تسلا سرانجام استفادهی تجاری از سایبرکب، روبوتاکسی کاملا خودران خود، را در شهر آستین ایالت تگزاس آغاز کرد؛ خودرویی دونفره که برخلاف تقریبا تمام خودروهای سواری امروزی، فرمان، پدال گاز، پدال ترمز و حتی آینههای متعارف ندارد. اما تنها یک روز پس از آغاز سرویس، سازمان ملی ایمنی ترافیک بزرگراههای آمریکا، NHTSA، بررسی رسمی نحوهی تأیید ایمنی این خودرو را آغاز کرد.
تسلا در ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ استفادهی تجاری از سایبرکب را در بخشهایی از آستین شروع کرد. این خودرو برای حمل حداکثر دو سرنشین طراحی شده و برخلاف نسخههای فعلی روبوتاکسی تسلا که بر پایهی مدل وای ساخته شدهاند، از ابتدا بهعنوان یک خودروی کاملا خودران شکل گرفته است. در کابین سایبرکب خبری از فرمان، پدال گاز یا ترمز نیست و رانندهای هم برای کنترل خودرو حضور ندارد.
تسلا، سایبرکب را برای کاربردهایی مانند رفتوآمد روزانه، انجام امور شهری و حمل بار سبک معرفی کرده است. بر اساس اطلاعات ثبتشده در تگزاس، ۴۵ دستگاه سایبرکب در ناوگان تسلا ثبت شدهاند. در مجموع نیز ۴۲۰ خودروی خودران تسلا در فهرست ثبتشدهی تگزاس قرار دارند که بخش عمدهی آنها مدل وای هستند. البته ثبت یک خودرو در این فهرست لزوما به معنی فعال بودن همزمان آن در سرویس مسافربری نیست.
ماجرا از آنجا اهمیت پیدا میکند که تسلا اعلام کرده سایبرکب تمام استانداردهای ایمنی فدرال قابلاعمال در آمریکا، یا همان FMVSS، را رعایت میکند. در آمریکا خودروسازان اصولا مسئولیت اولیهی تأیید انطباق خودروهای خود با استانداردهای فدرال را بر عهده دارند و پس از آن NHTSA بر این فرایند نظارت میکند. اما سایبرکب با یک مسئلهی کاملا متفاوت روبهرو است، چون بسیاری از استانداردهای موجود در زمانی نوشته شدهاند که فرض بر این بوده یک انسان پشت فرمان خودرو قرار دارد.
NHTSA اکنون میخواهد بداند تسلا دقیقا بر چه مبنای فنی و حقوقی اعلام کرده است که سایبرکب با تمام استانداردهای قابلاعمال مطابقت دارد. این سازمان در گزارش خود بهطور مشخص به نبود کنترلهای دستی متعارف در سایبرکب اشاره کرده است، از جمله فرمان، پدال ترمز، پدال گاز و آینههای متعارف. NHTSA قصد دارد بررسی کند تسلا چگونه تشخیص داده است که برخی الزامات FMVSS اساسا برای سایبرکب قابلاعمال نیستند.
NHTSA در این مرحله نگفته که تسلا قوانین فدرال را نقض کرده یا سایبرکب ناایمن است؛ بلکه میخواهد فرایند و دادههای فنی مورد استفادهی تسلا برای خوداظهاری انطباق خودرو با استانداردها را بررسی کند. چالش سایبرکب فقط فنی نیست و نشان میدهد صنعت خودرو وارد مرحلهای شده که قوانین موجود الزاما برای آن طراحی نشدهاند. بخش قابلتوجهی از استانداردهای ایمنی آمریکا بر مبنای وجود یک رانندهی انسانی تدوین شدهاند و وقتی خودرویی اساسا قرار نیست راننده داشته باشد، پرسشهایی مانند «فرمان کجاست؟»، «پدال ترمز کجاست؟» و «راننده چگونه خودرو را کنترل میکند؟» دیگر پاسخ سنتی ندارند.
از همین رو، NHTSA همزمان در حال بازنگری برخی استانداردهای مرتبط با خودروهای خودران است. این سازمان اعلام کرده که در یک سال گذشته روند تدوین چندین مقررات جدید را آغاز کرده که موضوعاتی مانند پدال ترمز، برفپاککن، تجهیزات روشنایی و آینههای دید عقب را نیز دربرمیگیرد. با این حال، تا زمان تغییر قوانین، استانداردهای فعلی همچنان لازمالاجرا هستند.
تسلا پیش از سایبرکب هم سرویس روبوتاکسی خود را در آمریکا توسعه داده بود، اما خودروهای مورد استفاده در این سرویس عمدتا نسخههای اصلاحشدهی مدل وای هستند؛ بنابراین همچنان فرمان و پدالهای متعارف را در اختیار دارند. سایبرکب نخستین محصول تسلا است که از ابتدا با این فرض طراحی شده که هیچ انسانی قرار نیست خودرو را بهصورت دستی هدایت کند. همین ویژگی میتواند سایبرکب را به یک نقطهی عطف در صنعت خودرو تبدیل کند، اما همزمان آن را مستقیم در برابر قوانین و استانداردهایی قرار میدهد که هنوز عمدتا برای خودروهای دارای رانندهی انسانی نوشته شدهاند.
فعلا چنین اتفاقی نیفتاده است. بررسی NHTSA یک آدیت کوئری است و در این مرحله بیشتر بر نحوهی صدور گواهی انطباق و مبنای فنی تصمیم تسلا تمرکز دارد. با این حال، نتیجهی این بررسی میتواند اهمیت زیادی داشته باشد. اگر NHTSA به این نتیجه برسد که استدلال تسلا دربارهی غیرقابلاعمال بودن برخی استانداردها قابلقبول نیست، ممکن است شرکت مجبور شود برای برخی الزامات راهکار دیگری ارائه کند، اصلاحاتی در خودرو انجام دهد یا مسیر قانونی دیگری را برای دریافت مجوز دنبال کند. در مقابل، اگر استدلال تسلا پذیرفته شود، میتواند یک سابقهی مهم برای نسل آیندهی خودروهای کاملا خودران ایجاد کند.
تسلا فعلا سایبرکب را با تعداد محدودی خودرو در آستین آغاز کرده، اما هدف شرکت بسیار بزرگتر از این ناوگان اولیه است. سایبرکب قرار است در نهایت به ستون اصلی شبکهی روبوتاکسی تسلا تبدیل شود؛ شبکهای که در صورت موفقیت میتواند مدل مالکیت و استفاده از خودرو را نیز تغییر دهد. در چنین مدلی، خودرو دیگر لزوما وسیلهای برای مالکیت شخصی نیست و میتواند بخش عمدهی روز را بدون سرنشین در شبکهی جابهجایی مسافران فعالیت کند. اما اکنون یک سؤال اساسی پیش روی تسلا قرار گرفته است؛ آیا قوانین ایمنی آمریکا آمادهی پذیرش خودرویی هستند که از ابتدا برای رانندگی توسط انسان طراحی نشده است؟ بررسی NHTSA میتواند پاسخ این سؤال را نه فقط برای سایبرکب، بلکه برای آیندهی خودروهای کاملا خودران در آمریکا مشخص کند.
پخش از رسانه
شما دربارهی خودروهای بدون فرمان و پدال چه فکر میکنید؟