سالنهای پر زرقوبرق هفتمین نمایشگاه بینالمللی خودرو تهران در نگاه نخست، تصویری از پویایی و پیشرفت را به ذهن متبادر میکردند. انبوه بازدیدکنندگان مشتاق در میان غرفهها قدم میزدند تا جدیدترین محصولات معرفیشده به بازار کشور را از نزدیک تماشا کنند. با وجود جذابیت بصری مدلهای لوکس و پرچمدار، پرسشی بنیادین ذهن کارشناسان را به خود مشغول ساخت؛ رویدادی در این مقیاس دقیقا چه تصویری از آیندهی مهندسی و زنجیرهی تامین به نمایش میگذارد؟
بررسی ساختار کلی غرفهها نشان میدهد که بخشی از مدلهای به نمایشدرآمده، نمونههای دستدوم وارداتی بودند که با گذشت چند سال از عمر مفیدشان در بازارهای خارجی، راهی بازار ایران شدهاند. اختصاص فضای یک رویداد ملی به محصولات کارکرده، تعریف استاندارد گردهماییهای صنعتی را دگرگون میکند. فلسفهی بنیادین چنین گردهماییهایی در تمام دنیا، معرفی نوآوریها، پلتفرمهای نوین، خودروهای مفهومی و اعلام برنامههای پنج تا ۱۰ سال آیندهی شرکتها به شمار میرود.
چالش خودروهای دستدوم در ویترین نوآوری
عرضهی محصولات دستدوم فینفسه اقدام نادرستی نیست و در تمام بازارهای توسعهیافته، بخش عمدهی مبادلات به خودروهای کارکرده تعلق دارد. تمایز میان بازار آزاد و رویداد صنعتی در همین نقطه آشکار میشود. مخاطب به سالنهای تخصصی پا میگذارد تا جایگاه فنی شرکتها و افق پیش روی آنها را درک کند، نه آنکه صرفا نظارهگر محصولاتی باشد که بر اساس فرصتهای موقت تجاری وارد شدهاند.
اگر قرار است محصولی با سابقهی کارکرد در چنین رویدادی به نمایش درآید، رعایت شفافیت کامل یک ضرورت اجتنابناپذیر محسوب میشود. کارشناسان معتقدند باید شناسنامهی فنی دقیق هر خودرو شامل موارد زیر در دسترس عموم قرار گیرد:
- سال دقیق تولید و میزان کارکرد واقعی به کیلومتر
- وضعیت شبکه و زنجیرهی تامین قطعات یدکی
- پوشش گارانتی و استاندارد خدمات پس از فروش
- مشخصات پیشرانه و میزان مصرف سوخت ترکیبی بر حسب لیتر در ۱۰۰ کیلومتر
شکاف میان نمایشگرهای لوکس و قدرت خرید جامعه
ویترینهای درخشان و خودروهای چند میلیارد تومانی حاضر در غرفهها با واقعیت تلخ قدرت خرید مصرفکنندهی متوسط فاصلهای کهکشانی دارند. اکثریت قاطع متقاضیان در پی مدلهای اقتصادی باکیفیت و ارزانقیمت هستند؛ بخشی از بازار که سالهاست تحت انحصار تولیدات قدیمی مانده و ارتقای فنی چشمگیری تجربه نکرده است. ایجاد چنین فاصلهای، نمایشگاه را از بستری برای هدایت بازار به محلی صرفا برای تماشای محصولات دستنیافتنی تبدیل میکند.
بازتاب گستردهی پرسش صریح یک نوجوان در حاشیهی نمایشگاه پیرامون توجیه ادامهی کار خودروسازان، نشانهای شفاف از شکاف اعتماد میان نسل جدید و این حوزه است. پاسخ به این نارضایتی انباشتهشده، تعطیلی زنجیرهی تولید نیست. صنعتی با صدها هزار فرصت شغلی در قطعهسازی، فولاد، پتروشیمی و الکترونیک، ستون فقرات اشتغال مهندسی به شمار میرود. راهکار اصلی، دگرگونی بنیادین در مدل حکمرانی و شیوهی توسعهی محصول خواهد بود.
تفاوت میان حمایت راهبردی و دخالتهای دستوری
سیاستگذاری صنعتی در دهههای گذشته به جای تسهیل زیرساخت و تقویت بخش تحقیق و توسعه، به دخالت در قیمتگذاری و مدیریت مستقیم بنگاهها تنزل پیدا کرد. نتیجهی تلفیق مداخلات دولتی با محدودیتهای ارزی و رانتهای توزیعی، ساختاری ناکارآمد شد که در آن نه مشتری احساس رضایت دارد و نه کارخانهها منابع کافی برای توسعهی پلتفرم اختصاص میدهند.
تجربهی تغییرات مدیریتی اخیر در ایرانخودرو و تأکید سهامداران بر اهدافی چون دستیابی به الگوی تویوتا، زمانی فراتر از یک شعار تبلیغاتی میرود که در عمل با شاخصهای دقیق صنعتی سنجیده شود. تویوتا جایگاه کنونی خود را نه با القاب، بلکه با تکیه بر مدیریت ناب، کنترل کیفی بدون تعارف و توجه به بازخورد مشتریان ساخت. ارزیابی هرگونه تحول ساختاری باید با سنجههای شفافی نظیر کاهش آلایندگی، ارتقای ایمنی و دسترسی به بازارهای صادراتی همراه باشد.
مسیر پیش روی صنعت؛ شفافیت در عرضه و رقابت سالم
واردات هدفمند میتواند به ورود فناوریهای جدید و ارتقای سطح توقع بازار منجر شود؛ مشروط بر اینکه نقش کاتالیزور رقابت را ایفا کند، نه آنکه به عنوان مسکنی موقت برای جبران کمبودهای ساختاری به کار گرفته شود. مصرفکنندهی نهایی زمانی سود میبرد که حق انتخاب واقعی داشته باشد و شرکتها مجبور به پاسخگویی در قبال کیفیت و قیمت تولیداتشان باشند.
رویدادهای خودرویی کشور باید به بستری برای تشریح پلتفرمهای برقی و هیبریدی، بهبود ایمنی و پاسخگویی به دغدغهی قطعات و خدمات تبدیل شوند. پایان دادن به نمایشهای مقطعی و تمرکز بر دستاوردهای مهندسی، یگانه راهکاری است که میتواند اعتماد تخریبشدهی جامعه را احیا کند.
به نظر شما نمایشگاههای خودرو باید صرفا به محصولات جدید و برنامههای آینده اختصاص یابند یا حضور خودروهای کارکردهی وارداتی را اقدامی مفید میدانید؟ نظرات خود را با ما در میان بگذارید.