گزارش سالانه خودرو۴۵ از بازار ۲۵ میلیون‌دستگاهی ایران

گزارشی که برخلاف یک گزارش عملکرد معمول، علاوه بر ارائه آمار هشت سال فعالیت این شرکت، بخشی از داده‌های بازار خودرو ایران و الگوی رفتار فروشندگان خودروهای کارکرده را نیز در خود جای داده است.

بررسی اعداد این گزارش نشان می‌دهد مقیاس فعالیت خودرو۴۵ در سال ۱۴۰۴ به شکل محسوسی افزایش یافته، اما شاید مهم‌تر از اندازه شبکه این شرکت، فاصله قابل توجه میان تعداد درخواست‌های فروش و خودروهایی باشد که نهایتاً وارد فرآیند عملیاتی شده‌اند؛ موضوعی که می‌تواند تصویری از حجم بالای تقاضای اولیه و پیچیدگی بازار خودروهای کارکرده ارائه کند.

خودرو۴۵ فعالیت خود را در سال ۱۳۹۷ آغاز کرد و اکنون شبکه‌ای شامل ۶۷ شعبه در ۲۴ شهر دارد. مجموع مساحت شبکه عملیاتی این شرکت در پایان سال ۱۴۰۴ به ۲۶ هزار و ۶۰۰ مترمربع رسیده است.

در طول هشت سال فعالیت، ۷ میلیون و ۶۳۰ هزار و ۷۲۱ درخواست فروش خودرو در خودرو۴۵ ثبت شده است. همچنین ۲۷۴ هزار و ۳۴۲ خودرو وارد شعب شده و ۲۵۸ هزار و ۹۲۸ مورد کارشناسی انجام شده است.

این اعداد یک نکته مهم را نشان می‌دهند: بخش بزرگی از فرآیند فروش خودرو از مرحله «درخواست» عبور نمی‌کند و رسیدن از درخواست اولیه به مراجعه حضوری و کارشناسی، یک فیلتر مهم در این بازار محسوب می‌شود.

در سال ۱۴۰۴ به‌تنهایی ۲ میلیون و ۶۷ هزار و ۴۲۶ درخواست فروش ثبت شده است؛ یعنی حدود ۲۷ درصد از تمام درخواست‌های ثبت‌شده طی هشت سال، تنها در یک سال قرار داشته‌اند.

در مقابل، تعداد خودروهایی که در همین سال وارد شعب شده‌اند ۱۰۶ هزار و ۸۰۱ دستگاه بوده است. به این ترتیب، تعداد درخواست‌های اولیه تقریباً ۱۹ برابر خودروهایی بوده که به مرحله مراجعه به شعب رسیده‌اند.

البته این نسبت را نمی‌توان به‌معنای «نرخ تبدیل فروش» دانست، زیرا یک درخواست می‌تواند در مراحل مختلف فرآیند قرار گیرد یا اساساً به فروش منتهی نشود، اما همین اختلاف مقیاس نشان می‌دهد که تقاضای بالقوه برای فروش خودرو به‌مراتب بیشتر از تعداد خودروهایی است که وارد فرآیند عملیاتی می‌شوند.

روند ورود خودرو به شعب نیز جالب توجه است. تعداد خودروهای واردشده به شعب خودرو۴۵ از ۱۰۳۳ دستگاه در سال ۱۳۹۷ به ۱۰۶ هزار و ۸۰۱ دستگاه در سال ۱۴۰۴ رسیده است.

تنها بین سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، این رقم از ۷۱ هزار و ۱۹۴ دستگاه به ۱۰۶ هزار و ۸۰۱ دستگاه افزایش یافته؛ یعنی رشد تقریباً ۵۰ درصدی در یک سال.

این رشد را باید در کنار توسعه شبکه شعب، افزایش تعداد خریداران و گسترش فرآیندهای لجستیکی خودرو۴۵ دید. بنابراین رشد فعالیت الزاماً فقط ناشی از افزایش تقاضا نیست و توسعه ظرفیت عملیاتی شرکت نیز در آن نقش دارد.

کارشناسی یکی از مهم‌ترین بخش‌های مدل کسب‌وکار خودرو۴۵ محسوب می‌شود. طبق گزارش، در سال ۱۴۰۴ ۱۰۴ هزار و ۳۰۰ خودرو کارشناسی شده و کارشناسان این مجموعه در مجموع ۴ میلیون و ۶۹۳ هزار و ۵۰۰ دقیقه برای کارشناسی وقت صرف کرده‌اند.

تقسیم این دو عدد به یکدیگر نشان می‌دهد که برای هر خودرو به‌طور متوسط حدود ۴۵ دقیقه زمان کارشناسی صرف شده است.

این عدد، تصویر دقیق‌تری از حجم عملیات واقعی ارائه می‌کند. با ۱۰۴ هزار کارشناسی در یک سال، به‌طور متوسط نزدیک به ۲۸۶ خودرو در هر روز مورد بررسی قرار گرفته است.

اگرچه خودرو۴۵ در گزارش خود از بررسی ۱۴۵ نقطه از هر خودرو سخن گفته است، اهمیت موضوع فقط به تعداد نقاط بررسی‌شده محدود نمی‌شود. اطلاعات حاصل از کارشناسی باید به خریدار منتقل شود و در تصمیم‌گیری برای ورود خودرو به فرآیند فروش نیز مورد استفاده قرار گیرد؛ بنابراین این مرحله عملاً یکی از عناصر اصلی مدل C2B خودرو۴۵ محسوب می‌شود.

با توجه به ثبت ۱۰۴ هزار و ۳۰۰ کارشناسی در سال، متوسط عملیات کارشناسی به حدود ۲۸۵ مورد در روز می‌رسد. این مقیاس نشان می‌دهد شبکه خودرو۴۵ دیگر با یک کسب‌وکار صرفاً آنلاین طرف نیست و بخش قابل توجهی از فعالیت آن به عملیات فیزیکی، ارزیابی خودرو، جابه‌جایی و هماهنگی میان فروشنده و خریدار وابسته است.

این نکته از آن جهت اهمیت دارد که مدل C2B در بازار خودرو، برخلاف پلتفرم‌های صرفاً آگهی‌محور، به زیرساخت عملیاتی نیاز دارد؛ یعنی کارشناسی، انتقال خودرو، قیمت‌گذاری، احراز و شبکه خریداران بخشی از زنجیره ارزش آن هستند.

یکی دیگر از اعداد قابل توجه گزارش، مربوط به حمل خودرو است.

خودرو۴۵ در سال ۱۴۰۴ ۳۰ هزار و ۹۶۶ مأموریت حمل خودرو انجام داده و ناوگان آن در مجموع ۱۶ میلیون و ۸۲۵ هزار و ۶۹۵ کیلومتر پیموده است.

به‌طور متوسط، هر مأموریت حمل حدود ۵۴۳ کیلومتر مسافت داشته است؛ عددی که نشان می‌دهد حمل خودرو در شبکه خودرو۴۵ الزاماً به جابه‌جایی‌های کوتاه درون‌شهری محدود نیست و معاملات میان‌شهری سهم قابل توجهی از عملیات را تشکیل می‌دهند.

نمونه شاخص این موضوع، سریع‌ترین معامله سال است؛ یک دستگاه تارا در ساری تنها طی ۳۳ دقیقه به فروش رسیده و خریدار آن در اهواز قرار داشته است.

این اتفاق شاید از منظر زمان معامله یک رکورد باشد، اما از زاویه بازار اهمیت دیگری دارد: افزایش فاصله جغرافیایی میان فروشنده و خریدار، نیاز به زیرساخت حمل، کارشناسی و انتقال مطمئن خودرو را بیشتر می‌کند.

در سال ۱۴۰۴، ابزار تخمین قیمت خودرو۴۵ ۸ میلیون و ۳۸۶ هزار و ۶۰ بار مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین قیمت ۶۰۰ مدل خودروی صفرکیلومتر در مجموع ۱۸۷ هزار و ۲۰۰ بار به‌روزرسانی شده است.

اگر رقم به‌روزرسانی را بر تعداد مدل‌ها تقسیم کنیم، به‌طور متوسط برای هر مدل بیش از ۳۱۲ مرتبه به‌روزرسانی قیمت در سال ثبت شده است.

البته این تقسیم صرفاً یک میانگین آماری است و به معنای تعداد واقعی دفعات تغییر قیمت هر مدل نیست، اما به‌خوبی نشان می‌دهد بازار خودرو از نظر قیمت‌گذاری تا چه اندازه پویا و متغیر بوده است.

از سوی دیگر، حجم بیش از هشت میلیون استفاده از ابزار تخمین قیمت، اهمیت موضوع «کشف قیمت» را در بازار خودروهای کارکرده نشان می‌دهد؛ بازاری که در آن قیمت خودرو به‌شدت به مدل، سال ساخت، کارکرد، وضعیت بدنه، شرایط فنی و وضعیت لحظه‌ای بازار وابسته است.

در میان خودروهای معامله‌شده در خودرو۴۵، پژو ۲۰۶ تیپ ۲ در سال ۱۴۰۴ پرفروش‌ترین مدل بوده و ۳.۸ درصد معاملات را به خود اختصاص داده است.

این موضوع چندان غافلگیرکننده نیست. ۲۰۶ تیپ ۲ از خودروهایی است که سال‌هاست به دلیل فراوانی در بازار، شناخت عمومی، دسترسی نسبتاً مناسب به قطعات و نقدشوندگی بالا، جایگاه ویژه‌ای در بازار دست‌دوم ایران دارد.

نکته جالب‌تر، ادامه حضور پررنگ محصولات خانواده پژو در استان‌های مختلف است. با این حال، سلیقه بازار در سراسر کشور یکسان نیست؛ برای نمونه دنا پلاس در فارس، ام‌وی‌ام X22 در آذربایجان شرقی و محصولات خانواده سمند در گلستان و سیستان‌وبلوچستان جزو خودروهای شاخص بوده‌اند.

خودرو۴۵ همچنین تعداد خودروهای قابل فروش در سال ۱۴۰۴ را ۳۴۵۸ مدل اعلام کرده است که نشان می‌دهد بازار خودروهای کارکرده از نظر تنوع محصول، بسیار گسترده‌تر از چند مدل پرتکرار بازار است.

یکی از بخش‌های قابل توجه گزارش، بررسی زمان وقوع درخواست‌های فروش است.

طبق داده‌های خودرو۴۵، ۱۶ اسفند با ثبت ۱۰ هزار و ۴۲ درخواست فروش پرترافیک‌ترین روز سال بوده است.

این موضوع با رفتار سنتی بازار ایران نیز همخوانی دارد؛ چراکه در ماه‌های پایانی سال، نیاز به نقدینگی، جابه‌جایی خودرو پیش از نوروز و افزایش معاملات معمولاً بیشتر می‌شود.

در کنار آن، روزهای پس از تعطیلات نوروز نیز رشد تقاضا را نشان داده‌اند. بنابراین رفتار فروشندگان خودرو کاملاً یکنواخت نیست و می‌توان در آن الگوهای فصلی و تقویمی را مشاهده کرد.

گزارش خودرو۴۵ تصویری نسبتاً متفاوت از جامعه فروشندگان خودروهای کارکرده نیز ارائه می‌کند.

در سال ۱۴۰۴، افراد ۴۰ تا ۵۰ ساله با سهم ۳۳.۶ درصد بزرگ‌ترین گروه فروشندگان بوده‌اند. گروه سنی ۳۰ تا ۴۰ سال نیز ۳۱ درصد سهم داشته است.

در نتیجه، حدود دو سوم فروشندگان در بازه سنی ۳۰ تا ۵۰ سال قرار گرفته‌اند.

از نظر جنسیت نیز ۶۲.۴ درصد فروشندگان مرد و ۳۷.۶ درصد زن بوده‌اند.

این داده‌ها البته فقط ویژگی جامعه کاربران خودرو۴۵ را نشان می‌دهد و نمی‌توان بدون داده‌های تکمیلی آن را به کل بازار خودروهای کارکرده ایران تعمیم داد.

خودرو۴۵ در گزارش سالانه خود، اندازه بازار خودرو ایران را نیز بررسی کرده و تعداد خودروهای موجود را حدود ۲۵ میلیون دستگاه برآورد کرده است. همچنین تعداد معاملات سالانه خودروهای سواری را حدود ۷ میلیون معامله اعلام می‌کند.

در ترکیب بازار نیز سهم خودروهای داخلی ۶۵ درصد، خودروهای چینی ۲۸ درصد و خودروهای وارداتی ۷ درصد عنوان شده است.

این ارقام در صورت پذیرش برآورد گزارش، تصویری از بازاری ارائه می‌کنند که هنوز بخش بزرگی از آن در اختیار خودروهای داخلی است، اما خودروهای چینی طی سال‌های اخیر سهم قابل توجهی از ناوگان و به تبع آن بازار دست‌دوم را به دست آورده‌اند.

در بخش تولید و واردات نیز گزارش از تولید ۹۲۵ هزار و ۹۳۶ دستگاه خودرو توسط ۱۶ شرکت تولیدکننده و ورود ۶۷ هزار و ۳ دستگاه خودروی کامل وارداتی در سال مورد بررسی خبر می‌دهد.

مدل C2B بدون وجود خریدار فعال عملاً نمی‌تواند با سرعت بالا عمل کند. خودرو۴۵ در پایان سال ۱۴۰۴ از وجود ۶۰ هزار و ۷۴۹ خریدار تأییدشده خبر داده است.

همچنین ۳۵ هزار و ۸۲۸ سفیر فروش و ۵۵۳ همکار در این شبکه حضور داشته‌اند.

این اعداد نشان می‌دهند مدل خودرو۴۵ بیش از آنکه صرفاً یک سرویس خرید خودرو باشد، به سمت ایجاد یک شبکه معاملاتی چندلایه حرکت کرده است؛ شبکه‌ای که در آن فروشنده، کارشناسان، خریداران حرفه‌ای، سفیران فروش و زیرساخت حمل به یکدیگر متصل می‌شوند.

در چنین مدلی، رشد تعداد خریداران می‌تواند به کاهش زمان پیدا کردن مشتری برای خودروهای عرضه‌شده کمک کند و در مقابل، افزایش تعداد خودروهای ورودی نیز به عمق بیشتر شبکه خریداران نیاز دارد.

یکی از معدود بخش‌های گزارش که از فضای اقتصادی و اجتماعی سال ۱۴۰۴ فاصله می‌گیرد، عملکرد خودرو۴۵ در جریان جنگ ۱۲ روزه است.

خودرو۴۵ اعلام کرده است در این دوره دریافت کمیسیون از فروشندگان در سراسر کشور را متوقف کرد و در نتیجه ۴۰۷۶ نفر از امکان فروش بدون پرداخت کمیسیون استفاده کردند.

این بخش از گزارش از این جهت قابل توجه است که نشان می‌دهد شرکت‌های فعال در بازار خودرو نیز در دوره‌های بحرانی، با تغییر شرایط اقتصادی و رفتاری مشتریان مواجه می‌شوند و مدل درآمدی آنها می‌تواند تحت تأثیر قرار گیرد.

شاید بهترین روش برای خلاصه کردن مسیر هشت‌ساله خودرو۴۵، کنار هم قرار دادن چند عدد کلیدی باشد: ۷ میلیون و ۶۳۰ هزار درخواست فروش، ۲۷۴ هزار مراجعه به شعب، ۲۵۸ هزار کارشناسی، ۶۷ شعبه در ۲۴ شهر و بیش از ۶۰ هزار خریدار تأییدشده.

این اعداد نشان می‌دهند خودرو۴۵ در سال ۱۴۰۴ دیگر صرفاً یک وب‌سایت یا واسطه فروش خودرو نیست و برای اجرای مدل C2B خود شبکه‌ای از زیرساخت فیزیکی و انسانی ایجاد کرده است.

با این حال، داده‌های گزارش یک نکته مهم‌تر هم دارند: بازار خودروهای کارکرده ایران بسیار بزرگ‌تر از ظرفیت هر یک از پلتفرم‌های موجود است.

وجود حدود ۲۵ میلیون خودرو در بازار و میلیون‌ها معامله سالانه، فضایی ایجاد می‌کند که هنوز برای توسعه خدمات دیجیتال، کارشناسی، کشف قیمت، حمل و نقل و روش‌های جدید معامله ظرفیت زیادی دارد.

به همین دلیل، شاید مهم‌ترین پیام نخستین گزارش سالانه خودرو۴۵ نه فقط رکورد ۱۰ هزار درخواست در یک روز یا معامله ۳۳ دقیقه‌ای باشد، بلکه تصویری است که از بازاری بزرگ، چندلایه و هنوز تا حد زیادی سنتی ارائه می‌کند؛ بازاری که هرچه حجم معاملات و تنوع خودروها بیشتر شود، نیاز آن به ابزارهای استانداردتر برای قیمت‌گذاری، کارشناسی و فروش نیز افزایش خواهد یافت.

گزارش سالانه خودرو۴۵ با عنوان «خط سرعت؛ راهی که آمدیم» را می‌توان از اینجا مطالعه کرد.