ورق فولاد در بورس کالا مشتری نداشت؛ دلیل کاهش تولید خودروسازان چیست؟

کاهش عرضه خودرو در ماه‌های اخیر، همزمان با رشد هزینه‌های تولید و محدودیت در تامین قطعات، بازار خودرو را با موج تازه‌ای از افزایش قیمت مواجه کرده است. این شرایط در حالی رقم خورده که خودرو برای بخش بزرگی از طبقه متوسط ایران، دور از دسترس و غیرقابل خرید محسوب می‌شود. ادامه روند افزایش قیمت‌ها باعث شده فاصله میان درآمد خانوارها و توان خرید خودرو هر روز بیشتر شود و بسیاری از خانواده‌ها عملا از بازار خودرو حذف شوند.

کارشناسان معتقدند فشار ناشی از گرانی خودرو تنها به خریداران محدود نمی‌شود، بلکه آثار آن به شکل گسترده‌ بر اقتصاد خانوارهای شهری نمایان شده است. افزایش هزینه حمل‌ونقل، رشد قیمت خودروهای دست‌دوم و کاهش قدرت خرید، طبقه متوسط را بیش از گذشته تحت فشار قرار داده است. در چنین شرایطی، نبود سیاست‌های پایدار برای تنظیم بازار و افزایش تولید می‌تواند شکاف میان عرضه و تقاضا را عمیق‌تر کرده و التهاب قیمتی را در بازار خودرو ادامه‌دار کند.

سیاستگذاران صنعتی این روزها تداوم عرضه فولاد در بورس کالا را نشانه بازگشت ثبات به صنعت خودرو می‌دانند و معتقدند با تامین ورق‌های فولادی، بخش مهمی از مشکلات تولید خودرو برطرف شده است. وزارت صمت نیز با استناد به آمار عرضه و فروش فولاد در بورس کالا تاکید دارد که کمبود مواد اولیه دیگر نمی‌تواند دلیلی برای افت تولید یا افزایش قیمت خودرو باشد و با هرگونه گران‌فروشی در این زمینه برخورد خواهد شد.

با این حال کارشناسان صنعت خودرو معتقدند ارزیابی وضعیت تولید تنها بر اساس حجم عرضه فولاد، تصویری ناقص از واقعیت زنجیره تامین ارائه می‌دهد. صنعت خودرو به انواع متنوعی از ورق‌های فولادی تخصصی نیاز دارد؛ از ورق‌های بدنه و شاسی گرفته تا فولادهای مقاوم مورد استفاده در موتور، گیربکس و قطعات ایمنی. بسیاری از این محصولات دارای گریدها و استانداردهای خاص هستند و بخشی از آنها نیز از طریق واردات تامین می‌شود.

عدم فروش بخشی از فولاد عرضه‌شده در بورس کالا لزوما به معنای نبود تقاضا یا مازاد عرضه نیست، بلکه ممکن است ناشی از عدم تطابق نوع فولاد عرضه‌شده با نیاز واقعی خودروسازان باشد. خودروسازان تنها بر اساس برنامه تولید و نیاز خطوط خود اقدام به خرید می‌کنند و امکان جایگزینی همه گریدهای فولادی با یکدیگر وجود ندارد. علاوه بر این، عواملی مانند نرخ ارز، تحریم‌ها و محدودیت‌های وارداتی همچنان بر هزینه تامین مواد اولیه اثرگذار است.

در همین حال برخی تحلیلگران معتقدند تقلیل مشکلات صنعت خودرو به موضوع فولاد، نوعی ساده‌سازی بحران این صنعت است. کمبود نقدینگی، بدهی به قطعه‌سازان، نوسانات ارزی، قیمت‌گذاری دستوری و محدودیت‌های ناشی از تحریم همچنان از چالش‌های اصلی خودروسازان به شمار می‌رود. از این رو حتی در صورت بهبود نسبی تامین فولاد، همچنان فشار هزینه‌ها بر تولید خودرو ادامه دارد و بحث اصلاح قیمت‌ها از نگاه فعالان این صنعت منتفی نخواهد بود.