تخلفی ثبت شود.
اگر مرسدس و ردبول واقعاً موفق به اجرای بینقص این ایده شده باشند، فصل را با یک برتری قابلتوجه در قدرت موتور آغاز خواهند کرد. در ورزشی که قهرمانیها با کسری از ثانیه مشخص میشود، چند اسب بخار بیشتر میتواند سرنوشت کل فصل را تغییر دهد. این اتفاق صدای رقبای اصلی یعنی فراری، آئودی و هوندا را درآورده است. این سه تیم در نامهای مشترک به فیا، خواستار شفافسازی قوانین و یافتن راهی برای اندازهگیری نسبت تراکم در دمای واقعی کارکرد موتور شدهاند. بااینحال، با توجه به اینکه فصل جدید از ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ (۸ مارس ۲۰۲۶) آغاز میشود، بعید است که تغییری در قوانین پیش از شروع مسابقات اعمال شود.