یک قطار مغناطیسی آزمایشی در چین توانست در مسیری یککیلومتری، از سکون به سرعت ۸۰۰ کیلومتربرساعت برسد و نام خود را به عنوان بهترین رکورد شتابگیری برای وسایل نقلهی روی زمین ثبت کند. عدد مهم فقط سرعت نهایی نبود؛ زمان رسیدن به آن، یعنی ۵٫۳ ثانیه، بخش اصلی ماجرا را شکل میدهد.
بیشتر بخوانید:
این آزمایش در آزمایشگاه دونگهو در استان هوبئی انجام شد و قطار مگلو (Maglev) با وزن ۱٫۱ تن روی یک مسیر آزمایشی حرکت کرد. شتابگیری سریع، توقف کنترلشده و تکرار چندبارهی رکوردها در ماههای گذشته، تصویر روشنتری از بلوغ این فناوری ارائه میدهد.
فناوری مگلو بر پایهی تعلیق مغناطیسی عمل میکند. قطار کمی بالاتر از ریل میماند تا اصطکاک تقریبا به صفر برسد و همزمان میدانهای مغناطیسی تولیدشده توسط سیمپیچهای اطراف مسیر، نیروی رانش را فراهم کنند. نتیجه، حرکتی است که بیشتر به آزمایش مهندسی شباهت دارد تا جابهجایی معمول ریلی.
پژوهشگران چینی میگویند این سامانه فقط در شتابگیری تهاجمی خلاصه نمیشود. قطار پس از رسیدن به ۸۰۰ کیلومتربرساعت، در حدود ۲۰۰ متر بهصورت آرام و بدون تکان ناگهانی متوقف شد. ترکیب شتاب بالا و ترمزگیری کنترلشده، همان بخشی است که برای چنین پروژههایی اهمیت عملی دارد.
این سومینبار در ۶ ماه گذشته بود که همان قطار، رکورد شتابگیری مگلو در مسافت کوتاه را شکست. نخستین آزمایش در خردادماه سال گذشته انجام شد؛ زمانی که قطار در ۷ ثانیه به ۶۵۰ کیلومتربرساعت رسید. در مرحلههای بعدی، زمان شتابگیری کاهش یافت و سرعتها به ۷۰۰ و سپس ۷۹۸ کیلومتربرساعت رسیدند.
دانشمندان در جریان این آزمایشها، چند حوزهی فنی را همزمان محک زدند. انتقال انرژی با توان بالا، رانش الکترومغناطیسی، کنترل تعلیق در سرعت زیاد و ترمز اضطراری، همه جزو بخشهایی بودند که باید در این مقیاس درست کار میکردند. هرکدام از این مؤلفهها اگر با خطا همراه شوند، کل طرح را از مسیر خارج میکنند.
در مقایسه با وضعیت تجاری امروز، فاصله همچنان زیاد است. قطارهای مغناطیسی در حال کار در چین و ژاپن معمولا با سرعت ۳۲۰ کیلومتربرساعت حرکت میکنند و سریعترین قطار تجاری جهان، فوشینگ در چین، به بیشینهی سرعت ۳۵۰ کیلومتربرساعت میرسد. در طرف دیگر، پژوهشگران دانشگاه ملی فناوری دفاعی چین در یکی از آزمایشهای خود به شتاب ۶۹۷ کیلومتربرساعت در ۲ ثانیه دست یافتهاند.
هدف فعلی، جابهجایی مسافر نیست. محققان میگویند اصول پایهی این فناوری در نهایت میتواند به حوزههایی مانند سیستمهای پرتاب موشک و هواپیماهای جنگنده راه پیدا کند. همزمان، توسعهی قطارهای مگلو درون لولههای کمفشار یا خلاء نیز دنبال میشود؛ طرحی که سرعتهای بسیار بالاتر را هدف گرفته، اما با هزینههای سنگین زیرساختی، الزامات امنیتی برای مسافران و دشواری ساخت ریلهای بسیار دقیق در مسیرهای طولانی روبهرو است.
آنچه این آزمایش را مهم میکند
رکورد ۸۰۰ کیلومتربرساعت فقط یک عدد نیست. چنین آزمایشی نشان میدهد مهندسان چینی توانستهاند روی کنترل نیروهای عظیم در بازههای زمانی بسیار کوتاه، مدیریت پایداری در سرعت بالا و توقف ایمن، به سطح تازهای برسند. برای فناوریای که هنوز آمادهی استفادهی عمومی نیست، همین پیشرفتها تعیین میکند مسیر بعدی تا چه اندازه عملی خواهد بود.
شما آیندهی قطارهای مگلو را بیشتر در حملونقل شهری میبینید یا در پروژههای فضایی؟