اختراع جدید بی‌ام‌و برای جلوگیری از معکوس دادن اشتباه با گیربکس دستی

با نزدیک شدن به عصر خودروهای برقی، شمارش معکوس برای بازنشستگی گیربکس‌های دستی هم آغاز شده است اما خوشبختانه هنوز حداقل یک دهه با مرگ واقعی موتورهای درون‌سوز فاصله داریم و این یعنی فرصت بیشتری برای لذت بردن از پدال کلاچ باقی مانده است و گیربکس‌های دستی سنتی همچنان در حال توسعه و تکامل هستند. بخش M ب‌ام‌و که پیش‌ازاین قول داده بود تا سال‌های آینده به عرضه دنده دستی وفادار بماند، به‌تازگی پتنت (ثبت اختراع) جدیدی ثبت کرده که نشان می‌دهد چطور می‌توان این سیستم دوست‌داشتنی را با حذف کامل پدیده مهلکمانی شیفت ایمن‌تر کرد.

تصور کنید در پیست در حال رانندگی با خودرو هستید. دنده یک را جا می‌زنید، کلاچ را رها کرده و حرکت را شروع می‌کنید. به‌سرعت به دنده دو می‌روید و تخت گاز به جلو می‌تازید. دنده سه را هم با موفقیت جا می‌زنید و درحالی‌که به ردلاین موتور نزدیک می‌شوید، آماده می‌شوید تا دنده چهار را درگیر کنید اما در اوج هیجان و فشار، به‌جای دنده چهار، اهرم را به‌اشتباه به دنده دو برمی‌گردانید! به‌محض رها کردن کلاچ، صدای انفجار مهیبی به همراه دود و بخار از زیر کاپوت بلند می‌شود. در اصطلاح خودرویی به این اتفاق «مانی شیفت» می‌گویند؛ یعنی معکوس کشیدن اشتباه و ناگهانی به یک دنده سنگین آن‌هم زمانی که دور موتور بسیار بالا است. درنتیجه این اشتباه، سوپاپ‌ها کج می‌شوند، شاتون‌ها می‌شکنند و کل موتور و گیربکس به تلی از براده‌های فلز تبدیل می‌شوند. ازآنجاکه هزینه تعمیر این اشتباه رقم سرسام‌آوری خواهد بود، نام این پدیده را «مانی شیفت» (تعویض دنده‌ای که تمام پولتان را به باد می‌دهد!) گذاشته‌اند.

این سناریو حتی برای رانندگان باسابقه و حرفه‌ای پیست نیز ممکن است رخ دهد؛ به‌خصوص در پیچ‌های تند که به دلیل نیروی ثقل، گیربکس کمی از جای خود جابه‌جا می‌شود و دست راننده مسیر دنده‌ها را گم می‌کند. ب‌ام‌و می‌خواهد برای همیشه به این کابوس پایان دهد. در اسناد ثبت شده در اداره ثبت اختراعات و علائم تجاری آلمان، ب‌ام‌و سیستمی را تشریح کرده که در آن تمام مسیرهای تعویض دنده به یک واحد قفل‌کننده مکانیکی مجهز هستند؛ چیزی شبیه به قفل دنده‌عقب در خودروهای امروزی که اجازه نمی‌دهد هنگام حرکت روبه‌جلو، به‌اشتباه دنده‌عقب را جا بزنید. تفاوت اینجاست که این قفل هوشمند می‌تواند روی تمام دنده‌ها اعمال شود. این سیستم شامل حسگرهایی است که موقعیت دقیق دنده درگیر و دور موتور را پایش می‌کنند. همچنین سیستم می‌تواند بر اساس سرعت خودرو یا سرعت محور محرک، ایمن بودن یا نبودن یک دنده معکوس را بسنجد. دقیقاً مانند گیربکس‌های اتوماتیک، اگر یک دنده معکوس باعث بالا رفتن بیش‌ازحد و خطرناک دور موتور شود، کامپیوتر خودرو به‌صورت فیزیکی مسیر ورود به آن دنده سنگین را مسدود می‌کند. با کاهش سرعت خودرو و رسیدن به محدوده ایمن، قفل آن دنده دوباره بازخواهد شد.