آخرین نرخ لاستیک بارز در بازار و هزینه پنهان ایمنی

قیمت انواع لاستیک بارز در بازار امروز پنجشنبه ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ اعلام شد. بررسی نرخ‌ها نشان می‌دهد بهای تایر بسته به سایز، مدل، سال تولید و شرایط فروش تغییر می‌کند و برخی از سایزهای پرمصرف با رقم‌های قابل‌توجهی عرضه می‌شوند.

به‌گزارش پدال، بارز از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان تایر در کشور و از برندهای شناخته‌شده داخلی به شمار می‌رود و محصولاتش سهم بالایی از بازار تایر ایران را در اختیار دارند. هم‌زمان، بالا رفتن هزینه نگهداری خودرو برای مالکان خودروهای اقتصادی و قدیمی فشار تازه‌ای ایجاد می‌کند؛ خودروهایی که بخش مهمی از آنها برای رفت‌وآمد روزانه و حتی کسب درآمد استفاده می‌شوند.

قیمت‌های زیر مربوط به یک حلقه لاستیک است و هزینه تعویض را شامل نمی‌شود.

در مقایسه با قیمت خودرو، این ارقام شاید در نگاه نخست غیرعادی به نظر نرسند؛ با این حال، تایر برخلاف بسیاری از قطعات خودرو، یک قطعه مصرفی و ایمنی‌محور محسوب می‌شود و مالک خودرو ناچار است در فاصله‌های مشخص آن را تعویض کند.

برای یک خودروی اقتصادی با چهار حلقه تایر، خرید یک دست لاستیک می‌تواند به چند ده میلیون تومان هزینه برسد؛ رقمی که برای خانوارهای کم‌درآمد یا صاحبان خودروهای قدیمی سنگین است.

اهمیت ماجرا زمانی بیشتر می‌شود که بخش قابل‌توجهی از خودروهای اقتصادی و قدیمی کشور هنوز در حال تردد هستند و بسیاری از آنها نه برای تفریح، بلکه برای کار روزانه و کسب درآمد به کار می‌روند.

لاستیک با بسیاری از قطعات خودرو فرق دارد، چون خرابی یا فرسودگی آن می‌تواند مستقیما به حادثه ختم شود.

کاهش عمق آج، ترک‌خوردگی، فرسودگی لاستیک، بالا رفتن سن تایر و استفاده از تایر نامتناسب با خودرو، همگی چسبندگی و پایداری را پایین می‌آورند؛ به‌ویژه در ترمزگیری‌های اضطراری یا مسیرهای خیس.

بنابراین، افزایش قیمت تایر فقط به معنای بالا رفتن هزینه مالک خودرو نیست. اگر تایر نو برای بخشی از جامعه از نظر اقتصادی دور از دسترس شود، ادامه استفاده از تایرهای فرسوده محتمل‌تر می‌شود و همین موضوع مستقیما با ایمنی جاده‌ها ارتباط دارد.

افزایش هزینه تعمیر و نگهداری خودرو در سال‌های اخیر یکی از چالش‌های جدی مالکان خودروهای قدیمی بوده است. در چنین شرایطی، برخی مالکان ناچار می‌شوند تعمیرات ضروری را عقب بیندازند یا به سراغ قطعات و لوازم مصرفی ارزان‌تر و گاه کم‌کیفیت بروند.

درباره تایر، پیامد این تصمیم می‌تواند بسیار خطرناک‌تر باشد. خودرویی که به دلیل گرانی قطعات با نقص فنی در خیابان تردد می‌کند، یک مسئله اقتصادی دارد؛ اما خودرویی که با تایر فرسوده یا نامناسب در بزرگراه و جاده حرکت می‌کند، به مسئله‌ای مستقیم در حوزه ایمنی عمومی تبدیل می‌شود.

در عمل، هزینه‌ای که مالک خودرو برای تعویض تایر نمی‌پردازد، حذف نمی‌شود؛ ممکن است در قالب افزایش احتمال تصادف و خسارت، به خود او و دیگر کاربران جاده تحمیل شود.

از شهروندان انتظار می‌رود خودروهای خود را ایمن نگه دارند، معاینه فنی بگیرند، تایر فرسوده را عوض کنند و استانداردهای ایمنی را رعایت کنند. چنین انتظاری منطقی به نظر می‌رسد.

با این حال، در سمت دیگر معادله باید امکان اقتصادی اجرای همین استانداردها هم وجود داشته باشد. نمی‌توان از یک سو سطح الزامات ایمنی را بالا برد و از سوی دیگر هزینه دسترسی به ابتدایی‌ترین تجهیزات ایمنی خودرو را تا جایی افزایش داد که بخشی از مردم توان تعویض آنها را نداشته باشند.

ایمنی خودرو نباید به کالایی لوکس تبدیل شود.

دولت و نهادهای مسئول در دوره‌هایی که هزینه نگهداری خودرو شدیدتر می‌شود، می‌توانند با سیاست‌هایی مانند کنترل زنجیره توزیع، جلوگیری از واسطه‌گری و احتکار، تسهیل عرضه تایر، حمایت هدفمند از مصرف‌کنندگان کم‌درآمد و توسعه طرح‌های فروش اقساطی یا اعتباری، فشار اقتصادی بر مالکان خودروهای ضروری را کاهش دهند.

شاید بتوان خرید برخی لوازم جانبی خودرو را به بعد موکول کرد، اما تایر فرسوده چنین امکانی ندارد.

وقتی آج تایر به حد خطرناک رسیده یا لاستیک دچار فرسودگی و ترک‌خوردگی شده باشد، ادامه استفاده از آن صرفه‌جویی نیست؛ فقط ریسکی را به آینده منتقل می‌کند.

به همین دلیل، سیاست‌گذار باید قیمت تایر را فقط به‌عنوان یک عدد در بازار قطعات یدکی نبیند. تایر بخشی از زنجیره ایمنی حمل‌ونقل به حساب می‌آید.

اگر افزایش هزینه‌ها باعث شود مالک خودرو تعویض تایر را به تعویق بیندازد، نتیجه می‌تواند افزایش خطر تصادف و شکل‌گیری هزینه‌های اجتماعی بسیار بزرگ‌تر باشد.

در نهایت، ارزان‌ترین سیاست برای جامعه همیشه پایین آوردن قیمت یک کالا نیست؛ گاهی جلوگیری از تبدیل شدن یک کالای ایمنی ضروری به کالایی دست‌نیافتنی اهمیت بیشتری دارد.

در شرایط اقتصادی فعلی، حمایت از مصرف‌کننده تایر نباید به معنای پرداخت یارانه عمومی و بدون هدف باشد؛ بلکه باید به‌صورت هدفمند، شفاف و موقت، دسترسی اقشار آسیب‌پذیر و صاحبان خودروهای ضروری به تایر استاندارد را تضمین کند.

هزینه یک حلقه لاستیک نو ممکن است چند میلیون تومان باشد، اما هزینه یک حادثه ناشی از تایر فرسوده می‌تواند برای یک خانواده، یک عمر ادامه پیدا کند.

شما گرانی تایر را بیشتر یک فشار اقتصادی می‌دانید یا یک تهدید ایمنی؟