دلایل لرزش خودرو؛ در ۵ دقیقه مقصر را پیدا کنید

تصور کنید در یک ترافیک سنگین گیر کرده‌اید پایتان را روی ترمز نگه داشته‌ و ناگهان حس می‌کنید فرمان زیر دستانتان می‌لرزد. صدای موتور یک لحظه می‌افتد و بلند می‌شود، حتی صندلی می‌لرزد. اینجاست که ناخودآگاه اولین سوالی که به ذهنتان می‌رسد این است: «چرا ماشینم این‌طوری شده؟» پیدا کردن دلیل تپش و لرزش خودرو در همان لحظه اول، تفاوت بین یک تعمیر ساده چند صد تومانی و یک هزینه چند میلیون تومانی است. در این راهنما، قرار نیست با اصطلاحات پیچیده مکانیکی سرتان را درد بیاوریم. قدم به قدم، مثل یک مکانیک که کنار ماشین ایستاده و با تو حرف می‌زند، جلو می‌رویم تا در کمتر از ۵ دقیقه متوجه شوید چه خبر است؟

[[image:52d31d8ad92b402bb86bf1fa68229c93.jpg]]

قبل از هر چیز، باید بدانیم ماشین در چه حالتی می‌لرزد. اگر خودرو در حالت ایستاده و درجا (بدون گاز دادن) می‌لرزد، مقصر را باید در «موتور» جستجو کنیم. اما اگر لرزش فقط هنگام حرکت و با افزایش سرعت بیشتر می‌شود، مشکل به احتمال زیاد در چرخ‌ها، تعلیق یا سیستم انتقال قدرت است.

اگر دلیل تپش و لرزش خودرو خود را در حالت درجا دنبال می‌کنید، خیلی از مواقع رسوب گرفتن دریچه گاز یا استپر موتور است. اما این تمام ماجرا نیست. گاهی ماشین در حالت درجا سالم است، ولی به محض اینکه دنده را در حالت رانندگی (D) می‌گذارید، بدنه به رعشه می‌افتد. این علامت، پنجره‌ای به سمت مشکلات عمیق‌تر باز می‌کند.

برای اینکه موتور کار کند، به سه عنصر نیاز دارد: سوخت، هوا و جرقه. اگر هر کدام از این سه، سر ناسازگاری بگذارند، اولین نشانه‌اش تپش و لرزش است. شمع‌ها (Spark Plugs) و کویل‌ها (Coils) مسئول ایجاد جرقه هستند. وقتی شمعی فرسوده می‌شود یا کویلی ضعیف می‌شود، سوخت در سیلندر به درستی مشتعل نمی‌شود و موتور اصطلاحا «کپ می‌کند».

احتراق ناقص، شایع‌ترین دلیل تپش و لرزش خودرو در دورهای پایین است. برای اینکه مطمئن شوید مشکل از سیستم جرقه‌زنی است، دقت کنید: آیا چراغ چک (Check Engine) روی صفحه کیلومتر روشن شده است؟ آیا مصرف سوختت به‌طور عجیبی بالا رفته است؟ اگر پاسخ بله است، شمع‌ها اولین دلیل هستند.

حالا فرض کنید موتور ماشین کاملاً سالم است و هیچ خطایی نمی‌دهد، اما کابین ماشین مثل الک می‌لرزد. اینجاست که باید به سراغ قطعاتی برویم که موتور را به شاسی متصل می‌کنند. به این قطعات، «دسته موتور» یا لرزش‌گیر می‌گویند. این قطعات لاستیکی وظیفه دارند لرزش‌های طبیعی موتور را جذب کنند تا به کابین منتقل نشود.

با گذشت زمان و قرار گرفتن در معرض حرارت، این لاستیک‌ها خشک و ترک‌خورده می‌شوند. وقتی دسته موتور از کار می‌افتد، موتور روی شاسی می‌نشیند و تمام لرزش را به بدنه و فرمان منتقل می‌کند. مهم‌ترین نشانه‌های این خرابی، لرزش شدید هنگام گاز دادن یا دنده عوض کردن است. اگر می‌خواهید بدانید که چطور باید این قطعه را تست کرد، مطلب نشانه‌های خرابی دسته موتور را حتماً بخوانید. این یک دلیل تپش و لرزش خودرو کاملاً مکانیکی است که خیلی‌ها آن را با خرابی موتور اشتباه می‌گیرند.

لرزش هیچ‌وقت تنها نمی‌آید؛ معمولاً با صدا همراه است. وقتی ماشین می‌لرزد، خوب به صدای آن گوش کنید. آیا صدای «تق‌تق» از زیر پا می‌آید؟ یا صدای «غرش» از سمت چرخ‌ها؟ اگر هنگام رانندگی روی دست‌اندازها صدای تق‌تق می‌شنوید، احتمالاً بوش‌های تعلیق یا کمک فنرها فرسوده شده‌اند.

از طرفی، اگر هنگام دور زدن یا حرکت در سرعت بالا، صدای زوزه یا غرش می‌شنوید که با لرزش فرمان همراه است، بلبرینگ چرخ‌ها یا شفت‌ها مقصرند. نادیده گرفتن این صداها یعنی نادیده گرفتن یک دلیل تپش و لرزش خودرو جدی که می‌تواند در جاده‌ها خطرآفرین باشد. برای اینکه با انواع صداهای خودرو و معنی آن‌ها آشنا شوید، پیشنهاد می‌کنیم مطلب انواع صداهای رایج خودرو را مطالعه کنی.

حالا وقت آن است که دست به کار شوید. برای اینکه در ۵ دقیقه به دلیل تپش و لرزش خودرو خود پی ببرید، این مراحل را به ترتیب انجام بدهید:

تست درجا: ماشین را روشن کنید و در حالت خلاص (N) بگذارید. اگر لرزش وجود دارد، احتمالا با سیستم احتراق یا موتور در ارتباط است (شمع، کویل، انژکتور).

تست گاز: در همان حالت خلاص، گاز را آرام فشار دهید. اگر لرزش با بالا رفتن دور موتور بیشتر شد، احتمالاً مشکل از دسته موتور یا بالانس نبودن موتور است.

تست حرکت: در دنده (D) و با سرعت پایین حرکت کنید. اگر لرزش شبیه به «تکان‌های محکم» بود، گیربکس یا کلاچ (در ماشین‌های دنده‌ای) را چک کنید.

تست سرعت: در یک جاده خلوت، سرعت را به ۸۰ یا ۹۰ کیلومتر برسانید. اگر فرمان یا صندلی می‌لرزد، چرخ‌ها نیاز به بالانس یا تنظیم فرمان (Alignment) دارند.

پیدا کردن دلیل تپش و لرزش خودرو یک کار واکنشی است؛ یعنی وقتی مشکل به وجود آمده آن را حل می‌کنید. اما راننده‌های حرفه‌ای و کسانی که پشت فرمان تاکسی می‌نشینند، به فکر پیشگیری هستند. سرویس دوره‌ای به موقع (تعویض شمع‌ها، فیلترها و روغن)، استفاده از سوخت باکیفیت و توجه به لاستیک‌ها، عمر قطعات را افزایش می‌دهد و از بروز این لرزش‌های آزاردهنده جلوگیری می‌کند. به یاد داشته باشید که یک لرزش کوچک امروز، می‌تواند فردا به یک خرابی بزرگ و توقف خودرو در وسط جاده منجر شود.