دور باطل قیمتگذاری و فاصله با واقعیت تولید
در این نشست که با حضور مدیران صنعت برگزار شد، رامبد سعیالدین، مدیر استراتژی و توسعه کسبوکار گروه صنعتی ایرانخودرو، به شکاف میان شاخصهای رسمی و هزینه واقعی تولید خودرو پرداخت؛ شکافی که هر سال عمیقتر شده است.
رشد ۲۴ برابری نهادهها؛ اما مبنای قیمت چیز دیگری است
به گفته وی، از سال ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۳:
شاخص | میزان رشد |
|---|---|
نهادههای تولید | حدود ۲۴ برابر |
رشد مؤثر با اعمال وزن در قیمت خودرو | حدود ۲۲ برابر |
نرخ ارز آزاد | حدود ۲۵ برابر |
شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) | حدود ۱۱ برابر |
سعیالدین تأکید کرد که این اختلاف نشان میدهد مبنای قیمتگذاری رسمی با واقعیت هزینههای تولید همراستا نیست. به زبان سادهتر، هزینهها با سرعت توربو بالا رفتهاند، اما فرمول قیمتگذاری هنوز با دنده دو حرکت میکند.
سهم ارز؛ داخلیها کم، وارداتیها بیشتر
او در ادامه به آمار رسمی گمرک از سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۳ اشاره کرد:
سال | سهم تعدادی CKD و وارداتی | سهم ارزشی |
|---|---|---|
۱۳۹۴ | ۱۶.۵٪ | ۴۰٪ |
۱۴۰۳ | ۳۰٪ | ۵۶٪ |
این ارقام نشان میدهد سهم خودروهای CKD و وارداتی از ارز تخصیصی رشد قابل توجهی داشته، در حالی که خودروهای داخلی با وجود سهم بالای بازار، ارز کمتری دریافت کردهاند.
در بازاری که همیشه شعار «حمایت از تولید داخل» داده میشود، این آمار حداقل جای بحث دارد.
عملکرد ایرانخودرو پس از مدیریت بخش خصوصی
مدیر استراتژی گروه صنعتی ایرانخودرو درباره عملکرد شرکت پس از استقرار مدیریت بخش خصوصی گفت:
- سهم تولید پیش از واگذاری: ۴۱٪
- سهم تولید در ۱۰ ماهه ابتدایی سال جاری (سواری): ۵۳٪
- سهم تولید سواری در سال گذشته: ۴۵٪
- سهم تولید سواری در ۱۰ ماهه ۱۴۰۴: ۵۸٪
- سهم دیماه ۱۴۰۴: ۶۳٪
تا ۲۷ بهمنماه، ۵۴۲ هزار دستگاه خودرو تولید شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۱٪ رشد دارد. این در حالی است که تولید کل خودروسازان در ۱۰ ماهه ۱۴۰۴ حدود ۱۱٪ کاهش داشته است.
همچنین بیش از ۹۷٪ برنامه تولید گروه ایرانخودرو در بخش سواری، وانت و تجاری محقق شده است.
سه محور پیشنهادی برای خروج از بحران
سعیالدین سه راهکار اصلی را مطرح کرد:
- اصلاح نظام قیمتگذاری
- تخصیص بهینه ارز
- ایجاد اتحادهای استراتژیک میان خودروسازان
او همچنین هشدار داد که اجرای سختگیرانه استانداردهای ۱۲۰گانه در شرایط تحریمی میتواند فشار مضاعفی بر صنعت وارد کند؛ هرچند در شرایط عادی، این استانداردها به ارتقای کیفیت کمک میکنند.
برنامه هیبریدی؛ کاهش ۳ میلیارد لیتر مصرف سوخت
در بخش آیندهنگر ماجرا، اعلام شد که:
- رونمایی از خودروی «انووی» هیبریدی تا پایان سال ۱۴۰۴ در دستور کار است.
- تولید آن از سال بعد آغاز خواهد شد.
- نسخه هیبریدی تارا نیز برنامهریزی شده است.
بر اساس برآوردها، طی یک برنامه پنجساله و با جایگزینی خودروهای هیبریدی و اسقاط خودروهای فرسوده در دو خودروساز اصلی کشور، امکان کاهش بیش از ۳ میلیارد لیتر مصرف سوخت وجود دارد.
عددی که اگر محقق شود، هم برای اقتصاد مفید است هم برای هوایی که هر روز نفس میکشیم و وانمود میکنیم مشکلی ندارد.
جمعبندی
بحث قیمتگذاری خودرو در ایران دیگر یک اختلاف عددی ساده نیست؛ به یک گره ساختاری تبدیل شده که به تولید، کیفیت، سرمایهگذاری و حتی مصرف سوخت گره خورده است.
وقتی هزینهها با سرعت بالا میروند و قیمتها با ملاحظات اداری تنظیم میشوند، نتیجه چیزی جز زیان انباشته، کاهش سرمایهگذاری و فشار مضاعف به کل زنجیره تأمین نخواهد بود.
صنعت خودرو ایران حالا بین سه فشار همزمان گیر کرده: تحریم، قیمتگذاری دستوری و انتظارات کیفی بالاتر. اینکه کدام ضلع اول اصلاح شود، احتمالاً سرنوشت بقیه را هم تعیین خواهد کرد.