آغاز عصر باتریهای سدیم یون با نصف قیمت لیتیوم!
شرکت CATL بهطور رسمی اعلام کرده است که در ماه سپتامبر نخستین سامانههای ذخیرهسازی انرژی خود را که از باتریهای سدیم یون بهره میبرند، به بازار عرضه خواهد کرد. بر اساس اطلاعاتی که «لین جیوبیائو»، مدیر ارشد بخش راهکارهای ذخیرهسازی انرژی این شرکت در یک رویداد صنعتی در چین مطرح کرده، انتظار میرود که حجم محمولههای سالانه باتریهای سدیم یون این شرکت در سال ۲۰۲۶ به مقیاس گیگاوات ساعت برسد. این زمانبندی دقیق، نشاندهنده گام بلند CATL برای تجاریسازی گسترده این فناوری نوین است که پیشتر وعده تولید انبوه آن در بخشهای مختلف داده شده بود.
تحقیقات روی باتریهای سدیم یون از دهه ۱۹۷۰ میلادی و همگام با باتریهای لیتیوم یون آغاز شد، اما به دلیل عقب ماندن از رقبای لیتیومی در زمینه طول عمر، چگالی انرژی و عملکرد کلی، روند تجاریسازی آنها بسیار کند پیش میرفت. CATL در سال ۲۰۲۱ با معرفی نسل اول باتریهای سدیم یون وارد این حوزه شد و در آوریل ۲۰۲۵ نسل دوم آنها را با نام ناکسترا رونمایی کرد. اکنون با مشخص شدن زمانبندی دقیق تحویل، این فناوری آماده ورود به کاربردهای متنوع از خودروهای سواری و تجاری گرفته تا سیستمهای تعویض باتری و ذخیرهسازی ثابت انرژی است. با توجه به افزایش قیمت لیتیوم، برنامهریزیهای این شرکت برای تولید خودروهای مجهز به این باتریها با پیمایش حداکثر ۶۰۰ کیلومتر، نشاندهنده جایگزینی جدی برای تکنولوژیهای فعلی است.
فاکتور اصلی در سرعت گرفتن پذیرش عمومی باتریهای سدیم یون، کاهش چشمگیر هزینههای مواد اولیه است. تأمینکنندگان مواد باتری در این رویداد صنعتی تأکید کردند که مسیر توسعه مواد کاتد سدیم یون، شباهت بسیاری به مراحل اولیه رشد باتریهای لیتیوم آهن فسفات دارد و با افزایش حجم تولید، هزینههای ساخت بهسرعت در حال کاهش است. آندهای کربن سخت که جزء کلیدی این باتریها محسوب میشوند، اکنون به مرحله تولید صنعتی رسیدهاند. برآوردهای صنعتی نشان میدهد هزینه این قطعه از حدود ۸٬۳۰۰ تا ۹٬۷۰۰ دلار در هر تن در سال ۲۰۲۴، به ۴٬۸۵۰ تا ۵٬۵۵۰ دلار در سال ۲۰۲۶ کاهش یافته و هدفگذاری بلندمدت برای آن، رسیدن به قیمتی کمتر از ۳٬۷۰۰ دلار در هر تن است. علاوه بر قیمت، استفاده از منابع فراوان سدیم باعث کاهش وابستگی به زنجیرههای تأمین لیتیوم شده و ویژگیهای ایمنی و عملکرد مناسب این باتریها در دماهای پایین، آنها را برای ذخیرهسازی انرژی در مقیاس بزرگ ایدهآل کرده است.
بازار تقاضا برای این محصول هماکنون شکل گرفته است. شرکت «هایپراسترانگ» بهعنوان یکی از فعالان حوزه یکپارچهسازی ذخیرهسازی انرژی، قصد دارد استقرار باتریهای سدیم یون را سرعت بخشیده و نیروگاههای نمایشی هیبریدی لیتیوم-سدیم را توسعه دهد. در همین راستا، CATL و هایپراسترانگ یک قرارداد سهساله برای تأمین ۶۰ گیگاوات ساعت باتری سدیم یون امضا کردهاند که یکی از بزرگترین تعهدات تجاری علنیشده در این حوزه تا به امروز محسوب میشود. در تحولی دیگر، محصولات ذخیرهسازی انرژی EnerD+ شرکت CATL موفق شدند نخستین گواهینامه ملی چین برای ردپای کربن محصولات باتری لیتیومی را دریافت کنند. این موفقیت در حالی به دست آمده که تولیدکنندگان باتری خود را برای الزامات سختگیرانه شفافیت کربنی در بازارهای جهانی آماده میکنند. گفتنی است طبق دادههای بازار خودروهای برقی چین، CATL در چهار ماه نخست سال ۲۰۲۶ با نصب نزدیک به ۸۹ گیگاوات ساعت باتری، همچنان بزرگترین تأمینکننده این صنعت در چین باقیمانده است.