جنگ جدید خودروسازان اروپایی با چینی‌ها؛ طرح «ساخت اروپا» در راه است

سه خودروساز بزرگ اروپایی شامل فولکس‌واگن، استلانتیس و رنو با ارائه پیشنهادهایی به اتحادیه اروپا خواستار اجرای سیاست‌هایی شده‌اند که به تقویت تولید خودرو و زنجیره تأمین داخلی در این قاره کمک کند.

این سه شرکت که در مجموع حدود ۶۰ درصد از خودروهای تولیدشده در اتحادیه اروپا را می‌سازند، پیشنهادهای خود را در جریان مذاکرات مربوط به «قانون شتاب‌دهنده صنعتی» (Industrial Accelerator Act) ارائه کرده‌اند. هدف اصلی این طرح‌ها، افزایش استفاده از قطعات و خدمات تولیدشده در اروپا و کاهش وابستگی به تأمین‌کنندگان خارجی است.

این درخواست در شرایطی مطرح می‌شود که خودروسازان اروپایی با چالش‌های متعددی از جمله هزینه‌های بالای تولید، قیمت بالای انرژی، قوانین سخت‌گیرانه زیست‌محیطی و رشد سریع خودروسازان چینی مواجه هستند.

در بیانیه مشترک این سه شرکت آمده است که صنعت خودروی اروپا با «چالشی بی‌سابقه برای حفظ رقابت‌پذیری» روبه‌رو شده است. به اعتقاد آن‌ها، شکاف فناوری در حوزه‌های استراتژیک، فشار شدید رقابتی در بازار جهانی و هزینه‌های بالای تولید، موقعیت شرکت‌های اروپایی را تضعیف کرده است.

در سال‌های اخیر برندهای چینی مانند بی‌وای‌دی و ام‌جی (متعلق به گروه سایک موتور) با عرضه خودروهای برقی ارزان‌تر و مجهزتر توانسته‌اند سهم بازار خود را در اروپا به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهند. این موضوع زنگ خطر را برای خودروسازان سنتی اروپا به صدا درآورده است.

یکی از مهم‌ترین پیشنهادهای ارائه‌شده، اصلاح معیارهای طرح «ساخت اروپا» (Made in Europe) است. بر اساس پیشنهاد جدید، خودروهایی که حداقل ۷۰ درصد ارزش آن‌ها از قطعات، فناوری و فعالیت‌های انجام‌شده در کشورهای عضو اتحادیه اروپا تأمین شده باشد، مشمول حمایت‌ها و مشوق‌های دولتی خواهند شد.

این تعریف جدید علاوه بر کشورهای عضو اتحادیه اروپا، کشورهای نروژ، ایسلند و لیختن‌اشتاین را نیز در بر می‌گیرد.

خودروسازان معتقدند چنین اقدامی می‌تواند تولیدکنندگان اروپایی را برای حفظ فعالیت‌های صنعتی و سرمایه‌گذاری در داخل قاره تشویق کند.

فولکس‌واگن، استلانتیس و رنو همچنین پیشنهاد کرده‌اند مشوق‌های ویژه موسوم به «سوپرکردیت» (Super Credits) که در حال حاضر تنها برای برخی خودروهای برقی تولیدشده در اروپا در نظر گرفته شده است، به تمام خودروهای برقی مونتاژشده در این منطقه تعمیم یابد.

به اعتقاد این شرکت‌ها، چنین سیاستی می‌تواند تولید خودروهای برقی در اروپا را سودآورتر کرده و وابستگی بازار به محصولات وارداتی را کاهش دهد.

پیشنهاد دیگر این سه خودروساز مربوط به نحوه محاسبه سهم داخلی‌سازی است. آن‌ها خواستار آن شده‌اند که هزینه‌های تحقیق و توسعه (R&D) و همچنین عملیات مونتاژ خودرو نیز در محاسبه میزان ساخت داخل لحاظ شود.

از دیدگاه خودروسازان، ارزش افزوده ناشی از توسعه فناوری و مهندسی نباید نادیده گرفته شود و باید در معیارهای داخلی‌سازی مورد توجه قرار گیرد.

در مقابل، برخی خودروسازان خارج از اتحادیه اروپا نسبت به این پیشنهادها ابراز نگرانی کرده‌اند. شرکت‌هایی مانند تویوتا، نیسان و جگوار-لندرور معتقدند اجرای چنین سیاستی می‌تواند قطعات تولیدشده در کشورهایی نظیر بریتانیا، ژاپن و ترکیه را در موقعیت نامناسبی قرار دهد.

«یوشیهیرو ناکاتا» رئیس و مدیرعامل بخش اروپایی تویوتا، اخیراً خواستار اتخاذ رویکردی فراگیر با «شرکای مورد اعتماد» شده و هشدار داده است که حذف مراکز تولیدی مهم خارج از اتحادیه اروپا می‌تواند پیامدهای جدی برای سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های تجاری در صنعت خودرو داشته باشد.

اتحادیه اروپا پیش‌نویس قانون شتاب‌دهنده صنعتی را در اسفند ۱۴۰۴ (مارس ۲۰۲۶) ارائه کرده و این طرح اکنون در مراحل بررسی و تصویب قرار دارد. نتیجه این مذاکرات می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر آینده صنعت خودرو اروپا، میزان سرمایه‌گذاری در کارخانه‌های داخلی و رقابت با خودروسازان چینی در سال‌های آینده داشته باشد.