روسیه و ب‌ام‌وهای مونتاژی با قطعات قدیمی و نرم‌افزار خاموش

در روسیه، چیزی شکل گرفته که از دلِ توقف تولید بیرون آمده و حالا خودش به یک بازار تبدیل شده است: ب‌ام‌وهای مونتاژی با قطعات باقی‌مانده. این خودروها رسمی نیستند، اما فروخته می‌شوند. از نگاه خریدار، چیزی میان فرصت و ریسک‌اند؛ از نگاه صنعت، نشانه‌ای از یک زنجیره‌ی تولیدِ گسیخته که هنوز تمام نشده است.

به‌گزارش carscoops، پس از آن‌که BMW در 2022 و هم‌زمان با حمله‌ی روسیه به اوکراین، تولید و فروش خود را در آن کشور متوقف کرد، کارگران مجموعه‌ی Avtotor در کالینینگراد با انبوهی از قطعات و فضای خالی روبه‌رو شدند. همان‌جا بود که ماجرا از یک توقف صنعتی ساده فراتر رفت؛ بخشی از همان قطعاتِ مانده، بعدتر دوباره به خط مونتاژ برگشتند و در قالب خودروهایی تازه ثبت شدند.

عددها هم این روایت را تایید می‌کنند. داده‌هایی که روزنامه‌ی Kommersant در روسیه استخراج کرده، نشان می‌دهد این کشور در سال 2025، 145 دستگاه BMW ساخت محلی فروخته است؛ آن هم در شرایطی که هیچ محموله‌ی تازه‌ای از سوی BMW وارد چرخه نشده بود. همان داده‌ها می‌گویند فروش BMW در روسیه در 2025 نسبت به سال قبل تقریبا سه برابر شده است. تناقض آشکار است. عرضه کم شده، اما تقاضا بالا رفته است.

نخستین رد این خودروهای غیرمجاز، بنا بر گزارش RFE/RL, در مارس 2025 دیده شد. این‌ها از قطعاتی سرهم شده‌اند که پس از پایان همکاری چند دهه‌ای BMW با Avtotor، در آن‌جا باقی مانده بودند. بدنه‌ها و شاسی‌ها در ظاهر به خانواده‌ی X تعلق دارند: X5، X6 و X7. با این حال، ظاهرشان هنوز به مدل‌های پیش از فیس‌لیفت 2022 شباهت دارد، حتی وقتی برای سال‌های 2025 و 2026 ثبت می‌شوند.

این شکاف زمانی، یکی از عجیب‌ترین بخش‌های پرونده است. خودرو تازه ثبت می‌شود، اما چهره‌اش از 2022 مانده است. در همین زمان، منابع روسی می‌گویند بخشی از قطعات تامین‌شده‌ی محلی نیز وارد فرآیند مونتاژ شده‌اند؛ از جمله سیم‌کشی‌ها، شلنگ‌ها، قطعات لاستیکی و پنل‌های بدنه‌ی رنگ‌شده. موجودی اصلی که کم می‌شود، جای خالی‌اش را قطعات پراکنده‌تر می‌گیرند.

ب‌ام‌و از این روند فاصله گرفته است. این شرکت گفته Avtotor در 2025 «دسته‌های محدودی از خودروهای ب‌ام‌و» را تولید کرده و خودروها را از «کیت‌های قدیمی و تا حدی منسوخ» مونتاژ کرده است؛ کیت‌هایی که از زمان پایان همکاری در 2022 در اختیارش مانده بودند. BMW افزوده که این تولید غیرمجاز «تا امروز به‌صورت نامنظم ادامه داشته است».

نگرانی فقط حقوقی نیست. نگرانی فنی هم است. کارولین باخمان، سخنگوی BMW Group، به RFE/RL گفته شرکت برای کاهش و مهار ریسک‌های خرید و استفاده از این خودروهای غیرمجاز، همه‌ی طرف‌های درگیر را، از جمله مقام‌های عمومی، فروشندگان و مشتریان بالقوه، توجیه کرده و شرایط را روشن کرده است.

«برای رسیدگی و کاهش ریسک‌های مرتبط با خرید و استفاده از این خودروهای غیرمجاز، ما همه‌ی طرف‌های درگیر، از جمله مقام‌های عمومی، فروشندگان و مشتریان بالقوه را توجیه کرده‌ایم و شرایط را روشن کرده‌ایم.»

اما مسئله این‌جاست که BMW دیگر بر کیفیت یا ایمنی این خودروها نظارتی ندارد. کریستوفر لودویگ، تحلیل‌گر صنعت خودرو و رئیس Automotive Logistics، گفته نبودِ نظارت مهندسی BMW پرسش‌های جدی درباره‌ی کیفیت ایجاد می‌کند. او توضیح داده که نرم‌افزارها و سامانه‌های کنترل الکترونیکیِ مدرن BMW یا باید متوقف شوند، یا دوباره برنامه‌ریزی شوند، یا به‌کلی با سامانه‌های دیگر جایگزین شوند، چون دیگر به سیستم‌های رسمی BMW متصل نیستند.

بازار، اما، واکنش متفاوتی نشان داده است. قیمت‌ها از 11.9 تا 12.9 میلیون روبل آغاز می‌شود؛ یعنی حدود 154,000 تا 167,000 دلار با نرخ‌های فعلی. وب‌سایتی که برای بازاریابی و فروش این خودروها استفاده می‌شود، حتی قیمت پایه‌ای 13.6 میلیون روبل، یا حدود 172,150 دلار را برجسته کرده است. این یعنی یک شاسی‌بلند BMW در نسخه‌ی پایه، در محدوده‌ی پولی قرار می‌گیرد که معمولا برای خودروهایی از رده‌ی لوکسِ بسیار بالاتر مطرح می‌شود.

با این قیمت‌ها هم، تقاضا ظاهرا کم نشده است. داده‌های بازار روسیه نشان می‌دهد فروش BMW در 2025 به‌شدت افزایش یافته و بسیاری از خریداران حاضرند ریسک را بپذیرند، چون این خودروها از نمونه‌های وارداتیِ بازار خاکستری ارزان‌ترند. در ماه مه نیز اشاره شده بود که برخی خریداران ثروتمند در روسیه برای خودروهای نادر بازار خاکستری، مثل Toyota Crown SUV، بیش از 700,000 دلار پرداخت می‌کنند. در چنین بازاری، حتی BMWهای مونتاژیِ محلی هم برای گروهی از خریداران، گزینه‌ای کم‌هزینه‌تر محسوب می‌شوند.

فروشندگان یک نکته‌ی دیگر را هم به مزیت تبدیل کرده‌اند: قطع بودن نرم‌افزار. آن‌ها می‌گویند این خودروها به‌خاطر جدا بودن از سیستم‌های رسمی BMW، از راه دور غیرفعال نمی‌شوند.

پایان این ماجرا هنوز از راه نرسیده است. یک کارشناس لجستیک به RFE/RL گفته اگر کارخانه پیش از جنگ ماهانه 1,000 خودرو تولید می‌کرده و حالا فقط 50 دستگاه می‌سازد، سه ماه موجودیِ قبل از 2022 می‌تواند تا پنج سال دوام بیاورد. یعنی قطعات هنوز تمام نشده‌اند. نه حالا. نه به‌زودی.

و همین‌جا، تناقض اصلی باقی می‌ماند: ب‌ام‌وهایی با چهره‌ی 2022، ثبت‌شده برای 2025 و 2026، فروخته‌شده با برچسب‌های چندمیلیون‌روبل، در بازاری که رسمی نیست اما زنده است.

اگر چند سال دیگر، BMWای با همین ظاهر و همین قیمت در ایران ظاهر شد، داستانش شاید از همان جا آغاز شده باشد؛ از یک انبار نیمه‌خالی، از قطعاتی که قرار نبود دوباره استفاده شوند، و از بازاری که یاد گرفته با باقی‌مانده‌ها خودرو بسازد.

نظر شما درباره این ب‌ام‌وهای غیررسمی چیست؟