جشن باشکوه هشتادسالگی وسپا با رژه بزرگ در رم و معرفی نسخه ویژه

امروزه شاید کمتر کسی به یاد آورد که ریشه‌های برند نمادین وسپا به صنعت هوانوردی و شرکتی بازمی‌گردد که هنوز هم با نام «پیاجیو ایرواسپیس» به حیات خود ادامه می‌دهد. پس از پایان جنگ جهانی دوم، کارخانه‌های پیاجیو کاملاً ویران شده بودند و این شرکت برای بقا باید منبع درآمد جدیدی پیدا می‌کرد. در آن دوران، ایتالیای بحران‌زده به‌شدت به یک وسیله نقلیه ارزان‌قیمت و عمومی نیاز داشت؛ به همین دلیل، انریکو پیاجیو، رئیس شرکت، به یک مهندس هوافضا به نام کورادینو دآسکانیو مأموریت داد تا یک وسیله نقلیه موتوری دوچرخ را طراحی کند.

نکته جالب اینجاست که دآسکانیو اصلاً طرفدار موتورسیکلت نبود و این وسیله را ناراحت، بددست و کثیف می‌دانست و از اینکه زنجیر موتور لباس راننده را روغنی کند، متنفر بود. به همین دلیل، او رویکرد متفاوتی را در پیش گرفت و طرحی با صندلی راحت و سوار شدن آسان خلق کرد. در این طرح، راکب می‌توانست پاهای خود را روی کف‌پوش تخت بگذارد و یک سپر جلو نیز وظیفه محافظت از او در برابر باران و گل‌ولای را بر عهده داشت. دآسکانیو کل سازه موتور را به‌صورت یک بدنه یکپارچه از ورق فولادی طراحی کرد، پیشرانهٔ تک سیلندر دو زمانه خنک‌شونده با فن را درون آن محصور کرد و سیستم تعویض دنده را به روی فرمان انتقال داد. مشکل پنچری‌های مکرر آن دوران نیز با تعبیهٔ چرخ زاپاس حل شد و دو چرخ موتورسیکلت به‌راحتی مانند یک خودرو از محور کناری جدا می‌شدند. این ایده نیازمند یک سیستم تعلیق پیشرفته با بازوی نوسانی در جلو و عقب بود که موتور، گیربکس و مجموعه چرخ محرک عقب را به‌صورت یکپارچه در خود جای می‌داد.

درباره نام‌گذاری این اسکوتر با واژه وسپا (به معنای زنبور بی‌عسل) دو روایت وجود دارد اما هر دو تأیید می‌کنند که انریکو پیاجیو شخصاً این نام را انتخاب کرده است. روایت اول می‌گوید او در نخستین بازدید از نمونه اولیه در کارخانه با دیدن کمر باریک موتورسیکلت میان بخش جلو و عقب گفت این اسکوتر شبیه زنبور است. روایت دیگر نیز این نام را به صدای وزوز موتور آن نسبت می‌دهد. پیاجیو در آوریل ۱۹۴۶ اختراع خود را ثبت کرد و سری اول این اسکوتر با نام وسپا ۹۸ تنها با قدرت ۳.۲ اسب بخار و سقف سرعت ۶۰ کیلومتر بر ساعت در تیراژ ۲ هزار دستگاه تولید شد تا بازخورد جامعه سنجیده شود. وسپا یک موفقیت فوری بود و آمار فروش آن به سرعت منفجر شد؛ به‌طوری‌که در سال ۱۹۵۰ فروش آن به ۶۰ هزار دستگاه رسید و سه سال بعد، تولید جهانی آن از مرز ۵۰۰ هزار دستگاه گذشت.

در سال ۱۹۴۸ نسخه‌های ۱۲۵ سی‌سی با قدرت ۵ اسب بخار و همچنین وانت باری سه‌چرخ آپه (به معنای زنبورعسل) بر پایه وسپا معرفی شدند که به ستون فقرات کشاورزی ایتالیا تبدیل شد. در ژوئن ۱۹۵۶، تولید وسپا از مرز یک میلیون دستگاه عبور کرد. این اسکوتر فراتر از مرزها نیز محبوب شد و کارخانه‌های تحت لیسانس آن در آلمان، بریتانیا، فرانسه، اسپانیا، برزیل، هند، آفریقای جنوبی، استرالیا، ایران و چین تأسیس شدند. در سال ۱۹۵۳، حضور آدری هپبورن و گریگوری پک سوار بر وسپا در فیلم هالیوودی «تعطیلات رومی» و بعدها فیلم «زندگی شیرین»، این اسکوتر را به نمادی از سبک زندگی و فرهنگ ایتالیایی در جهان تبدیل کرد.

طراحی این اسکوتر جذاب همواره در حال تکامل بود. در سال ۱۹۵۳، چراغ جلو از روی گلگیر به روی فرمان منتقل شد. دو سال بعد، مدل وسپا 15 GS با صندلی دونفره استاندارد، گیربکس چهار سرعته، رینگ‌های ۱۰ اینچی و قدرت ۸ اسب بخار معرفی شد که به سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت می‌رسید. وسپا حتی در دنیای ورزش نیز درخشید؛ در سال ۱۹۵۱، یک پروتوتایپ آیرودینامیک از وسپا ۱۲۵ رکورد سرعت میانگین ۱۷۱ کیلومتر بر ساعت را ثبت کرد. در همان سال، وسپا ۹ مدال طلا در مسابقات بین‌المللی شش‌روزه وارزه کسب کرد و در سال ۱۹۸۰، دو دستگاه وسپا P 200 توانستند با موفقیت به خط پایان رالی سخت پاریس-داکار برسند.

وقتی ایتالیا نصب پلاک برای موتورهای بالای ۵۰ سی‌سی را اجباری کرد، پیاجیو با هوشمندی مدل وسپا ۵۰ را در سال ۱۹۶۳ خلق کرد که تا امروز بیش از ۳.۵ میلیون دستگاه از آن ساخته شده است. از سال ۱۹۷۷ نیز سری محبوب PX وارد بازار شد که بیش از ۳ میلیون بار به فروش رفت. نخستین موتور چهارزمانه وسپا در سال ۱۹۹۶ با نام ET4 معرفی شد و در سال ۲۰۰۵ حجم آن به ۲۵۰ سی‌سی رسید.

امروز وسپا با افتخار به آمار تولید بیش از ۲۰ میلیون دستگاه اسکوتر در تاریخ خود تکیه زده و سالانه بیش از ۲۰۰ هزار دستگاه تولید می‌کند. به همین مناسبت، پیاجیو یک جشن بزرگ چهارروزه را در رم برگزار کرد که با افتتاح «دهکده وسپا» در فورو ایتالیکو آغاز شد و با رژه هزاران وسپاسوار از سراسر جهان در خیابان‌های پایتخت و با همراهی روبرتو گوالتیری، شهردار رم، به اوج خود رسید. همچنین جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، در کاخ کیجی با مدیران ارشد پیاجیو دیدار کرد؛ جایی که مدل‌های تاریخی ۱۹۴۹، ۱۹۶۴ و ۱۹۷۶ در کنار مدل‌های مدرن با چیدمان رنگ پرچم ایتالیا به نمایش درآمدند.

بخش جذاب این رویداد، رونمایی از نسخه محدود و کلکسیونی «ادیتسیونه اوتانتزیمو» بود. تولید این نسخه به نشانه سال تولید اولین وسپا، دقیقاً به ۱۹۴۶ دستگاه محدود شده است. این نسخهٔ خاص بر پایه مدل GTS 310 توسعه یافته و بدنه فولادی منحصربه‌فرد آن با رنگ خاکستری متالیک و تریم سبز نوستالژیک روی صندلی، رینگ‌ها و گرافیک‌های سالگرد تزئین شده است. طراحی رینگ‌های جدید این مدل از نسخه اولیه سال ۱۹۴۶ الهام گرفته و یک کاور صندلی عقب قابل جدا شدن (برای تک‌سرنشین کردن موتور) و یک پلاک یادبود شماره‌گذاری‌شده زیر صندلی، به همراه یک کلاه ایمنی ست و یک کتاب نفیس از تاریخچه هشتادساله پیاجیو به خریداران اهدا می‌شود.

این نسخهٔ ویژه به پیشرانهٔ ۳۱۰ سی‌سی تک سیلندر مجهز شده که ۲۵ اسب بخار قدرت تولید می‌کند و قدرتمندترین موتور تاریخ تولیدی وسپا است. تجهیزات استاندارد آن شامل چراغ‌های تمام LED، صفحه آمپر ۵ اینچی TFT با قابلیت اتصال به گوشی هوشمند، استارت بدون کلید، سیستم ترمز ABS، سیستم کنترل کشش و چراغ زیر صندلی است. این نسخه کلکسیونی برخلاف مدل‌های دیگر، به‌جای نمایندگی‌ها، به‌صورت انحصاری و مستقیم تنها از طریق پلتفرم آنلاین وسپا به فروش می‌رسد.