طرح فروش مشارکت در تولید چیست؟ ترفند جدید خودروسازان برای جذب پول!
با راهاندازی مجدد طرح مشارکت در تولید به شیوه فروش خودروسازان، بازار خودرو وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که در آن شرکتها میکوشند مدل عرضه را با رشد هزینههای تولید و کمبود نقدینگی هماهنگ کنند. این تغییر در حالی رخ میدهد که شورای رقابت نیز با حذف الزامهای پیشفروش برای خودروهای مونتاژی، مسیر تازهای برای فروشهای مبتنی بر دریافت مبالغ اولیه و رزرو خودرو گشوده است. مجموعه این تحولات نشان میدهد صنعت خودرو در تلاش است با تکیه بر منابع مالی مشتریان، فشارهای ناشی از تورم و نوسان هزینهها را مدیریت کند.
در هفتههای اخیر، دو خودروساز بزرگ کشور نیز بهتدریج پیشفروشهای سنتی را کنار گذاشته و فروش مشارکت در تولید را جایگزین کردهاند؛ مدلی که سالها پیش تجربه شده بود اما بهدلیل ملاحظات حمایتی از مصرفکننده کنار گذاشته شد. در این شیوه، قیمت نهایی خودرو هنگام ثبتنام قطعی نیست و براساس شرایط روز تحویل تعیین میشود؛ موضوعی که به خودروساز امکان میدهد ریسک افزایش هزینهها را مدیریت کند. برای نمونه، ایرانخودرو اعلام کرده در طرح جدید خود سود مشارکت ۱۷ تا ۲۰.۵ درصدی در نظر گرفته، اما جریمه تأخیر وجود نخواهد داشت. کارشناسان میگویند این مدل بیش از آنکه تعهد فروش باشد، نوعی مشارکت مالی مشتری در فرآیند تولید است و بخشی از ریسک تورم را از دوش تولیدکننده به خریدار منتقل میکند.
منتقدان این روند معتقدند تغییر عنوان پیشفروش به مشارکت، تنها یک جابهجایی لفظی نیست و میتواند به کاهش شفافیت و افزایش ریسک برای مصرفکننده منجر شود؛ زیرا در این مدل، قیمت نهایی به آینده موکول شده و امکان عرضه خودرو با نرخ روز بازار وجود دارد. با این حال، خودروسازان این تغییر را نتیجه فشارهای ناشی از قیمتگذاری دستوری، کمبود نقدینگی و بیثباتی اقتصادی میدانند و تأکید میکنند که بدون چنین مدلهایی امکان برنامهریزی تولید وجود ندارد. در نهایت، فروش مشارکت را میتوان تلاشی برای تأمین مالی تولید از جیب مشتری دانست؛ رویکردی که اگرچه برای شرکتها انعطاف بیشتری ایجاد میکند، اما برای خریداران به معنای پذیرش سهم بیشتری از نااطمینانی بازار خواهد بود.